Roman van Karel den Grooten en zijne XII pairs.

 

Roman van Karel de Grote en zijn 12 gelijke.

Fragmenten uit den roman:  Karel de Groote en zijne XII pairs. Uit; https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/_lor001wjaj01_01_0002.php

 

Bewerkt door Nico Koomen.    

 

Verkindene daer op die stat, 

Ende seide: ヤHer grave, sidi dat?ユ 

- ヤJa ic, here,ユ seide Gelloen. 

- ヤEnde hoe steet u, edel baroen,ユ

5. Seide die coninc, ヤdat segt mi.ユ 

Gelloen seide: ヤNeve, dat si. 

Ic ben hemelike comen hier, 

Ende segge u hoe, her coninc fier, 

Ende hebbe gelaten te Bordeas

10. Mine kindre, geloeft mi das, 

Ende mine mage altemale, 

Die belegen houden wale 

Met menegen man op dese wile 

Den coninc Yoene in Gyronvile,

15. Ende Girberte ende Garine,

[4] Ende meest die mage sine. 

Si hebbent daer nu tachter sere; 

Maer nu es mi verstaen doen, here, 

Dat Karel, die keyser ge粗rt,

20. Van Lombardien es gekeert, 

Ende comt te hulpen den coninc Yoene, 

Omdat Lodewijc sijn sone 

Yoens dochter trouwen sal, 

Dat ic ontsie boven al;

25. Want opdat also keert 

So sijn wi altemale onteert. 

Ende om dat ic dat ontsach 

Haestic mi al dat ic mach 

Om te horne uwe tale,

30. Ende te vernemene also wale 

Hoe gi ons selt tstaden staen. 

Wert die dinc aldus gedaen, 

Dat si trout den jongen coninc, 

So wert gemindert sere onse dinc,

35. Die nu in goeden poente steet, 

Ende dat ware mi van herten leet, 

Ende om uwen wille sere; 

Want mi dede verstaen, here, 

Alein, die getrouwe grave,

40. Diere node soude liegen ave, 

Dat hi met sinen ogen sach 

Dat Yoen die coninc lach 

Bi uwen wive der coninginnen, 

Ende hi quam ter cameren binnen,

45. Ende oec hemelike niet leet, 

Hi en liet hem verstaen gereet [5]

Dathise beide sach te samen 

Liggen, die si hen mochten scamen.ユ 

Otte seide: ヤEs dit waer?

50. Dat es mi van herten swaer.ユ 

Gelloen seide: ヤSijts seker, jaet, 

Want Alein segt node quaet, 

Ende soude yement node ane tien 

Dies hi niet en hadde gesien.ユ

55. Nu hort, gi heren, ende verstaet 

Wat verstaen doet dese quaet. 

Om te scadene sine vianden 

Wilt hi bringen sine vrient in scanden, 

Gelijc hi dicken heeft gedaen.

60. Nu doet hi Otten hier verstaen 

Dat hijt ginder heeft te voren, 

Daer hi spel al heeft verloren 

Om dat hi wel gerne sage 

Dat Otte bi sinen rade plage

65. Ende dade nu dat hi 

Dat hi begert, geloves mi. 

Otte seide: ヤWel lieve neve, 

Dat u God vele eren geve! 

Nu segt mi ende doet verstaen

70. Wat ic hier toe nu moge anvaen.ユ 

- ヤGerne, neve,ユ seide Gelloen, 

ヤWildi na minen rade doen 

Ic quamer omme hemelike 

Lidende dor Vrankerike,

75. Om dat er geen man so goet 

En es noch die bodscap doet 

Alse selve doet die man [6]

Dien si geet van rechte an: 

Daer bi quamic selve hier.

80. Nu hort, here, her coninc fier, 

Heeft Lodewijc dese joncfrouwe 

Dat es ons een ewelyc rouwe, 

Ende uwe scande ende onnere 

Wert oec gebreit emmermere

85. Wi en wreken onsen toren 

Die wile dat wijt hebben te voren. 

Beide hier ende ginder 

So selen wi hare heerscap minder 

Maken ende cranken mede,

90. Want wijs stade hebben ende stede. 

Otte seide: ヤWat selen wi doen 

Dan mogen, lieve Gelloen?ユ 

Gelloen seide: ヤDat segic u, 

Gi selt dese joncfrouwe nu

95. Nemen ende paleren wale 

Ende sendense in die stat daer dale, 

Ende doetse setten in bordele, 

Ende roepenre toe manne vele. 

Ende doet gebieden in die stat

100. Wi begert te doene dat, 

Hi ga ten bordele in dese wile, 

Daer inne sit die scone Basile, 

Ende doere sinen wille met. 

Ic wille wel, here, dat gijt wet,

105. Dat si Lodewike verleiden sal 

Enten andren heren al. 

Dus wert gevert ende benomen 

Hare macht, maech hier toe comen.ユ [7]

Her Otte die coninc seide:

110. ヤBi mire trouwen, dits waerhede, 

Dus wrekic minen lachter mede, 

Die mi die coninc Yoen dede. 

Nu comt doet ander cleeder an.ユ 

- ヤGerne,ユ seide die felle man.

115. Doe hi was vercleet wale 

So gingen si in die zale, 

Ende in die camere na dit, 

Daer inne sat die scone Judit 

Blosende als ene rose roet:

120. Men vant cume haer genoet, 

So overscone was hare figure: 

Si was scone boven nature. 

Maer teerst dat si Gelloene sach 

Viel haer op therte een slach,

125. Als het mochte harde wale, 

Ende si wert bleec ende vale. 

So wert de coninginne mede, 

Ende haer begaven al die lede 

So dat si in onmacht seech.

130. Die coninc lietse liggen ende sweech 

Ende nam die maget saen, 

Ende seide si moeste met hem gaen. 

Si seide dat sijt doen soude 

Waer hi begerde ende woude.

135. Doe leidise in die zale. 

Doe seide die coninc dese tale: 

ヤGi en wert nemmer, sekerlike, 

Coninginne van Vrankerike. 

Bi u en comt nemmermere

[8] 140 U geslachte in selke ere.ユ 

Den voecht ontboet hi vander stat, 

Dien hi haestelike beval dat, 

Dat hi leide die joncfrouwe 

Tallen haerre magen rouwe

145. In een bordeel daer beneden. 

ヤEnde doe gebieden in der steden, 

Datmen hen allen, die haers geren, 

Met hare laten sal geberen 

Ende haren wille doen daer mede.ユ

150. Dat was grote jammerhede. 

Otte die coninc ende Gelloen, 

Die gerne quatheit souden doen, 

Bevalen dat men die scone smale 

Henen lede uter zale

155. Ende leiden ten bordele waert. 

Die maget si wert so vervaert, 

Dat si viel in onmacht neder. 

Ende alsi was vercomen weder 

Riepsi harde ontfermelike:

160. ヤO God, here van hemelrike, 

Ende hoe benic hier toe comen, 

Ende hoe wert mi dus genomen 

Mine eere al geheelike! 

Hulpt mi, coninc van hemelrike!ユ

165. Gelloen seide: ヤDit moet sijn. 

Het geet hier na den wille mijn, 

Ic sal u selcs ambachts doen plegen, 

Dat sal sijn de keyser tiegen, 

Dat gi van Vrankerike vrouwe

170. Nemmer en wert, seer mine trouwe. [9]

Ende Lodewijc hi mach sien wale 

Om ene andre tesen male, 

Ochte hi sal ene pute 

Trecken tenen bordele ute.

175. Die maecht seide: ヤDes swijcht stille, 

Die quaetheit comt van den wille. 

Salic quaet geheten sijn 

So moet doen die wille mijn, 

Diere toe comt met genen kere.

180. Maer ic bidde u dor onsen here, 

Op dat u dunct dat ic te hoge 

Ende u te machtech huwen moge 

So geeft mi enech maten man, 

Ende doetene mi trouwen dan,

185. Ende laet mi in wettigen bedde doen 

Die sake die ic sal mesdoen. 

Ic hadde liever in dese noet 

Met enen man te gane om broet, 

Dien ic hadde wettelike,

190. Dan sconinx amie van Vrankerike 

Tsine al mijn leven lanc. 

Daer omme dats u God moet danc 

Weten, doet mi wien gi wilt trouwen, 

Ic sal verduldich sijn mijns rouwen.ユ

195. Otto seide: ヤHer Gelloen, 

Wat radi? willen wi dit doen?ユ 

- ヤNeen wi,ユ seide Gelloen doe, 

ヤSi moet ten bordecle toe. 

Wie verlorense altemale;

Herkende hem daar op die plaats, 

En zei: ヤHeer graaf, bent u dat?ユ 

- ヤJa ik, heer,ユ zei Gelloen. 

- ヤEn hoe gaat het met u, edele baron,ユ

5. Zei die koning, ヤzeg me dat.ユ 

Gelloen zei: ヤNeef, dat zal. 

Ik ben heimelijk gekomen hier, 

En zeg u hoe, heer koning fier, 

En heb verlaten te Bordeaux

10. Mijn kinderen, geloof me dat, 

En mijn verwanten allemaal, 

Die belegerd houden wel 

Met menige man in deze tijd

De koning Yoene in Gironville,

15. En Girberte en Garine,

[4] En meest zijn verwanten. 

Ze hebben het daar nu zeer nadelig; 

Maar nu is me laten verstaan, heer, 

Dat Karel, die ge粗rde keizer,

20. Van Lombardije is gekeerd, 

En komt te hulp de koning Yoene, 

Omdat Lodewijk zijn zoon

Yoeneユ s dochter trouwen zal, 

Dat ik ontzie boven al;

25. Want opdat het alzo keert 

Dan zijn we allemaal onteerd. 

En omdat ik dat ontzag 

Haastte me ik al dat ik kon 

Om te horen uw verhaal,

30. En te vernemen alzo wel 

Hoe ge ons zal bijstaan. 

Wordt dat ding aldus gedaan, 

Dat ze trouwt de jonge koning, 

Zo wordt zeer verminderd ons ding,

35. Die nu op goede voet staat, 

En dat is me van harte leed, 

En om uw wil zeer; 

Want me liet verstaan, heer, 

Alein, die getrouwe graaf,

40. Die er ongaarne van zou liegen, 

Dat hij met zijn ogen zag

Dat Yoene de koning lag

Bij uw wijf de koningin, 

En hij kwam ter kamer binnen,

45. En ook heimelijk niet doorging, 

Hij liet hem gereed verstaan [5]

Dat hij ze beiden zag tezamen 

Liggen, die ze hen mochten schamen.ユ 

Otto zie: ヤIs dit waar?

50. Dat is me van harte zwaar.ユ 

Gelloen zei: ヤHet is zeker, ja het is, 

Want Alein zegt ongaarne kwaadheid, 

En zou iemand ongaarne aantijgen 

Dat hij niet gezien had.ユ

55. Nu hoort, gij heren, en verstaat 

Wat laat verstaan deze booswicht. 

Om te beschadigen zijn vijanden 

Wil hij zijn vriend in schande brengen, 

Gelijk hij dikwijls heeft gedaan.

60. Nu laat hij Otto hier verstaan 

Dat hij ginder heeft de bovenhand, 

Daar hij strijd geheel heeft verloren 

Omdat hij wel graag zag 

Dat Otto door zijn raad plag

65. En deed nu dat hij 

Dat hij begeert, geloof me. 

Otto zei: ヤWel lieve neef, 

Dat u God veel eer geeft! 

Nu zeg me en laat verstaan

70. Wat ik hiertoe nu mag doen.ユ 

- ヤGraag, neef,ユ zei Gelloen, 

ヤWil ge naar mijn raad doen 

Ik kwam er om heimelijk 

Doorgaan door Frankrijk,

75. Omdat er geen man zo goed 

Er is nog die boodschap doet 

Als zelf doet die man [6]

Die het gaat van recht aan: 

Daarom kwam ik zelf hier.

80. Nu hoort, heer, heer koning fier, 

Heeft Lodewijk deze jonkvrouw 

Dat is ons een eeuwige rouw, 

En uw schande en oneer

Wordt ook verbreid immermeer

85. We wreken onze toorn 

Die tijd dat wij hebben de overhand. 

Beide hier en ginder 

Zo zullen we hun heerschappij minder 

Maken en verzwakken mede,

90. Want wij ruimte en plaats hebben. 

Otto zei: ヤWat zullen we doen 

Dan mogen, lieve Gelloen?ユ 

Gelloen zei: ヤDat zeg ik u, 

Ge zal deze jonkvrouw nu

95. Nemen en goed versieren 

En zenden haar in die plaats daar in de laagte

En laat haar zetten in een bordeel, 

En roep er vele mannen toe. 

En laat gebieden in die plaats

100. Wie begeert te doen dat, 

Hij gaat te bordeel op deze tijd, 

Daarin zit die mooie (Basile) Judit, 

En doet er zijn wil mee. 

Ik wil wel, heer, dat gij het weet,

105. Dat ze Lodewijk leed doen zal 

En de anderen heren al. 

Dus wordt verminderd en benomen 

Haar macht, mag het hiertoe komen.ユ [7]

Heer Otto de koning zei:

110. ヤBij mijn trouw, dit is waarheid, 

Dus wreek ik mijn schande mede, 

Die me de koning Yoene deed. 

Nu kom en doe andere kleren aan.ユ 

- ヤGraag,ユ zei die felle man.

115. Toen hij goed was verkleed 

Zo gingen ze in de zaal, 

En in de kamer na dit, 

Daarin zat die mooie Judit 

Blozend als een rode roos:

120. Men vond nauwelijke haar gelijke, 

Zo uiterst mooi was haar figuur: 

Ze was mooi boven natuur. 

Maar ten eerste dat ze Gelloen zag

Viel op haar hart een slag,

125. Als het mocht zeer goed, 

En ze werd bleek en vaal. 

Zo werd de koningin mede, 

En haar begaven alle leden 

Zodat ze in onmacht zeeg.

130. De koning liet haar liggen en zweeg

En nam die maagd gelijk, 

En zei ze moest met hem gaan. 

Ze zei dat ze het zou doen 

Waar hij begeerde en wilde.

135. Toen leidde hij haar in de zaal. 

Toen zei de koning dit verhaal: 

ヤGe wordt nimmer, zeker, 

Koningin van Frankrijk. 

Bij u komt nimmermeer

[8] 140. Uw geslachte in zulke eer.ユ 

De voogd ontbood hij van de plaats, 

Die hij haastig beval dat, 

Dat hij leidde de jonkvrouw 

Tot rouw van al haar verwanten

145. In een bordeel daar beneden. 

ヤEn laat gebieden in de plaats, 

Dat men hen allen, die haar begeren, 

Met haar zal laten gebeuren 

En hun wil doen daarmee.ユ

150. Dat was grote droefenis. 

Otto de koning en Gelloen, 

Die graag kwaadheid zou doen, 

Bevalen dat men die mooi lieve 

Henen leidde uit de zaal

155. En leiden ten bordeel waart. 

De maagd ze werd zo bang, 

Dat ze viel in onmacht neer. 

En toen ze was bijgekomen

Riep ze zeer erbarmelijk

160. ヤO God, heer van hemelrijk, 

Hoe ben ik hiertoe gekomen, 

En hoe wordt me aldus genomen 

Mijn eer al geheel! 

Help me, koning van hemelrijk!ユ

165. Gelloen zei: ヤDit moet zijn. 

Het gaat hier naar mijn wil, 

Ik zal u zoユ n ambachts laten plegen, 

Dat zal de keizer tegen zijn, 

Dat ge van Frankrijk vrouwe

170. Nimmer wordt, zeer mijn trouw. (verzekeringsformule) [9]

En Lodewijk hij mag wel zien 

Om een andere deze keer, 

Of hij zal een hoer 

Trekken uit een bordeel.

175. Die maagd zei: ヤDus zwijg stil, 

Die kwaadheid komt van de wil. 

Zal ik kwaad genoemd worden

Dat moet mijn wil doen, 

Die er nooit toekomt.

180. Maar ik bid u vanwege onze heer, 

Omdat u denkt dat ik te hoog 

En u te machtig huwen mag 

Zo geef me enige geringe man, 

En laat hem me trouwen dan,

185. En laat me in wettig bed doen 

De zaak die ik zal misdoen. 

Ik had liever in deze nood 

Met een man te gaan bedelen, 

Die ik wettig had,

190. Dan konings bijzit van Frankrijk

Te zijn al mijn leven lang. 

Daarom dat u God moet dank 

Weten, laat me wie ge wilt trouwen, 

Ik zal met geduld mijn rouw dragen.ユ

195. Otto zei: ヤHeer Gelloen, 

Wat raad je aan? willen we dit doen?ユ 

- ヤNeen wij,ユ zei Gelloen toen, 

ヤZe moet te bordeel toe. 

We verloren haar helemaal

 

 

200. Van hem toegse die vader wale, 

Ende dat en ware maer een man.

[10] - ヤVollec, leetse henen dan,ユ 

Seide die coninc toten voecht, 

ヤEnde doe so gi eerst moecht.ユ

205. - ヤHaest u,ユ seide doe Gelloen. 

Die voget seide: ヤIc salt doen, 

Maer weet wale die waerhede, 

Dat ic noit dinc noder en dede 

Dan dese, die ic nu doen moet.ユ

210. Doen nam hi die maget goet, 

Die van herten was beswaert, 

Ende leidese ten bordele waert, 

Die sere creet ende maecte mesbaer. 

Doe horde die coninginne daer

215. Dat mesbaer ende tgecrijt, 

Ende vraechde te dier tijt 

Wat ware datter crete soe. 

Niemen dorst haer seggen doe. 

Doe liep si ter veenstren staen,

220. Ende sach die maget wel gedaen 

Trecken ten bordele waert. 

Doen wert si harde sere vervaert, 

Want si dies en wiste niet 

Werwaert datse die voget tiet,

225. Ende es haer gelopen naer, 

Ende riep den baliu daer, 

Ende heeft hem haestelike gevraecht 

Werwaert dat hi trect die maecht. 

Doe die voecht die vrouwe sach

230. Andwordi haer so hi eerst mach: 

ヤVrouwe, mijn here ende Gelloen 

Doense ten bordele leiden doen,

[11] Dat ic harde node doe. 

Edele vrouwe, hulpter toe,

235. Ende pijnt ane minen here 

Dat die maecht behout haer ere.ユ 

- ヤHulpe God!ユ seide die vrouwe, 

ヤEnde wanen comt dese ontrouwe?ユ 

Si wert bleec ende vale,

240. Therte begaf haer altemale, 

So datsi seech in ommacht 

Ende verloes al hare cracht. 

Doe droechmen die coninginne 

Weder in die zale inne,

245. Entie wel geraecte maecht, 

Die droever was dan gi noit saecht, 

Togense in tbordeel na dat, 

Dat ane die porte stont vander stat. 

Ende men dede gebieden dit,

250. Dat Yoens dochter, die scone Judit, 

Ware ten bordele gedaen, 

Ende wie woude mochter gaen 

Ende doen sinen wille daer mede. 

Dit dedemen roepen dor die stede.

255. Entie baliu es gekeert 

Ende liet daer die maecht geert, 

Want hi en conste niet anscouwen 

Den groten lachter der joncfrouwen. 

Nu es die maecht in tbordeel:

260. Daer toe quam die stat al geel 

Om te besiene haer gelaet 

Entie ontfermelike daet. 

Entie wile si daer staen

[12] En dorste niement te hare gaen,

265. Want die liede scaemden hen. 

Nu hadde Gelloen in sinen sen 

Grote feeste, om dat hi siet 

Dat si en sal werden niet 

Van Vrankerike keserinne,

270. Die nu sit ten bordele inne. 

Maer, ocht wilt die Gods cracht, 

En sal niet gaen alshi acht, 

Want een ridder, een goet man, 

Die geheten was her Jan,

275. Ende van Mes was geboren, 

Hi hadde geweest daer te voren 

In Gasscoengen, in waerre dinc, 

Met Gerbeerten den coninc 

Ende met Gerine mede,

280. Die hem grote ere dede. 

Nu ontfermede hem wel sere 

Dat die maget dus haer ere 

Verliesen sal ontfermelike, 

Ende si ene coninginne rike

285. Soude wesen oppenbaer 

Opdat si comen conste van daer. 

ヤAch aerme! en hebic algader 

Bi der jonfrouwen oudervader 

Al dat goet dies ic ben here,

290. Ende salic haer dan onnere 

Gescien laten? neenic niet, 

Opdat ic can geweren iet. 

God sal mijn hulpe wesen.ユ 

Enen enecht riep hi mettesen

[13] 295 Ende hiet hem dat hi sciere 

Sadelde sine perde alle viere, 

Ende leidetse ter porten uut, 

Hemelike sonder geluut, 

Daer dat bordeel staet bi.

300. Die enecht seide: ヤHere, dat si.ユ 

Ende nam sinen geselle met heme, 

Ende ginc, na dat ict verneme, 

Ende dede dat hem sijn here hiet, 

So dat mens en wiste niet.

305. Die ridder heeft sijn swaert genomen 

Ende es ten bordele comen, 

Daer noch een deel liede waren. 

Die ridder seide sonder sparen 

ヤGaet achterwaert, dats wel gedaen.

310. Wat wildi hier voren bestaen, 

Ende beneemt dat te hare 

Niement en dar comen nare? 

Gaet wech, oft mijn here sal, 

Dat weetic wel, ontliven al.ユ

315. Die liede worden doe vervaert, 

Ende keerden thuus waert. 

Die ridder hi es in gegaen 

Tote daer hi die maecht vant staen, 

Die dreef wel groten rouwe.

320. Met haer stont van den huse die vrouwe, 

Diese troeste wat si mach. 

Ende teerst dat si den ridder sach 

So heeft si hem daer gevraecht 

Ocht hi wille liggen bi der maecht.

325. Hi seide daer omme quam hi daer,

[14] Ende hietse ute gaen daer naer, 

Ende si vaste die dore slute. 

Dat wijf si doet ende ginc ute, 

Ende doe twijf daer buten was

330. Sloet die ridder, geloeft mi das, 

Die dore harde vaste daer na hare. 

Toter maecht seide hi daer nare: 

ヤTwaren, scone, sijt sonder vaer, 

Ende comt ende volcht mi naer.

335. Ic sal u leveren uwen vader 

Behoudeleec ure eren algader; 

Want dicken hebben dat verdient 

Jegen mi, scone, uwe vrient, 

Ende ic en sal u niet begeven

340. Al sout costen mi mijn leven.ユ 

Die maecht, die doe weende sere, 

Seide: ヤGod lone u, lieve here.ユ 

Nu soude gerne die ridder coene 

Leveren den coninc Yoene

345. Sire dochter gans ende geel, 

Ende es achter dor tbordeel 

Gegaen tenen straetkine; 

Entie wel geraecte fine 

Hadde ane gedaen een cledekijn

350, Dat der waerdinnen hadde gesijn, 

Ende heefter haer ontlijcsent mede. 

Aldus gingen si uter stede 

Ende sijn toter perden comen. 

Die ridder hi heeft doen genomen

355. Een paert datmen mochte loven, 

Ende setter die joncfrouwe boven,

[15] Ende es op een ander geseten. 

Sinen cnapen heefti geheten 

Dat si rinnen te Mes waert,

360. Ende elc sitte op een paert: 

Hi sal hen volgen op den voet. 

Wech voeren die cnechten goet. 

Ende doen si en wege waren 

Es hi enen andren wech gevaren,

365. Te Aken waert, so hi meest can. 

Entie maecht volchde emmer an. 

Dit dede hi om dathi woude 

Datmen den cnechten volgen soude, 

Ende niet wanen si en waren

370. Met hen te Mets waert gevaren. 

Dus reden si met groter cracht 

Tote diepe in die nacht, 

Eer datsi beide te samen 

In die stat van Aken quamen.

375.Daer rusten si tote het was dach, 

Ende men scone baren sach. 

In Aken hadde die keyser fier 

Enen borchgrave ende hiet Ogier, 

Ende was maech der maecht naer,

380. Want dat wetet over waer, 

Dat Wouters van Henegouwe, 

Die den Loreinen oyt was getrouwe, 

Hi was oem van desen Ogiere. 

Jan, die ridder, hi es sciere

385. Gegaen als die dach op was 

Tote Ogiere, geloeft mi das, 

Ende dede hem al verstaen

[16] Hoe in bordele was gedaen 

Yoens dochter, die scone Judit.

390. Alse Ogier verhorde dit 

Seide hij: ヤWapene, wie dede dat?ユ 

- ヤHere, die coninc vander stat, 

Entie valsce verradre Gelloen, 

Dese dadent beide doen.ユ

395. - ヤO wach, scone nichte,ユ seidi, 

ヤNu was u vader te verre van di. 

Ach aerme, ic waende sekerlike, 

Datsi van den keiserike 

Soude vrouwe hebben gewesen,

200. Van hem toonde zich de vader wel, 

En dat was maar een man.

[10] - ヤSpoedig, leidt haar heen dan,ユ 

Zei de koning tot de voogd, 

ヤEn doe zo gauw ge kan.ユ

205. - ヤHaast u,ユ zei toen Gelloen. 

De voogd zei: ヤIk zal het doen, 

Maar weet wel de waarheid, 

Dat ik nooit een ding ongaarne deed 

Dan deze, die ik nu doen moet.ユ

210. Toen nam hij die goede maagd, 

Die van hart was bezwaard, 

En leidde haar ten bordeel waart, 

Die zeer krijste en misbaar maakte. 

Toen hoorde de koningin daar

215. Dat misbaar en het gekrijs, 

En vroeg te die tijd 

Wat er was dat zo krijste. 

Niemand durfde het haar toen te zeggen. 

Toen ging ze ter venster staan,

220. En zag die goed gedane maagd

Trekken te bordeel waart. 

Toen werd ze zeer erg bang, 

Want ze dus niet wist 

Werwaarts dat haar de voogd trekt,

225. En is haar nagelopen, 

En riep de voogd daar, 

En heeft hem haastig gevraagd 

Werwaarts hij die maagd trekt. 

Toen de voogd de vrouw zag

230. Antwoordde hij haar zo gauw hij kon: 

ヤVrouwe, mijn heer en Gelloen 

Laten haar te bordeel leiden doen,

[11] Dat ik zeer ongaarne doe. 

Edele vrouwe, help er toe,

235. En bewerk mijn heer 

Dat die maagd haar eer behoudt.ユ 

- ヤHelp God!ユ zei die vrouw, 

ヤEn waarvan komt dit verraad?ユ 

Ze werd bleek en vaal,

240. Het hart begaf haar helemaal, 

Zodat ze zeeg in onmacht 

En verloor al haar kracht. 

Toen droeg men de koningin 

Weer de zaal binnen,

245. En die mooie maagd, 

Die droeviger was dan ge ooit zag, 

Trokken ze in het bordeel na dat, 

Dat aan de poort stond van de plaats. 

En men liet aanzeggen dit,

250. Dat Yoeneユ s dochter, die mooie Judit, 

Was te bordeel gedaan, 

En wie wilde mocht er gaan 

En doen zijn wil daarmee. 

Dit liet men roepen door die plaats.

255. En de voogd is gekeerd 

En liet daar die ge粗rde maagd, 

Want hij kon het niet aanschouwen 

De grote schande der jonkvrouw. 

Nu is de maagd in het bordeel:

260. Daartoe kwam die plaats al geheel 

Om te bezien haar gelaat 

En erbarmelijke daad. 

En terwijl ze daar staan

[12] Durfde niemand tot haar te gaan,

265. Want de lieden schaamden zich. 

Nu had Gelloen in zijn gemoed 

Groot feest, omdat hij ziet 

Dat ze niet zal worden 

Van Frankrijk keizerin,

270. Die nu zit in het bordeel. 

Maar, als de Gods kracht wil, 

Het zal niet gaan zoals hij vermoedt 

Want een ridder, een goede man, 

Die geheten was heer Jan,

275. En van Metz was geboren, 

Hij was geweest daar tevoren 

In Gascogne, in zekere zaak, 

Met Girberte de koning 

En met Gerine mede,

280. Die hem grote eer deden. 

Nu ontfermde hem wel zeer

Dat die maagd dus haar eer 

Verliezen zal erbarmelijk, 

En ze een machtige koningin

285. Zou wezen openlijk

Opdat ze komen kon van daar. 

ヤAch arme! en heb ik allemaal 

Van de jonkvrouw grootvader

Al dat goed waarvan ik heer ben,

290. En zal ik haar dan schande

Geschieden laten? Neen ik niet, 

Opdat ik het iets kan verweren. 

God zal mijn hulp wezen.ユ 

Een knecht riep hij terstond

[13] 295 En zei hem dat hij terstond 

Zadelde zijn paarden alle vier, 

En leidde ze uit de poort, 

Heimelijk zonder geluid, 

Daar dat bordeel staat nabij.

300. Die knecht zei: ヤHeer, dat zal.ユ 

En nam zijn gezel met hem, 

En ging, nadat ik het verneem, 

En deed dat hem zijn heer zei, 

Zodat men het niet wist.

305. De ridder heeft zijn zwaard genomen 

En is te bordeel gekomen, 

Daar noch een deel lieden waren. 

De ridder zei zonder dralen

ヤGa achteruit, dat is goed gedaan.

310. Wat wilde ge hiervoor staan, 

En beletten dat tot haar 

Niemand nabij durft te komen? 

Ga weg, of mijn heer zal, 

Dat weet ik, allen doden.ユ

315. De lieden worden toen bang, 

En keerden huiswaarts. 

De ridder hij is binnen gegaan 

Tot daar hij de maagd vond staan, 

Die dreef wel grote rouw.

320. Met haar stond van het huis de vrouw, 

Die haar troostte wat ze kon. 

En ten eerste dat ze de ridder zag

Zo heeft ze hem daar gevraagd 

Of hij wil liggen bij de maagd.

325. Hij zei daarom kwam hij daar,

[14] En zei haar weg te gaan daarna, 

En ze stevig de deur sluit. 

Dat wijf ze doet het en ging weg, 

En toen het wijf daar buiten was

330. Sloot de ridder, geloof me dat, 

Die deur zeer vast daarna achter haar. 

Tot de maagd zei hij daarna: 

ヤNaar waarheid, mooie, wees zonder vrees, 

En kom en volg me na.

335. Ik zal u leveren uw vader 

Behouden uw eer allemaal; 

Want dikwijls heeft dat verdiend 

Tegen mij, mooie, uw vriend, 

En ik zal u niet opgeven

340. Al zou het me kosten mijn leven.ユ 

De maagd, die toen zeer weende, 

Zei: ヤGod beloont het u, lieve heer.ユ 

Nu zou graag die koene ridder

Leveren de koning Yoene

345. Zijn dochter gans en geheel, 

En is achter door het bordeel 

Gegaan naar een straatje; 

En die goed gevormde mooie 

Had aangedaan een kleedje

350. Dat van de waardin was geweest, 

En heeft er zich onherkenbaar mee gemaakt. 

Aldus gingen ze uit de plaats 

En zijn tot de paarden gekomen. 

De ridder hij heeft toen genomen

355. Een paard dat men mocht goedkeuren, 

En zette er de jonkvrouw op,

[15] En is op een andere gaan zitten. 

Zijn knapen heeft hij gezegd 

Dat ze rennen te Metz waart,

360. En elk zit op een paard: 

Hij zal hen volgen op de voet. 

Weg voeren die goede knechten. 

En toen ze weg waren 

Is hij een andere weg gegaan,

365. Te Aken waart, zo hij het beste kon. 

En de maagd volgde immer na. 

Dit deed hij omdat hij wilde 

Dat men de knechten volgen zou, 

En niet wanen ze waren niet

370. Met hen te Metz waart gegaan. 

Dus reden ze met grote snelheid

Tot diep in de nacht, 

Eer dat zei beide tezamen 

In de stad van Aken kwamen.

375. Daar rusten ze tot het dag was, 

En men het mooi openbaren zag. 

In Aken had de fiere keizer

Een burchtgraaf en heet Ogier, 

En was verwant met de maagd,

380. Want dat weet voor waar, 

Dat Wouters van Henegouwen, 

Die de Lorraine altijd was getrouw, 

Hij was oom van deze Ogier. 

Jan, de ridder, hij is terstond

385. Gegaan toen de dag ontsprong 

Tot Ogier, geloof me dat, 

En liet hem alles verstaan

[16] Hoe in bordeel was gedaan 

Yoeneユ s dochter, die mooie Judit.

390. Toen Ogier dit hoorde

Zei hij: ヤWapenen, wie deed dat?ユ (1)

- ヤHeer, de koning van de plaats, 

En die valse verrader Gelloen, 

Deze lieten het beide doen.ユ

395. - ヤO wee, mooie nicht,ユ zei hij, 

ヤNu was uw vader te ver van u. 

Ach arme, ik waande zeker, 

Dat ze van het keizerrijk 

Zou vrouwe hebben geweest,

(1) Uitroep van smart.

 

400. Maer nu so en maecht niet wesen. 

Ic waende dat die mage mijn 

Daer mede gesterct souden sijn, 

Dat nu blijft verloren al.ユ 

Mijn her Jan seide: ヤEn sal,

405. Want ic hebbe die maget rike 

Hier gebracht verstolenlike, 

Ende gevoert uten bordele, 

Daer na haer wachten manne vele; 

Ende heeft behouden noch haer ere.ユ

410. - ヤDat moete u lonen God onse here,ユ 

Seide die borchgrave Ogier: 

ヤNu laet ons halen die maget fier.ユ 

- ヤGerne,ユ seide mijn her Jan. 

Om hare so gingen si dan,

415. Ende brachtense in die zale, 

Daer si was ontfaen wale, 

Ende daer men haer groter ere dede 

Ogier ende sine waerdinne mede.

[17] Die oec weenden menegen traen

420. Van bliscapen, dat ontgaen 

Dus was die scone joncfrouwe 

Ende verloest van haren rouwe. 

Van Mes die stoute Jan 

Sprac aldus Ogiere an:

425. ヤHer borchgrave, ic wille twaren 

Tote an haren vader varen, 

Ende wille hem doen verstaen 

Hoet metter maecht es vergaen. 

Hi sal, waenic, omme dat

430. Hem haesten vele te bat, 

Alse hem cont es ende versteet 

Aldus sirer dochter leet.ユ 

Ogier seide: ヤDatswel gedaen. 

Nu vaert henen der waert saen,

435. Wi selen die maecht houden hier.ユ 

- ヤGerne,ユ seide die ridder fier. 

Orlof so nam hi na dat, 

Ende es gevaren uter stat, 

Rechte te Parijs waert.

440. Nu latic staen sine vaert 

Ende segge u vort van Gelloene, 

Die droeve was van desen doene. 

Hort, gi heren, ende verstaet, 

Nu weiti wel dat Gelloens raet

445. Es altemale benomen, 

Ende niet na sinen wille comen; 

Want doet den wive wert te lanc, 

Ende si en horde geen geclanc 

Vanden ridder enter maecht

[18] 450 Segic u dats haer meshaecht, 

Ende loecte in hare entare; 

Maer si en warter niet geware, 

Dies wassi tongemake sere. 

Banderside so stonden mere

455. Jongeren cnapen vor hare dore, 

Dien sere verlangede ter core, 

Entie gerne inne waren. 

Ten wive seidense sonder sparen 

Dat sise hen ontsteken woude,

460. Maer entrouwen si en soude. 

Ende sijn op die dore geronnen, 

Diesi gebreken niet en connen. 

Ende niement wasser, dat verstaet, 

Binnen, die seide gi doet quaet.

465. Alse dat wijf dat verstoet 

Wert si droeve in haren moet, 

Ende ontsloet doe die dore. 

Maer van binnen wasser vore

Ene hameide vast ende goet,

470. Die vaste sluten doet. 

Soe dat vernam dat wijf 

Wert bevende al haer lijf, 

Want si ducht dat die coninc 

Haer tyen sal an dat si ontginc,

475. Ende es van achter omme gegaen, 

Ende vant daer ongesloten staen 

Ende riep: ヤWapene!ユ harde lude, 

ヤWat magic doen, goede lude, 

Dat met minen her Janne van Mes

480. Dese joncfrouwe dus wech es?

[19] Hulpe wat salic nu doen! 

Ic blive doet alst weet Gelloen. 

In weet watic moge angaen: 

Ic wille mi henen maken saen.ユ

485. Dus es wech gelopen twijf, 

Die wel sere ontsach haer lijf. 

Ende die mare van derre dinc 

Quam vor Otten den coninc 

Ende vor Gelloene mede,

490. Dat die maecht ware uter stede, 

Ende dat met haer en wech es 

Die ridder mijn her Jan van Mes. 

Droeve waren doe die heren, 

Dat segic u bi mire eren,

495. Ende ontboden die meestresse, 

Die so sere ontsach die persse, 

Die men hare soude doen, 

Dat si te voren was gevloen, 

Ende menre en vant niet.

500. Alse Gelloen dat gesiet 

Was hi utermaten erre 

Ende pensde dat die maecht niet verre 

En ware, ende heeftse soeken doen. 

Maer om niet pijnt hem Gelloen.

505. Dien dach sochtmense altemale, 

Entien andren also wale, 

Ende so deet den derden mede 

Al dore entore die stede. 

Doe quam een bode, die brachte mare

510. Datsi binnen Aken ware 

Met den borchgrave Ogiere,

[20] Ende seit den coninc sciere. 

ヤEdel coninc,ユ seide Gelloen, 

ヤEnde wat selen wi hier toe doen?

515. Wertse Lodewike gegeven 

Alle selen wire omme sneven 

Ende hebben groten noet, 

Ende leven in pinen groet.ユ 

Otte die coninc andworde saen:

520. ヤIn weet wat ics mach angaen.ユ 

- Ic segt u,ユ seide Gelloen doe, 

ヤVart met uwen here tAken toe, 

Ende beliget daer die stat, 

Ende bid Ogiere dat,

525. Dat hi u geve die maget vri, 

Di u dus ontfoert si 

Stolingen uten huse dijn, 

Dies gi wel droeve moget sijn, 

Met enen ridder, dat u dert,

530. Want Yoen die coninc vermert 

Getrouder u altemale 

Dat gise hem sout houden wale, 

Ende es nu al dus ontscaect, 

Dies gi grote droefheit maect,

535. Ende maken selt tote dier tijt 

Dat gire weder seker sijt. 

Dies so bid hem sere nu, 

Dat hise weder geve u, 

Ocht gi selten houden belegen

540. In allen siden, in allen wegen, 

Tote dat comt die keyser rike. 

Gi en wilt niet dat stoetelike

[21] U ontfoert werde die maecht, 

Daer gi omme so sere claecht.ユ

545. Otte seide: ヤGi segt wale, 

Dit willic doen altemale.ユ 

Ende heeft ontboden ute thant 

Met hem altemale sijn lant, 

Ende heeft met menegen degen

550. Van Aken die stat belegen. 

Doen ontboet hi wel sciere 

Dit den borchgrave Ogiere, 

Dathi hem die maget sinde, 

Die hi gehouden heeft van kinde:

555. Hi wiltse geven haren vader 

Dat si niet en doe quader 

Dan si tote noch heeft gedaen. 

ヤAl essi met enen man ontgaen, 

Ic hope dat si noch niet

560. Met hem heeft gedaen iet, 

Ende en wildisi mi niet sinden 

So moetic mi dies geninden, 

Dat icse met crachte gewinne, 

Want en wille niet datsi hier inne

565. Liggende blive met haren putier, 

Ende hare joie drive hier. 

Ende oec salict clagen doen 

Haren vader den coninc Yoen 

Over u, dat gise hout,

570. Diese nu rechte bescudden sout.ユ 

Dese bode quam te Ogiere 

Ende hevet hem vertelt sciere, 

Ende gesegt van worde te worde.

[22] Ende alse Ogier dat horde

575. Ginc hi ter joncfrouwen daer 

Ende vraechde haer ocht waer 

Ware dat die coninc seide. 

ヤHere,ユ seitsi, ヤbi mirer waerhede, 

Dat so weet al Coelne wale,

580. Ent tfolc mede op ende dale, 

Dat die voegt in die zale quam 

Daer hi mi met crachte nam 

Also alshem hiet sijn here, 

Ende toech mi nederwaert sere

585. Tote enen bordele, daer men mi dede, 

Ane die porte van der stede, 

Daer al die liede sagen toe, 

Dient sere ontfermede doe. 

Ende doe quam dese goede man,

590. Dient tontfermene began 

Dien lachter entie scande mijn, 

Want hi seide hi hadde gesijn 

Met minen goeden ouder vader, 

Dat soude hi mi lonen algader,

595. Ende ontfoerdemi hemelike. 

God loent hem in sijn hemelrike, 

Hi heeft mi in mijn ere behouden, 

Die mi quadien nemen wouden.ユ 

- ヤEs dit waer,ユ seide Ogier,

400. Maar nu zo mag het niet wezen. 

Ik waande dat mijn verwanten  

Daarmee versterkt zouden zijn, 

Dat nu geheel blijft verloren.ユ 

Mijnheer Jan zei: ヤHet zal,

405. Want ik heb die machtige maagd

Hier gebracht steelsgewijs, 

En gevoerd uit het bordeel, 

Daar naar haar wachten vele mannen; 

En heeft behouden noch haar eer.ユ

410. - ヤDat moet God u belonen onze heer,ユ 

Zei de burchtgraaf Ogier: 

ヤNu laat ons halen die fiere maagd.ユ 

- ヤGraag,ユ zei mijnheer Jan. 

Om haar zo gingen ze dan,

415. En brachten haar in de zaal, 

Daar ze goed was ontvangen, 

En daar men haar grote eer deed 

Ogier en zijn echtgenoot mede.

[17] Die ook weende menige traan

420. Van blijdschap, dat ontkomen 

Aldus was die mooie jonkvrouw 

En verlost van haar rouw. 

Van Metz die dappere Jan 

Sprak aldus Ogier aan:

425. ヤHeer burchtgraaf, ik wil zeker 

Tot naar haar vader gaan, 

En wil hem laten verstaan 

Hoe het met de maagd is vergaan. 

Hij zal, denk ik, om dat

430. Zich veel meer haasten, 

Als het hem bekend is en verstaat 

Aldus zijn dochter leed.ユ 

Ogier zei: ヤDat is goed gedaan. 

Nu ga heen derwaarts gelijk,

435. We zullen de maagd hier houden.ユ 

- ヤGraag,ユ zie die fiere ridder. 

Verlof zo nam hij na dat, 

En is uit de plaats gegaan, 

Recht te Parijs waart.

440. Nu laat ik zijn vaart staan 

En zeg u voort van Gelloen, 

Die droevig was van dit doen. 

Hoort, gij heren, en versta, 

Nu weet ge wel dat Gelloenユ s raad

445. Is helemaale verhinderd, 

En niet naar zijn wil gekomen; 

Want toen het de wijf te lang werd, 

En ze geen geluid hoorde

Van de ridder en de maagd

[18] 450 Zeg ik u dat het haar mishaagde, 

En kijkt naar binnen hier en daar; 

Maar ze werd ze niet gewaar, 

Dus was ze zeer te ongemak. 

Aan de andere kant zo stonden meer

455. Jongere knapen voor haar deur, 

Die zeer verlangden terdege, 

En die graag binnen waren. 

Te wijf zeiden ze zonder dralen

Dat ze zich verbergen wilden,

460. Maar waarlijk zouden ze niet. 

En zijn op die deur  gekomen, 

Die ze niet open breken konden. 

En niemand was er, dat verstaat, 

Binnen, die zei ge doet kwaad.

465. Toen dat wijf dat verstond 

Werd ze droevig in haar gemoed, 

En opende toen de deur. 

Maar van binnen was er voor

Een sluitboom vast en goed,

470. Die het vast sluiten doet. 

Toen dat vernam dat wijf 

Werd bevend al haar lijf, 

Want ze vreest dat de koning 

Haar aantijgen zal dat ze ontging,

475. En is van achteren om gegaan, 

En vond het daar geopend staan 

En riep: ヤWapenen (1)!ユ zeer luid, 

ヤWat mag ik doen, goede lieden, 

Dat met mijnheer Janne van Metz

480. Deze jonkvrouw dus weg is?

[19] Help wat zal ik nu doen! 

Ik blijf dood als Gellooen het weet. 

Ik weet niet wat ik mag aanvangen: 

Ik wil me heen maken gelijk.ユ

485. Dus is weggelopen het wijf, 

Die wel zeer ontzag haar lijf. 

En het bericht van dit ding 

Kwam voor Otto de koning 

En voor Gelloen mede,

490. Dat die maagd was uit de plaats, 

En dat met haar weg is 

Die ridder mijnheer Jan van Metz. 

Droevig waren toen die heren, 

Dat zeg ik bij  mijn eer,

495. En ontboden de meesteres, 

Die zo zeer ontzag die druk, 

Die men haar zou doen, 

Zodat ze tevoren was gevlogen, 

En men haar niet vond.

500. Toen Gelloen dat zag

Was hij uitermate kwaad

En peinsde dat die maagd niet ver 

Was, en heeft haar laten zoeken. 

Maar om niet kwelde zich Gelloen.

505. Die dag zocht men haar allemaal, 

En de volgende alzo goed, 

En zo deed de derde mede 

Al door en door die plaats. 

Toen kwam een bode, die bracht bericht

510. Dat ze binnen Aken was 

Met de burchtgraaf Ogier,

[20] En zei de het koning terstond. 

ヤEdele koning,ユ zei Gelloen, 

ヤEn wat zullen we hiertoe doen?

515. Wordt ze aan Lodewijk gegeven 

Allen zullen we er om sneven

En hebben grote nood, 

En leven in grote ellende.ユ 

Otto de koning antwoordde gelijk:

520. ヤIk weet niet wat ik mag aanvangen.ユ 

- Ik zeg het u,ユ zei Gelloen toen, 

ヤGa met uw leger naar Aken toe, 

En beleger daar de stad, 

En bid Ogier dat,

525. Dat hij u geeft die edele maagd, 

Die u dus ontvoerd is

Steelsgewijze uit uw huis, 

Dus ge wel droevig mag zijn, 

Met een ridder, dat u deert,

530. Want Yoene de vermaarde  koning

Vertrouwt u helemaal

Dat ge haar hem zou goed behouden, 

En is nu al dus geroofd, 

Dus ge grote droefheid maakt,

535. En maken zal tot die tijd 

Zodat ge er zeker van bent. 

Dus zo bid hem zeer nu, 

Dat hij haar teruggeeft aan u, 

Of ge zal hem belegerd houden

540. Aan alle kanten, in alle manieren, 

Totdat die machtige keizer komt. 

Ge wilde niet dat dapper

[21] U ontvoerd werd die maagd, 

Daar ge zo zeer om klaagt.ユ

545. Otto zei: ヤGe zegt goed, 

Dit wil ik allemaal doen.ユ 

En heeft bevolen uit gelijk 

Met hem helemaal zijn land, 

En heeft met menige held

550. Van Aken die stad belegerd. 

Toen beval hij wel snel 

Dit de burchtgraaf Ogier, 

Dat hij hem die maagd zond, 

Die hij opgevoed heeft van kindsheid:

555. Hij wil haar geven haar vader 

Dat ze niet slechter doet 

Dan ze tot nog toe heeft gedaan. 

ヤAl is ze met een man ontkomen, 

Ik hoop dat ze noch niet

560. Met hem heeft gedaen iets, 

En wil je me haar niet zenden 

Dan moet ik me dus ondernemen, 

Dat ik haar met kracht win, 

Want ik wil niet dat ze hierin

565. Liggen blijft met haar pooier, 

En haar vreugde drijven hier. 

En ook zal ik het laten beklagen 

Haar vader de koning Yoene 

Over u, dat ge haar houdt,

570. Die haar nu recht behoeden zou.ユ 

Deze bode kwam te Ogier 

En heeft hem terstond verteld, 

En gezegd van woord tot woord.

[22] En toen Ogier dat hoorde

575. Ging hij ter jonkvrouw daar 

En vroeg haar of het waar

Was dat de koning zei. 

ヤHeer,ユ zei ze, ヤbij mijn waarheid, 

Dat zo weet geheel Keulen wel,

580. En het volk mede hoog en laag, 

Dat de voogd in de zaal kwam 

Daar hij me met kracht nam 

Alzo als hem zei zijn heer, 

En trok me nederwaarts zeer

585. Tot een bordeel, daar men mij deed, 

Aan de poort van de plaats, 

Daar al de lieden toekeken, 

Die het zeer ontfermde toen. 

En toen kwam deze goede man,

590. Die het te ontfermen begon 

Dat uitlachen en mijn schande, 

Want hij zei hij was geweest

Met mijn goede grootvader, 

Dat zou hij me belonen allemaal,

595. En ontvoerde me heimelijk. 

God beloont hem in zijn hemelrijk, 

Hij heeft me in mijn eer behouden, 

Die me die kwade benemen wilden.ユ 

- ヤIs dit waar,ユ zei Ogier,

 

 

 

600. ヤScone maget, so blivet hier. 

Opdat mi God hout gesont 

Ic sal u houden toter stont 

Tote dat hier comt u vader 

Ende uwe andre vriende algader

[23] 605 Dat u niement en sal deren. 

Nu laet den coninc wel geberen.ユ 

Ogier die stoute borchgrave 

Heeft weder gesent ave 

Ende heeft den coninc ontboden dat,

610. Dat hi bleve vor die stat 

Alsoe lange alshi gebiet, 

Der maecht so en wert hem niet, 

Die hi te Coelne in die stede 

Te bordele setten dede,

615. Ende hem also na bestoet, 

Daer en dedi niet als coninc goet. 

Hi mach strueren, wilthi walc, 

Des keysers lant altemale, 

Ende daerna mocht God so vouden,

620. Dat wale soude sijn vergouden. 

Gelloen, die wel horde dat, 

Hiet Otten assalgieren tstat, 

Ende haer doen al dat quaet 

Dat hi mach, want dat verstaet,

625. Dat hi gerne, mochte hi, 

Weder name die maget vri. 

Dus heeft Otte die coninc saen 

Aken die goede stat bestaen, 

Ende assalgierde die porte mede,

630. Daer men grote were dede 

So datsi ongewonnen bleef, 

Dies Gelloen groten rouwe dreef. 

Otte die coninc, dat es waer, 

Hi logierde savonts daer.

635. Ende sanderdaechs sendi te besienc

[24] Gelloene waer men mochte engiene 

Stellen best vor die stede, 

Daer men inne worpe mede; 

Ende Gelloen es ute gevaren.

640. Binnen desen so quam twaren 

Een bode, die vanden keyser quam. 

Ende teerst dathi vernam, 

Dat die stat was belegen 

En wiste hi in welker wegen,

645. Ende es comen ten coninc, 

Dien hi vertelde dese dinc, 

Ende vraechdem hoe hi in soude, 

Want hi den borchgrave spreken woude. 

Otte seide: ヤNu segt mi

650. Wanen, vrient, so comdi?ユ 

Die bode seide, des sijt vroet: 

ヤVan Karle den keyser goet, 

Die mi hevet gesent hier 

Alse sinen messengier

655. Om te sprekene Ogiere.ユ 

Doe vragedem die coninc sciere: 

ヤWaer es die keyser, segt mi dat?ユ 

- ヤHere, te Parijs in die stat 

Waenic wale dat hi nu si,

660. Ocht hi esser harde bi.ユ 

Otto seide: ヤNu sech mi waer, 

Ende wi es met heme daer?ユ 

- ヤHere, dat willic u weten doen: 

Daer es met heme die coninc Yoen

665. Entie coninc Avestant 

Entie coninc Gondebant,

[25] Naimes entie coninc Ogier, 

Salomon ende Olivier, 

Ende al Yoens groet geslachte,

670. Daer hi Bordeas met crachte 

Mede wan, ende al dat lant, 

Dat Gelloen hilt in sine hant, 

So dat hi bloet maer en ontfloe.ユ

Otto seide: ヤEest dan alsoe?ユ

675. Die gene seide: ヤTwaren, jaet. 

Gelloen en wert vort meer raet; 

Ic sach den grave Agathoen 

Ende Bouden den grave van Cremoen 

Hangen bi harer keilen beide

680. Vor Bordeas op die heide.ユ 

- ヤHulpe God,ユ seide Otto saen, 

ヤEnde wat hebic dan gedaen 

Scande ende onnere minen magen. 

Ic maecht ewelike clagen.

685. Hulpe,ユ seiti, ヤvalsce Gelloen, 

Ende wat hebdi mi werken doen, 

Datic, duchtic boven al, 

Noch harde sere becopen sal; 

Ende so seldi selve mede,

690. Comdi te Coelne in die stede.ユ 

Een ridder die dit heeft verstaen 

Es te Gelloene comen saen, 

Ende verteldem dese sake, 

Ende hoe Otte ware tongemake.

695. Alse Gelloen dat verstoet 

Wart hi droeve in sinen moet, 

Ende seide te hem selven doe:

[26] ヤWat pijnic mi iegerincs toe? 

Tongeval dat es mi bi

700. Ende tgelucke verre van mi. 

Nu waendic sijn daer toe comen, 

Datic die brulocht hadde benomen 

Van Lodewike, maer ic en can, 

Want hi moet emmer sijn haer man,

705. Wedert mi lieft oft leet. 

Over mi dat al ute geet. 

Noe moetic oec Otten vlien; 

Maer hadde dit mogen gescien 

So en haddics geacht niet,

710. Al haddijs toren ende verdriet 

Gehadt ende mede sijn lant al, 

Dathi nu groet hebben sal. 

Ic wille varen mirer straten.ユ 

Dat heer so heefti gelaten,

715. Ende es gevaren te Coelne waert. 

Daer na nam hi sine vaert 

Tsinen lande waert van Sweden. 

So lange so heefti gereden, 

Dat hi quam te Orcadijn,

720. Daer hi vant die vrouwe sijn 

Ende Yrenen sirer dochter mede, 

Die hem grote feeste dede. 

Die vrouwe vraechden waer dat waren 

Hare kindre beide gevaren?

725. Die grave hi andworde gereet: 

ヤTwaren, vrouwe, ic en weet 

Waer datsi gevaren sijn.ユ 

- ヤHulpe,ユ seide die vrouwe fijn,

[27] ヤEnde sijn mine kindren doet!ユ

730. Die vrouwe viel in rouwen so groet, 

Dat sijt enen tijt bequal. 

Doch so ginct over haer al, 

Want sijt bestaref cortelike. 

Doe dedemen die vrouwe eerlike

735. Ter erden, alse wale betam 

Selker vrouwen loefsam, 

Ende Gelloen bleef in Sweden here, 

Verhaet utermaten sere 

Van den heren vanden lande,

740. Die scade hebben menegerande 

Van haren magen nu genomen, 

Dat altemale bi hem es comen. 

Ende bi sinen quaden rade 

Sijn si comen in die scade.

745. Dus lach tOrcadijn in die stat 

Gelloen ende vernam dat, 

Dat die keyser Constantijn 

Van Grieken soude den sone sijn 

Leone gerne huwen soude.

750. Gelloen sende derwaert houde. 

Vier besscoppe van sinen lande 

Hi tegader daerwaert sande 

Omme datsi souden maken, 

Mochten si in enegen saken,

755. Den huweleic van den genen 

Ende van sirer dochter Yrenen. 

Met groter cierheit, dats waer, 

Voeren die bisscope daer, 

Ende met groter macht, weet dat,

[28] 760 Te Constantinople in die stat, 

Daer si waren wel ontfaen. 

Hare boedscap hebben si gedaen, 

Ende vertogen den keyser wale 

Gelloens macht altemale,

765. Ende sijn lant ende sijn have, 

Ende hoe dathi gerne gave 

Sirer dochter bi sinen live 

Leo sinen sone te wive, 

Ende si prijsden oec mede

770. Harde sere sine scoenhede. 

Die keyser lovede wel die dinc: 

So dede mede die jongelinc, 

Ende heeft om die maecht gesent. 

Men gaf den here groet prosent,

775. So datsi blidelike scieden. 

Gelloen quam met vele lieden 

Ende metter maget mede 

Te Constantinople in die stede, 

Daer men hilt brulocht groet.

780. Menech prince menech genoet 

Wasser, ende menech man, 

Dat ict vertellen niet en can. 

Daer wan Leo ane die fine 

Sinen sone Constantine,

785. Dien na hem bleef tkeserike. 

Nu weet dat gewaerlike, 

Dat hier met die grote veede, 

Die menegen sint verginc te lede 

En es, duchtic, gemindert twint,

790. Want mi dunct si eerst begint,

[29] Want so meer Gelloens geslachte 

Wies ende wart van machte, 

So die veede meer wert hart 

Ende oec vele te starker wart.

795. Nu latic bliven dese dinc 

Ende segge u van Otten den coninc, 

Dien harde swaer te moede was. 

Ende doen hi wiste, geloeft das, 

Dat Gelloen was wech gevaren

600. ヤMooie maagd, zo blijf hier. 

Opdat me God gezond houdt 

Ik zal u houden tot de tijd 

Totdat hier komt uw vader 

En uw andere vrienden allemaal

[23] 605 Dat u niemand zal deren. 

Nu laat de koning goed handelen.ユ 

Ogier die dappere burchtgraaf 

Heeft terug gezonden

En heeft de koning laten weten dat,

610. Dat hij bleef voor die plaats 

Alzo lang als hij gebiedt, 

De maagd zo krijgt hij niet, 

Die hij te Keulen in die plaats

Te bordeel zetten deed,

615. En hem alzo verwant was, 

Daar deed hij niet als goede koning. 

Hij mag vernielen, wilt hij wel, 

De keizers land helemaal, 

En daarna mocht God het zo wenden,

620. Dat wel zou zijn vergolden. 

Gelloen, die wel hoorde dat, 

Zei Otto aan te vallen de stad, 

En hen doen al dat kwaad

Dat hij mag, want dat verstaat,

625. Dat hij graag, mocht hij, 

Weer nam die edele maagd. 

Dus heeft Otto die koning gelijk 

Aken die goede stad aangevallen, 

En viel de poort mede aan,

630. Daar men groot verweer deed 

Zodat ze niet overwonnen werd, 

Dus Gelloen dreef grote rouw. 

Otto de koning, dat is waar, 

Hij logeerde ヤs avonds daar.

635. En anderdaags zond te bezien

[24] Gelloen waar men mocht werktuigen

Stellen het beste voor die plaats, 

Daar men in wierp mede; 

En Gelloen is uit gegaan.

640. Ondertussen zo kwam zeker

Een bode, die van de keizer kwam. 

En ten eerste dat hij vernam, 

Dat die plaats was belegerd 

En wist hij op welke manier,

645. En is gekomen te koning, 

Die hij vertelde dit ding, 

En vroeg hem hoe hij er in kwam, 

Want hij de burchtgraaf spreken wou. 

Otto zei: ヤNu zeg mij

650. Waarvan, vriend, zo kom je?ユ 

De bode zei, dus wees bekend: 

ヤVan Karel de goede keizer, 

Die me hier  heeft gezonden

Als zijn boodschapper

655. Om te spreken Ogier.ユ 

Toen vroeg hem de koning terstond: 

ヤWaar is de keizer, zeg me dat?ユ 

- ヤHeer, te Parijs in die stad 

Denk ik wel dat hij nu is,

660. Of hij is er zeer nabij.ユ 

Otto zei: ヤNu zeg me waar, 

En wie is met hem daar?ユ 

- ヤHeer, dat wil ik u laten weten: 

Daar is met hem de koning Yoene

665. E de koning Avestant 

En de koning Gondebant,

[25] Naimes en de koning Ogier, 

Salomon en Olivier, 

En al Yoeneユ s grote geslacht,

670. Daar hij Bordeaux met kracht 

Mee won, en al dat land, 

Dat Gelloen in zijn bezit hield, 

Zodat hij bang maar ontkwam.ユ

Otto zei: ヤIs het dan alzo?ユ

675. Diegene zei: ヤZeker, ja het is. 

Gelloen kreeg voort meer raad; 

Ik zag de graaf Agathoen 

En Bouden de graaf van Cremoen 

Hangen bij hun kelen beide

680. Voor Bordeaux op de heide.ユ 

- ヤHelp God,ユ zei Otto gelijk, 

ヤEn wat heb ik dan gedaan

Schande en oneer mijn verwanten. 

Ik mag het wel eeuwig beklagen.

685. Help,ユ zei hij, ヤvalse Gelloen, 

En wat heb je me werken laten, 

Dat ik, vrees ik boven al, 

Noch erg zeer bekopen zal; 

En zo zal je zelf mede,

690. Kom je te Keulen in die stad.ユ 

Een ridder die dit heeft verstaan 

Is te Gelloen gelijk gekomen, 

En vertelde hem deze zaak, 

En hoe Otto was misnoegd.

695. Toen Gelloen dat verstond 

Werd hij droevig in zijn gemoed, 

En zei tot zichzelf toen:

[26] ヤWat pijn ik me ergens toe? 

Het ongeluk dat is me nabij

700. En het geluk ver van mij. 

Nu waande ik daartoe gekomen te zijn, 

Dat ik de bruiloft had benomen 

Van Lodewijk, maar ik kan het niet, 

Want hij moet immer zijn haar man,

705. Of het me lief of leed is. 

Voor mij vergaat alles. 

Nu moet ik ook Otto vlieden; 

Maar had dit mogen geschieden 

Zo had ik het niet geacht,

710. Al had ge toorn en verdriet 

Gehad en mede al zijn land, 

Dat hij nu groot hebben zal. 

Ik wil weg gaan.ユ 

Dat leger zo heeft hij gelaten,

715. En is te Keulen waart gegaan. 

Daarna nam hij zijn gang 

Ttot zijn land van Zweden waart. 

Zo lang zo heeft hij gereden, 

Dat hij kwam te Orcadin,

720. Daar hij zijn vrouw vond 

En Yrene zijn dochter mede, 

Die hem groot feest deed. 

De vrouw vroeg hem waar dat waren 

Haar beide kinderen gegaan?

725. De graaf hij antwoordde gereed: 

ヤZeker, vrouw, ik weet niet 

Waarheen dat ze gegaan zijn.ユ 

- ヤHelp,ユ zie die mooie vrouw,

[27] ヤEn zijn mijn kinderen dood!ユ

730. De vrouw viel in zoユ n grote rouw, 

Dat ze een tijd in zwijm viel. 

Doch zo ging het overal haar, 

Want ze stierf gauw. 

Toen deed men die vrouw met eer

735. Ter aarde, zoals wel betaamt

Zulke prijzenswaardige vrouw, 

En Gelloen bleef in Zweden heer, 

Gehaat uitermate zeer 

Van de heren van het land,

740. Die menigerhande schade hebben

Van hun verwanten nu genomen, 

Dat allemaal door hem is gekomen. 

En door zijn kwade raad 

Zijn ze gekomen in die schade.

745. Dus lag te Orcadin in die plaats 

Gelloen en vernam dat, 

Dat die keizer Constantijn 

Van Griekenland zijn zoon 

Leo graag huwen zou.

750. Gelloen zond spoedig daarheen. 

Vier bisschoppen van zijn land 

Hij tezamen derwaarts zond 

Omdat ze zouden maken, 

Mochten ze op enige manier,

755. Het huwelijk van diegene 

En van zijn dochter Yrene. 

Met grote kostbaarheid, dat is waar, 

Voeren die bisschoppen daar, 

En met grote macht, weet dat,

[28] 760 Te Constantinopel in die stad, 

Daar ze goed werden ontvangen. 

Hun boodschap hebben ze gedaan, 

En verhaalden de keizer wel 

Gelloenユ s macht allemaal,

765. En zijn land en zijn have, 

En hoe dat hij graag gaf 

Zijn dochter bij zijn leven 

Leo zijn zoon tot wijf, 

En ze prezen ook mede

770. Zeer erg zijn schoonheid. 

Die keizer geloofde wel dat ding: 

Zo deed mede die jongeling, 

En heeft om die maagd gezonden. 

Men gaf de heren groot present,

775. Zodat ze blijde scheiden. 

Gelloen kwam met vele lieden 

En met de maagd mede 

Te Constantinopel in die plaats, 

Daar men hield grote bruiloft.

780. Menige prins en menige gelijke 

Waren er, en menige man, 

Zodat ik het niet vertellen kan. 

Daar won Leo aan die mooie 

Zijn zoon Constantijn,

785. Die na hem bleef het keizerrijk. 

Nu weet dat waarlijk, 

Dat hiermee die grote vete, 

Die menigeen sinds te leed verging

En is, vrees ik, vrijwel niets verminderd,

790. Want me lijkt het eerst begint,

[29] Want zo meer Gelloenユ s geslacht 

Groeide en machtig werd, 

Zo die vete meer hard werd 

En ook veel sterker werd.

795. Nu laat ik dit ding blijven 

En zeg u van Otto de koning, 

Die zeer zwaar te moede was. 

En toen hij wist, geloof dat, 

Dat Gelloen was weg gegaan

 

 

800. Wart hi harde droeve twaren, 

Ende nam ane sine genote raet 

Wat hi nu best bestaet. 

Si rieden hem gemeenlike 

Dat hi kere haestelike.

805. Ende late des keysers stat in vreden, 

Die hi om niet heeft bestreden, 

Ende biede hem jegen Yoene 

Sine onscout te doene 

So hijt best mach gedoen,

810. Want niet scalc en es Yoen; 

Ende dat hi oec versie wale 

Ende verveste altemale 

Sine borge ende sine stede, 

Op dat worde in onvrede

815. Dathi hem onthouden moge 

Doch jegen een swaer orloge. 

Otte die coninc seide: 

ヤGi raet mi wel ende waerhede, 

Ende ic moet doen alsoe.ユ

820. Vander stat so toechi doe, 

Ende es te Coelne gekeert,

[30] Daer hi die vrouwe vant verseert, 

Die hem scide dathi sottelike 

Verwracht hadde den keyser rike,

825. Ende mede den coninc Yoene 

Dor den quaden Gelloene, 

Die oit quaet was ende fel, 

Entie en gert en geen dinc el 

Dan te vulbringene sijn verraet,

830. Ende van den goeden tseggene quaet. 

ヤDat sal u lonen qualike 

En versie God van hemelrike.ユ 

Otte seide: ヤWat meindi, vrouwe? 

Haddi mi geweest getrouwe

835. Ende niet Yoens wille gedaen, 

Ic hebbe sulke dinc nu angaen, 

Die ic node hadde anevaen.ユ 

Helene si andworde saen: 

ヤDat weet God wale ende kint,

840. Die alle herten ondervint, 

Dat mi Yoen noit an, 

Noch daer toe oec noit man, 

In warden noch in werken mede 

Sochten ane dorperhede,

845. Ochte enege dinc, al haddi 

Selve daer gestaen bi, 

Dat gijt u had gebolgen iet. 

Dat mi die coninc gerne siet 

Ende met mi nemet raet

850. Dan heeft u gedaen geen quaet, 

Noch onsen lande altemale; 

Maer, her coninc, dat weet wale,

[31] Dat icken van herten minne 

Boven allen mannen die ic kinne,

855. Buten u enten sone mijn, 

Dan latic niement verholen sijn.ユ 

Otte seide: ヤGodweet, 

Vrouwe, dats mi van herten leet, 

Want twaren gi seles begeven

860. Ocht het sal u costen tleven.ユ 

Dus was die coninc tongemake 

Harde sere om dese sake; 

Entie vrouwe banderside 

Was hier ave sere onblike

865. Om dat si van haren here 

Es gedreecht aldus sere. 

Maer hort wat die coninc doet: 

Hi pensde in sinen moet 

Quame Yoen die coninc

870. In tlant, dat si dese dinc 

Ende hem soude vertellen al; 

ヤEnde hi mi daer mede sal 

Swaer sijn ende haten meer, 

Dies moetic soeken enen andren keer.ユ

875. Enen grave riephi mettesen, 

Die oyt verradre hadde gewesen, 

Ende was geheten Coenraet. 

Ten coninc so quam dese quaet 

Ende vraechde hem wathi begert.

880. Die coninc seide: ヤHer grave, mi dert 

Harde sere ene dinc. 

Gi weet wel dat die coninc 

Yoen entie vrouwe mijn

[32] Harde wel te gader sijn,

885. Ende ic hebse gescouden sere 

Ende gedreicht, dat haer mere 

Dert dan si mi verstaen doet. 

Ende pense datsi haren moet 

Sal willen coelen over mi

890. Als Yoen comt, die coninc vri, 

Ende sal hem clagen altemale 

Mijn gescien, dat weetic wale, 

Dies behoevic hier toe raet.ユ 

- ヤGi segt wale, here,ユ seide Coenraet,

895. ヤWant vrouwen sijn dicken quaet. 

Nu radic u, na dat staet, 

Dat gi sent die vrouwe mine 

In die stat van Berine 

In Nortwegen, ende laetse daer

900. In liggen dit naeste jaer, 

Ende en laetse rumen niet 

Uter stat, wat haers gesciet, 

Ende blivet selve hier 

Liggende tote die keyser fier

905. Comen ende oec Yoen, 

Ende besiet wat si doen 

Met u willen van derre daet, 

Dat emmer niet en was mijn raet. 

Ende alse gi des al ave sijt

910. Vaert dan in Norwegen, hets tijt, 

Ende legt mire vrouwen gevaen 

Daer si niet en moge ontgaen, 

Tote dien, dat haer nemmer inne 

En gedure die starke minne,

[33] 915 Ende doet haer hongers wel gevoelen 

So salsi binnen wel vercoelen?ユ 

Her Otte die coninc seide: 

ヤTwaren, her grave, gi segt waerhede; 

Dit willic sekerlike doen.ユ

920. Mettien so ginc die baroen 

Daer die coninginne sat, 

Ende seide: ヤVrouwe, ic segge u dat, 

Dat gi margen selt, twaren, 

Te Norwegen henen varen,

925. Ende bliven te Berine, 

Ende beiden daer der comst mine 

Tote dien datic come daer. 

Oec beveelic u oppenbaer 

Dat gi daer ute niet en vaert

930. Teneger stat elder waert, 

Ensi dat gi mi daer siet.ユ 

Die vrouwe seide: ヤNeenic niet, 

Ic moet doen al u geheet, 

Wedert mi lief si ochte leet.

935. Nu doet mi hebben mijn gevoech; 

Ic wille porren margen vroech.ユ 

Otte seide: ヤHet sal gescien.ユ 

Wech so gine hi mettien, 

Daer hi haer beraden dede

940. Datsi soude voeren mede. 

Coenraets wijf die was daer, 

Daer die coninc was so swaer, 

Ende es te haren man gegaen, 

Dien si al dede verstaen

945. Dat die coninc gesegt heeft.

[34] Die grave haer andworde geeft 

Ende seide: ヤVrouwe, laet varen, 

Die coninginne sal twaren 

Swaerlike sijn gecastijt,

950. Want men salse in corter tijt 

Leggen so vaste gevaen 

Si sals onne nemmermeer ontgaen.ユ 

Die vrouwe seide: ヤDats mi leet, 

Want die hoefsce vrouwe die ic weet

955. Essit, entie sachtste met, 

Ic en weet niet wat haer let.ユ 

Die grave seide: ヤHets daer bi, 

Datsi Yoene den coninc vri 

Mint so utermaten sere,

960. Dat sere mindert haer ere.ユ 

Die vrouwe seide: ヤHets mesdaen.ユ 

Mettesen essi wech gegaen 

Ende dede der coninginnen wale 

Dit verstaen altemale,

965. Die haer selven bedroefde sere 

Ende seide: ヤWat dat wilt mijn here 

Dat salic doen ende wathi geert. 

Twaren, hi es wale werd 

Die gene, daert mi omme gesciet,

970. Hier omme en salics haten niet.ユ 

Dus es der coninginnen vaert 

Al bereet te Norwegen waert, 

Ende si es henen gevaren. 

God die moetse achterwaren!

975. Ende Otte dede werneren wale 

Sine borge altemale,

[35] Ende vervesten sine stede 

Ende wale spisen mede, 

Alse die hem weren soude

980. Op dat menne orlogen woude; 

Ende hilt hem te Coelne binnen, 

Die hi veste jegen twinnen. 

Nu hort, gi heren, dat u God lone, 

Ene jeeste harde scone,

985. Ende oec mede die waerste ene, 

Die men vint groet oft clene. 

Gi hebt hier voren wel gehort 

Hoe van Bordeas der port 

Was gereden her Garijn

990. Te Coelne om der nichten sijn, 

Ende haar broeder Ritsarde mede. 

Dese quamen tote Mes der stede, 

Daer si wel worden ontfaen. 

Van daer porden si saen

995. Ende sijn geport te Coelne waert. 

Onverre so was hare vaert 

Datsi ontmoeten die knechte, twaren, 

Die vor Colne gesceden waren 

Van haren here ende van der maecht,

800. Werd hij zeker erg droevig, 

En nam aan zijn gelijke raad 

Wat hij nu het beste doen kan. 

Ze raden hem algemeen aan

Dat hij haastig keert.

805. En laat de keizers plaats in vrede, 

Die hij om niet heeft bestreden, 

En bied hem tegen Yoene 

Zijn onschuld te doen 

Zo hij het beste kan doen,

810. Want niet slecht is Yoene; 

En dat hij ook goed voorziet 

En bevestigt allemaal

Zijn burchten en zijn steden, 

Opdat het wordt in onvrede

815. Dat hij zich onderhouden mag 

Toch tegen een zware oorlog. 

Otto de koning zei: 

ヤGe raad me goed aan en waarheid, 

En ik moet alzo doen.ユ

820. Van de plaats zo vertrok hij toen, 

En is te Keulen gekeerd,

[30] Daar hij die vrouw bedroefd vond, 

Die hem zei dat hij als een zot 

Verloren had het keizerrijk,

825. En mede de koning Yoene 

Vanwege de kwade Gelloen, 

Die altijd kwaad was en fel, 

En die geen ander ding begeert 

Dan te volbrengen zijn verraad,

830. En van de goeden te zeggen kwaadheid. 

ヤDat zal u kwalijk belonen 

Of verhoedde het God van hemelrijk.ユ 

Otto zei: ヤWat bedoel je, vrouw? 

Had ge me geweest getrouw

835. En niet Yoeneユ s wil gedaan, 

Ik heb nu zoユ n ding aangevangen, 

Die ik ongaarne had aangevangen.ユ 

Helene ze antwoordde gelijk: 

ヤDat weet God wel en kent,

840. Die alle harten kent, 

Dat me Yoene nooit aan, 

Noch daartoe ook ooit een man, 

In woorden noch in werken mede 

Zochten aan schanddaad,

845. Of enig ding, al had ge 

Zelf daarbij gestaan, 

Dat ge het u iets had verbolgen. 

Dat me de koning graag ziet 

En met mij neemt raad

850. Dan heeft u geen kwaad gedaan, 

Noch ons land helemaal; 

Maar, heer koning, dat weet wel,

[31] Dat ik hem van harte bemin 

Boven alle mannen die ik ken,

855. Buiten u en mijn zoon, 

Dat laat ik niemand verborgen zijn.ユ 

Otto zei: ヤGod weet, 

Vrouwe, dat is me van harte leed, 

Want zeker ge zal het nalaten

860. Of het zal u kosten het leven.ユ 

Dus was de koning droevig

Erg zeer om deze zaak; 

En de vrouw aan de andere kant 

Was hiervan zeer droevig

865. Omdat ze van haar heer 

Is gedreigd aldus zeer. 

Maar hoort wat de koning doet: 

Hij peinsde in zijn gemoed

Kwam Yoene de koning

870. In het land, dat ze dit ding 

Hem alles zou vertellen; 

ヤEn hij mij daarmee zal 

Verstoord zijn en haten meer, 

Dus moet ik zoeken een andere wending.ユ

875. Een graaf riep hij terstond, 

Die altijd verrader was geweest, 

En was geheten Coenraet. 

Te koning zo kwam deze booswicht

En vroeg hem wat hij begeerde.

880. De koning zei: ヤHeer graaf, me deert 

Erg zeer een ding. 

Gij weet wel dat de koning 

Yoene en die vrouwe van mij

[32] Zeer goed tezamen zijn,

885. En ik heb zeer op haar gescholden 

En gedreigd, dat haar meer 

Deert dan ze me verstaan doet. 

En peins dat ze haar gemoed 

Zal willen koelen op mij

890. Als Yoene komt, die edele koning, 

En zal hem klagen allemaal 

Dat mij gebeurde, dat weet ik wel, 

Dus behoef ik hiertoe raad.ユ 

- ヤGe zegt goed, heer,ユ zei Coenraet,

895. ヤWant vrouwen zijn vaak kwaad. 

Nu raad ik u aan, nadat het staat, 

Dat ge zend uw vrouw

In de plaats Berine 

In Noorwegen, en laat haar daar

900. In liggen dit volgende jaar, 

En laat ze niet weggaan 

Uit de plaats, wat haar gebeurt, 

En blijf zelf hier 

Liggen tot die fiere keizer

905. Komt en ook Yoene, 

En bezie wat ze doen 

Met u willen van deze daad,

Dat immer niet mijn raad was. 

En als ge er geheel van af bent

910. Ga dan in Noorwegen, het is tijd, 

En leg uw vrouw gevangen 

Daar ze niet mag ontkomen, 

Tot dien, dat haar niet meer van binnen 

Duurt die sterke liefde,

[33] 915 En laar haar honger goed voelen 

Dan zal ze van binnen wel verkoelen?ユ 

Heer Otto de koning zei: 

ヤZeker, heer graaf, ge zegt waarheid; 

Dit zal ik zeker doen.ユ

920. Meteen zo ging die baron 

Daar de koningin zat, 

En zei: ヤVrouwe, ik zeg u dat, 

Dat ge morgen zal, zeker, 

Te Noorwegen heen gaan,

925. En blijven te Berine, 

En wachten daar op mijn komst 

Tot dien dat ik daar kom. 

Ook beveel ik u openlijk

Dat ge daar niet uitgaat

930. Te enige plaats ergens anders heen, 

Tenzij dat ge me daar ziet.ユ 

De vrouw zei: ヤNeen ik niet, 

Ik moet doen al uw bevelen, 

Of het me te lief of leed is.

935. Nu laat me hebben mijn lust; 

Ik wil gaan morgen vroeg.ユ 

Otto zei: ヤHet zal geschieden.ユ 

Weg zo ging hij meteen, 

Daar hij haar beraden deed

940. Dat ze zou meevoeren. 

Coenraetユ s wijf die was daar, 

Daar de koningin was zo bedroefd, 

En is naar haar man gegaan, 

Die ze het alles liet verstaan

945. Dat de koning gezegd heeft.

[34] De graaf haar antwoord geeft 

En zei: ヤVrouwe, laat gaan, 

De koningin zal zeker 

Zwaar zijn gestraft,

950. Want men zal haar al gauw 

Leggen zo vast gevangen 

Ze zal het nimmermeer kunnen ontgaan.ユ 

De vrouw zei: ヤDat is me leed, 

Want de hoffelijkste vrouw die ik weet

955. Is het, en de zachtste mede, 

Ik weet niet wat haar deert.ユ 

De graaf zei: ヤHet is daarom, 

Dat ze Yoene de edele koning

Bemint zo uitermate zeer,

960. Dat ze ermee vermindert haar eer.ユ 

Die vrouw zei: ヤHet is misdaan.ユ 

Terstond is hij weg gegaan 

En liet de koningin wel 

Dit verstaan allemaal,

965. Die zichzelf zeer bedroefde

En zei: ヤWat dat wil mijn heer 

Dat zal ik doen wat hij begeert. 

Zeker, hij is het wel waard 

Diegene, daar het mij om gebeurt,

970. Hierom zal ik het niet haten.ユ 

Dus is de koningin vaart 

Al gereed te Noorwegen waart, 

En ze is heen gegaan. 

God die moet haar behoeden!

975. En Otto liet goed versterken 

Zijn burchten allemaal,

[35] En bevestigen zijn plaatsen 

En goed spijzigen mede, 

Als die hem verweren zou

980. Opdat men hem beoorlogen wou; 

En hield zich te Keulen binnen, 

Die hij vestigde tegen het overwinnen. 

Nu hoort, gij heren, dat God u beloont, 

Een verhaal zeer mooi,

985. En ook mede een van de waarste, 

Die men vindt groot of klein. 

Ge hebt hiervoor wel gehoord 

Hoe van Bordeaux de poort 

Was gereden heer Garine

990. Te Keulen om zijn nicht, 

En haar broeder Ritsaert mede. 

Dezen kwamen tot Metz de stede, 

Daar ze goed worden ontvangen. 

Vandaar gingen ze gelijk

995. En zijn gegaan te Keulen waart. 

Niet ver was hun vaart 

Daar ze ontmoeten die knechten, zeker, 

Die voor Keulen gescheiden waren 

Van hun heer en van de maagd,

 

 

1000. Ende hadden te Trieren gedaecht 

Ende na haren here gebeit, 

Die al elre waert geleit 

Die maecht hadde, als u es cont. 

Die knechte verkinden tier stont

1005. Den hertoge dien si groeten doe, 

Ende hi hen weder alsoe. 

Die hertoge seide: ヤNu segt mi,

[36] Lieve kinder, wanen comdi?ユ 

- ヤHere wi comen van Coelne waert,

1010. Alst recht es, sere beswaert, 

Alse wi u wel seggen mogen, 

Dat kinne God ende ongelogen, 

Want het was te jammerne sere. 

Ende selen u seggen hoe, here,

1015. Van Bordeas quam, sonder waen, 

Die grave Gelloen gegaen 

Met ere slavine al te voet 

Tote Coelne der stat goet, 

Daer hi Otten den coninc vant,

1020. Dien hi vertelde al te hant, 

Ende oec over waerheit seide, 

Dat gi ende u broedre beide 

Wart belegen in Gironvile 

Ende had geweest lange wile

1025. Van hem ende sinen magen, 

Ende sire noch voren lagen. 

Oec seide hi dathi vernomen 

Hadde dat die keyser comen 

Soude entie borch ontsetten,

1030. Dathi gerne soude letten; 

Want hi seide hem vor waer,