Wrake van Ragisel. 1340-1360. Auteur onbekend.

Geschreven en vertaald door Nico Koomen.

Klik hier voor de index.

 

76 XVIII.

Vander joncfrouwen van Galastroet, waer ombe si Waleweine minnende ward.

Ons seget hier die aventure

Vanden castele ter selver ure,

Diemen heet der joncfrouwen casteel,

Daer ic hier vore of sprac een deel,

11165Daer Galaat hadde gelegen

Ende som die ridders verslegen,

Ende die quade costumen brac,

Daer ic hier vore gnoech of sprac,

Daer hem die .vij. broders ontreden

11170Die wile dattie andere streden,

Die Walewein gemoette daer naer

Ende twee gesellen met hem daer,

Ende die .vij. daer sloech doet.

Doent die joncfrouwe wiste al bloet,

11175Dat Walewein dit hadde gedaen

Ende hare dus was ontgaen,

Balch si hare sere om dat,

Want si horde secgen ter stat,

Dat hi die hoveste riddere was,

11180Ende die scoenste, sijt seker das,

Die men in langen hadde gesien;

Ende si ward heme minnende sere na dien,

Ende dedene soeken harentare.

Ende haer casteel ward daernare

11185Geheten vorward Galastroet:

Om dattene Galaat wan al bloet

Soe was hi geheten na hem om das,

Die te voren geheten was

Der joncfrouwen casteel, alsic versta;

11190Ende si was oec geheten daerna

Die joncfrouwe van Galastroet.

Doe sij vernam dat was doet

Galaet ende Perchevale mede,

Ende tgrael gewonnen was gerede,

11195Ende Bohord oec comen was

Te hove, alsic hier vore las,

Sinde si daer haestelike mettien,

Oft men Waleweine iet vonde te dien,

Die daer op dien poent nine es.

11200Verdriet, vernoi ende ongetes

Hadde die joncfrouwe omden here,

Ende mindene ilanc soe mere

Ende dedere om soeken ende spien,

Om dat sine gerne hadde gesien;

11205Mar daventure en wouts niet,

Wat si soect of wat si spiet,

Dat sine igerent hadde vonden;

Ende Venus, die minne, scoet haer tien stonden

Een strael in haer herte soe wel,

11210Dat hare nembermer ontvel;

Want die minne ward in hare

Soe starc, datmen oppenbare

An haer gewerke wel bekinde

Dat sine sere dullike minde;

11215Want si hier na om dese dinc

Gariette sinen broder vinc,

Alsic u hierna sal doen verstaen,

Maer ic moet eer, sonder waen,

Die aventuren u laten horen

11220Die gesciet sijn daer voren;

Want hierin seldi vinden al

Die aventuren groet ende smal,

Also alsi gescieden gereet.

Aldus quaemt toe, Godeweet,

11225Dat irste begin in enen dele,

Alsic u secge, vanden castele,

Dat hi dus geheten was,

Ende die minne oec na das

Om die ridders die Walewein scinde,

11230Dattene daerombe die joncfrouwe minde;

Dat seldi gewaerlike groet ende smal

Hierna vinden beschreven al.

Maer dit latic nu aldus wesen

Ende sal u vord van Artur lesen.

76 XVIII.

Van de jonkvrouw van Galestroet, waarom ze Walewein minnend werd.

Ons zegt hier het avontuur

Van het kasteel terzelfder ure,

Die men noemt het jonkvrouwen kasteel,

Daar ik hiervoor van sprak een deel,

11165 Daar Galaat had gelegen

En soms de ridders verslagen,

En die kwade gebruiken brak,

Daar ik hiervoor genoeg van sprak,

Daar hem de 7 broeders ontkwamen

11170 Die tijd zodat ze te andere streden,

Die Walewein ontmoette daarnaar

En twee gezellen met hem daar,

En die 7 daar sloeg dood.

Toen dat die jonkvrouw wist al bloot,

11175 Dat Walewein dit had gedaan

En haar dus was ontgaan,

Werd ze zeer verbolgen om dat,

Want ze hoorde zeggen ter plaatse,

Dat hij de hoffelijkste ridder was,

11180 En de schoonste, zij het zeker dat,

Die men in lang had gezien;

En ze werd hem minnend zeer na die,

En liet hem zoeken hier en daar.

En haar kasteel werd daarnaar

11185 Geheten verder Galestroet:

Om dat Galaat het won al bloot

Zo was hij genoemd naar hem om dat,

Die te voren geheten was

Het jonkvrouwen kasteel, zoals ik het versta;

11190 En ze was ook genoemd daarna

De jonkvrouw van Galestroet.

Toen zij vernam dat was dood

Galaat en Percheval mede,

En de Graal gewonnen was gereed,

11195 En Bohort ook gekomen was

Te hof, zoals ik hiervoor las,

Zond ze daar haastig meteen,

Of men Walewein iets vond te die,

Die daar op dat punt niet is.

11200 Verdrietig, vermoeid en ongedaan

Had de jonkvrouw om de heer,

En beminde hem hoe langer hoe meer

En liet er om zoeken en spieden,

Omdat ze hem graag had gezien;

11205 Maar het avonturen wilde niet,

Wat ze zoekt of wat ze spiedt,

Dat ze hem ergens had gevonden;

En Venus, die minne, schoot haar te die stonden

Een straal in haar hart zo wel,

11210 Zodat het haar nimmermeer ontviel;

Want de minne werd in haar

Zo sterk, dat men openbaar

Aan haar werken goed bekende

Dat ze hem zeer dol beminde;

11215 Want ze hierna om dit ding

Gariet zijn broeder ving,

Zoals ik u hierna zal laten verstaan,

Maar ik moet eerder, zonder waan,

Die avonturen u laten horen

11220 Die geschied zijn daarvoor;

Want hierin zal ge vinden al

De avonturen groot en smal,

Zoals ze gebeurden gereed.

Aldus kwam het toe, God weet,

11225 Dat eerste begin in een deel,

Zoals ik u zeg, van het kasteel,

Dat hij aldus geheten was,

En de minne ook na dat

Om die ridders die Walewein schond,

11230 Dat hem daarom die jonkvrouw minde;

Dat zal ge waarlijk groot en smal

Hierna vinden beschreven al.

Maar dit laat ik nu aldus wezen

En zal u voort van Arthur lezen.

 

 

XIX.

 

Vanden spere dat Walewein utetrac, ende van den vingerlinen, ende van Keyen.

 

11235Daventure seget hier,

Dat Artur die coninc fier

Tenen paeschen hof helt,

Dat meeste daermen nie af telt,

Ende oec en vintmen in gere stede

11240Lesende noch gescreven mede

Dat nie so menich baroen was

In geen hof dat hi hielt vor das.

Nu plach die coninc te dien stonden

Alsi hof hilt metter tavelronden,

11245Dat hi niet eten wilde ter uren,

Hine hadde gehord nieuwe aventuren:

Dit was daer costume ende sede.

Ende te Kardoel plach hi altoes mede

Hof te houdene, ende oec dor das,

11250Om dat daer op die zee was.

77 Dus hilt hi hof te stonden;

Maer gene aventure en hebben si vonden,

Des die coninc was herde drove.

Men leide di taflen na haer behove,

11255Ende men ginc in, men ginc ut,

Om iet te vernemene over luut;

Maer men vernam daer op dien dach

Ne gene aventure daer an gelach.

Die coninc [hiet] eten heren Waleweine

11260Ende die ridders met hem gemeine,

Maer selve en wildi eten niet.

Des anders dages so es gesciet,

Datmen een scip daer heeft vernomen,

Dat daer te lande nu es comen,

11265Dat rikelijcste datmen ie gesach.

Die coninc ginc derward al dat hi mach,

Ende alle sine ridders mede;

Ende alsi quamen daer ter stede

Vonden si int scep ter stont

11270Enen doden riddere, gewont

Met enen harde groten scachte

Dor sinen lichame wel een gelachte,

Die op enen wagen lach.

Een gordel men an sine side sach,

11275Daer een halmelnier ane hinc,

Daermen ute trac na die dinc

Een paar letteren, daer men in las

Hoe die riddere gedoet was,

Ende dattene die gene soude wreken,

11280Die dat trinsoen ut soude treken.

Ende oec haddi an sine hant in scine

Vif guldene vingerline:

Die soude een ander ut trecken gerede,

Die soudene hulpen wreken mede;

11285Ende men mochten wreken nembermere

Dan oec metten selven spere.

Doen dit Keye hevet gehord

Quam hi vorden coninc voerd,

Ende bat vrindelike om die sake,

11290Dat hi hem daer af geve die wrake:

"Ende laet mi ut trecken trinsoen."

"U bede willic gerne doen,"

Sprac die coninc, "op desen dach."

Ende Keye ginc daer die riddere lach

11295Opten wagen, ende began

Te treckene; maer hine can

Den spere niet getrecken ut.

Doe trac na hem al over luut

Meliandelijs een riddere goet,

11300Maer hi trac al in onspoet.

Doen quam Lanceloet van Lac,

Die oec an dat spere trac;

Maer en can hem niet gescien.

Si waren tebarenteert van dien,

11305Dat hen ontfacht, alsict vernam.

Daerna trac min her Tristram,

Diet oec moeste laten daer.

Dus trocken si algader daer naer;

Maer het bleef al ongedaen.

11310Doen quam min her Walewein gegaen

Met enen gestadigen mode, Godweet,

Ende trac dat spere ut gereet,

Dat daer sulc beneet wel sere.

Doe bat die coninc Waleweine den here:

11315"Nu trect vord an die vingerline."

Hi trac, maer met en gere pine

En const hise daer gebringen ut.

Doen trocken si alle over luut,

Maer en bescoet hen niet een stroe.

11320Doen dede die coninc gebiden daertoe,

Datmen den doden riddere leide

Vore die zale optie wegesceide

Opten wagen, op aventure

Ofte daer ieman lede tier ure

11325Die daertoe dochte overluut,

Dat hi die vingerline trocke uut.

Ende doen dit al was gedaen

Ginc die coninc te hovewaerd saen;

Ende men leide taflen ende ginc eten.

11330Alles diesmen conde geweten

Brachtmen ten taflen daer, dat wet.

Ende binnen dien datmen dus et

Quam een riddere daer gereden,

Die de vingerline ut trac ter steden,

11335Ende voretse wech daer in sine hant.

Dit sach daer doe een seriant,

Ende sout den coninc secgen gaen,

Maer Keye heften wederstaen,

Ende seide dat hi swege daer of

11340Tot datmen geten hadde int hof.

Ende hierenbinnen es Keye gegaen

Ende sat op sijn ors saen,

Ende volgede den here met snelre vaerd

Al dat gelopen mochte sijn paert,

11345Tot an een bosch, daer hi vernam

Dat een riddere gereden quam

Op een cranc mager rosside.

Keye vrachdem doe ten tide

Warombe hi so sere vliet?

11350Die ander seide: "Oft gijt gebiet,

Een mijn meeste viant

Wilt mi doden nu te hant

Ende volget mi, dat secgic u."

Keye seide: "Blieft met mi nu:

11355Hine werd heden soe coene

Dat hi u iet bestaet te doene."

"Here, magic dan coenlijc bliven hier?"

"Jagi, al ware hi noch alse fier."

Ende binnen deser selver stede

11360Sagen si waer quam gereden

Gene riddere, ende heeft gesteken

Sinen viant ter irster queken,

Eert hem Keye benemen conde,

Soe dat hi doet viel ter selver stonde.

11365Dies balch hem Keye herde sere,

Ende seide: "Gi hebt mi gedaen onnere,

Want ic hadde desen goden man

In min geleide." "So wreket dan,"

Sprac die ander; "maer ic rade bat

11370Dat gijt laet varen nu ter stat,

Ende vaert daer gi hebt te doene."

Keye sprac: "Sidi soe coene,

Soe hoet u jegen mine steken,

Want ic salne op u wreken,

11375Wats gesciet." Dus scieden si

Om te bat te pongieren daer bi;

Ende Keye heeft den genen gesteken

Dat sijn spere moeste breken;

Ende die ander stakene weder

11380In die scoudere, dat hi viel neder

Vanden parde sere gewont.

Die ander litene licgen ter stont

Ende keerde saen sijn paerd,

Ende voer weder te woude waerd

11385Binnen desen hadde di coninc geten.

Doe quam die knape ende liet hem weten

Vanden riddere, die hadde genomen

Die vingerline, ende hoet hem benomen

Hadde Keye, dat hi sweech,

11390Want hi naden riddere creech.

Ende eer volseit waren die word

Soe quam een ander knape vord

Ende vertelde den coninc al die dinc,

Hoet met Keyen hier vore verginc,

1395Ende dat hi sere ware gewont.

Doe seide die coninc ter selver stont:

"Keye heft mi menegen toren gedaen."

Hi hitene halen harde saen,

Ende sine oec lachterlike begaden,

11400Dattie knapen gerne daden.

78 Si brachtene met scanden vor di heren.

Doe hitene di coninc met onneren

Lecgen in den kerker gevaen,

Dat daer scire was gedaen.

1405Nu selewi swigen van desen

Ende vord van Waleweine lesen.

XIX.

 

Van de speer die Walewein uittrok en van de ringen en van Keye.

 

11235 Het avontuur zegt hier,

Dat Arthur de koning fier

Te ene Pasen hof hield,

Dat grootste daar men niet van vertelt,

En ook vindt men in gene plaats

11240 Lezen nog geschreven mede

Dat er niet zo vele baronnen waren

In geen hof dat hij hield voor dat.

Nu plag de koning te die stonden

Als hij hof hield met de tafelronden,

11245 Dat hij niet eten wilde ter uren,

Hij had gehoord nieuwe avonturen:

Dit was daar gebruik en zede.

En te Kardoel plag hij altijd mede

Hof te houden, en ook door dts,

11250 Omdat daar de zee was.

77 Dus hield hij hof te stonden;

Maar geen avonturen hebben ze gevonden,

Dus de koning was erg droevig

Men legde de tafel naar haar behoeven,

11255 En men ging in, men ging uit,

Om iets te vernemen overluid;

Maar men vernam daar op die dag

Nee geen avonturen daaraan lag.

De koning zei te eten heer Walewein

11260 En de ridders met hem algemeen,

Maar zelf wilde hij eten niet.

De volgende dag zo is geschied,

Dat men een schip daar heeft vernomen,

Dat daar te lande nu is gekomen,

11265 Dat rijkste dat men ooit zag.

De koning ging derwaarts al dat hij mag,

En al zijn ridders mede;

En toen ze kwamen daar ter plaatse

Vonden ze in het schip terstond

11270 Een dode ridder, gewond

Met een erg grote schacht

Door zijn lichaam wel een lengte,

Die op een wagen lag.

Een gordel men aan zijn zijde zag,

11275 Daar een aalmoestas aan hing,

Daar men uit trok na dat ding

Een paar letters, daar men in las

Hoe die ridder gedood was,

En dat diegene hem zou wreken,

11280 Die de speer uit zou trekken.

En ook had hij aan zijn hand in schijn

Vijf gouden ringen:

Die zou een ander uittrekken gereed,

Die zouden helpen wreken mede;

11285 En men mocht hem wreken nimmermeer

Dan ook met dezelfde speer.

Toen dit Keye had gehoord

Kwam hij voor de koning voort,

En bad hem vriendelijk om die zaak,

11290 Dat hij hem daarvan gaf die wraak:

"En laat mij uittrekken de speer."

"U bede wil ik graag doen,"

Sprak de koning, "op deze dag."

En Keye ging daar die ridder lag

11295 Op de wagen, en begon

Te trekken; maar hij kon

De speer er niet trekken ut.

Toen trok na hem al overluid

Meliandelijs een ridder goed,

11300 Maar hij trok al in tegenspoed.

Toen kwam Lancelot van Lac,

Die ook aan die speer trok;

Maar kon hem niet scheiden.

Ze waren geblameerd van die,

11305 Dat hen het ontvocht, zoals ik het vernam.

Daarna trok mijnheer Tristram,

Die het ook moest laten daar.

Dus trokken ze allemaal daarnaar;

Maar het bleef al ongedaan.

11310 Toen kwam mijnheer Walewein gegaan

Met een gestadige moed, God weet,

En trok die speer eruit gereed,

Dat daar sommige benijde wel zeer.

Toen bad de koning Walewein de heer:

11315 "Nu trek voort aan die ringen."

Hij trok, maar met geen pijn

Kon hij ze daar brengen uit.

Toen trokken ze allen overluid,

Maar het hielp hen geen stro.

11320 Toen liet de koning ontbieden daartoe,

Dat men de dode ridder legde

Voor de zaal op de wegscheiding

Op de wagen, op avontuur

Of daar iemand reed te die uur

11325 Die daartoe dacht overluid,

Dat hij die ringen trok uit.

En toen dit alles was gedaan

Ging de koning te hof waart gelijk;

En men legde ter tafel en ging eten.

11330 Alles dus men kon weten

Bracht men ten tafel daar, dat weet.

En binnen dat men dus at

Kwam een ridder daar gereden,

Die de ringen uittrok ter plaatse,

11335 En voerde het weg daar in zijn hand.

Dit zag daar toen een bediende,

En zou het de koning zeggen gaan,

Maar Keye heeft hem weerstaan,

En zei dat hij zweeg daar of

11340 Totdat men gegeten had in het hof.

En hierbinnen is Keye gegaan

En zat op zijn paard gelijk,

En volgde de heer met snelle vaart

Alles dat lopen mocht zijn paard,

11345 Tot aan een bos, daar hij vernam

Dat een ridder gereden kwam

Op een zwak mager ros.

Keye vroeg hem toen ten tijd

Waarom hij zo zeer vliedt?

11350 De ander zei: "Als gij het gebiedt,

Een van mijn grootste vijand

Wil me doden nu gelijk

En volgt me, dat zeg ik u."

Keye zei: "Blijf met mij nu:

11355 Hij werd heden niet zo koen

Dat hij u iets bestaat te doen."

"Heer, mag ik dan koen blijven hier?"

"Ja gij, al was hij nog zo fier."

En binnen deze zelfde plaats

11360 Zagen ze waar kwam gereden

Die ridder, en heeft gestoken

Zijn vijand ter eerste steek,

Eer het hem Keye benemen kon,

Zodat hij dood viel terzelfder stonde.

11365 Dus verbolgde zich Keye erg zeer,

En zei: "Ge hebt me gedaan oneer,

Want ik had deze goede man

In mijn geleide." "Zo wreek het dan,"

Sprak de ander; "maar ik raad beter

11370 Dat gij het laat varen nu ter plaatse,

En vaar daar ge hebt te doen."

Keye sprak: "Bent ge zo koen,

Zo hoed u tegen mijn steken,

Want ik zal me op u wreken,

11375 Wat geschiedt." Dus scheiden zij

Om beter te steken daarbij;

En Keye heeft diegene gestoken

Zodat zijn speer moest breken;

En die ander stak hem weer

11380 In de schouder, zodat hij viel neer

Van het paard zeer gewond.

Die ander liet hem liggen terstond

En keerde samen zijn paard,

En voer weer te woud waart

11385 Binnen deze had de koning gegeten.

Toen kwam die knaap en liet hem weten

Van de ridder, die had genomen

Die ringen, en hoe het hem benomen

Had Keye, dat hij zweeg,

11390 Want hij naar de ridder reed.

En eer gezegd waren die woord

Zo kwam een andere knaap voort

En vertelde de koning al die dingen,

Hoe het met Keye hiervoor verging,

1395 En dat hij zeer was gewond.

Toen zei de koning terzelfder stond:

"Keye heeft me menige toorn gedaan."

Hij zei hem te halen erg gauw,

En ze hem ook uitlachen deden,

11400 Dat die knapen graag deden.

78 Ze brachten hem met schande voor die heren.

Toen zei de koning met oneer

Leg hem in de kerker gevangen,

Dat daar snel werd gedaan.

1405 Nu zullen we zwijgen van dezen

En voort van Walewein lezen.

 

 

XX.

 

Hoe Walewein vacht jegen den swerten riddere.

 

Daventure seit ons, sonder waen,

Alse Walewein dit heft verstaen,

Dattie vingerline sijn genomen,

11410Es vor sinen oem comen

Ende seide: "Here, nu eest tijt:

In hebbe nu geen langer respijt,

Ic moet den riddere wreken varen;

Maer mi es nu verre ontfaren

11415Die de vingerline heeft genomen:

In weet waer ic an hem sal comen;

Ende in magene wreken niet

Sonder heme, wats gesciet."

Dus nam hi haestelike orlof

11420Ende heeft geruemt des conincs hof,

Soe met haesten, dat hi vergat

Sijn trinsoen daer ter stat,

Daer hi den riddere met wreken soude.

Dus quam hi gereden tenen woude,

11425Also alsi den riddere sueken dachte,

Daer hi tsnachts in vernachte.

Des morgens vor hi rechte vort.

Daer heeft hi enen herde verhord,

Dien hi vragede ofte daer bi

11430Igerent enege herberge si?

Die herde seide: "Neent, twaren,

Die gi tramer mocht hervaren,

Dan des swarts ridders hier bi,

Die oec die quaetste riddere si

11435Die nu levet; wats gesciet,

Daer ne radic u te varne niet;

Daer ne quam oec nie geen man

Hine moeste met scanden sceden van dan.

Ic was enewerf daer gaen eten;

11440Maer dat was mi soe gemeten

Met groten slagen, dat verstaet,

Dat is mins levens wiste geen raet.

Hi hevet mengen riddere doet,

Ende daer af heeft hi die hoede al bloet

11445Gesteken op staken, dat verstaet,

Op enen muer, die daer gaet

Al om sine borch. Ende dit doet hi

Dat men sal weten verre ende bi

Sine scalcheit ende sine quaethede."

11450Doe sprac Walewein: "Es dit sijn sede,

Soe motic ember varen daer.

Ic bidde u, dat gi mi volget naer."

"Hulpe. here, in sulc verdriet

Om al die werelt en volhdic u niet;

11455Want gi ende ic waren doet."

"Wiset mi dan den wech al bloet

Soe dat icker toe mach comen."

"Here, ic sal u den wech wel nomen,

Ende den casteel u wisen van verren;

11460Maer dan willic vlien sonder merren,

Want mi gruwelt daer of wel sere."

Doen sprac min her Walewein die here:

"Nu leide mi tote daer, in gere niet el."

Die knape leidene derward wel

11465Tote dat Walewein den casteel sach:

Doe kerde die knape al dat hi mach.

Ende Walewein voer met groter cracht,

Ende vant daer op die borchgracht

Die hovede staende optie stake,

11470Gelijc hem hadde geseit die knape.

Hi vant die porte open daer.

Hi reet daer in al sonder vaer,

Ende quam ter zalen gereden toe:

Daer vant hi ene tafle doe

11475Gericht staen met allen dingen

Diemen teneger taflen mochte bringen,

Van spisen ende wine mede;

Maer hi vant in gere steden

Man no vrouwe, dat secgic u,

11480Dine mochten berechten nu.

Hi bant sijn pert ende ginc eten

Alsoe gewapent, suldi weten;

Op aventure wat hem makende si

Leide hi hem helm ende scilt bi

11485Ende sat gegord met sinen sweerde,

Want hi dat eten sere begeerde.

Drie knapen quamen daer doe gegaen,

Die hem tetene brachten saen,

Ende scieden sonder te sprekene word.

11490Ende rechte binnen desen quam vord

Die here gereden, gewapent wel,

Ende sprac alse een riddere fel

Te Waleweine waerd: "Betaelt, vasseel,

Gij moet hier gulden nu een deel

11495Die spise die gi hebt verteert."

Walewein seide: "Sidi hier weert,

Segt wat ic verteert hebbe nu,

Ic wilt hier gerne gelden u."

Die waerd seide: "Dijn gelach,

11500Ic segt di wel, dats een slach

Die thovet ende lichame sceden doet.

Dus heeft hier betaelt menech ridder goet;

Ende al waerdi grave oft coninc,

Gine betaelt hier met ander dinc:

11505Ende dit es trecht vanden castele."

Walewein sprac: "Here, dit ware vele.

Ja, ende oft ic mi mochte verweren

Jegen u, soude mi dan deren

Uwe maisnide oft u vriende,

11510Soe stoet mi dan herde onsiende."

Die swerte seide: "Ontsiet u niet,

Dat u nembermer verdriet

Nieman sal doen die mi angeet."

Doe bat hem Walewein gereet:

11515"Laet mi nu eten drie morsele,

Dan nemt dats u werd te dele

Van minen hoefde." "Bi Gode, dat si:

Ic geefs di orlof; et ende haesti,

Du heves des etens wel te done."

11520Ende binnen dien Walewein die cone

Nam sinen helm ende sijn sward

Ende sinen scilt, ende metter vard

Wapendi hem. Doe sprac saen

Die swerte: "Ic hebbe nu gedaen

11525Ene sotheit, dat ic u orlof gaf

Tetene: gi hebt mi bedrogen;

Maer uwe ors dat hier staet

Seldi darven om dese daet;

Dat salic u doen ongereet."

11530Doen lietdijt in ene camere gereet

Ende sloet daerin, ende seide:

"Nu weert u, riddere, sonder beide,

Of ic dorride u nu ter ure."

Walewein spranc an enen mure

11535Ende seide: "Dits u scande groet,

Dat gi mi bestaet te voet:

Woudi mi geven min Gringalet

Soe ware de strijt gedeilt bet."

"Nenic, vassael; maer hoet u

11540Ofte ic doreride u nu:

Ic hebbe u te lange laten spreken."

Mettien heeft hij Waleweine gesteken

Op sinen scilt jegen die want,

Dat sijn spere brac toter hant,

11545Soe dat Walewein cleven dochte

79 An die want. Ende Walewein brochte

Enen slach met beiden handen,

Ende sloech tpart int hovet toten tanden,

Soe dat ter eerden doet viel neder.

11550Doe liep met haesten di swerte weder

In die camere al ongelet

Daer hi gedaen hadde tGringalet,

Ende sater op met snelre vart,

Ende so weder te Waleweine ward,

11555Ende seide: "Gi hebt min part doet,

Daer ic nie af sach genoet;

Ende nu hebbic hier duwe bescreden:

Nu kiest hier vollijc ter steden,

Ic sal u deilen hier een spel:

11560Doetdi dit ors, ic segt u wel,

Ende mogedi mi verwinnen ter steden,

Soe moetti sonder ors henen sceden;

Ende spaerdi dors ende blive ic doet,

So hebdi weder u ors ter noet."

11565Walewein peinsde in sinen moet,

Sijn ors ware hem gewonnen goet;

"Maer min wedersake es so fel,

Sparic dors, ic weet dit wel,

Dat icker min lijf omme mochte laten."

11570Doe sprac Walewein: "Bi karitaten.

In spare dors niet een ord,

Ic slaet doet, comdi vord.

Maer wildi ere ende prijs ontfaen

Soe beet te voet ende laet ons saen

11575Becorten hier nu desen strijt.

Verwindi mi, des seker sijt,

Soe mogedi min ors behouden:

Dan es u dat uwe wel vergouden,

Want beter ors dan dat es

11580En sagic nie, des sijt gewes."

Die swerte riddere trac achter ward

Ende pensde: "Hets gewonnen selc part:"

Ende beette ende wilde vechten te voet.

Doe quam Walewein in sijn gemoet,

11585Ende die swerte quam hem jegen,

Ende heeft op Waleweine geslegen

Enen soe vresseliken slach,

Daer hem Walewein ontsien af mach;

Want hi sloech den scilt al dore

11590Ende maecte hem in sijn lijf ene score,

Datter ute quam geronnen dbloet.

Ende Walewein die wederstoet

Den swerten daer met enen slage,

Soe dat hi hem ene grote vlage

11595Vanden halsberge sloech vor waer.

En haddi hem niet ontsprongen daer

Hi ware daer bleven opter stat.

Daer ward gegeven menech plat:

Daer geduerde dus die strijt

11600Starkelike toter vespertijt.

Walewein dochte hem ende was in vare,

Ende waende dattie duvel ware,

want hine quam nie vor das

Daer hi soe sere verladen was

11605Alse hi van desen riddere was nu.

Ende al dat selve, dat secgic u,

Soe dochte den swerten daer oec mede.

Hi was in anxte nu ter stede;

Haddi met eren connen ontgaen

11610Hine hadde daer niet langer gestaen.

Nie sach man so groten wijch:

Elc vacht daer op sinen crijch,

Ende in groten moede mede.

Waleweine geviel daer ter stede

11615Dat hi den swerten gaf enen slach,

Dat hi ne horde noch en sach,

Ende stont verduselt al met allen,

Gelijc als oft hi soude vallen.

Ende alse Walewein dat gesach

11620Ran hi op hem al dat hi mach

Met sinen scilde, ende stieten neder,

Ende spranc op sinen lichame weder,

Ende hiltene onder hem op deerde

Ende stitene metten apple vanden sweerde,

11625Ende ontbant den helm entie colire.

Doe riep die swerte riddere scire:

"Genade, here, ic ben verwonnen nu.

Ontfarmt mins, des biddic u."

Her Walewein seide: "Gi sijt wel sot,

11630Dan gi genade bid, alsulp mi God,

Den genen die gi doden wout.

Nu segt mi wat gi doen sout,

Bi uwer trouwen, oft dus stode mi?"

"Ay here, ic dochte dat gi

11635Mi te wreder sout nu wesen

Seidic u die waerheit van desen."

Walewein seide: "Ic wilt weten nu."

"Bi Gode, here, soe soudic u

Thoeft afslaen hier ter stede."

11640Doe seide Walewein: "Gi geeft gerede

U vonnesse, her riddere, dat secgic u."

"Ay here," sprac hi, "gine sult mi nu

Niet doden, al hebbic dit geseit;

Ende seidic anders, ic loge, Godweit."

11645Walewein sprac: "Bericht mi saen

Van desen costumen die hier staen:

Hoe comt dat gi thovet slaet of

Hen allen di comen in u hof?"

"Ic segt u, here, bi mire trouwe

11650Dat heeft mi gedaen ene joncfrouwe,

Die ic minne soe utermaten,

Ende si en laet hare niet gesaten

Dat si mi weder wilt minnen iet.

Ic hebbe hare gedaen menech verdriet

11655Ende gewoest ende geberd haer lant.

Doen dede si crieren te hant

Enen tornoy: die dien verwinnen

Conde soutsi gerne minnen.

Ten tornoie quamic dor hare,

11660Daer menech ridder was vorbare

Om te winne die joncfrouwe waerde.

Margilans vanden Boegarde

Deet daer harde wel met eren:

Hi dede die onse al achter keren

11665Ende sloger vele ende vinc.

Doe quamic op hem om dese dinc

Ende stacken achter ende gewan

Met mire vromecheit al onse man.

Doe hilt daer noch een ridder coene

11670Onder den tor, met enen ponione,

Ende dede crieren menechfoude

Oft daer ieman josteren woude:

Derward rindic met snelre vart

Ende stac den genen ende sijn part,

11675Dat hi so verduesselt was,

Dat ickene vinc, ende leverdene na das

Minen knapen, dine vorden nu

In min gevancnesse, secgic u.

Doen riep die joncfrouwe lude tot mi,

11680Dat ic harre minnen werdech si,

Op dat ict alsoe vord volinde.

Mijn herte dise sere minde

Was soe blide daer ter stede,

Dat ic daerna vier joesten dede

11685Jegen starke ridders ende fire,

Ende stacse daer af oec alle vire.

Int leste en was daer nieman so cone

Die meer dorste bestaen te done

Te tornierre jegen mi;

11690Ende ic hadde algader dat gecri

Vanden tornoie. Ende binnen desen

Quaemt also alst moeste wesen,

Dat een riddere met scilde, met spere,

Quam ende hadde tornirens gere.

11695Ic reet op hem ende stakene so sere,

80 Dat in stucken brac min spere;

Ende hi stac mi soe onsote weder,

Dor curie, dor halsberch, dor leder,

Dat ic ter eerden viel ter stonde,

11700Ende maecte mi ene grote wonde,

Soe dat ic nemmer ne mochte.

Ende hi quam vord ende gerochte

Daer die joncfrouwen lagen gereet.

Doe warp si neder haer hoeftcleet

11705Ende gaeft den riddere op rechte minne,

Ende gaf den riddere daer te kinne

Dat si sine vriendinne wilde wesen.

Waleweine hoerdic nomen desen,

Die mi vanden orsse maecte woeste.

11710Ay mi, der jamberliker joeste

Die mi gesciede daer vor hen allen,

Daer ic so lachterlike moeste vallen.

Dus verlosic die welgedane,

Die scone, die gode, dier ic in wane

11715Te voren af was: dits mi swaer.

Walewein voer en wech van daer,

Ende si blevene minnende vord.

Ende oec hebbic sider verhord

Dat sine te voren minde al bloet,

11720Om dat hi sloech die ridders doet

Die haren casteel hadden ontcracht,

Daer Galaet hier vore ombe vacht.

Die ridders ontfloen hen som aldaer,

Ende her Walewein gemoetetse daer naer

11725Ende sloechse doet; ende daer omme, here,

Werd sine minnende harde sere;

Maer die minne haddic hare

Doen vergeten al oppenbare

Te dien tornoie in alre wijs,

11730En hadde gedaen dat lede pongijs,

Daer ic u hier te voren af seide.

Here, dit sijn alle die waerheide;

Ende hier omme hebbic den nijt gedragen

Ende hen alle thoeft af geslagen,

11735Op aventure oft hier iet quame

Walewein, ende ic hem tsine oec name.

Ende om hem hebbic al gedaen;

Ende ic wane oec hi es cume ontgaen

In hebbene doet, dat secgic u.

11740Ay live here, ontfarmt mins nu,

Ende ontfaet mi: ic werde u man,

Ende wille u dienen min leven vort an

Ende over al vord in staden staen."

Waleweine ontfermets ende heften ontfaen

11745Op ene vorwarde, dat hi ter stede

Sijn man werde, ende vorward mede

Nembermer riddere en sla te doet

En dade hem kinlike die noet,

Oft hine haddere recht toe.

11750Dit sekerdi Waleweine alsoe

Bi trouwen scire in sine hant.

Dus werd die strijt versoent thant,

Ende Walewein die nam doe orlof

Ende wilde rumen saen dat hof;

11755Ende die riddere bat hem houde,

Dat hi met hem bliven soude;

Maer Walewein en wilde bliven niet.

Die seide die ander: "Wats gesciet,

Ic sal met u dan udewerd varen."

11760Walewein seide: "Ic lovet wel, twaren."

Dus voren si te gadere daer

Ende quamen gereden scire daernaer

In een wout, daer si vernamen

Daer jagers gereden quamen

11765Ende velden enen witten herte.

Alse dit heeft vernomen die swerte

Riddere, die met Waleweine daer quam,

Ward hi tornech ende sere gram

Ende reet derward met haesten groet

11770Ende wildense hebben geslegen doet.

Die jagers waren in groten vare;

Maer Walewein bescuddese daer nare,

Dies si hem dancten herde sere.

Daer na baden si den here,

11775Dat hi haer gast wilde wesen.

Walewein antwerde hen mettesen:

"Ic vare met u. Nu blijft gesont,"

Sprac hi ten swerten riddere ter stont.

Die swerte seide: "Vard met onsen here.

11780Hebdi mins te done embermere,

Latet mi weten, ic come tot u."

Walewein seide: "Danc hebt nu."

Dus sciden si daer inden pleine.

Nu salic u secgen van Waleweine

11785Ende vander joncfrouwen van Galestroet,

Die om Waleweine dogede noet.

XX.

 

Hoe Walewein vocht tegen de zwarte ridder.

 

Het avontuur zegt ons, zonder waan,

Toen Walewein dit heeft verstaan,

Dat de ringen zijn genomen,

11410 Is hij voor zijn oom gekomen

En zei: "Heer, nu is het tijd:

Ik heb nu geen langer respijt,

Ik moet de ridder wreken varen;

Maar hij is me nu ver ontvaren

11415 Die de ringen heeft genomen:

Ik weet waar ik aan hem zal komen;

En ik mag me wreken niet

Zonder hem, wat geschiedt."

Dus nam hij haastig verlof

11420 En heeft geruimd konings hof,

Zo met haast, dat hij vergat

Zijn lans daar ter plaatse,

Daar hij de ridder mee wreken zoude.

Dus kwam hij gereden te ene woud,

11425 Zoals hij de ridder te zoeken dacht,

Daar hij s nachts in overnachtte.

s Morgens voer hij recht voort.

Daar heeft hij een herder gehoord,

Die hij vroeg of hij daarbij

11430 Ergens enige herberg zij?

De herder zei: "Neen, te waren,

Die ge vandaag mag vinden,

Dan de zwarte ridder hierbij,

Die ook de kwaadste ridder zij

11435 Die nu leeft; wat geschiedt,

Daar raad ik u te varen niet;

Daar kwam ook niet geen man

Hij moest met schande scheiden vandaan.

Ik was er een keer daar gaan eten;

11440 Maar dat was me zo toegemeten

Met grote slagen, dat verstaat,

Dat ik met mijn leven wist geen raad.

Hij heeft menige ridder gedood,

En daarvan heeft hij de hoofden al bloot

11445 Gestoken op staken, dat verstaat,

Op een muur, die daar gaat

Alom zijn burcht. En dit doet hij

Zodat men zal weten van ver en nabij

Zijn schalksheid en zijn kwaadheid."

11450 Toen sprak Walewein: "Is dit zijn zede,

Dan moet ik immer varen daar.

Ik bid u, dat ge me volgt daarnaar."

"Help, heer, in zulk verdriet

Om de hele wereld volg ik u niet;

11455 Want gij en ik waren dood."

"Wijs me dan de weg al bloot

Zodat ik er toe mag komen."

"Heer, ik zal u de weg wel noemen,

En het kasteel u wijzen van verre;

11460 Maar dan wil ik vlieden zonder dralen,

Want het gruwelt me daarvan wel zeer."

Toen sprak mijnheer Walewein die heer:

"Nu leid me tot daar, ik begeer niets anders."

De knaap leidde hem derwaarts wel

11465 Totdat Walewein het kasteel zag:

Toen keerde die knaap al dat hij mag.

En Walewein voer met grote kracht,

En vond daar op die burchtgracht

De hoofden staan op die staken,

11470 Gelijk hem had gezegd die knaap.

Hij vond de poort open daar.

Hij reed daarin al zonder gevaar,

En kwam ter zalen gereden toe:

Daar vond hij een tafel toen

11475 Gericht staan met alle dingen

Die men te enige tafel mocht brengen,

Van spijzen en wijn mede;

Maar hij vond in geen plaats

Man of vrouw, dat zeg ik u,

11480 Die hem mochten berichten nu.

Hij bond zijn paard en ging eten

Alzo gewapend, zal ge weten;

Op avontuur wat hem nakende zij

Legde hij hem helm en schild erbij

11485 En zat omgord met zijn zwaard,

Want hij dat eten zeer begeerde.

Drie knapen kwamen daar toen gegaan,

Die hem te eten brachten gelijk,

En scheiden zonder te spreken een woord.

11490 En recht binnen dezen kwam voort

Die heer gereden, gewapend wel,

En sprak als een ridder fel

Tot Walewein waart: "Betaal, vazal,

Gij moet hier vergelden nu een deel

11495 De spijs die ge hebt verteerd."

Walewein zei: "Bent u hier waard,

Zeg wat ik verteerd heb nu,

Ik wil het hier graag vergelden u."

De waard zei: "Uw gelag,

11500 Ik zeg het u wel, dat is een slag

Die het hoofd en lichaam scheiden doet.

Aldus heeft hier betaald menige ridder goed;

En al was u graaf of koning

Ge betaalt hier met geen ander ding:

11505 En dit is het recht van het kasteel."

Walewein sprak: "Heer, dit was veel.

Ja, en als ik me mag verweren

Tegen u, zou me dan deren

Uw manschappen of uw vrienden,

11510 Zo stond het me dan erg te ontzien."

Die zwarte zei: "Ontzie u niet,

Dat u nimmermeer verdriet

Niemand zal doen die mij aangaat."

Toen bad hem Walewein gereed:

11515 "Laat me nu eten drie happen,

Dan neemt u dat het u is waard tot deel

Van mijn hoofd." "Bij God, dat zij:

Ik geef u verlof; eet en haast duuij,

U heeft dat eten wel nodig."

11520 En binnen die Walewein die koene

Nam zijn helm en zijn zwaard

En zijn schild, en met een vaart

Wapende hij zich. Toen sprak gelijk

Die zwarte: "Ik heb nu gedaan

11525 Een zotheid, dat ik u verlof gaf

Te eten: ge hebt me bedrogen;

Maar uw paard dat hier staat

Zal ge bederven om deze daad;

Dat zal ik u doen ongereed."

11530 Toen liet hij het in een kamer gereed

En sloot het daarin, en zei:

"Nu verweer u, ridder, zonder wachten,

Of ik doorrij u nu ter ure."

Walewein sprong op een muur

11535 En zei: "Dit is uw schande groot,

Dat ge me bestaat te voet:

Wou ge mij geven mijn Gringalet

Dan was de strijd verdeeld beter."

"Neen ik, vazal; maar hoed u

11540 Of ik doorrij u nu:

Ik heb u te lang laten spreken."

Meteen heeft hij Walewein gestoken

Op zijn schild tegen de wand,

Zodat zijn speer brak tot de hand,

11545 Zodat Walewein zich kleven dacht

79 Aan die wand. En Walewein bracht

Een slag met beide handen,

En sloeg het paard in het hoofd tot de tanden,

Zodat het ter aarde dood viel neer.

11550 Toen liep met haast de zwarte weer

In de kamer al zonder letten

Daar hij gedaan had Gringalet,

En zat er op met snelle vaart,

En zo weer te Walewein waart,

11555 En zei: "Ge hebt mijn paard gedood,

Daar ik niet van zag een gelijke;

En nu heb ik hier de uwe bestegen:

Nu kies hier volledig ter plaatse,

Ik zal u meedelen hier een spel:

11560 Dood dit paard, ik zeg het u wel,

En mag ge me overwinnen ter plaatse,

Dan moet ge zonder paard heen scheiden;

En spaart u het paard en blijf ik dood,

Dan heb je weer het paard ter nood."

11565 Walewein peinsde in zijn moed,

Zijn paard was hem gewonnen goed;

"Maar mijn tegenpartij is zo fel,

Spaar ik het paard, ik weet dit wel,

Dat ik er mijn lijf om mocht laten."

11570 Toen sprak Walewein: "Bij liefdadigheid.

Ik spaar het paard niet een oor,

Ik sla het dood, kom je voort.

Maar wil ge eer en prijs ontvangen

Zo ga te voet en laat ons gelijk

11575 Verkorten hier nu deze strijd.

Overwin je me, dus zeker zij,

Dan mag je mijn paard behouden:

Dan is u de uwe wel vergolden,

Want beter paard dan dat is

11580 Zag ik niet, dus zij gewis."

De zwarte ridder trok achteruit

En peinsde: "Het is gewonnen zulk paard:"

En wachtte en wilde vechten te voet.

Toen kwam Walewein in zijn ontmoeting,

11585 En de zwarte kwam hem tegen,

En heeft op Walewein geslagen

Een zo vreselijke slag,

Daar zich Walewein van ontzien mag;

Want hij sloeg het schild al door

11590 En maakte bij hem in zijn lijf een scheur,

Zodat er uit kwam rennen bloed.

En Walewein die weerstond

De zwarte daar met een slag,

Zodat hij hem een grote vlag

11595 Van de harnas sloeg voor waar.

En had hij zich niet ontsprongen daar

Hij was daar gebleven op de plaats.

Daar werd gegeven menig plat:

Daar duurde dus die strijd

11600 Sterk tot vespertijd.

Walewein dacht en was in gevaar,

En meende dat hij de duivel was,

want hij kwam niet door dat

Daar hij zo zeer verladen was

11605 Zoals hij van deze ridder was nu.

En al datzelfde, dat zeg ik u,

Zo dacht de zwarte daar ook mede.

Hij was in angst nu ter plaatse;

Had hij met eer kunnen ontgaan

11610 Hij had daar niet langer gestaan.

Niet zag een man zon groot gevecht:

Elk vocht daar op zijn krijg,

En in grote moed mede.

Walewein gebeurde daar ter plaatse

11615 Dat hij de zwarte gaf een slag,

Zodat hij niets hoorde nog zag,

En stond duizelig geheel,

Gelijk alsof hij zou vallen.

En toen Walewein dat zag

11620 Rende hij op hem alles dat hij mag

Met zijn schild, en stootte hem neer,

En sprong op zijn lichaam weer,

En hield hem onder hem op de aarde

En stootte hem met de appel van het zwaard,

11625 En ontbond de helm en de bedekking.

Toen riep de zwarte ridder snel:

"Genade, heer, ik ben overwonnen nu.

Ontferm mij, dus bid ik u."

Heer Walewein zei: "Ge bent wel zot,

11630 Dat ge genade bidt, alzo helpt me God,

Diegenen die ge doden wou.

Nu zeg het mij wat ge doen zou,

Bij uw trouw, als ge dus zo stond tegen mij?"

"Ay heer, ik dacht dat gij

11635 Voor mij wreder zou nu wezen

Zei ik u de waarheid van dezen."

Walewein zei: "Ik wil het weten nu."

"Bij God, heer, zo zou ik u

Het hoofd afslaan hier ter plaatse."

11640 Toen zei Walewein: "Ge geeft gereed

Uw vonnis, heer ridder, dat zeg ik u."

"Ay heer," sprak hij, "ge zal me nu

Niet doden, al heb ik dit gezegd;

En zei ik anders, ik loog, God weet."

11645 Walewein sprak: "Bericht me gelijk

Van deze gebruiken die hier staan:

Hoe kom het dat ge het hoofd slaat of

Hen allen die komen in uw hof?"

"Ik zeg het u, heer, bij mijn trouw

11650 Dat heeft me gedaan een jonkvrouw,

Die ik bemin zo uitermate,

En ze laat zich niet stillen

Dat ze me weer wil beminnen iets.

Ik heb haar gedaan menig verdriet

11655 En verwoest en verbrand haar land.

Toen liet ze uitroepen gelijk

Een toernooi: die dat overwinnen

Kon ze zou hem graag beminnen.

Ten toernooi kwam ik door haar,

11660 Daar menige ridder was voornaam

Om te winnen die jonkvrouw waardig.

Margilans van de Boegarde

Deed daar erg wel met eren:

Hij liet de onze geheel achter keren

11665 En sloeg er velen en ving.

Toen kwam ik op hem om dit ding

En stak hem achter en won

Met mijn dapperheid al onze man.

Toen hield hij daar nog een ridder koen

11670 Onder de toren, met een wimpel,

En liet uitoepen menigvuldig

Of daar iemand spelen wou:

Derwaarts rende ik met snelle vaart

En stak diegene en zijn paard,

11675 Zodat hij zo duizelig was,

Dat ik hem ving, en leverde hem na dat

Mijn knapen, die hem voerden nu

In mijn gevangenis, zeg ik u.

Toen riep die jonkvrouw luid tot mij,

11680 Dat ik haar min waardig zij,

Op dat ik alzo voort voltooi.

Mijn hart die haar zeer beminde

Was zo blijde daar ter plaatse,

Zodat ik daarna vier spelen deed

11685 Tegen sterke ridders en fier,

En stak ze daar af ook alle vier.

Tneslotte was daar niemand zo koen

Die meer durfde bestaan te doen

Te toernooien tegen mij;

11690 En ik had allemaal dat geschreeuw

Van het toernooi. En binnen dezen

Kwam het alzo het moest wezen,

Dat een ridder met schild, met speren,

Kwam en had getoernooid graag.

11695 Ik reed op hem en stak hem zo zeer,

80 Dat in stukken brak mijn speer;

En hij stak mij zo hard weer,

Door kolder, door harnas, door leder,

Zodat ik ter aarde viel ter stonde,

11700 En maakte me een grote wonde,

Zodat ik nimmer meer mocht.

En hij kwam voort en raakte

Daar die jonkvrouw lag gereed.

Toen wierp ze neer haar hoofdkleed

11705 En gaf het de ridder op echte minne,

En gaf de ridder daar te kennen

Dat ze zijn vriendin wilde wezen.

Walewein hoorde ik noemen deze,

Die me van het paard maakte woest.

11710 Ay mij, dat jammerlijke spel

Die mij gebeurde daar voor hen allen,

Daar ik zo belachelijk moest vallen.

Dus verloor ik die welgedane,

Die schone, die goede, waarvan ik waande

11715 Tevoren van was: dit is me zwaar.

Walewein voer weg van daar,

En ze is gebleven minnende voort.

En ook heb ik sinds gehoord

Dat ze hem tevoren minde al bloot,

11720 Omdat hij sloeg die ridders dood

Die haar kasteel hadden ontkracht,

Daar Galaat hiervoor om vocht.

De ridders ontkwamen hem soms aldaar,

En heer Walewein ontmoette ze daarnaar

11725 En sloeg ze dood; en daarom, heer,

Werd ze hem minnend erg zeer;

Maar die minne had ik haar

Laten vergeten al openbaar

Te dat toernooi in alle wijs,

11730 Had niet gedaan dat geleden spel,

Daar ik u hier tevoren van zei.

Heer, dit zijn alle waarheiden;

En hierom heb ik de nijd gedragen

En hen allen het hoofd afgeslagen,

11735 Op avontuur als hij hier iets kwam

Walewein, en ik hem tot zijne ook nam.

En om hem heb ik het al gedaan;

En ik meen ook hij is nauwelijks ontgaan

Ik heb hem gedood, dat zeg ik u.

11740 Ay lieve heer, ontferm me nu,

En ontvang me: ik wordt uw man,

En wil u dienen mijn leven voortaan

En overal voort bijstaan."

Walewein ontfermde zich en heeft hem ontvangen

11745 Op een voorwaarde, dat hij ter plaatse

Zijn man wordt, en voorwaarts mede

Nimmermeer ridders slaat ter dood

En liet hem kennen die nood,

Of hij had er recht toe.

11750 Dit verzekerde hij Walewein alzo

Bij trouw snel in zijn hand.

Dus werd de strijd verzoend gelijk,

En Walewein die nam toen verlof

En wilde ruimen gelijk dat hof;

11755 En de ridder bad hem te houden,

Dat hij met hem blijven zou;

Maar Walewein wilde blijven niet.

Toen zei de ander: "Wat dus geschiedt,

Ik zal met u dan naar buiten varen."

11760 Walewein zei: "Ik loof het wel, te waren."

Dus voeren ze tezamen daar

En kwamen gereden snel daarnaar

In een woud, daar ze vernamen

Daar jagers gereden kwamen

11765 En velden een wit hert.

Toen dit heeft vernomen die zwarte

Ridder, die met Walewein daar kwam,

Werd hij toornig en zeer gram

En reed derwaarts met haast groot

11770 En wilden ze hebben geslagen dood.

Die jagers waren in groot gevaar;

Maar Walewein behoedde ze daarnaar,

Dus ze hem dankten erg zeer.

Daarna baden ze de heer,

11775 Dat hij hun gast wilde wezen.

Walewein antwoordde hen met deze:

"Ik vaar met u. Nu blijf gezond,"

Sprak hij tot de zwarte ridder terstond.

De zwarte zei: "Vaar met Onze Heer.

11780 Heb je me nodig immermeer,

Laat het me weten, ik kom tot u."

Walewein zei: "Dank hebt nu."

Dus scheiden ze daar in dat plein.

Nu zal ik u zeggen van Walewein

11785 En van de jonkvrouw van Galestroet,

Die om Walewein gedoogde nood.

 

 

XXI.

 

Van Waleweine ende der joncfrouwe van Galestroet, ende hoe hi sinen broder verloeste.

 

Die aventure sal u tellen

Van Waleweine ende sinen gesellen,

Dine genoet hadden daer.

11790Si senden enen knape daer naer,

Die dapperlike vore reet,

Die der joncfrouwen seide gereet

Dattie witte hert es gevaen,

"Al daer toe sach, sonder waen,

11795Die swerte riddere; maer wetet dat

Wi waren bleven daer ter stat,

En had gedaen een riddere fijn,

Die u gast sal tavont sijn;

Die bescudde ons, sonder waen:

11800Vrouwe, dien suldi wel ontfaen,

Want hi heves wale verdient

Dat gi sijt sijn gode vrient."

Die joncfrouwe was blide daer of,

Ende dede versiren al haer hof

11805Om Waleweine blide te maken,

Die gereden quam metten knapen

Dore die stat, die scone was.

Daer sach hi in, sijt seker das,

Meer sirheiden dan hi sach nie

11810In negene stede vor die.

Ende binnen desen heeft hi vernomen

Porters jegen hem daer comen,

Dine vrindelike ontfaen.

Die joncfrouwe sinde oec saen

11815Ene joncfrouwe jegen hem daer,

Die si gehouden hadde menech jaer,

Om dat si was van Carmeloet,

Ende si die ridders kinde al bloet,

Die tArturs hove behoren nu,

11820Ende meest om Waleweine dat secgic u,

Om dat sine soude doen kinnen hare.

Nu sinde si dese joncfrouwe daer nare

Om te sine wie hi was.

Ende doen si werd geware das,

11825Dat was Walewein, nam sine tien tiden

Bider hant, ende leitdene besiden,

Ende sprac: "Here, ic segt u bloet,

Lietdi uwer name, gi sijt doet;

Maer wildi, ic sal u raden wale.

11830Alse gi comt vord in die zale

Vor mire joncfrouwen, so salic voren

Spreken, dat sijt alle horen:

"Her Keye de drossate, willecome."

Ende alsic u aldus dan nome,

11835Soe antwerd mi saen ten kere:

Dit mogedi doen met groter ere,

Ende laet mi vord gewerden dan."

Walewein seide: "Dus vangict an."

Die joncfrouwe keerde weder saen

11840Ende dede harre joncfrouwen verstaen

81 Dat Keye ware, die daer quame.

"Dat es hi," seit si, "in duvels name."

"Dies en canic geloven niet,

Dat hem dese ere es gesciet,

11845Dat hi vanden swerten riddere nu

Mine jagers verloeste, dat secgic u."

Ende binnen dat si mede staen

Quam Walewein daer binnen gegaen;

Ende alsene die joncfrouwe heeft vernomen

11850Die te voren tot hem was comen,

Riep si lude ende sere mettesen:

"Her Keye, willecome moetti wesen."

Her Walewein sprac: "God lone u, joncfrouwe."

Doen hietene willecome di vrouwe

11855Ende oec alle die andere mede.

Die vrouwe sprac aldaer ter stede:

"Her Keye, weltijt sagedi iet

Heren Waleweine?" "Vrowe, doe ic sciet

Van Karlioen do was hi daer

11860In hogen, blide ende sonder vaer."

Doe deetsi knapen comen saen,

Die hem sine wapine af hebben gedaen.

Doe deetsi hem bringen scire

Enen mantel harde dire.

11865Doe nam sine daer metter hant

Ende leidene in ene capelle thant,

Die bat ende scoenre gescreven was

Den enege daer ic nie af las.

In midden die capelle hinc een horen:

11870Nie werd geen minsce geboren

Die beteren horen hadde gesien.

Ende in dien horen stac mettien

Balsemene, mirre ende wiroec

Ende alrehande cruet, dat so wel roec,

11875Dat hem dochte dies gelike,

Dat hi was in een hemelrike.

Si leitdene allettel vord mettien:

"Ende al dat gi noch hebt gesien

En es niet, her riddere, twaren,

11880Jegen dat ic sal hier oppenbaren."

Doe toende si hem een graf aldaer,

Dat si hadde doen maken, vorwaer,

Soe dire ende soe behindelike,

Dat nie man sach des gelike:

11885Daer was ene venstre gemaect an

Met sulker liste, dat geen man

Nembermer geweten ne soude:

Die dede si op alsi woude,

Ende wie daer binnen sach al bloet

11890Deetsi die vinstere slaen te doet,

Want si sneet alse een swaerd.

Si trac ene clinke daer ter vart,

Ende die vinstre scoet op wel sciren,

Dat Walewein ne wiste in wat maniren,

11895Ende si dede hem doe inward sien.

Daer sach hi dmeeste wonder mettien.

Doe sprac die vrowe stille daer nare:

Owi, oft dit Walewein nu ware,

Dien ic minne soe oversere,

11900Hine ontginge mi nembermere."

Doen al dit was gedaen

Sijn si in die capelle gestaen

Ende spraken van messeliken dingen.

Die joncfrouwe en conste haer niet bedwingen,

11905Sine seide Waleweine alle die saken

Waeromme si dit hadde doen maken.

"Her Keye, nu hord al hier ter stede:

Dit graf ende dese venstre mede

Sijn gemaect lude ende stille

11910Om mijns heren Waleweins wille,

Om dat ickene hier met doden soude

Alsic dese vinstere nederlaten woude.

Als hijt daer binnen waende besien

Soe soudicse dus nederlaten".... Mettien

11915Sloech si op die clinke weder,

Ende die vinstere viel daer neder,

Ende sloet soe vaste, dat verstaet,

Datter niet tuscen en mochte een draet

Gebliven, hine moeste kerven ontwee.

11920"Her Keye, nu hort mi vortwerd mee.

Ende als hi doet ware, dan oec wet,

Soe soudic mi selven doden met,

Ende soude ons doen dan ter stont

In dit graf, mont ane mont.

11925Her Keye, dat ic u dit make in inne

Dat doet mi di starke minne

Daer ic om hem af ben gevaen."

Doen dede si hem vord verstaen

Waer af irst die minne quam:

11930Om dat hi den ridders haer leven nam

Die Galate ontreden ter stat

Doe hi den toren wan vor dat,

Daer Galate gesciede groet wonder,

Dien die joncfrouwe nu hadde onder,

11935Ende diemen hier vore oec hiet met

Der joncfrouwen casteel, dat wel wet,

Ende diemen daerna hiet Galastroet

Na Galate, om dat hi uter noet

Den casteel halp gerede.

11940Si telde oec vord daer ter stede

Vanden tornoye, die was daer naer,

Dien si beropen dede oec daer;

Si seide vanden swerten riddere mede,

Hoe dat hijt so wel daer dede,

11945Dat hi tgeruechte hadde al daer:

"Doen quam min her Walewein daer naer

Ende stakene daer neder vor ons allen.

Doe moeste hem di prijs gevallen,

Want hi den tornoy algader verwan.

11950Doe gavic den edelen man

Mijn hoeftcleet, ende boet hem daer

Sijn lief te sine, al oppenbaer;

Maer hine achte noit so vele op das

Dat hi noit sint quam daer ic was."

11955Walewein seide der joncfrouwen gereet:

"Minnetdi mi, dat ware mi leet,

Alsoe als gi heme nu doet:

Hi sal u scuwen, es hi vroet;

Maer ic hope hi vinden soude

11960Genade oft hise soeken woude."

"Dies en darf hi hopen niet,

Dat hi mi mochte ontgaen iet

Metten live; ic segt al bloet,

Ic haddene liver bi mi al doet

11965Dan hi mi ontvore weder,

Want hine soude niet willen neder

Lecgen sine aventuren, wetic wale.

Oec hebbic hier nu te desen male

Gariette sinen broder gevaen,

11970Ende doene geesselen ende slaen

Elkes dages dor sinen wille.

Dit segt hem oec lude ende stille

Als gine siet. Es hi soe vrome,

Dat hi om sinen broder come

11975Ende bescudde hier, oft hi mach,

Den menegen swaren, groten slach,

Dien hi ontfaet al hier ter stede,

Ende den menegen honger mede."

Alse Walewein dat verstoet

11980Was hi drove in sinen moet;

Ende banderside was hi blide ter stonden

Dat hi sinen broder hadde vonden,

Dien hi lange hadde verloren.

Doe sprac Walewein: "Hier machmen horen,

11985Joncfrouwe, grote wonderlijchede.

Wiste Walewein nu ter stede

Dat gi sinen broder doet dit dogen,

Hine soude u nembermer minnen mogen;

Maer wildi Garitte geven mi nu

11990En wech te vorne, ic swerd u,

82 Dat ic Waleweine ende heme mede

Binnen ere maent bringe gerede

Te vechtene jegen hen drien,

Die beste die gi vint te dien;

11995Ende connen si hen bescudden daer,

Soe bliven quite dan daer naer;

Ende connen duwe die twee verwinnen

Soe comen si gevaen hier binnen."

"Neen, men magene mi niet ontalen,

12000Walewein en comene selve halen.

Ende wildi, gi seltene margen sien

Udewerd leiden." Ende mettien

Quamen twee knapen daer toe saen:

"Vrouwe, men mach eten gaen."

12005Doe gincmen eten daer ter vart,

Daer te etene gedient ward

Van alre dinc, van alre spisen,

Soe datment niet conste volprisen

Die sonderlinge gerechten daer.

12010Ende naden etene oppenbaer

Quam die joncfrouwe van Karmeloet,

Die Waleweine hier vore dor noet

Keye hiet: hi namse saen

Ende es vor ene venstere gegaen,

12015Ende bat hare om raet ter stede

Sinen broder te verloessen mede.

Die joncfrouwe sprac: "Hoe soet gaet,

Ic sal u geven goeden raet:

Mergen suldi vroech opstaen

12020Ende sult en wech varen saen

Tote achter genen boegart,

Ende ic sal van binnen comen ter vard,

Ende sal u in laten sonder lette

Daer besiden, te genen wikette.

12025Daer selen uwen broder bringen

Drie starke ribaude sonderlinge,

Dine geesselen selen daernaer:

Dan suldi vorward comen daer,

Ende slaet di quadien doet,

12030Ende nemt uwen broder dan al bloet

Ende vortene met u henen dan.

Ic sal oec vlien al dat ic can

Vaste henen te Karmeloet;

Want blevic hier, ic ware doet."

12035Walewein dancte der joncfrouwen,

Ende swoer daer bi sire trouwen,

Hi sout haer lonen wel daer naer.

Dus scieden si beide al daer,

Ende Walewein wilde nu slapen gaen,

12040Dat daer scire was gedaen.

Des ander dages daer na doe

Stont op Walewein harde vroe,

Ende wapende hem ende danen sciet,

Aldaer hem die joncfrouwe riet.

12045Ende doe ten wikette quam

Die dore hi ombesloten vernam.

Doe voer hi in saen daernaer,

Ende barch hem. Doe sach hi daer

Scire die ribaude gereet,

12050Die sinen broder brachten gecleet,

Ende gingenne gesselen ende slaen

Met starken royen, sonder waen.

Si slogene so vresselike,

Dat hi riep jamberlike

12055Tenden een menichwerven:

"Hulpe. acharme, ic moet sterven.

Ay broder, her Walewein waer sidi.

Hoe lettel wetti datmen mi

Slaet nu dus jamberlike sere."

12060Mettien quam Walewein die here

Ende sloech den enen, des geloeft,

Dat hine toten tanden cloeft.

Den anderen sloech hi den arm af,

Den derden hi enen slach gaf

12065Dat hi nederviel op deerde.

Die andere vloen doe harre verde,

Ende lieten Gariette daer.

Ende her Walewein namene daer naer

Ende leidene op sijn part saen.

12070"Ay live here, laet ons verstaen

Wie gi sijt," sprac daer een knape.

"Ic beent, Walewein, bi ridderscape,

Die minen broder met mi vore."

Doe gingen dese ende maecten in rore

12075Al dat hof ende oec die stat.

Doen die joncfrouwe wiste dat,

Dat Walewein sinen broder wech vord,

Ward al dat lant daer omme verrord.

Si sochte die joncfrouwe van Karmeloet,

12080Die gevloen was dor die noet;

Ende doe si des werd geware,

Dat si gevloen was van dare,

Doe wist si wel dat si was

Bedrogen. Doen deetsi na das

12085Te storme lude in al haer lant,

Om Waleweine te volgene thant.

Ridders, knapen, porters mede,

Wapenden hen ende volgeden gerede

Waleweine, die reet ter vard

12090Met sinen broder tswards ridders ward,

Ende vant di porte open twaren,

Daer hi binnen es gevaren

Ende daerna harde vaste sloet.

Ende opter stede quam een conroet

12095Van ridders hem gevolget naer,

Die di porte belagen daer

Ende begonden daer an houwen ende steken.

Doe quam die riddere vord gestreken

Van daer binnen om die nimare,

12100Ende als hi Waleweine ward geware

Hiet hine willecome wesen.

Doe vrachdi Waleweine na desen

Om tgeruchte van genen lieden:

Doe ginct hem Walewein al bedieden,

12105Vander joncfrouwen van Galestroet,

Ende van sinen broder oec die noet.

Al dat hem gesciet was daer

Vertrac hi den swerten ridder vorwaer.

Doe sprac die swerte riddere saen:

12110"Live here, doet mi verstaen

Uwen name, des haddic vergeten;

Dien soudic herde gerne weten."

"Ic ben," seit hi, "Walewein genant:

Minen name kintmen in menech lant."

12115Doe sprac die swerte: "Live here,

Des ben ic blide harde sere,

Dat mi so goeden man verwan.

Had geweest een minder man,

Des haddic mi gescaemt sere."

12120Doe sprac Walewein: "Hoe heetti, here?

"Maurus die swerte heetmen mi."

"Her Maurus," seit hi, "nu staet mi bi

Getrouwelike, des biddic u,

Mi ende minen broder nu,

12125Jegen die joncfrouwe van Galestroet."

"Sterven motic quader doet."

Sprac Maurus, "oftic u af sal gaen,

In sal u hier in staden staen

Met al minen volke, wet dat wel."

12130Doe ne dede Maurus niet el

Dan hi te wapenen saen geboet

Al dat daer was, clein ende groet.

Twintich ridders haddi ter steden,

Die alle dage met hem reden,

12135Waer dat Maurus hadde te doene,

Die stout waren ende coene.

Nu ginc Maurus ten mure staen,

Ende die joncfrouwe ontbodi saen

Van Galestroet. Si quam daer.

12140Doe vrachde hare Maurus daernaer:

83 "Waerombe hebdi dus mi belegen?"

"Her Maurus, des willic u verplegen:

Gi hebt min her Waleweine daer binnen:

Woudi mi dien geven met minnen

12145Ic trocke van hier weder nu.

En geefdijs mi niet, ic segt u

Dat ic hier sal so lange bliven,

Dat ic u allen sal doen ontliven,

Ende u borch te stucken breken."

12150"Bi Gode, joncfrouwe, dits een teken

Dat ic harde cleine ontsie.

Min duchten es vele meer bedie

Dat gi mi tirst sult ontflien"

Doe gincmen in beiden siden mettien

12155Werpen ende scieten vaste daer naer;

Pederiren ende bliden worden daer

Gerecht vor dien casteel gereet.

Ic secge u datmen daer sere street,

Beide van buten ende van binnen.

12160Maer Waleweine mochtmen wel kinnen

An sine slage die hi sloech,

(Ic segt u dat hi niemanne verdroech)

Ende Maurus oec sijn geselle,

Worpen menegen daer ter delle,

12165Die opgeclommen waren daer.

Met allen engienen, wet vor waer,

Die men nu gepensen mach

Werd daer gestreden op dien dach,

Al toter nacht, weet dat wel.

12170Nu hord wat daer snachs gevel:

Doen si resten waenden binnen

Quamen die van buten in allen sinnen

Ende braken des muers een groet deel

Eerment wiste inden casteel,

12175Ende sijn ten gate binnen comen.

Dit hevet min her Walewein vernomen

Ende Maurus sijn geselle mede:

Dese gingen ter selver stede

Vor dat gat vanden mure

12180Ende wederstondense daer so sture

Die daer binnen waren comen,

Al sout hen al die werelt vromen,

Sine mochten niet daer weder uut.

Daer werd van slagen groet geluut:

12185Selc spranc vanden mure neder,

Die nembermer opstont weder,

Van groten ancste die daer was.

Dus worden gescoffirt na das

Die van Galestroet vor dat gat.

12190Ende die van binnen oec na dat

Vermaectent harde scire daer.

Doen dit was gedaen daer naer

Sprac Maurus min her Waleweine an:

"Here, wat raetdi hiertoe dan?

12195Wine mogen ons verweren niet.

Oft gi ende Gariet henen sciet,

Margen vroech, ende ic mede,

Ende alle onse lide oec ter stede

Daer die van Galestroet lecgen nu,

12200Eer si opstaen, secgic u,

Selewise scoffiren, wetic wale."

Walewein sprac: "Dit radic wale.

Nu vaste, ridewi derward."

Doen reden si al ongespard

12205Daerward ongelet na desen.

Ende Gariet was oec wel genesen,

Soe dat hi mede riden mochte.

Dese drie maecten dmeeste gerochte,

In gene here, dat nie man sach.

12210Daer was geslegen menech slach

Eermen comen conste ter were.

Maurus, die swerte, ende sijn here,

Ende Walewein ende Gariet

Hebben die andere soe ontset,

12215Dat sire wel tweehondert doet slogen

Eer si ter weringen comen mogen.

Nu was daer een, ende hiet Blandoes,

Een starc riddere, die altoes

Den swerten riddere haette sere:

12220Dese quam ombe tenen kere

Ende stac opten swerten daer,

Dat hi gevallen was wel naer;

Maer die swerte stakene weder

Dat hi viel ter eerden neder,

12225Ende tspere in sinen buc woet

Meer dan onderhalven voet.

Dit sach her Dromas, en ridder valiant,

Des conincs sone van Yrlant,

Die daer hadde menegen man:

12230Den swerten riddere volgedi an

Al daer hi tsinen lieden vloe.

Dit sach Walewein ende quamer toe,

Ende wilde Dromase wederstaen.

Ende Dromas quam op hem saen,

12235Ende heeft op Waleweine gesteken

Dat sijn spere moeste breken;

Maer her Walewein stakene weder,

Dat hi ende sijn pert vielen neder:

Hi werd gequetst ende sijn part

12240Brac den hals in die vart.

In sach noit in genen stride

Soe vele lide in corten tide

Doet geslegen, dat wetic wel.

Mijnher Walewein was hen alte fel

12245Ende die swerte riddere mede

Ende Gariet; dese drie ter stede

Daden daer een groet wonder:

Si daden die andere alle onder.

Dus vochten si tot in die nacht

12250Rechte bi gerre borchgracht.

Doe keerden vandien van Galistroet

Die van binnen, ende men sloet

Die port doe sire binnen waren;

Ende Walewein bleef daer buten, twaren,

12255Ende sijn broder Gariet,

Die sere noch vochten ongelet.

Daerna worden si geware saen

Dat hen dandere waren ontgaen

Ende die porte gesloten was.

12260Doe keerden si ombe saen na das,

Ende keerden ten bosche waerd tien tiden,

Daer hen nieman na dorste riden.

Ende Maurus, dat suldi verstaen,

En hadde gene scade ontfaen:

12265Daeraf was hi nu sere blide.

Nu latic staen van desen stride

Ende sal van Waleweine tellen sonder lette

Ende van sinen broder Gariette.

XXI.

 

Van Walewein en de jonkvrouw van Galestroet en hoe hij zijn broeder verloste.

 

Het avontuur zal u vertellen

Van Walewein en zijn gezellen,

Die hij ontmoet had daar.

11790 Ze zonden een knaap daarnaar,

Die dapper voor reed,

Die de jonkvrouwen zei gereed

Dat het witte hert is gevangen,

"Al daar toe zag, zonder waan,

11795 De zwarte ridder; maar weet dat

We waren gebleven daar ter plaatse,

Had niet gedaan een ridder fijn,

Die uw gast zal vanavond zijn;

Die behoedde ons, zonder waan:

11800 Vrouw, die zal ge goed ontvangen,

Want hij heeft het wel verdiend

Dat ge bent zijn goede vriend."

De jonkvrouw was blijde daar of,

En liet versieren al haar hof

11805 Om Walewein blij te maken,

Die gereden kwam met de knapen

Door de plaats, die schoon was.

Daar zag hij in, zij het zeker dat,

Meer sierheden dan hij zag niet

11810 In geen plaats voor die.

En binnen deze heeft hij vernomen

Poorters tegen hem daar komen,

Die hem vriendelijk ontvangen.

Die jonkvrouw zond ook gelijk

11815 Een jonkvrouw naar hem daar,

Die ze gehouden had menig jaar,

Omdat ze was van Carmeloet,

En ze die ridders kende al bloot,

Die tot Arthurs hof behoren nu,

11820 En meest om Walewein dat zeg ik u,

Omdat ze hem zou laten kennen haar.

Nu zond ze deze jonkvrouw daarnaar

Om te zien wie hij was.

En toen ze werd gewaar dat,

11825 Dat het was Walewein, nam ze hem in die tijden

Bij de hand, en leidde hem bezijden,

En sprak: "Heer, ik zeg het u bloot,

Liet ge uw naam, ge bent dood;

Maar wil ge, ik zal u aanraden wel.

11830 Als ge komt voort in die zaal

Voor mijn jonkvrouw, zo zal ik voren

Spreken, zodat ze het alle horen:

"Heer Keye de drost, welkom."

En als ik u aldus dan noem,

11835 Zo antwoord me samen ten keer:

Dit mag ge doen met grote eer,

En laat me voort geworden dan."

Walewein zei: "Aldus vang ik het aan."

De jonkvrouw keerde weer gelijk

11840 En liet haar jonkvrouw verstaan

81 Dat het Keye was, die daar kwam.

"Dat is hij," zei ze, "in duivels naam."

"Dit kan ik geloven niet,

Dat hem deze eer is geschied,

11845 Dat hij van de zwarte ridder nu

Mijn jagers verloste, dat zeg ik u."

En binnen dat ze mede staan

Kwam Walewein daar binnen gegaan;

En toen de jonkvrouw heeft vernomen

11850 Die tevoren tot haar was gekomen,

Riep ze luid en zeer met dezen:

"Heer Keye, wielkom moet u wezen."

Heer Walewein sprak: "God loont het u, jonkvrouw."

Toen zei hem welkom de vrouwe

11855 En ook alle andere mede.

De vrouwe sprak aldaar ter plaatse:

"Heer Keye, welke tijd zag ge iets

Heer Walewein?" "Vrouw, toen ik scheidde

Van Caredol toen was hij daar

11860 In hoge, blijde en zonder gevaar."

Toen liet ze knapen komen gelijk,

Die hem zijn wapens af hebben gedaan.

Toen liet ze hem brengen snel

Een mantel erg duur.

11865 Toen nam ze hem daar bij de hand

En leidde hem in een kapel gelijk,

Die beter en schoner geschreven was

De enige daar ik iets van las.

In het midden van die kapel hing een horen:

11870 Niet werd een mens geboren

Die betere horen had gezien.

En in die horen stak meteen

Balsem, mirre en wierook

En allerhande kruid, dat zo goed rook,

11875 Dat hij dacht diergelijke,

Dat hij was in een hemelrijk.

Ze leidde hem wat voort meteen:

"En alles dat ge nog hebt gezien

Is niets, heer ridder, te waren,

11880 Tegen dat ik zal hier openbaren."

Toen toonde ze hem een graf aldaar,

Dat ze had laten maken, voorwaar,

Zo duur en zo behendig,

Dat niemand zag diergelijke:

11885 Daar was een venster gemaakt aan

Met zon list, dat geen man

Nimmermeer het weten zou:

Die deed ze open als ze wou,

En wie daar binnen zag al bloot

11890 Liet het venster slaan ter dood,

Want het sneed als een zwaard.

Ze trok een klink daar ter vaart,

En dat venster schoot open wel snel,

Zodat Walewein niet wist in welke manieren,

11895 En ze liet hem toen inwaarts zien.

Daar zag hij het grootste wonder meteen.

Toen sprak die vrouw stilletjes daarnaar:

Owi, als dit Walewein nu was,

Die ik minne zo over zeer,

11900 Hij ontging me nimmermeer."

Toen al dit was gedaan

Zijn ze in de kapel gaan staan

En spraken van verschillende dingen.

Die jonkvrouw kon zich niet bedwingen,

11905 Ze zei Walewein al die zaken

Waarom ze dit had laten maken.

"Heer Keye, nu hoor al hier ter plaatse:

Dit graf en dit venster mede

Zijn gemaakt luid en stil

11910 Om mijnheer Waleweins wil,

Omdat ik hem hiermee doden zou

Als ik dit venster neerlaten wou.

Als hij het daar binnen waande te bezien

Dan zou ik het dus neerlaten".... Meteen

11915 Sloeg ze op die klink weer,

En dat venster viel daar neer,

En sloot zo vast, dat verstaat,

Zodat er niet tussen mocht een draad

Blijven, hij moest kerven in twee.

11920 "Heer Keye, nu hoor me voorts meer.

En als hij dood was, dan ook weet,

Zo zou ik mezelf doden mee,

En zou ons doen dan terstond

In dit graf, mond aan mond.

11925 Heer Keye, dat ik u dit maak bekend

Dat doet mij de sterke minne

Daar ik om van hem ben gevangen."

Toen liet ze hem voort verstaan

Waarvan het eerste die minne kwam:

11930 Omdat hij de ridders hun leven nam

Die Galaat ontkwamen ter plaatse

Toen hij de toren won voor dat,

Daar Galaat gebeurde groot wonder,

Die de jonkvrouw nu had onder,

11935 En die men hiervoor ook noemde mee

Het jonkvrouwen kasteel, dat wel weet,

En die men daarna heet Galestroet

Naar Galaat, omdat hij uit de nood

Het kasteel hielp gereed.

11940 Ze vertelde ook voort daar ter plaatse

Van het toernooi, die was daarnaar,

Die ze beroepen deed ook daar;

Ze zei van de zwarte ridder mede,

Hoe dat hij het zo goed daar deed,

11945 Zodat hij het geroep had al daar:

"Toen kwam mijnheer Walewein daarnaar

En stak hem daar neer voor ons allen.

Toen moest hem de prijs gevallen,

Want hij het toernooi geheel overwon.

11950 Toen gaf ik de edele man

Mijn hoofdkleed, en bood hem daar

Zijn lief te zijn, al openbaar;

Maar hij achtte er nooit zo veel op dat

Dat hij nooit sinds kwam daar ik was."

11955 Walewein zei de jonkvrouw gereed:

"Mint ge mij, dat was me leed,

Alzo zoals ge hem nu doet:

Hij zal u schuwen, is hij verstandig;

Maar ik hoop hij vinden zou

11960 Genade als hij het zoeken wou."

"Dus durft hij te hopen niet,

Dat hij mij mocht ontgaan iets

Met het lijf; ik zeg het al bloot,

Ik had hem liever bij mij al dood

11965 Dan dat hij mij ontkwam weer,

Want hij zou niet willen neer

Leggen zijn avonturen, weet ik wel.

Ook heb ik hier nu te deze maal

Gariet zijn broeder gevangen,

11970 En laten geselen en slaan

Elke dag door zijn wil.

Dit zegt ge hem ook luid en stil

Als ge hem ziet. Is hij zo dapper,

Dat hij om zijn broeder komt

11975 En behoeden hier, als hij mag,

Die menige zware, grote slag,

Die hij ontvangt alhier ter plaatse,

En de menige honger mede."

Toen Walewein dat verstond

11980 Was hij droevig in zijn gemoed;

En aan de ander zijde was hij blijde ter stonden

Dat hij zijn broeder had gevonden,

Die hij lang had verloren.

Toen sprak Walewein: "Hier mag men horen,

11985 Jonkvrouw, grote wonderlijkheden.

Wist Walewein nu ter plaatse

Dat ge zijn broeder dit laat gedogen,

Hij zou u nimmermeer minnen mogen;

Maar wil ge Gariet geven mij nu

11990 En weg te voeren, ik zweer het u,

82 Dat ik Walewein en hem mede

Binnen een maand breng gereed

Te vechten tegen hen drien,

De beste die ge vind tot die;

11995 En kunnen ze zich behoeden daar,

Zo blijven kwijt dan daarnaar;

En kunnen de uwe die twee overwinnen

Zo komen ze gevangen hier binnen."

"Neen, men mag hem me niet weg halen,

12000 Walewein komt hem zelf halen.

En wil ge, ge zal hem morgen zien

Naar buiten leiden." En meteen

Kwamen twee knapen daar toe gelijk:

"Vrouw, men mag eten gaan."

12005 Toen ging men eten daar ter vaart,

Daar te eten gediend werd

Van alle dingen, van alle spijzen,

Zodat men het niet kon volprijzen

Die bijzondere gerechten daar.

12010 En na het eten openbaar

Kwam de jonkvrouw van Carmeloet,

Die Walewein hiervoor door nood

Keye noemde: hij nam haar gelijk

En is voor een venster gegaan,

12015 En bad haar om raad ter plaatse

Zijn broeder te verlossen mede.

De jonkvrouw sprak: "Hoe zo het gaat,

Ik zal u geven goede raad:

Morgen zal ge vroeg opstaan

12020 En zal weg varen gelijk

Tot achter die boomgaard,

En ik zal van binnen komen ter vaart,

En zal u in laten zonder beletten

Daar naast, te dat deurtje.

12025 Daar zullen uw broeder brengen

Drie sterke rabauwen bijzonderling,

Die hem geselen zullen daarnaar:

Dan zal ge voorwaarts komen daar,

En slaat die kwaden dood,

12030 En neem uw broeder dan al bloot

En voert hem met u heen dan.

Ik zal ook vlieden al dat ik kan

Vast heen te Carmeloet;

Want bleef ik hier, ik was dood."

12035 Walewein bedankte de jonkvrouw,

En zwoer daarbij zijn trouw,

Hij zou het haar belonen goed daarnaar.

Dus scheiden ze beide aldaar,

En Walewein wilde nu slapen gaan,

12040 Dat daar snel werd gedaan.

De volgende dag daarna toen

Stond op Walewein erg vroeg,

En wapende zich en vandaan scheidde,

Aldaar hem die jonkvrouw aanraadde.

12045 En toen te deurtje kwam

De deur hij ongesloten vernam.

Toen voer hij er in daarnaar,

En verborg zich. Toen zag hij daar

Snel de rabauwen gereed,

12050 Die zijn broeder brachten gekleed,

En gingen hem geselen en slaan

Met sterke roeden, zonder waan.

Ze sloegen hem zo vreselijk,

Dat hij riep jammerlijk

12055 Te einden menig maal:

"Help, ach arme, ik moet sterven.

Ay broeder, heer Walewein waar ben jij.

Hoe weinig weet je dat men mij

Slaat nu dus jammerlijk zeer."

12060 Meteen kwam Walewein die heer

En sloeg de ene, dus geloof,

Dat hij hem tot de tanden klooft.

De andere sloeg hij de arm af,

De derde hij een slag gaf

12065 Zodat hij neerviel op de aarde.

De andere vlogen toen erg ver,

En liet Gariet daar.

En heer Walewein nam hem daarnaar

En leidde hem op zijn paard gelijk.

12070 "Ay lieve heer, laat ons verstaan

Wie ge bent," sprak daar een knaap.

"Ik ben het, Walewein, bij ridderschap,

Die mijn broeder met me voer."

Toen ging deze en maakte in beweging

12075 Die hele hof en ook de stad.

Toen de jonkvrouw wist dat,

Dat Walewein zijn broeder weg voert,

Werd al dat land daarom in beweging.

Ze zocht de jonkvrouw van Carmeloet,

12080 Die gevlogen was door die nood;

En toen ze dus werd gewaar,

Dat ze gevlogen was vandaar,

Toen wist ze wel dat ze was

Bedrogen. Toen deed ze na dat

12085 Te stormen luiden in al haar land,

Om Walewein te volgen gelijk.

Ridders, knapen, poorters mede,

Wapenden hen en volgden gereed

Walewein, die reed ter vaart

12090 Met zijn broeder ter zwarte ridders waart,

En vond de poort open te waren,

Daar hij binnen is gevaren

En daarna erg vast sloot.

En op de plaats kwam een konvooi

12095 Van ridders hem gevolgd daarnaar,

Die de poort belegerden daar

En begonnen daar aan te houwen en steken.

Toen kwam die ridder voort gestreken

Van daar binnen om dat nieuws,

12100 En toen hij Walewein werd gewaar

Zei hem welkom te wezen.

Toen vroeg hij Walewein na deze

Om het gerucht van die lieden:

Toen ging het hem Walewein al aanduiden,

12105 Van de jonkvrouw van Galestroet,

En van zijn broeder ook die nood.

Alles dat hem geschied was daar

Vertelde hij de zwarte ridder voorwaar.

Toen sprak de zwarte ridder gelijk:

12110 "Lieve heer, laat me verstaan

Uw naam, dus had ik vergeten;

Die zou ik erg graag weten."

"Ik ben," zei hij, "Walewein genoemd:

Mijn naam kent men in menig land."

12115 Toen sprak die zwarte: "Lieve heer,

Dus ben ik blijde erg zeer,

Dat me zon goede man overwon.

Had geweest een mindere man,

Dus had ik me geschaamd zeer."

12120 Toen sprak Walewein: "Hoe heet u, heer?

"Maurus de zwarte noemt men mij."

"Heer Maurus," zei hij, "nu sta me bij

Getrouw, dus bid ik u,

Mij en mijn broeder nu,

12125 Tegen de jonkvrouw van Galestroet."

"Sterven moet ik kwade dood."

Sprak Maurus, "als ik van u af zal gaan,

Ik zal u hierin bijstaan

Met al mijn volk, weet dat wel."

12130 Toen deed Maurus niet anders

Dan hij te wapenen gelijk gebood

Alles dat daar was, klein en groot.

Twintig ridders had hij ter plaatse,

Die alle dagen met hem reden,

12135 Waar dat Maurus had te doen,

Die dapper waren en koen.

Nu ging Maurus ten muur staan,

En de jonkvrouw ontbood hij gelijk

Van Galestroet. Ze kwam daar.

12140 Toen vroeg zij Maurus daarnaar:

83 "Waarom heb je dus me belegerd?"

"Heer Maurus, dus wil ik u verzekeren:

Ge hebt mijnheer Walewein daar binnen:

Wil me die geven met minnen

12145 Ik vertrok van hier weer nu.

En geef je hem me niet, ik zeg het u

Dat ik hier zal zo lang blijven,

Zodat ik u allen zal laten ontlijven,

En uw burcht te stukken breken."

12150 "Bij God, jonkvrouw, dit is een teken

Dat ik erg weinig ontzie.

Ik dacht het is veel meer bij die

Dat ge me het eerste zal ontvlieden"

Toen ging men aan beide zijden meteen

12155 Werpen en schieten vast daarnaar;

Aanvalstoren en blijde worden daar

Opgericht voor dat kasteel gereed.

Ik zeg u dat men daar zeer streed,

Beide van buiten en van binnen.

12160 Maar Walewein mocht men wel herkennen

Aan zijn slagen die hij sloeg,

(Ik zeg het u dat hij niemand verdroeg)

En Maurus ook zijn gezel,

Wierp menigeen daar ter dal,

12165 Die opgeklommen waren daar.

Met alle machines, weet voor waar,

Die men nu bedenken mag

Werd daar gestreden op die dag,

Al tot de nacht, weet dat wel.

12170 Nu hoor wat daar s nachts geviel:

Toen ze rusten waanden binnen

Kwamen die van buiten in alle zinnen

En braken de muur een groot deel

Eer men het wist in het kasteel,

12175 En zijn ter gat binnen gekomen.

Dit heeft mijnheer Walewein vernomen

En Maurus zijn gezel mede:

Deze gingen terzelfder plaats

Voor dat gat van de muur

12180 En weerstonden ze daar zo stuur

Die daar binnen waren gekomen,

Al zou het hen de hele wereld baten,

Ze mochten niet daar weer uit.

Daar werd van slagen groot geluid:

12185 Sommigen sprongen van de muur neer,

Die nimmermeer opstonden weer,

Van grote angst die daar was.

Dus worden geschoffeerd na dat

Die van Galestroet voor dat gat.

12190 En die van binnen ook na dat

Vermaakten het erg snel daar.

Toen dit was gedaan daarnaar

Sprak Maurus mijnheer Walewein aan:

"Heer, wat raad ge hiertoe dan?

12195 We mogen ons verweren niet.

Als gij en Gariet heen scheiden,

Morgen vroeg, en ik mede,

En alle onze lieden ook ter plaatse

Daar die van Galestroet liggen nu,

12200 Eer ze opstaan, zeg ik u,

Zullen we ze schofferen, weet ik wel."

Walewein sprak: "Dit raad ik wel.

Nu vast, rijden we derwaarts."

Toen reden ze al zonder sparen

12205 Derwaarts zonder letten na dezen.

En Gariet was ook wel genezen,

Zodat hij mee rijden mocht.

Deze drie maakten het meeste gerucht,

In dat leger, dat geen man ooit zag.

12210 Daar werd geslagen menige slag

Eer men komen kon te verweren.

Maurus, die zwarte, en zijn heer,

En Walewein en Gariet

Hebben die andere zo ontzet,

12215 Dat ze er wel tweehonderd dood sloegen

Eer ze ter verwering komen mogen.

Nu was daar een, en heet Blandoes,

Een sterke ridder, die altijd

De zwarte ridder haatte zeer:

12220 Deze kwam te ene keer

En stak op de zwarte daar,

Zodat hij gevallen was wel bijna;

Maar de zwarte stak hem weer

Zodat hij viel ter aarde neer,

12225 En de speer in zijn buik woedt

Meer dan anderhalve voet.

Dit zag heer Dromas, een ridder vlug,

De konings zoon van Ierland,

Die daar had menige man:

12230 De zwarte ridder volgde hij aan

Al daar hij tot zijn lieden vloog.

Dit zag Walewein en kwam er toe,

En wilde Dromas weerstaan.

En Dromas kwam op hem gelijk,

12235 En heeft op Walewein gestoken

Zodat zijn speer moest breken;

Maar heer Walewein stak hem weer,

Zodat hij en zijn paard vielen neer:

Hij werd gekwetst en zijn paard

12240 Brak de hals in die vaart.

Ik zag nooit in geen strijd

Zoveel lieden in korte tijd

Dood geslagen, dat weet ik wel.

Mijnheer Walewein was hen al te fel

12245 En de zwarte ridder mede

En Gariet; deze drie ter plaatse

Deden daar een groot wonder:

Ze deden die andere alle onder.

Dus vochten ze tot in de nacht

12250 Recht bij die burchtgracht.

Toen keerden van die van Galestroet

Die van binnen, en men sloot

De poort toen ze er binnen waren;

En Walewein bleef daar buiten, te waren,

12255 En zijn broeder Gariet,

Die zeer nog vochten zonder letten.

Daarna worden ze gewaar gelijk

Dat hen de anderen waren ontgaan

En de poort gesloten was.

12260 Toen keerden ze om gelijk na dat,

En keerden te bos waart te die tijden,

Daar hen niemand na durfde te rijden.

En Maurus, dat zal ge verstaan,

Had geen schade ontvangen:

12265 Daarvan was hij nu zeer blijde.

Nu laat ik staan van deze strijd

En zal van Walewein vertellen zonder letten

En van zijn broeder Gariet.

 

 

XXII.

 

Hoe Walewein Ydeine bescudde ende minnende werd.

 

Daventure doet ons cont,

12270Dat Walewein ter selver stont

Ende sijn broder Geriet

Reden dor dat bosch met

Alden dach, dat verstaet,

Tot smargens in di dageraet:

12275Doe resten si en lettelkijn

Tote dat sceen dat sonnescijn.

Doe saten si op ende hebben gehort

Ene joncfrouwe daer bat vort,

Die sere creet ende dreef mesbaer.

12280Doe reden si een deel bat naer

Ende sagen waer die joncvrouwe voerden

Twee ridders, dise sere mesvorden,

Ende slogense in dansichte mengen slach

Metter hant, di hem sere wach

12285Vanden wapinen di hire an droech.

84 Doen Walewein sach dit ongevoech

Sprac hi: "Her riddere, dese smerte,

Hoe mogedise vinden in u herte,

Die gi doet deser joncfrouwen?"

12290"Ay edel riddere, op gerechte trouwe,"

Sprac die joncfrouwe, "verledeget mi.

Oft enege ontfermecheit an u si

Soe hulpt mi dor alre vrowen ere."

Her Walewein sprac: "Vrient, bi onsen here,

12295Gi doet onhovescheit hier an."

"Wat segdi," seit hi, "vule tyran?

Wat besteets te berechtene?

Lust u hier nu te vechtene

Ic maecs u hier ter stede sat."

12300"Gi sultse hier laten," sprac Walewein ter stat,

"Al haddijt oec gesworen met."

Doen quam daer toe her Gariet

Ende sprac: "Broder, dor wat saken

Wildi hier nu werringe maken?

12305Laet hem hebben sine amie:

Al doet hi hare nu dorpernie

Wat bestaet u dat te wrekene?"

Die ander begonster to te sprekene,

Die tgeens ridders geselle was:

12310Geselle, ic soude u raden das,

Dat gi die joncfrouwe laet varen nu

Metten riddere, dat radic u."

"In does niet, bi mire trouwen."

"Geselle, dat sal u lichte rouwen;

12315Ende in bescudde u heden oec."

Die ander sprac: "Mine roec."

Doe sprac oec mede Gariet:

"Bi Gode ende bi mire wet,

Broder, gi sult vechten sonder mi."

12320Walewein sprac: "Bi Gode, dat si."

Dus keerden si beide ombe daer

Om bat te pongirne daer naer.

Die riddere quam op Waleweine gereden

Ende heften gesteken daer ter steden

12325Dor den scilt ene grote scure,

Dat sijn spere brac tier ure.

Ende Walewein heften weder gesteken

Dat sijn halsberch moeste breken,

Ende hi gequetst werd so sere,

12330Dat hi genade bat den here.

Walewein sprac: "So scult dan vri

Dese joncfrouwe, ende geefse mi."

"Ic scelse quite harde gerne,

Mine stater u niet te werne;

12335Maer segt mi hoe u name si."

"Walewein," seit hi, "heetmen mi,

Des conincs Arturs suster sone."

"Ay mi, hoe wasic so cone

Dat ic dorste joesteren nu,

12340In hadde tirst gevraget u

Wie gi waerd te deser stont,

Sone waric van u niet gewont."

Waleweine sprac doe: "Hoe heetti?"

"Licoridon heetmen mi."

12345Walewein sprac: "Nu bevelic u

Dat gi vard ter joncfrouwen nu

Van Galestroet, ende segt haer saen,

Dat icse sal wel scire bestaen

Met sconincs Arturs macht al."

12350Lycoridon seide: "Here, ic sal."

Doe sciet Walewein scire van daer,

Ende die joncfrouwe volhdem naer;

Ende al ridende so sprac si:

"Here, ic ben u eygen vri,

12355Want hi hebt mi hier verloest

Vander doet, ende vertroest.

Ic geve mi op in u genaden."

Walewein besachse wel met staden,

Ende soe hire merren merc an nam

12360Soe si hem daer bat bequam;

Want si was scone ende so valiant,

Datmen haers gelijcs nine vant.

Ende Walewein begonsse te minne

Ende te pensene in sinen sinne

12365Hoe hi dese gecrigen mach.

"Joncfrouwe," seit hi, "op desen dach

Hebdi mi alsoe verwonnen,

Dat ic u ember goets moet onnen,

Ende dat ic u minne gerne name."

12370"Here, al dat u es bequame

Van mi te hebbene es u gereet;

Gi hebbets wel verdient, Godweet.

Ende gi selt oec tavont met mi varen:

Ic sal ons harde wel bewaren:

12375Ic hebbe ene borch staende hier bi."

Walewein sorac: "Scone maget vri,

Uwen name soudic gerne weten."

"Here, ic ben Ydeine geheten."

Ende met deser selver tale

12380Quamen si gereden te dale,

Daer si den casteel sagen staen,

Daer si doen in voren saen.

Daer vonden si doe ene scone joncfrouwe,

Die Ydeinen was getrouwe,

12385Ende was haer grote gesellinne.

Dese ontfinc met groter minne

Walewein ende Gariette.

Men ginc daer eten sonder lette:

Daer was ten etene wel gedient.

12390Doe sprac Ydeine: "Live vrient,"

Tote Waleweine, "wats u raet?

Ic ben u eygen, dat verstaet;

Ende oec mede dor uwen wille

Soe gevic hier lude ende stille

12395Uwen broder mire nichten."

Doe sprac Gariet: "Derre gichten,

Joncfrouwe, moetti hebben danc."

Doe vrachde Walewein eer iet lanc,

Wies die gode casteel ware?

12400Ydeine seide hi was hare;

"Ende es oec Lancgarde geheten.

Ende dlant datter omtrent es geseten

Hord hier toe, ende es oec mijn."

Dus spraken si en lettelkijn

12405Van derre saken, ende daer binnen

Begonsten si te sprekene van minnen

In horde nie van riddere spreken,

Die soe sere werd ontsteken

Alse Walewein van harre minnen.

12410Hi nam Ydeinen bider kinnen

Ende cussetse an haer mondekijn.

Si was die scoenste di mochte sijn.

Dus saten si een stic al daer:

Doe gingen si slapen saen daer naer.

12415Elc nam metter hant de sine:

Sine daden daer jegen gene pine.

Dus sijn dese twee beraden wel.

Si speilden tsnachts dat soete spel

Datmen met vrowen te speelne pliet.

12420Des si begeerden gebrac hen niet.

Nu latic licgen dese vire

Ende sal u hier vertellen scire

Van Licoridone al bloet,

Ende vander joncfrouwen van Galestroet.

XXII.

 

Hoe Walewein Ydeine behoedde en minnende werd.

 

Het avontuur doet ons kond,

12270 Dat Walewein terzelfder stond

En zijn broeder Gariet

Reden door dat bos mee

De hele dag, dat verstaat,

Tot s morgens in de dageraad:

12275 Toen rusten ze wat weinig

Totdat scheen de zonneschijn.

Toen zaten ze op en hebben gehoord

Een jonkvrouw daar beter voort,

Die zeer krijste en dreef misbaar.

12280 Toen reden ze een deel beter naar

En zagen waar die jonkvrouw voerden

Twee ridders, die haar zeer misdeden,

En sloegen haar in het aanzicht menige slag

Met de hand, die haar zeer raakte

12285 Van de wapens die hij er aan droeg.

84 Toen Walewein zag dit onbetamelijke

Sprak hij: "Heer ridder, deze smart,

Hoe mag ge dit vinden in uw hart,

Die ge doet deze jonkvrouw?"

12290"Ay edele ridder, op echte trouw,"

Sprak de jonkvrouw, "verlos mij.

Als er enige ontferming is aan u

Zo help me door alle vrouwen eer."

Heer Walewein sprak: "Vriend, bij Onze Heer,

12295 Ge doet onhoffelijkheid hieraan."

"Wat zeg je," zei hij, "vuile tiran?

Wat bestaat het u te berechten?

Lust u hier nu te vechten

Ik maak het u hier ter plaatse zat."

12300 "Ge zal haar hier laten," sprak Walewein ter plaatse,

"Al had ge het ook gezworen mee."

Toen kwam daar tot haar Gariet

En sprak: "Broeder, door welke zaken

Wil ge hier nu verwarring maken?

12305 Laat hem hebben zijn geliefde:

Al doet hij haar nu dorpsheid

Wat bestaat u dat te wreken?"

De ander begon er toe te spreken,

Diegene die de ridders gezel was:

12310 Gezel, ik zou u aanraden dat,

Dat ge die jonkvrouw laat varen nu

Met de ridder, dat raad ik u."

"Ik doe het niet, bij mijn trouw."

"Gezel, dat zal u licht berouwen;

12315 En ik behoed u heden ook."

De ander sprak: "Mij een zorg."

Toe sprak ook mede Gariet:

"Bij God en bij mijn wet,

Broeder, ge zal vechten zonder mij."

12320 Walewein sprak: "Bij God, dat zij."

Dus keerden ze beide om daar

Om beter te steken daarnaar.

Die ridder kwam op Walewein gereden

En heeft hem gestoken daar ter plaatse

12325 Door het schild een grote scheur,

Zodat zijn speer brak te die uur.

En Walewein heeft hem weer gestoken

Zodat zijn harnas moest breken,

En hij gekwetst werd zo zeer,

12330 Zodat hij genade bad de heer.

Walewein sprak: "Zo scheld dan vrij

Deze jonkvrouw, en geef haar mij."

"Ik zal haar kwijt schelden erg graag,

Mij staat het niet u te verweren;

12335 Maar zeg me hoe uw naam zij."

"Walewein," zei hij, "noemt men mij,

Konings Arthurs zuster zoon."

"Ay mij, hoe was ik zo koen

Dat ik durfdet te spelen nu,

12340 Ik had het eerst gevraagd u

Wie ge was te deze stond,

Dan was ik van u niet gewond."

Walewein sprak toen: "Hoe heet u?"

"Licoridon noemt men mij."

12345 Walewein sprak: "Nu beveel ik u

Dat ge vaart ter jonkvrouw nu

Van Galestroet, en zeg haar gelijk,

Dat ik haar wel snel zal bestaan

Met konings Arthurs macht al."

12350 Lycoridon zei: "Heer, ik zal."

Toen scheidde Walewein snel vandaar,

En de jonkvrouw volgde hem daarnaar;

En al rijdende zo sprak zij:

"Heer, ik ben uw eigen vrij,

12355 Want gij hebt me hier verlost

Van de dood, en vertroost.

Ik geef me op in uw genaden."

Walewein bezag haar wel met stade,

En zo hij er meer lette op haar

12360 Zo ze hem daar beter bekwam;

Want ze was schoon en zo dapper,

Zodat men haar gelijke niet vond.

En Walewein begon haar te minnen

En te peinzen in zijn zin

12365 Hoe hij deze krijgen mag.

"Jonkvrouw," zei hij, "op deze dag

Heb je me alzo overwonnen,

Dat ik u immer goeds moet gunnen,

En dat ik uw min graag nam."

12370 "Heer, als dat u is bekwaam

Van mij te hebben is u gereed;

Ge hebt het wel verdiend, God weet.

En ge zal ook vanavond met me varen:

Ik zal ons erg goed bewaren:

12375 Ik heb een burcht staan hierbij."

Walewein sprak: "Schone maagd vrij,

Uw naam zou ik graag weten."

"Heer, ik ben Ydeine geheten."

En met deze zelfde taal

12380 Kwamen ze gereden te dal,

Daar ze het kasteel zagen staan,

Daar ze toen in voeren gelijk.

Daar vonden ze toen een schone jonkvrouw,

Die Ydeine was getrouw,

12385 En was haar grote gezellin.

Die ze ontving met grote minne

Walewein en Gariet.

Men ging daar eten zonder letten:

Daar was ten eten goed bediend.

12390 Toen sprak Ydeine: "Lieve vriend,"

Tot Walewein, "wat is uw raad?

Ik ben uw eigen, dat verstaat;

En ook mede door uw wil

Zo geef ik hier luid en stil

12395 Uw broeder mijn nicht."

Toen sprak Gariet: "Die giften,

Jonkvrouw, moet ge hebben dank."

Toen vroeg Walewein aanstonds,

Van wie dat goede kasteel was?

12400 Ydeine zei het was de hare;

"En is ook Lancgarde geheten.

En het land dat er omtrent is gezeten

Hoort hiertoe, en is ook van mij."

Dus spraken ze wat

12405 Van die zaken, en daar binnen

Begonnen ze te spreken van minnen

Ik hoorde niet van een ridder spreken,

Die zo zeer werd ontstoken

Zoals Walewein van haar minnen.

12410 Hij nam Ydeine bij de kin

En kuste aan haar mondje.

Ze was de schoonste die er mocht zijn.

Dus zaten ze een stuk al daar:

Toen gingen ze slapen gelijk daarnaar.

12415Elk nam met de hand de zijne:

Ze deden daartegen geen pijn.

Dus zijn deze twee beraden wel.

Ze speelden s nachts dat zoete spel

Dat men met vrouwen te spelen pleegt.

12420 Dat ze begeerden ontbrak hen niet.

Nu laat ik liggen deze vier

En zal u hier vertellen snel

Van Licoridone al bloot,

En van de jonkvrouw van Galestroet.

 

 

XXIII.

 

Vander joncfrouwen van Galestroet, ende van Maurus ende Walewein; ende vanden mantele.

 

12425Nu seget vord die aventure,

Dat Licoridon ter selver ure

Dat hi van Waleweine sciet,

Dat hi langer en lette niet,

Hine voer met haesten groet

12430Toter joncfrouwen van Galestroet;

85 Ende dede hare van Waleweine verstaen

Dat hi van Mauruse ware ontgaen

Ende sijn broder Gariet.

"Oec nam hi mi al ongelet,

12435Daer wi vochten in enen pleine,

Van Lancgarde die scone Ydeine

Ende voretse tArturs hove ward.

Oec hordic secgen dat hi ter vard

Hier sal comen, heeft hi geval,

12440Met Arturs lieden groet ende smal,

Mauruse te bescuddene met."

Doe sinde die joncfrouwe ongelet

Om hare hogeste baroene saen,

Ende dede hen dese dinge verstaen.

12445Doe rieden hare alle die heren,

Datmen te tide bat sette int keren

Dan si beiden, seit seker des,

Want Artur hare te machtech es.

Dus keerde dat here metter vard;

12450Ende alse Maurus dat geware ward

Sindi na Waleweine saen

Enen knape wel gedaen,

(Want hi hadde vernomen das,

Dat hi te Lancgarde was

12455Inden casteel ende Ydeine):

"Ganc ende sech mi Waleweine

Dat ic gere hulpen hebbe noet,

Want die joncfrouwe van Galestroet

Es afgekert met haren here."

12460Die knape liep wech met groten gere

Om te tiden te comene daer.

Des margens vroech, wet vorwaer,

Was her Walewein op gestaen

Om te hove te varne saen

12465Ende Mauruse in staden te stane.

Alse hi sine wapine hadde ane

Bat hi Ydeinen oppenbare

Dat si met hem te hove vare;

Hine weet wat hem es gesciet,

12470Sonder hare en mach hi niet:

Hare minne heftene gewont sere.

Ydeine sprac doe: "Live here,

Gi moget mi voren daer gi wilt."

Walewein nam doe spere ende scilt

12475Ende nam orlof daer ter stede,

Ende Gariet, sijn broder, mede

Nam orlof an sijn lief, Godweet,

Ende seide hi bleve haer vrient gereet.

Dus voren si te Cardole ward;

12480Ende alsi quamen optie vard

Sach Walewein over ene side,

Ende siet waer ten selven tide

Een knape comt gelopen sere.

Doe bleef houdende daer die here

12485Ende vrachde den knape wat hi sochte?

Die knape seide dat hi brochte

"Boetscap van minen heren Maurus.

Hi ontbiet u, here, aldus,

Dat hi gere hulpen hevet noet;

12490Want die joncfrouwe van Galestroet

Es wech gekeert met haren here."

Walewein seide doe: "Nu groet mi sere

Dinen here, ende laet hem verstaen,

Heeft hijs te doene, sonder waen,

12495Ic come hem te hulpen, eest nacht eest dach,

Met al dat ic geleisten mach."

Dus sciet die bode van hem al daer,

Ende Walewein reet daernaer

Met Ydeinen, die was wel fire.

12500Hi gemoette enen knape scire,

Die sere quam gereden dare.

Walewein vrachde hem om niemare,

Die knape antwerde hem ter steden:

"Here, ic come van hove gereden,

12505Daer ic groet wonder sach:

Daer quam gisteren opten dach

Een scone mantel, secgic u,

Daer grote geroechte af es nu.

Wie dat dien mantel dreecht,

12510Ende die dan loser minne pleecht,

Hi ontcramp hem in allen sinne;

Ende die getrouwe es an di minne,

Hi sloide hem toter eerden daer.

Hi ontcramp Genevren vor waer

12515Tote recht in midden bene:

Daerna was joncvrouwe ne gene,

No vrowe, diet anders conde gevallen,

Die mantel en ontcramp hen allen,

Selken min ende selken mere,

12520Nadien dat si minden sere.

Maer ene joncfrouwe die daer was,

Hare sloidi op deerde, sijt seker das,

Ende dat was Carados vrindinne."

"Nu segt mi, knape, live minne,

12525Wien was hi alre corts aldaer?"

"Here, Keys amien, overwaer;

ende dies was Keye harde gram."

Mettien die knape orlof nam,

Ende Walewein reet te hove ward saen,

12530Ende reet so sere, sonder waen,

Soe dat hi te Sinxenen quam

Daer hi dit wonder algader vernam.

Die coninc ende die coninginne

Waren blide in haren sinne

12535Alsi hebben di mare vernomen

Dat Walewein te hove es comen,

Ende al dat hof oec gemeine.

Walewein beval die scoene Ydeine

Den coninc ende der coninginnen,

12540Dat sise ontfaen souden met minnen.

"Si es mine amie," seidi dare,

"Die wel eren werdech ware."

Die coninginne sprac: "Walewein, here,

Ic sal hare doen live ende ere."

12545Mettien heeft die coninc gesproken:

"Walewein, es die riddere gewroken

Dien gi tspere ute traect?"

"Neen hi, here, (wat hulpt ontsaect?)

Ic hebber menech lant om gereden,

12550Maer in quam noisint te gere steden

Daer icker iet af conde geweten.

Oec haddic dat trinsoen vergeten,

Daer ickene mede wreken soude."

Des was blide menechfoude

12555Keye doe hi dit verhorde,

Ende sprac ten coninc dese worde:

"Her coninc, gi segt nu ongevoech:

Walewein heeft nu vechtens gnoech

Ane Ydeinen sine scone vrindinne.

12560Hi sette sijn vechten an hare minne

Desen winter, si es so fier.

Alselp mi God, ic wilsi hier

Eergisteren hadde gesijn,

Ende si den edelen mantel fijn

12565Hadde gedragen, die menech droech

Gi had gesien u ongevoech:

Gi ward daer worden onse broederkijn."

Die coninc sprac: "Keye, laet sijn

U quade tale, ende swiget des,

12570Dat vanden mantele gesciet hier es."

Doe sprac min her Walewein saen:

"Her Keye, ic ben blide, sonder waen,

Dat u gesciede ende uwer amien

Soe grote ere: gi moges wel lien,

12575Hoe was hare di mantel gemicke?"

Ende binnen desen selven sticke

Soe quam een riddere gereden daer,

Ende bat ene bede den coninc daer naer,

Die hem daer gegeven was.

12580Doe wilde die gene sijn na das

86 Versekert van hen allen mede

Die in die sale waren ter stede,

Ende van Waleweine als te voren.

Dat sekerent si alle ende sworen.

12585Doe seidi: "Here, her coninc fijn,

Soe eischic hier min minnekin,

Mijn soete lief, die scone Ydeine,

Die hier set bi Waleweine."

Hi namse bider hant daer nare.

12590Walewein seide doe oppenbare:

"Dit es traisoen, op min trouwe:

Wildi hebben dese scone joncfrouwe,

Soe leitse en wech sonder scamp,

Ende wintse op mi in enen camp:

12595Dats merre ere, dat secgic u."

"Her Walewein, ic segt hier nu,

Wildi mi volgen daer ic vare,

Ic vechte jegen u al oppenbare;

Maer hier stoet mi onsiende ter tijt,

12600Want gi mi hier te machtech sijt."

Her Walewein sprac doe sere verbolgen:

"Nu segt mi waer ic u mach volgen,

Ic volge u daer, op mine trouwe."

"Soe comt tes conincs Bandumagowe,

12605Daer vechtic jegen u inden pleine

Om te winne die scone Ydeine."

Walewein lovede oec dit gelof

Ende sprac: "Ins conincs Bandemagus hof

Willic comen in .xl dagen

12610Ende desen camp dus vord dragen."

Dus werd daer genomen die camp,

Ende verborget, sonder scamp;

Ende die verwonne daer opt velt,

Hem bleve Ydeine met gewelt.

12615Doe vrachde die coninginne na das

Hoe dat sijn name was?

"Druidein hetic vorwaer."

Mettien nam hi orlof daernaer,

Ende ruemde des conincs Arturs hof.

12620Ende Walewein bleef drove daer of.

Nu was Keye blide sere,

Ende bespotte Waleweine den here

Met ydeinen sire vrindinnen:

"Walewein, gi mogetse wale minnen,

12625Want si es so wale becant

Met al den riddere in menech lant;

Ic hope dat si noch es maget

Daer so menech riddere na vraget."

Walewein sloech dat hovet neder

12630Ende antwerde Keyen hier op niet weder.

Ende die tale bleef aldaer.

Nu hord van Waleweine meer hier naer,

Want hi begeert te wetene om des

Wat dat vrowen gepens nu es.

XXIII.

 

Van de jonkvrouw van Galestroet en van Maurus en Walewein; en van de mantel.

 

12425 Nu zegt voort dat avontuur,

Dat Licoridon terzelfder uur

Dat hij van Walewein scheidde,

Dat hij langer lette niet,

Hij voer met haast groot

12430 Tot de jonkvrouw van Galestroet;

85 En liet haar van Walewein verstaan

Dat hij van Maurus was ontgaan

En zijn broeder Gariet.

"Ook nam hij me al zonder letten,

12435 Daar we vochten in een plein,

Van Lancgarde de schone Ydeine

En voerde haar tot Arthurs hof waart.

Ook hoorde ik zeggen dat hij ter vaart

Hier zal komen, heeft hij geluk,

12440 Met Arthurs lieden groot en smal,

Maurus te behoeden mee."

Toen zond de jonkvrouw zonder letten

Om haar hoogste baronnen gelijk,

En liet hen deze dingen verstaan.

12445 Toen raadden haar al die heren,

Dat men nu te tijde beter zet in het keren

Dan te wachten, zij het zeker dit,

Want Arthur haar te machtig is.

Dus keerde dat leger met een vaart;

12450 En toen Maurus dat gewaar werd

Zond hij naar Walewein gelijk

Een knaap goed gedaan,

(Want hij had vernomen dat,

Dat hij te Lancgarde was

12455 In het kasteel van Ydeine):

"Ga en zeg me Walewein

Dat ik geen hulp heb nodig,

Want de jonkvrouw van Galestroet

Is weg gegaan met haar leger."

12460 De knaap liep weg met grote gang

Om te gaan te komen daar.

s Morgens vroeg, weet voorwaar,

Was heer Walewein opgestaan

Om te hof te varen gelijk

12465 En Maurus bij te staan.

Toen hij zijn wapens had aan

Bad hij Ydeine openbaar

Dat ze met hem te hof vaart;

Hij weet niet wat hem is geschied,

12470 Zonder haar mag hij niet:

Haar min heeft hem gewond zeer.

Ydeine sprak toen: "Lieve heer,

Ge mag me voeren daar ge wilt."

Walewein nam toen speer en schild

12475 En nam verlof daar ter plaatse,

En Gariet, zijn broeder, mede

Nam verlof aan zijn lief, God weet,

En zei hij bleef haar vriend gereed.

Dus voeren ze te Caredol waart;

12480 En toen ze kwamen op de vaart

Zag Walewein aan een zijde,

En ziet waar terzelfder tijd

Een knaap komt gelopen zeer.

Toen bleef ophouden daar die heer

12485 En vroeg de knaap wat hij zocht?

De knaap zei dat hij bracht

"Boodschap van mijnheer Maurus.

Hij ontbied u, heer, aldus,

Dat hij geen hulp heeft nodig

12490 Want de jonkvrouw van Galestroet

Is weg gekeerd met haar leger."

Walewein zei toen: "Nu groet me zeer

Uw heer, en laat hem verstaan,

Heeft hij het nodig, zonder waan,

12495 Ik kom hem te hulp, is het nacht is het dag,

Met al dat ik begeleiden mag."

Dus scheidde die bode van hem al daar,

En Walewein reed daarnaar

Met Ydeine, die was wel fier.

12500 Hij ontmoette een knaap snel,

Die zeer kwam gereden daar.

Walewein vroeg hem om nieuws,

De knaap antwoordde hem ter plaatse:

"Heer, ik kom van het hof gereden,

12505 Daar ik groot wonder zag:

Daar kwam gisteren op de dag

Een schone mantel, zeg ik u,

Daar groot gerucht van is nu.

Wie dat die mantel draagt,

12510 En die dan valse minne pleegt,

Hij verkrampt zich in alle zinnen;

En die getrouw is aan de minne,

Het glijdt hem tot de aarde daar.

Hij verkrampte bij Jenover voor waar

12515 Tot recht in het midden been:

Daarna was er jonkvrouw nee geen,

Nog vrouw, die het anders kon gebeurde,

Die mantel verkrampte hen allen,

Sommige minder en sommigen meer,

12520 Nadien dat ze minden zeer.

Maar een jonkvrouw die daar was,

Haar gleed hij op de aarde, zij het zeker dat,

En dat was Carados vriendin."

"Nu zeg me, knaap, lieve minne,

12525 Bij wie was hij het allerkortste aldaar?"

"Heer, Keys geliefde, voor waar;

en dus was Keye erg gram."

Meteen de knaap verlof nam,

En Walewein reed te hof waard gelijk,

12530 En reed zo zeer, zonder waan,

Zodat hij te Pinkster kwam

Daar hij dit wonder allemaal vernam.

De koning en de koningin

Waren blijde in hun zin

12535 Toen ze hebben het bericht vernomen

Dat Walewein te hof is gekomen,

En al dat hof ook algemeen.

Walewein beval die schone Ydeine

De koning en de koningin,

12540 Dat ze haar ontvangen zouden met minnen.

"Ze is mijn geliefde," ze hij daar,

"Die wel eer waardig was."

De koningin sprak: "Walewein, heer,

Ik zal haar doen lijf en eer."

12545 Meteen heeft de koning gesproken:

"Walewein, is die ridder gewroken

Die ge de speer uittrok?"

"Neen hij, heer, (welke hulp verzaakt?)

Ik heb er menig land om gereden,

12550 Maar ik kwam nooit te die plaatsen

Daar ik er iets van kon weten.

Ook had ik dat stuk van de lans vergeten,

Daar ik hem mee wreken zou."

Dus was blijde menigvuldig

12555 Keye toen hij dit hoorde,

En sprak tot de koning deze woorden:

"Heer koning, ge zegt nu onbetamelijk:

Walewein heeft nu vechten genoeg

Aan Ydeine zijn schone vriendin.

12560 Hij zet zijn vechten aan haar minne

Deze winter, ze is zo fier.

Alzo helpt me God, ik wilde dat ze hier

Eergisteren had geweest,

En ze de edele mantel fijn

12565 Had gedragen, die menige droeg

Ge had gezien uw ongenoegen:

Ge zou daar geworden zijn onze broeder."

De koning sprak: "Keye, laat zijn

Uw kwade taal, en zwijg van dit,

12570 Dat van de mantel gebeurd hier is."

Toen sprak mijnheer Walewein gelijk:

"Heer Keye, ik ben blijde, zonder waan,

Dat u gebeurde en uw geliefde

Zo grote eer: ge mag wel belijden,

12575 Hoe was bij haar de mantel gemikt?"

En binnen deze zelfde stukken

Zo kwam een ridder gereden daar,

En bad een bede de koning daarnaar,

Die hem daar gegeven was.

12580 Toen wilde diegene zijn na dat

86 Verzekerd van hen allen mede

Die in die zaal waren ter plaatse,

En van Walewein als te voren.

Dat verzekerde ze allen en zwoeren.

12585 Toen zei hij: "Heren, heer koning fijn,

Dan eis ik hier mijn minne,

Mijn zoete lief, de schone Ydeine,

Die hier zit bij Walewein."

Hij nam haar bij de hand daarnaar.

12590 Walewein zei toen openbaar:

"Dit is vernedering, op mijn trouw:

Wil ge hebben deze schone jonkvrouw,

Zo leid haar weg zonder schande,

En win haar op mij in een kamp:

12595 Dat is meer eer, dat zeg ik u."

"Heer Walewein, ik zeg het hier nu,

Wil ge me volgen daar ik vaar,

Ik vecht tegen u al openbaar;

Maar hier staat het me te ontzien ter tijd,

12600 Want ge me hier te machtig bent."

Heer Walewein sprak toen zeer verbolgen:

"Nu zeg het me waar ik u mag volgen,

Ik volg u daar, op mijn trouw."

"Zo kom tot koning Bandumagowe,

12605 Daar vecht ik tegen u in het plein

Om te winnen die schone Ydeine."

Walewein beloofde ook deze belofte

En sprak: "In konings Bandemagus hof

Wil ik komen in 40 dagen

12610 En deze kamp dus voor dragen."

Dus werd daar genomen dat kamp,

En met borg, zonder schande

En die overwon daar op het veld,

Hem bleef Ydeine met geweld.

12615 Toen vroeg de koningin na dat

Hoe dat zijn naam was?

"Druidein heet ik voorwaar."

Meteen nam hij verlof daarnaar,

En ruimde konings Arthurs hof.

12620 En Walewein bleef droevig daar of.

Nu was Keye blijde zeer,

En bespotte Walewein de heer

Met Ydeine zijn vriendin:

"Walewein, ge mag haar wel beminnen,

12625 Want ze is zo goede bekend

Met alle ridders in menig land;

Ik hoop dat ze nog is maagd

Daar zo menig ridder naar vraagt."

Walewein sloeg dat hoofd neer

12630 En antwoordde Keye hier op niet weer.

En de taal bleef aldaar.

Nu hoor van Walewein meer hiernaar,

Want hij begeert te weten om dit

Wat dat vrouwen gepeins nu is.

 

 

XXIV.

 

Hoe Walewein wilde weten vrowen gepens.

 

12635Daventure seget na das,

Doe Walewein dus tongemake was,

Dat hi ter coninginnen quam

Ende vragede hare, alsict vernam,

Oft si iet wiste oppenbare

12640Wat gepense in vrouwen ware?

Si antwerde heme: "Alselpe mi God,

Her Walewein, hi ware wel sot,

Die daerna spiede ofte besochte;

Want dat nieman weten mochte,

12645Soe menechsins es haer gepijs"

"Ic saels nochtan werden wijs,"

Sprac Walewein, "ende soeken varen

Achter lande harentaren

Tote dat die .xl. dage comen

12650Dat ic den camp hebbe genomen.

Ende Ydeinen latic hier nu,

Ende ic beveelse bi trowen u,

Ende dat gi oec haers nemt ware."

Des ander dages vroech daer nare

12655Stont hi op ende ginc hem wapen,

(Daertoe holpen hem twee knapen)

Ende nam an sire vrindinnen orlof

Ende an alle di waren int hof;

Ende sijn trinsoen nam tier uren,

12660Ofte hi quame bi aventuren

Oft hi den riddere mochte wreken

Daert te voren in hadde gesteken.

Dus reet hi wech an haren danc,

Ende quam gereden eer iet lanc

12665In een foreest, alsict las,

Daert utermaten scone in was.

Ende als hi een stic hadde gereden

Hordi daer met vroelijcheden

Blasen harde sere ter stonde,

12670Ende jagen ende bassen honde,

Daer een hert hen liep voren.

Ende daer Walewein horde den horen

Reet hi daert hem dochte in scine.

Doe gemoetti witte hondekine,

12675Die so cleine scenen na datte,

Cume so groet als ene ratte;

Ende si biessen vromelike,

Ende lipen mede dapperlike.

Ende her Walewein pensde alse houde

12680Dat hire enen vaen woude

Om te gevene der coninginne.

Hi vinc daer een ten beginne,

Ende staect in sinen bosem daer.

Doe sach hi comen saen daer naer

12685Een ridderkijn so overclene,

Het docht hem wel so cleine tgene

Alse een kint van vif jaren.

Het [quam] so fierlike gevaren

Met algader vergulden gesmide.

12690Walewein ne sach nie in sinen tide

Soe rikeliken dinc ne gene

Na dat mannekijn was so clene.

Dat ridderkijn sprac: "Walewein, here,

Waer ombe ontedeldi u dus sere,

12695Dat gi min hondekin hebt genomen?

Wildic, het soude u lettel vromen."

"Ay live here, en belget u niet,

U hondekijn es hier, nu siet;

Al ongescaed so gevict u."

12700"Her Walewein," sprac dat ridderkijn nu,

"Gi sijt oetmodech harde sere;

Maer wisti nu hoe groten here

Dat ic boven u hier ben,

U souts wonderen in uwen sen.

12705Ic ben een coninc harde rike,

Ende hebbe onder mi, sekerlike,

Vijf hondert ridders in allen tiden

Daer ic wille bi mire siden.

Ende oec salict u hier laten sien

12710Oftic boven u iet ben." Mettien

Soe blies hi Waleweine aldaer

In sijn ansichte: ende daer naer

Ward Walewein also clene

Als hi selve was, gemene;