Jacob van Maerlant. Istory van Troyen.

Historie van Troje. Jason, Medea, Gulden vlies, Paris, Helena, Achilles, Odysseus, Eneas sticht Rome, etc.

Uit: http://www.dbnl.org/tekst/maer002npau01_01/

 

Originele tekst en overgezet in zo goed mogelijk Nederlands door Nico Koomen, Alkmaar. Het probleem is altijd; vertaal je alles letterlijk of zo mooi mogelijk. Ik probeer zo weinig mogelijk te veranderen en het toch leesbaar te houden. Commentaar is er toch, daarom is er de linkerzijde met de originele tekst.

Klik hier voor de index.

 

DIT IS DIE ISTORY VAN TROYEN van JACOB VAN MAERLANT, NAAR HET VIJFTIENDE EEUWSCHE HANDSCHRIFT VAN WESSEL VAN DE LOE, met al de middelnederlandsche fragmenten diplomatisch uitgegeven.

Door

Jhr. Napoleon de Pauw & Edward Gailliard

Werkende leden der koninklijke Vlaamsche Academie.

Eerste deel.

Gent,

Boekdrukkerij A. Siffer,

Drukker der Koninklijke Vlaamsche Academie.

Hoogpoort, 52 & 54,

1889.

 

 

[1] Dit is dye istory van Troyen.

DEUS ASSIT.

yn hert ende myn syn ende myn ghepeyns

Is sculdich enen swaren thyns,

Dien ic ommer gelden moet:

Dat is, een historie goet

5 Te dichtene int Duytsche woert.

Die men int Walsche heft gehoert.

Oeck is ghedicht in Duyts een deel,

Mer ik wil se al gheheel

Van beghyn ten eynde maken,

10 Gan my Got al sulker saken

Dat my myn syn niet en is te laf!

Seger den Got gaf

Heft daeraf ghedicht een deel

Dat is van Troyen dat Proyeel

15 –Dit is ghedicht oock langhen tyt,-

Ende aent Proyeel die vij stryt.

Mer ick wil van yersten beghynnen,

Hoert Jason voer om gulden vlies,

20 Daer synder af quam groet verlies.

Nu bad ic Gade dat Hy my sende

Synen geest, daer ic by vinde

Vray, reyn ende scone woert,

Ende by synre cracht ghestoert

25 Die ghene syn, te alre tyt,

Om myn ghedichte draghen nyt. [2]

In die stat van Troyen was

Een duer clerck, die veel las

Ende gherae in boecken oec studeerde.

30 Die wyle dat men die stat verweerde,

-Daeres leest men dat hy hiet-

Tot dien dat men die stat verriet.

Van den yersten dat al begonde

Screef hy totter lester stonde.

35 Al was hy van der stat gheboren

Doer dat en brocht hy niet te voren

Anders dan hy hoerde ende sach

Verlaeren, mer daernae wast vonden

40 Tot Athenen tenen stonden.

Cornelius mit groter pynen

Dichtent van Griexen in Latynen.

Homerus ende Ovidius

Ende van Romen Stachius

45 Die screef daeraf een stuck.

Mer, binnen den yersten, so sal ick

U doen weten ende verstaen

Waer haer werken aengaen,

Nae dien dat ic bescreven hore.

50 Een, hiet Bonoot van Suette More.

Dichtet in Latyn van Romans,

Mit ryemen scoen ende gans.

In den Duytsch dichtet Jacop

Van Maerlant: doer nyemans scop

55 So en wilt hys niet begheven,

Eer dit boeck is al volscreven.

Hier toe voren dichten hy Merlyn

Ende Allexander uytten Latyn

Toerecke ende dien Sompniarys

60 Ende den cortten Lapydarys. [3]

Hoert hier, in woerde die syn licht,

Waeraf dit boeck al is ghedicht,

Ende al dystorie die der is innen

Van Peleasen int beghynne

65 Sal ic u segghen, dat is waer,

Die meer levede dan hondert jaer,

Ende die Medeam, Jasons wyf,

By haet dede nemen tlyf,

Synen dochteren te wederwrake.

70. Dit waeren wonderlicke saken.

Nu sal ic u condt maken des

Hoe Jason ende Hercules,

By valschen rade, alst was voeracht,

Voeren om den guldenen vacht:

75 Wie hem Medea dede ghewynnen,

Want sy was verdort van mynnen.

Hiernae mede, by wat saken

Sy Troyen te stucken braken,

Dat te dien tyden nyeman was, groet

80 Ende wys, syt al sclogen sy ter doet;

Ende wie die coninck Loamedoen

Doot bleef, ende syn soen Vulcoen.

Ghy sult hiernae oeck verstaen

Wie se, nae deser plagen, saen

85 Weder maeckte Pryamus,

Stat, muere, saele ende huys;

Hoe wyt hy was, ende hoe groet.

Wat volck hy er in wonen geboot.

Daernae, hoe hem die heer van pryse

90 Beriet mit Hectore ende mit Paryse, [4]

Om haer moye van Ysione

Te suekene, die seer was scone:

Ende hoe dat se Athenor sochte,

Die se weder inne brochte

95 Doer alle dat hy se in Griecken vant.

Ic sal u daernae altehant

Segghen hoe dat daertoe quam

Dat Parys vrouwe Helena nam,

Ende hoe die monster wert gheroeft.

100 Daer der dusent om verloren thoeft:

Ende die brulocht dan daeran.

Die synt becoft menich man.

Dan daerna, Cassandren prophecey,

Die Priamis, die coninck vry,

105 Altoes gheloven niet en woude:

Des lach synt menich opten moude.

Ataschius werck, al ist my pyne,

Sal ic uytten Latyne

Dichten al in Duytsche woert,

110 Al en heb icket in Latyn niet gehoert.

Hoedaenwys Thetis vernam,

Dat Paris uyt Griecken quam,

Ende hy Helenen had gheroeft:

Had Neptholomus hare gheloeft,

115 Hy had den roef wel ontjaghet.

Daerna, hoe sy hare beclaghet,

Dat sy verliesen sal haer kint

Voer Troyen, ist dat ment vynt;

Hoe sy vaert te Cyerone,

120 In Tessalien, die haren soene

Langhe stont had achterwaert,

Al was hy half man ende half paert. [5]

Doe Cyeron wert haers gewaer,

Hoe hy gelopen quam tegen haer,

125 Ende hoe Anchilles quam uytten woude,

Ende hoe dat hy spelen soude

Mitten wreden lybaerts jonghen.

Die hy den dieren haf afdwonghen.

Daerna ook, woe Thetis quam,

130 Ende sy hem sclapende opnam,

Ende droech hem te scepe sochte.

Ende wie se Cyron oec brochte.

Saen segghe ic u daernae tehant,

Hoe sy hem aen Licomedes lant

135 Bracht, ende wilde hem doen an

Wyfs cleder, al was hy een man;

Ende hoe hys niet en had ghedaen.

Mer dat hy schier wert bevaen

Mit des conincks dochter mynne.

140 Saen sal ic u maken innen

Hoe en Thetis den coninck gaf

Te leren, ende seed daeraf,

Dat Anchillus suster waer,

Ende hie sy wechvoer ende hy bleef daer.

145 Daernae, hoe Agamennon quam

Te Parsien, daer hy vant gram

Menelaute, synen brueder,

Ende hy troesten, want hy was vroeder;

Ende hie sy haer baden sanden

150 Aver al Griecken in den landen.

So suldy horen altesamen

Hoe die heren van Griecken quamen

Ende bedroeft waeren om Achilles;

Hoe Tydeus soen, Dyomedes,

155 Calchase bat dat hy hem saghe

Waer Achilles gheborghen laghe; [6]

Hoedaen dat Calchas wiste,

By synre art, by synre liste,

Waer en die moeder had gheborgen;

160 Daertoe mede, hoe al die sorghe

Waer gheleit op Dyomedes

Ende synen compaen Ulixes.

Daerna sal ic u seggen die pyne,

Die dicke leet dat hert syne,

165 Doer die scone Dordamyen.

Die hy niet en dorst vryen;

Ende daventuer, hoe hy se vercrachte

Alleen in eenre doncker nachte.

Dan suldy hoeren haer claghe;

170 Hoe oec Achilles noemt syn mage,

Ende hoe sy hem bekenden daer

By synen ridderlicke geghaer;

Hoe Achilles den coninck bat,

Dat hy hem vergave dat,

175 Dat hy by synre dochter lach,

Ende hoe hy lyde, op dien dach,

Dat hy se langhe had ghemynt

Ende dat sy by hem had een kynt.

Daernae, des conincks wedertael,

180 Hoe hyt vergaf altemael;

Ende hoe hy des nachts apenbaer

By haer lach, ende daernaer

Nummermeer op ghenen dach.

Daernae, haer swaer gheclaech;

185 Daernae, hoe sy oerlof namen

Ende te scepe ghingen te samen,

Achilles mitten anderen tween;

Van Doerdamyen oec den ween.

Van Achillese coemt daenaer,

190 Hoe hem wert dat hertte swaer. [7]

Ende Ulixes merckten dat;

Ende hoe hy hem daerom bat,

Dat hy hem vertellen woude

Al dat hem Cyron, die oude.

195 Ghewyst hadde ende gheleert,

Ende hoe hy te hem had ghekeert.

Daerna, Achilles wedertael.

Hier eint Stachius altemael.

[1] Dit is de historie van Troje.

DEUS ASSIT.

Mijn hart en mijn zin en mijn gepeins

Is schuldig een zwaar ding,

Die ik immer ontgelden moet:

Dat is een historie goed

5 Te dichten in Duitse woord.

Die men in het Waals heeft gehoord.

Ook is het gedicht in Duits een deel,

Maar ik wil ze al geheel

Van begin tot einde maken,

10 Gunt me God al zulke zaken

Dat me mijn zin niet is te laf!

Seger die God gaf

Heeft daarvan gedicht een deel

Dat is van Troje dat proloog

15 –Dit is gedicht ook lange tijd,-

En aan de proloog de 7de strijd.

Maar ik wil van het eerste beginnen,

Hoe Jason voer om het gulden vlies,

20 Daar sinds van kwam groot verlies.

Nu bid ik God dat Hij mij zendt

Zijn geest, daar ik bij vindt

Fraaie, reine en mooie woorden,

En door zijn kracht gestoord

25 Diegene zijn, te alle tijd,

Om mijn gedicht te dragen nijd. [2]

In die stad van Troje was

Een dure klerk die veel las

En graag in boeken ook studeerde.

30 De tijd dat men die stad verweerde,

-Dares leest men dat hij heet-

Tot die dat men die stad verraadde.

Van ten eerste dat het al begon

Schreef hij tot de laatste stonde.

35 Al was hij van de stad geboren

Doordat bracht hij niet te voren

Anders dan hij hoorde en zag

Verloren, maar daarna was het gevonden

40 Te Athene te ene stonden.

Cornelius met grote pijnen

Dichte het van Grieks in Latijn.

Homerus en Ovidius

En van Rome Stachius

45 Die schreef daarvan een stuk.

Maar, binnen de eerste zo zal ik

U doen weten en verstaan

Wat hun werken aangaan,

Na dien dat ik het beschreven hoor.

50 Een, heet Bonoot van Suette More.

Dichte het in Latijn van Rome,

Met rijmen schoon en geheel.

In het Duits dichte het Jacop

Van Maerlant: door niemands gekheid

55 Zo wil hij het niet opgeven,

Eer dit boek is al volschreven.

Hier te voren dichte hij Merlijn

En Alexander uit het Latijn

Toreck en de Sompniarys

60 En de korte Lapydarys. [3]

Hoort hier, in woorden die zijn licht,

Waarvan dit boek al is gedicht,

En al de historie die er is in

Van Pelease in het begin

65 Zal ik u zeggen, dat is waar,

Die meer leefde dan honderd jaar,

En die Medea, Jasons wijf,

Vanwege haat deed nemen het lijf,

Zijn dochters te weerwraak.

70. Dit waren wonderlijke zaken.

Nu zal ik u bekend maken dus

Hoe Jason en Hercules,

Bij valse raad, als het was voor bedacht,

Voeren om de gouden vacht:

75 Hoe hij Medea deed gewinnen,

Want ze was verdord van minnen.

Hierna mede, bij welke zaken

Ze Troje in stukken braken,

Dat te die tijden niemand was, groot

80 En wijs, zij allen sloegen ze ter dood;

En hoe die koning Lamedon

Dood bleef en zijn zoon Vulcon.

Gij zal hierna ook verstaan

Hoe het, na deze plagen, gelijk

85 Weer maakte Priamus,

Stad, muren, zaal en huis;

Hoe wijdt het was en hoe groot.

Wat volk hij er in wonen gebood.

Daarna hoe zich die heer van prijs

90 Beraadde met Hector en met Paris, [4]

Om haar tante van Ysione

Te zoeken die zeer was schoon:

En hoe dat haar Athenor zocht,

Die haar weer binnen bracht

95 Door alles dat hij haar Griekenland vond.

Ik zal u daarna terstond

Zeggen hoe het daartoe kwam

Dat Paris vrouwe Helena nam,

En hoe dat heiligdom werd geroofd.

100 Daar er duizend om verloren het hoofd:

En de bruiloft dan daaraan.

Die sinds bekocht menig man.

Dan daarna, Cassandra ヤs profetie創,

Die Priamus, die koning vrij,

105 Altijd geloven niet wou:

Dus lag sinds menig op zijn mouw.

Ataschius werk, al is het me pijn,

Zal ik uit het Latijn

Dichten al in Duitse woord,

110 Al heb ik het in Latijn niet gehoord.

Hoedanig Thetis vernam,

Dat Paris uit Griekenland kwam,

Ende hij Helena had geroofd:

Had Neptholomus haar geloofd,

115 Hij had de roof wel voorkomen.

Daarna, hoe ze zich beklaagt,

Dat ze verliezen zal haar kind

Voer Troje, is het dat ment vind;

Hoe ze vaart te Chiron,

120 In Thessali, die haar zoon

Lange stond had bewaard,

Al was hij half man en half paard. [5]

Toen Chiron haar werd gewaar,

Hoe hij gelopen kwam tegen haar,

125 En hoe Achilles kwam uit het woud,

En hoe dat hij spelen zou

Met de wrede luipaard jongen.

Die hij de dieren heeft afgedwongen.

Daarna ook, hoe Thetis kwam,

130 En ze hem slapende opnam,

En droeg hem te scheep zacht.

En hoe ze Chiron ook bracht.

Gelijk zeg ik het u daarna gelijk,

Hoe ze hem aan Licomedes land

135 Bracht en wilde hem doen aan

Wijven kleren, al was hij een man;

En hoe hij het niet had gedaan.

Maar dat hij snel werd bevangen

Met de koning dochter minne.

140 Gelijk zal ik u maken in

Hoe hem Thetis de koning gaf

Te leren en zeg daarvan,

Dat Anchilles zuster waar,

En hoe zij wegvoer en hij bleef daar.

145 Daarna, hoe Agamemnon kwam

Te Perzi, daar hij vond gram

Menelaos, zijn broeder,

En hij hem troostte, want hij was verstandiger;

En hij ze hun boden zonden

150 Overal Griekenland in de landen.

Zo zal ge horen alle tezamen

Hoe die heren van Griekenland kwamen

En bedroefd waren om Achilles;

Hoe Tydeus zoon, Dyomedes,

155 Calchas bad dat hij hem zag

Waar Achilles verborgen lag; [6]

Hoedanig dat Calchas het wist,

Bij zijn kunst, bij zijn list,

Waar die moeder hem had verborgen;

160 Daartoe mede, hoe al die zorgen

Waren gelegd op Dyomedes

En zijn kompaan Odysseus.

Daarna zal ik u zeggen die pijn,

Dat erge leed van het hart van hem,

165 Door die schone Dordamyen.

Die hij niet durfde te vrijen;

En het avontuur, hoe hij haar verkrachtte

Alleen in een donkere nacht.

Dan zal ge horen haar klagen;

170 Hoe ook Achilles noemt zijn verwanten,

En hoe ze hem herkenden daar

Bij zijn ridderlijke uitrusting;

Hoe Achilles de koning bad,

Dat hij hem vergaf dat,

175 Dat hij bij zijn dochter lag,

En hoe hij belijdt op die dag,

Dat hij haar lang had gemind

En dat ze van hem had een kind.

Daarna de konings antwoord,

180 Hoe hij het vergaf allemaal;

En hoe hij des nachts openbaar

Bij haar lag en daarnaar

Nimmermeer op geen dag.

Daarna, haar zwaar geklaag;

185 Daarna, hoe ze verlof namen

En te scheep gingen tezamen,

Achilles met de andere twee;

Van Doerdamyen ook de pijn.

Van Achilles komt daarna,

190 Hoe hem werd dat hart zwaar. [7]

En Odysseus merkte dat;

En hoe hij hem daarom bad,

Dat hij hem vertellen wou

Al dat hem Chiron, die oude.

195 Gewezen had en geleerd,

En hoe hij tot hem had gekeerd.

Daarna, Achilles antwoord.

Hier eindigt Stachius helemaal.

 

 

Ic sal u doen dan verstaen

200 Hoe Agomennon heft ontfaen

Al dat battaelge recht alleen,

Ende hoe sy laghen tot Atheen;

Hoe Castor ende syn broeder mede

Dat onweder verdrincken dede.

205. Dan sal ic u doen verstaen

Hoe die heren waeren ghedaen.

Beide buten ende bynnen,

Ende haer manieren doen bekennen.

Daernae, die scepe altemael,

210 Hoe mennich sy der hadden by ghetal.

Ghy sult hiernae die clage horen,

Hoe mense den heren brenckt te voren

Ende wie men daer tenen heer nam.

Hoe Achilles in Delpos quam

215 Ende socht raet aen Apollyn:

Dat was al die ghelove syn.

Ende hoe Calcas mit hem keerden,

Die synt den Griecken veel leerden.

Nu suldy horen hoe Ulixes

220 Ende syn gheselle Dyomedes [8]

Horen die baetscap ende den raet,

Om van dier averdaet

Boete te ontfaen, die was ghedaen:

Wat anwoert sy ontfaen.

225 Hoe Thelapus, Hercules kynt,

Ende Achilles voeren synt

Op die van Messe, daer sy sochten

Spyse, ende volck ghelovich brochten:

Hoe coninck Teutter daer bleef doot,

230 Ende Thelapus bleef heer groot.

Ghy sult dan horen altemael

Die heren noemen by ghetael.

Die der stat te hulpen quamen,

Mitten heren altesamen;

235 Hoe Pallamides quam aent heere.

Dan suldy horen, hebdys gheere,

Hoe der Griecken raet droech dat,

Dat men voer op die stat.

Hoe Agamennon, die gheraeckte,

250 Syn sacrificie maeckte

Om te sachten dat meer,

Dat beletten haer schipheer.

Schier daernae suldy bekennen

Hoe sy Thenedon ghewynnen.

245 Daerna mede mitter vaert,

Hoet schipheere was geschaert;

Prothesclaus, die was stout,

Hoe hy yerst havende mit gewout,

Ende die ander volgden naer,

230 Mit menighen ridder, dat was waer: [9]

Hoe die Troyene die havene werde,

Daer sy den Griecken seer derde;

Hoe sy nochtant mit ghewelt

Des avonts op hem wonnen tvelt.

255 Daernae moegdy, wildyt weten,

Hoeren hoe Troyen wert beseten,

Ende dat wonder ende dat nyt

Ende den vreselicken stryt,

Daer Hector Patrocluse versloech

260 Ende hondert ridderen goet ghenoech;

Hoe hy ghewont was ende gherocht,

Dat seder duer was becoft.

Hoe doot bleef Cassebelans,

Een soen des conincks Pryans.

265 Hoe die Griecken hadden veel ongemaecks

Hoe Thelamans soen, Naecks

Op Hector vacht mit gheninde;

Hoe deen den anderen niet en kende,

Ende hoe men socht den vrede

270 Tusschen den Griecken ende die stede.

Wat jamer dat Achilles deed

Om Patrocluse, die daer doot bleef;

Ende hoe Priamus dochter, Cassandra,

Menighen mercken deden daerna,

275 Daer sy seiden haer prophecyen.

Dan suldy horen van den vryen

Ende van den stoutten Palamides,

Hoe hy hem beclaegde des,

Dat Agamennon, aen synen danck,

280 Over alt heer had ghemanc. [10]

Dat orloghe, dat daerna quam.

Coemt dan, daer menich wert gram;

Hoedaenwys die stryt vergaet,

Ende van elken synen daet;

285 Hoet die Griecken hadden quaet

Byder cracht ende byder daet

Die Hector alleen doet,

Die so stout was ende soe vroet.

Daerna sal ic den vierden wych

290 U scryven ende den groten crych:

Hoe die heren, die bynnen waeren,

Buten der stat quamen ghevaeren.

Ende op die Griecken ijosteerden,

Daer sy hem herde wel verweerden.

295 Bochas wert ghevaen na desen,

Die Hector een stuck van der nesen

Had afghescleghen, ende hoe Pyran

Ontliven wilde doen den man.

Hoe Athenor ende Eneas,

300 Troylus ende Palidamas

In die camer van albaster gingen,

Daer men se troeste te menigen dingen.

Dat sy peynsden om die doghet.

Ic waen, ghy daerna horen moghet

305 In weeder in groet onghemac

Dat die loyghien nederstac

Ende menighen die claer licht.

Ons seit daernae dat ghedicht

Hoe die vyfte stryt verghinc.

310 Daer in bleef menich jonghlinc.

Oeck sal ic scryven hoe van prysen

Die coninck doot bleef van Laryse. [11]

Ende syn broeder Epistrophus,

Ende hoe doot bleef Oerdeus

315 Ende ander coninghen, meer dan seven,

Die stout waeren van haeren leven.

Dan moegdy horen daernaer

Tellen van enen sagittaer,

Die wonders deed veel ende ghenoech,

320 Ende hoe men Dyomedes verscloech.

Van Galatyen coemt daernaer,

Daer om wert torloech swaer:

Dat was des edels Hectors pert,

Dat menich merck was wert;

325 Ende hoe Aesenor wert ghevaen,

Des waeren die van der stat ondaen.

Daerna, hoe eynde nam die stryt,

Die weder begonde te vespertyt,

Die vreselic was ende herde groot.

330 Daer der seven bleven doot.

Oeck sal ic van den Griexen heren

Scryven, hoe sy souden keren,

Ende hoese Calchas blyven dede

By synre groter behendicheden.

335 Daerna, van der quader loecht,

Dies sy allen hadden vroecht.

Van menighen die daer lach doot

Onbegraven ende bloot:

Ende hoe sy voren om de vrede,

340 Dyomedes ende Ulixes mede,

Ende hoe sy Dolon wouden gheleyden

In eenre doncker nacht ontbeyden; [12]

Hoe men den vrede iii maende gaf,

Wast Hector leet of lief daeraf.

345 Daerna, hoe men die doden groef

Van den vyanden, ellic na syn behoef.

Dat ghedinghe suldy bekennen.

Beide van buten ende van bynnen,

Hoe men Cohaes liet gaen

350 Om Athenor, die was ghevaen.

Hoe Calchas, die waersegher fyn,

Eyste die dochter syn.

-Briseida hiet dat scone kynt,-

Die Troylus seer heeft ghemynt:

355 Ende Priamus oerlofde des.

Stappans, hoe Hector ende Achilles,

Also als Segher heft bescreven,

Aventueren woud haer leven:

Mer die Griecken ende die Troyene

360 Benamen hem te ghesciene.

Saen moegdy horen daerna

Hoe Calchas dochter, Briseda,

Van Troyen sciet, ende oec den rouwo

Van Troyluse ende der joffrouwe;

365 Ende hoe se vryden Dyomedes,

Dat van Segher vergheten es.

Dan hoe se Calchase lasterde dat,

Dat hy ghelaten had die stat,

Daer hy uyt was gheboren:

370 Daer suldy tael ende weder horen.

Daerna, den wych, die Segher dichte:

Hoe Hector daer groet wonder stichte [13]

Ende se wonde, ende sy claegde daeraf,

Daer liep Segher dier Got gaf.

375 Van der cameren wel gheraeckt,

Die van alabasteren was ghemaeckt,

Daer suldy horen toverien

Wonder groet, ende in dystorien

Daer salt goet syn horen na.

380 Oeck sal ic van Bryseda

Segghen hoe se Dyomedes mynt,

Ende hoe hy se mit beden verwynt.

Daerna, den achtende wych,

Daer groet ghevecht was in den crych.

385 Dan suldy hoeren hoe die van bynnen

Al die scepen voer hem wynnen,

Ende hoe se Hector Ayaxe gaf,

Als ons Ovidius scryft daeraf.

Daerna, hoe Signus bleef doot;

390 Recht daerna, een sterfte groot,

Die int heer van Griecken was.

Daerna, hoert die waerheit das,

Hoe Hectors wyve quam te voren

Dat sy haeren man had verlaren,

395 Wert dat hy voer uytter stat;

Ende hoe syt hem te latene bat,

Ende den rouwe daer beneven,

Die die vrouwe om hem dreven.

Hoert dan hoe Priamus benam

400 Hector dat ryden, des hy was gram;

Hoe die wych oeck aenegaet,

Ende men den coninck van Fryghen vaet [14]

Die cume behielt syn leven.

Ende die Griecken dander dreven;

405 Hoe Hector Achilles wonde

Ende hoe hy doot bleef op een stonde,

Daer menich om in rouwen bleef,

Ende hoe men die van der stat indreef.

Ic sal dan tellen van Mennone,

410 Hoe hy, als een deghen coene,

Achilles bestont ende scloech;

Ende hoe swaerlic die coninck verdroech,

Paris ende Troylus,

Eneas ende Deyfebus,

415 Die doot van Hector, die hem was swaer.

Ende hoe men balsaemden daernaer.

Saen moegdy horen die aventuer

Van der hogher sepultuer,

Ende syn uytvaert, die seer was rycke:

420 Nie en hoerde man des ghelycke.

Hierna sal ic u vertellen

Hoe Palamedes ende syn gesellen

Volbrachten, des hem was te bet,

Dat Agamennon was ontset,

425 Ende hy selven wert, twaren,

Heer van der Griexer scaren.

Ic sal u segghen dan die claghe,

Die Priamus doet aen synen maghe

Om Hector dien hy hevet verlaren,

430 Ende hy syn rycke siet te scoren;

Hoe hyt voer wren mit swerde,

Ghelyc den leewe ende den libaerde,

Ende hy daer vacht mit ghewelde,

Dat hy den prys droech van den velde. [15]

435 Van den coninck Sarpadoene

Ende van Neptolomeus, die was coene,

Sal ic u segghen, als Benoot screef,

Ende wie daeraf dechterste bleef.

Dan sal ic u segghen daerby,

440 Hoe die coninck van Parsy

Op den velde doot is bleven,

Ende die van Troyen inghedreven.

Dan sal ic u condt maken des,

Hoe van Parsien coninck Sartes,

445 Daer menich om wranc syn hande.

Was ghevuert uytten lande.

Ende van enen dueren tyde,

Dat Griexe heer was onblyde;

Hoe hem geholpen wert aldaer.

450 Hectors jaergetyde, daernaer,

Dat veel costen, sonder waen:

Hoe Achilles daer quam ghegaen

Ende Polixiniam versach,

Daer scoenheit groet aen lach;

455 Ende hoe hy doer haer mynne, twaeren,

Alt heer wilde en wech doen vaeren:

Hoe coninck Thoas hem doe antwoerde,

Ende daerna menigherhande woerde.

Dan suldy horen hoe Achilles

460 Swert ende vereect hem des

Dat hy hem en volgde niet:

Ende hoe synen volc ghebiet,

Dat sy alle houden vrede

Teghen den heren van der stede: [16]

465 Daer liet hy in ghenen daghen

Syn stryden ende syn wapenen draghen.

Dan, hoe men street ellefste werf,

Dar menich hoech man bederf;

Hoe van Aresse die rysa

470 Die van Troyen reet daerna:

Hoe en Diopolus verscloech,

Dat daer der Griecken sagen genoech;

Ende hoe Ayax ende Thelamon

Wel mit haren lyve doen.

475 Ic sal u tellen daeran,

Hoe eerbaer een coen man,

Die herde seer was ghewont,

Achilles versprac in synen mont,

Ende scout hem quaet ende onvroet,

480 Dat hem niet te staden en stoet,

Ende voer Achilles viel doot:

Des hy en achte cleyn of groot.

Hoe Sarpedoen ende Deifebus

Beweent waeren in sconincks huys,

485 Ende hoe die Griecken rouwe groot

Maeckten om Palamides doot.

Daerna wil ic dat ghy bekent

Van den Griecken dat parlement.

Hoe Agomennon wert verheven

490 Ter battaelge, daer hy af was verdreven.

Ic wil, ghy twellofste orloech dan hoert,

Hoe Troylus daer wracht moert.

Soo dede hy opten anderen dach,

Seid Dares, diet al sach;

495 Ende dan, hoemen gaf den vrede

Tusschen den Griecke ende der stede. [17]

Hoert dan hoe Diomedes,

Nestor, die oude, ende Ulixes

Sochten Achilles ghemoede,

300 Omdat hy hem in staden stoede,

Mer sy en mochtens niet verleden:

Des wilde alt heer dan sceyden,

En hadt Calchas niet ghedaen,

Die hem dit dinc nu doet verstaen.

505 Dat sy allegader blyven.

Saen daernae sal ic u scryven

Den vreselicke dertiende stryt.

Daer menich in bleef in cortter tyt.

Hoe Troylus, die stoutte man,

510 In beiden syden al verwan:

Hoe hy Diomedes wonde,

Die hy te voeren wel goets gonde,

Ende hoe hy hem versprac daerna

Om syn amye Bryseida.

515 Dan suldy horen hoe die joffrouwen

Daerom maeckten groten rouwen,

Daer sy der mynnen loes scloech,

Die sy aen Troylus droech.

Hoe Troylus, die stoutte man.

520 Den xiiiide stryt began;

Hoe Troylus sulken scloech

Dat Achilles qualic verdroech;

Hoe Troylus hem ontwapenen dede

In labastre mit goeden vrede.

525 Syn claghe suldy horen

Van haer, die hy heft verloren,

Ende synen vyant mynde altoes:

Des schilt hy alle die vrouwen loes. [18]

Dan suldy van Achilles kennen,

530 Hoe hy verderf van groter mynnen,

Ende hy synen luden ghebiet

Dat sy der stat en scaden niet.

Corttelic dan daernaer

Suldy horen orloghe swaer,

535 Daer der iii dusent bleven doot;

Anthillocus deed manheit groet,

Ende scloech doot aen die vaert

Enen hiet Urien, sconinckt bastart.

Dan, wie hy was ende wie hy hiet

540 Die Palladium verriet.

Dan suldy horen die grote daet

Die Troylus doet ende bestaet;

Hoe Achilles ghewapent quam

Ten stryde, toernich ende gram;

545 Hoe menich dat hy der wonde

Tierst dat hy den stryt begonde:

Hoe hy op Troylus joesteerde

Ende hoe hem Troylus verweerde.

Saen daerna in cortter tyt

550 Hoe hy Troylus scloch in den stryt,

Want hy syns volcks soe veel scloech;

Hoe swaerlic Ecuba dat verdroech,

Doe hy haer kynt versclaghen wiste.

Dan moegdy horen by wat liste

555 Sy Achilles, in cortten tyden,

In menighen stucken deed snyden.

Dan suldy hoeren den grooten ween

Dier om hadde menicheen. [19]

Ende syt lant wilde rumen saen

560 Ende had Calchas niet ghedaen,

Die hem Perusa halen deede,

Die seder wynnen halp die steede.

Dan suldy horen wat ghedinghe

Dat sy hadden onderlinghe

565 Ajax Thelamonius,

-Als ons telt Ovidius-

Ende Ulixes oec, die vroede,

Om Achilles wapen goede,

Die hy met pleytten ghewan.

570 Ende hoe Ajax hem doden dan.

Aen dit ghedinghe coemt die stryt

Daerom doot bleef in cortter tyt

Die stoutte Ajax Ovelius

Ende Paris, die soen Priamus.

575 Helenen rouwe die sy dreef,

Den meesten die noyt man bescreef,

Sal ic u daernae bescryven,

Dat sy van Paris moste dryven.

Van der werlt oec daeran

580 Sal ic beschryven, soe ic beste can,

Een deel, hoe sy ghescapen es.

Dan sal ic my ghenenden des

Te scryven, hoe Penticelie

Te hulpe quam in enen meye.

585 Dan moegdy mercken des,

Dat nyemant haer ghenoot en is.

Daerna sal haer doot syn schier,

Ende hoe mense werp in een ryvier:

Dat deed Diomedes raet.

590 Die dorperheide deed ende quaet. [20]

Dan sal ic u condt maken dis,

Als ons vertelt Ysis.

Hoe dat Priamus wert verraden

Ende hoe dat die verraders daden.

595 Daerna, ons Virgilius telt

Van de perden, daerby gevelt

Die mueren waeren vander poert;

Ende hoe Priamus wert vermoert.

Daertoe al die grote sclachtinghe.

600 Als ghy ghehoert hebt dese dinghe,

Suldy wel seker wesen dies,

Dat noyt man en sach sulken verlies.

Dan suldy horen wie der ontginc.

Ende die weringhe, ende dat ghedinc

605 Dat Ulixes ende Thelamon

Hadden om Palladion,

Ende hoe Thelamon wert vermoert.

Scryven zal ic u dan voert

Hoe Ulixes wert beseghet

610 Van den moert, ende gheleghet

Op hem oec van Thelamon;

Hoe hy ende syn vrient ontvloen.

Dan hoe die scoen Polixina

Was ontthoeft daerna

615 Van Perus op Achilles grave

Daer synt grote jammer quam ave.

Hets wel recht dat gy hoert dan

Hoe dat heere wint ghewan,

Ende sy voeren te lande wert,

620 Daer menich bederf aen die vaert: [21]

Hoe seer dat hem oec misvel,

Al wast hem vergaen wel;

Hoe Agamennon was vermoert

Ende hoe hem syn kynt wrac, hoert.

625 Ende syn moeder daerom verscloech,

Dies verdient had ghenoech.

Die grote pynd sal syn daernaer,

Die Ulixes had seven jaer;

Van Athenor daertoe meede

630 Hoe hy maeckte een steede.

Van Pirrus hoert daernaer,

Die fel was, dat is waer,

Hoe hy syn twe omen verscloech.

Daerna hoert, dat is wonderlich genoech,

635 Hoe en Oretus scloech ter doot,

Ende hoe hy liet swaer ende groot

Andromatam mit kynde gaen,

Die hy te wyve had ontfaen:

By dien kynde wert coninck synt

640 Landomantta, Hectors kynt.

Ulixes droem hoert daeran,

Ende hoe syn soen, een stout man.

Mit ongheval nam syn lyf.

Hier hoert der materien blyf.

645 Al dat die capittulen tellen

Sal u die jeest al bespellen.

HIER EYNDET DIE TAFFELL. [22]

Ik zal u dan doen verstaan

200 Hoe Agamemnon heeft ontvangen

Al dat bataljon recht alleen,

En hoe ze lagen te Athene;

Hoe Castor en zijn broeder mede

In dat onweer verdrinken deden.

205. Dan zal ik u doen verstaan

Hoe die heren waren gedaan.

Beide buiten en binnen,

En hun manieren doen bekennen.

Daarna, die schepen allemaal,

210 Hoe menig ze er hadden bij getal.

Gij zal hierna die klagen horen,

Hoe men het de heren brengt te voren

En wie men daar tot een heer nam.

Hoe Achilles in Delphi kwam

215 En zocht raad aan Apollo:

Dat was al het geloof van hem.

En hoe Calcas met hem keerde,

Die sinds de Grieken veel leerde.

Nu zal ge horen hoe Odysseus

220 En zijn gezel Diomedes [8]

Horen de boodschap en de raad,

Om van die overdaad

Boete te ontvangen, die was gedaan:

Wat antwoord ze ontvingen.

225 Hoe Thelapus, Hercules kind,

En Achilles voeren sinds

Op die van Messe, daar ze zochten

Spijs en volk geloof brachten:

Hoe koning Theuter daar bleef dood,

230 En Thelapus bleef heer groot.

Gij zal dan horen allemaal

Die heren noemen bij getal.

Die de stad te hulp kwamen,

Met deze heren allen tezamen;

235 Hoe Palamides kwam aan het leger.

Dan zal ge horen, heb je verlangen,

Hoe de Grieken raad droegen dat,

Dat men voer op die stad.

Hoe Agamemnon, die geraakte,

250 Zijn sofferande maakte

Om te verzachten dat meer,

Dat beletten hun schippers.

Snel daarna zal ge bekennen

Hoe ze Thenedon winnen.

245 Daarna mede met een vaart,

Hoe de schipper was geschaard;

Prothesclaus, die was dapper,

Hoe hij het verst kwam met geweld,

En die andere volgden na,

230 Met menige ridder, dat was waar: [9]

Hoe die van Troje die haven verweerde,

Daar ze de Grieken zeer deerde;

Hoe ze nochtans met geweld

ヤs Avonds op hen wonnen het veld.

255 Daarna mag ge, wil ge het weten,

Horen hoe Troje werd bezet,

En dat wonder en die nijd

En de vreselijke strijd,

Daar Hector Patroclus versloeg

260 En honderd ridders goed genoeg;

Hoe hij gewond was en geraakt,

Dat sinds duur werd bekocht.

Hoe dood bleef Cassebelans,

Een zoon van koning Pryans.

265 Hoe de Grieken hadden veel ongemak

Hoe Thelamans zoon, Naecks

Op Hector vocht met dat doel;

Hoe de ene de andere niet kende,

En hoe men zocht de vrede

270 Tussen de Grieken en die stede.

Welke jammer dat Achilles deed

Om Patroclus, die daar dood bleef;

En hoe Priamus dochter, Cassandra,

Menigeen liet merken deed daarna,

275 Daar ze zei haar profetie創.

Dan zal ge van de vrije

En van de dappere Palamides,

Hoe hij zich beklaagde dus,

Dat Agamemnon, tegen zijn dank,

280 Over al het leger had gemak. [10]

Die oorlog die daarna kwam.

Komt dan, daar menig werd gram;

Hoedanig die strijd vergaat,

En van elke zijn daad;

285 Hoe het de Grieken hadden kwaad

Bij de kracht en bij de daad

Die Hector alleen doet,

Die zo dapper was en verstandig.

Daarna zal ik de vierde strijd

290 U schrijven en de grote krijg:

Hoe die heren, die binnen waren,

Buiten de stad kwamen gevaren.

En op de Grieken streden,

Daar ze zich erg goed verweerden.

295 Bochas werd gevangen na deze,

Die Hector een stuk van de neus

Had afgeslagen en hoe Priamus

Ontlijven wilde doen de man.

Hoe Athenor en Eneas,

300 Troylus en Palidamas

In die kamer van alabaster gingen,

Daar men ze troostte tot menige dingen.

Dat ze peinsden om de deugd.

Ik waan, gij daarna horen moogt

305 In weer in groot ongemak

Dat de vervlijfplaatsen neerstak

En menigeen dat klare licht.

Ons zegt daarna dat gedicht

Hoe de vijfde strijd verging.

310 Daar in bleef menige jongeling.

Ook zal ik schrijven hoe van prijs

Die koning dood bleef van Laryse. [11]

En zijn broeder Epistrophus,

En hoe dood bleef Oerdeus

315 En andere koningen, meer dan zeven,

Die dapper waren van hun leven.

Dan mag gij horen daarnaar

Vertellen van een Sagittarius. (Sagittarius)

Die wonderen deed veel en genoeg,

320 En hoe men Diomedes versloeg.

Van Galati komt daarnaar,

Daarom werd de oorlog zwaar:

Dat was de edele Hectors paard,

Dat menige mark was waard;

325 En hoe Aesenor werd gevangen,

Dus waren die van de stad ontdaan.

Daarna, hoe einde nam de strijd,

Die weer begon te vespertijd,

Die vreselijk was en erg groot.

330 Daar er zeven bleven dood.

Ook zal ik van den Griekse heren

Schrijven, hoe zij het zouden keren,

En hoe ze Calcas blijven deden

Bij zijn grote behendigheden.

335 Daarna, van de kwade lucht,

Dus zij alle hadden vrees.

Van menigeen die daar lag dood

Onbegraven en bloot:

En hoe ze voeren om de vrede,

340 Diomedes en Odysseus mede,

En hoe zij Dolon wouden geleiden

In een donkere nacht opwachten; [12]

Hoe men de vrede 3 maanden gaf,

Was het Hector leed of lief daaraf.

345 Daarna, hoe men die doden begroef

Van de vijanden, elk naar zijn behoefte.

Dat geding zal gij bekennen.

Beide van buiten en van binnen,

Hoe men Cohaes liet gaan

350 Om Athenor, die was gevangen.

Hoe Calcas, die waarzegger fijn,

Eiste de dochter van hem.

-Briseida heet dat schone kind,-

Die Troylus zeer heeft gemind:

355 En Priamus veroorloofde dus.

Gelijk, hoe Hector ende Achilles,

Alzo als Segher heeft beschreven,

Avonturen wou zijn leven:

Maar die Grieken en die van Troje

360 Benamen hem te geschieden.

Gelijk mag gij horen daarna

Hoe Calcas dochter, Briseda,

Van Troje scheidde, en ook de rouw

Van Troylus en de juffrouw;

365 En hoe ze vrijde Diomedes,

Dat van Segher vergeten is.

Dan hoe ze Calhas belasterde dat,

Dat hij verlaten had die stad,

Daar hij uit was geboren:

370 Daar zal ge taal en weder horen.

Daarna, de strijd die Segher dichte:

Hoe Hector daar groot wonder stichtte [13]

En ze verwonde, en ze klagen daarvan,

Daar liep Segher die God gaf.

375 Van de kamer goed geraakt,

Die van alabaster was gemaakt,

Daar zal je horen toverijen

Wonderlijk groot, en in de histories

Daar zal het goed zijn horen daarna.

380 Ook zal ik van Briseida

Zeggen hoe ze Diomedes mint,

En hoe hij haar met bidden wint.

Daarna, de achtste strijd,

Daar groot gevecht was in de krijg.

385 Dan zal ge horen hoe die van binnen

Al die schepen voor hen winnen,

En hoe ze Hector Ajax gaf,

Als ons Ovidius schrijft daaraf.

Daarna, hoe Signus bleef dood;

390 Recht daarna, een sterfte groot,

Die in het leger van de Grieken was.

Daarna, hoor de waarheid dat,

Hoe Hectors wijf kwam te voren

Dat ze haar man had verloren,

395 Was het dat hij voer uit de stad;

En hoe zij het hem te laten bad,

En de rouw daar benevens,

Die die vrouwen om hem dreven.

Hoort dan hoe Priamus benam

400 Hector dat rijden, dus hij was gram;

Hoe die strijd ook aangaat,

En men de koning van Phyrgi vangt [14]

Die nauwelijks behield zijn leven.

En de Grieken de andere dreven;

405 Hoe Hector Achilles verwonde

En hoe hij dood bleef op een stonde,

Daar menig om in rouw bleef,

En hoe men die van de stad indreef.

Ik zal dan vertellen van Mennoen,

410 Hoe hij, als een degen koen,

Achilles bestond en sloeg;

En hoe zwaar die koning het verdroeg,

Paris en Troylus,

Eneas en Deyfebus,

415 De dood van Hector, die hem was zwaar.

En hoe men balsemde daarnaar.

Gelijk mag ge horen het avontuur

Van de hoge begraafplaats,

E zijn uitvaart, die zeer was rijk:

420 Niet hoorde man dergelijke.

Hierna zal ik u vertellen

Hoe Palamides en zijn gezellen

Volbrachten, dus hem was te beter,

Dat Agamemnon was ontzet,

425 En hij zelf, te waren,

Heer van de Griekse scharen.

Ik zal u zeggen dan het klagen,

Die Priamus doet aan zijn verwanten

Om Hector die hij heeft verloren,

430 En hij zijn rijk ziet verscheurd;

Hoe hij het voer weren met zijn zwaard,

Gelijk de leeuw en luipaard,

En hij daar vocht met geweld,

Dat hij de prijs droeg van het veld. [15]

435 Van de koning Sarpadoene

En van Neptolomeus, die was koen,

Zal ik u zeggen, zoals Benoot schreef,

En wie daarvan de laatste bleef.

Dan zal ik u zeggen daarbij,

440 Hoe die koning van Parsen

Op het veld dood is gebleven,

En die van Troje ingedreven.

Dan zal ik u kond maken dus,

Hoe van Parsen koning Sartes,

445 Daar menigeen om wrong zijn handen.

Was gevoerd uit het land.

En van een dure tijd,

Dat Griekse leger was droevig;

Hoe hen geholpen werd aldaar.

450 Hectors jaargetijde, daarnaar,

Dat veel kostte, zonder waan:

Hoe Achilles daar kwam gegaan

En Polixinia zag,

Daar schoonheid groot aan lag;

455 En hoe hij door haar minne, te waren,

Al het leger wilde weg doen varen:

Hoe koning Thoas hem toen antwoorde,

En daarna menigerhande woorden.

Dan zal ge horen hoe Achilles

460 Zweert en ergert hem dus

Dat hij hem volgde niet:

En hoe zijn volk gebied,

Dat zij allen houden vrede

Tegen de heren van de stede: [16]

465 Daar liet hij in die dagen

Zijn strijden en zijn wapens dragen.

Dan, hoe men streed de elfde keer,

Daar menige hoge man bedierf;

Hoe van Daresse die reus

470 Die van Troje reed daarna:

Hoe hij Diopolus versloeg,

Dat daar de Grieken zagen genoeg;

En hoe Ajax en Telamon

Wel met hun lijven doen.

475 Ik zal u vertellen daaraan,

Hoe eerbaar een koen man,

Die erg zeer was gewond,

Achilles sprak in zijn mond,

En schold hem kwaad en onverstandig,

480 Dat hem niet bij stond,

En voor Achilles viel dood:

Dat hij achtte het klein of groot.

Hoe Sarpedoen en Deifebus

Beweend waren in konings huis,

485 En hoe die Grieken rouw groot

Maakten om Palamides dood.

Daarna wil ik dat gij bekent

Van de Grieken dat parlement.

Hoe Agamemnon werd verheven

490 Ter bataljon waarvan hij was verdreven.

Ik wil, dat ge de twaalfde oorlog dan hoort,

Hoe Troylus daar wraakte de moord.

Zo deed hij op de volgende dag,

Zegt Dares, die het alles zag;

495 Ende dan, hoe men gaf de vrede

Tussen de Grieken en de stede. [17]

Hoort dan hoe Diomedes,

Nestor, die oude, en Odysseus

Zochten Achilles gemoed,

300 Zodat hij hen bijstond,

Maar ze mochten hem niet verlijden:

Dus wilde al het leger dan scheiden,

Had Calcas niet gedaan,

Die hem dit ding nu doet verstaan.

505 Dat ze allen blijven.

Gelijk daarna zal ik u schrijven

De vreselijke dertiende strijd.

Daar menigeen in bleef in korte tijd.

Hoe Troylus, die dappere man,

510 In beiden zijden alles overwon:

Hoe hij Diomedes verwonde,

Die hij te voren wel goed gunde,

En hoe hij hem sprak daarna

Om zijn geliefde Briseida.

515 Dan zal gij horen hoe die juffrouwen

Daarom maakten grote rouw,

Daar ze de minnen vals sloeg,

Die ze aan Troylus droeg.

Hoe Troylus, die dappere man.

520 De veertiende strijd begon;

Hoe Troylus sommige sloeg

Dat Achilles kwalijk verdroeg;

Hoe Troylus hem ontwapenen deed

In alabaster met goede vrede.

525 Zijn klagen zal ge horen

Van haar, die hij heeft verloren,

En zijn vijand beminde altijd:

Dus schold hij alle die vrouwen vals. [18]

Dan zal ge van Achilles kennen,

530 Hoe hij bedierf van grote minnen,

En hij zijn lieden gebied

Dat ze de stad beschadigen niet.

Kort dan daarnaar

Zal ge horen oorlog zwaar,

535 Daar er 3 duizend bleven dood;

Anthillocus deed mannelijkheid groot,

En sloeg dood in de vaart

Ene heet Urien, de konings bastaard.

Dan, wie hij was en hoe hij heet

540 Die Palladium verraadde.

Da zal ge horen die grote daad

Die Troylus doet en bestaat;

Hoe Achilles gewapend kwam

Ten strijde, vertoornd en gram;

545 Hoe menigeen dat hij er verwonde

Ten eerste dat hij de strijd begon:

Hoe hij op Troylus vocht

En hoe zich Troylus verweerde.

Gelijk daarna in korte tijd

550 Hoe hij Troylus sloeg in de strijd,

Want hij van zijn volk er zoveel sloeg;

Hoe zwaar Ecuba dat verdroeg,

Toen zij haar kind verslagen wist.

Dan mag ge horen bij welke list

555 Zij Achilles, in korte tijden,

In menige stukken deed snijden.

Dan zal ge horen de grote droefheid

Die er om had menigeen. [19]

En ze het land wilde ruimen gelijk

560 Had Calcas niet gedaan,

Die hem Perusa halen deed,

Die sinds winnen hielp die stede.

Dan zal ge horen wat geding

Dat ze hadden onderling

565 Ajax Thelamonius,

-Als ons vertelt Ovidius-

Ende Odysseus ook, die verstandige,

Om Achilles wapen goede,

Die hij met pleitten won.

570 En hoe Ajax zich doodde dan.

Aan dit geding komt die strijd

Daarom dood bleef in korte tijd

Die dappere Ajax Ovelius

En Paris, de zoon van Priamus.

575 Helenaユ s rouw die ze dreef,

De grootste die men ooit beschreef,

Zal ik u daarna beschrijven,

Dat zij van Paris moest drijven.

Van de wereld ook daaraan

580 Zal ik beschrijven, zo ik het beste kan,

Een deel, hoe ze geschapen is.

Dan zal ik mij gaan tot dus

Te schrijven hoe Penticelie

Te hulp kwam in een mei.

585 Dan mag ge merken dit,

Dat niemand haar verwant is.

Daarna zal haar dood zijn snel,

En hoe men haar wierp in een rivier:

Dat deed Diomedes aanraadde.

590 Die boersheid deed en kwaad. [20]

Dan zal ik en bekend maken dit,

Als ons vertelt Ysis.

Hoe dat Priamus werd verraden

En hoe dat die verraders daden.

595 Daarna, zoals ons Virgilius vertelt

Van de paarden, daarbij geveld

Die muren waren van de poort;

En hoe Priamus werd vermoord.

Daartoe al die grote slachting.

600 Als gij gehoord hebt deze dingen,

Zal ge wel zeker wezen dit,

Dat nooit men zag zulk verlies.

Dan zal ge horen wie der ontging.

En het verweer en dat geding

605 Dat Odysseus en Telamon

Hadden om Palladium,

En hoe Telamon werd vermoord.

Schrijven zal ik u dan voort

Hoe Odysseus werd aangeklaagd

610 Van de moord, en gelegd

Op hem ook van Telamon;

Hoe hij en zijn vrienden ontkwamen

Dan hoe die schone Polixina

Was onthoofd daarna

615 Van Perus op Achilles graf

Daar sinds grote jammer kwam van.

Het is wel terecht dat gij hoort dan

Hoe dat leger winst won,

En ze voeren te lande waart,

620 Daar menig bedierf aan die vaart: [21]

Hoe zeer dat hem ook misviel,

Al was het hem vergaan goed;

Hoe Agamemnon was vermoord

En hoe hem zijn kind wraakte, hoort.

625 En zijn moeder daarom versloeg,

Die het verdiend had genoeg.

Die grote pijn zal zijn daarnaar,

Die Odysseus had zeven jaar;

Van Athenor daartoe mede

630 Hoe hij maakte een stede.

Van Pirrus hoort daarnaar,

Die fel was, dat is waar,

Hoe hij zijn twee ooms versloeg.

Daarna hoort, dat is wonderlijk genoeg,

635 Hoe hij Oretus sloeg ter dood,

En hoe hij liet zwaar en groot

Andromata met kind gaan,

Die hij tot wijf had ontvangen:

Bij dat kind werd koning sinds

640 Landomantta, Hectors kind.

Odysseus droom hoort daaraan,

En hoe zijn zoon, een dapper man.

Met ongeluk nam zijn lijf.

Hier hoort de materi創 blijf.

645 Al dat die kapittelen vertellen

Zal u dat verhaal al spellen.

HIER EINDIGT DE TAFFEL. [22]

 

Jason en het gulden vlies

 

ELEAS was coninc rycke,

Stout ende vromich sekerlicke,

-In Griecken was syn lant-

650 Die mechtichste die men vant.

Syn lant hielt hy quyt ende vry.

Ende wel in vreden, seit men my.

Dese coninck had enen broeder,

Syns vaders kynt ende synre moeder:

655 Eson seit men dat hy hiet.

Was hy coninck, des en weet ic niet:

Dit boeck en telles myn noch mee.

Syn stat hiet Penelopee.

Daer ic u af telle, dese Eson

660 Had enen soen, hiet Jason:

Scoen, stout ende seer ghepryst

Was hy, als die jeeste wyst.

In menich lant al omtrent

Was hy van doegden bekent.

655 Om syn doghet, nadat men vynt,

Was hy van menighen ghemynt,

Ende doer syn grote vromichede.

Hy mynde eer ende milthede;

So veel deed hy in synre kyntheit.

670 Dat van hem wel was gheseit,

Beide in borghen ende in stede;

Dat deed hy al mit vromichede.

Als Peleas dit ghesach

Dat Jason waerde dach ende nacht,

675 Ende soe lanck soe liever wert,

Wert hy droeve ende vervaert:

Hy ontsach hem dat hy saen

Hem syn lant soud ondergaen,

Wat hy was sonder kynt.

680 Nochtant was hy een dochter synt. [23]

Seer ontsach hem Peleas

Te verliesen dat syn was,

Want, wouts hem Jason onderwynden,

Hy en mocht geen ontset vynden.

685 Thert had hy tot hem wert fel.

Mit ghepeyns ende niet el

Viseerden hy hoe hyt bracht te desen,

Dat hy syns quyt mocht wesen,

Ende hy synen avermoet bevelde,

690 So dat hy syn lant behelde.

Ende nyeweran en lach syn gedacht

Dan hoe hy hen honen mocht.

Dit deed hy in sulken ghebaer,

Dattes nyemant en wert ghewaer.

695 In die tyden dat dit was,

Was en wonder, als ic las,

In een eylant dat Colchos hiet.

-Ic waen ment daer bescreven siet.-

Dit was een ram, ende had een vlies,

700 Al fyn guldyn, gheloeft my dies.

Mer ten was nyemant soe vroet,

Noch so sterck, noch syns lyfs soe groet,

Die weten mocht by wat dinghen

Ment uytten lande mocht brenghen.

705 Dus en mocht nyemant bekennen

Hoe men dat vluys mocht gewynnen.

Ten dienden niet wat men daer toe deede.

Want die dinc, die dat bevrede,

En lieter nyemant comen beneven

710 Hy en most ommer laten tleven:

Het doet den menighen prueven daer,

Die nummermeer en keerde daernaer

Peleas was in fellen rade,

Hy en conde geweten hoe hy dade [24]

715 Synen neve van den lyve,

Ende hys aen synre eeren blyve.

Jason was van cleenre ouder,

Hy en dorst hem tonen noch hy en woude

Dat hy hem haet cleyn of groot:

720 Nochtant had hy en gherne doot.

Hy versierden, als wel aen schynen,

Dat hy hem daertoe sal pynen

Hoe hy Jason seinden den heer,

Dat hy nummermeer en keer.

725 Seker is hy wel dies,

Vaert hy om dat gulden vlies,

Dat hy ontlyft ende ontteert

Ende dat hy nummermeer en keert.

Daernae en leet niet een maent

730 Dat Peleas syn volck vermaent

Te comen tot synen haeve.

Daer was menich van groten laeve:

Coninghen, greven, wie des wondert,

Ende ridderen meer dan vii hondert.

735 Jason was daer, ende Hercules,

Die vroem was –dat scryft Dares,-

Die menich wonder deed int lant

Ende die verscloegh menighen vyant,

Ende die die pael setten al daer,

740 Daer se Alexander vant daernaer.

Synre daet, der ic my vermeten,

Ende word nummermeer vergheten.

Groet was dat hof, -telt ons die saghe, -

Ende gheduerden vii daghe.

745 Die coninck sprac tot Jason,

Daert hoerden al syn baroen:

メHoert, lieve neve, segt my

メIc en myn geen dinc voer dy. [25]

メDes gheloeft my sonder waen.

750 メMer een dinc doe ic u verstaen:

メDu bist scoen, jonck ende stout

メEnde ridder van groter ghewout;

メVolmaeckt bistu van allen leden,

メIn menich lant hefstu ghestreden,

755 メDaertoe hefstu alleenweghe

メDen prys ghehadt ende seghe.

メDyn dinc is dy vergaen alsoe.

メDat ghys te recht moecht syn vroe.

メTen is nyemant in die werlt wyt,

760 メVan dynen daghen, van dynre tyt.

メDie soe groet eer heft bejaghet

メAls men van dynen lyve saghet.

メMer, wilstu noch doen myn leere,

メDu sult ghewynnen noch meer eere.

765 メKenstu dy van sulker macht,

メDattu in Colchos om den vacht,

メDie al is van goude roet

メEnde daer die meere af is soo groet,

メVaeren dorst ende ghyt vermoechts,

770 メDat ghy en te lande mit u brochts.

メSo hadstu meer prys ghewonnen

メDan ymant onder der sonnen.

メIc sweer du, wers seker dies,

メIst dattu ghewynnes den vlies,

775 メDat ic dy sal, in myn leven,

メMyn lant al gheheel opgheven,

メEnde laten dy deraf wesen heer.

メGhy en wilt oec saken nummermeer,

メIc en salse dy doen na mynre macht,

780 メIs dattu ghewynnes den vacht.

Jason hoerde wat die coninck seghede

Ende wat hy hem te voeren leghede: [26]

Dat hy seid ende hem behiet

Ten dochte hem quaet wesen niet.

785 Hy kent hem selven van der macht,

Ist dat hyt te doen acht

Ende hyt ommer wilt bestaen.

Dat hem dat vlies niet en sal ontgaen.

Groet wille quam hem aen tehande

790 Te varen in vremden landen,

Ende te merckene hoet hem bequaem

Tlant, daer hy af hoerde den naem.

Gherne woud hy doen die saken,

Dat men veel van hem spraken

795 Ende dat synen naem wordt verhoecht:

Hy proeft die dinckt die men hem toecht.

Syns oems boesheit ende synen raet,

Daerin en merckte hy geen quaet.

Alsoe heft hy die dinck verstaen,

800 Sonder enich losen waen.

Dat hy sprake om syn goet,

Al sonder enighen fellen moet.

Den oem antwoerden hy met staden:

ヤHeer, ic segghes groot ghenaden.

805 メDes getrouwe ic u wel, heer.

メDat ghy gerne siet myn eer.

メGhy hebt my een schoen ghebot:

メDat loen u alre Gaden Got!

メSynt dat ghyt wilt ende gebiet.

810 メSoe en wil icks laten niet.

メIc en wil dermede niet langhe merren.

メEn sy dat my Got wil werren.

メSo vaste en wort hy niet ghewacht,

メIc en gewynne wel den vacht!

815 Vroe was die coninck alst ginc aldus.

Hy deed soeken een, hiet Argus, [27]

Die was der beesten waertsman een,

Die noch ye die sonne bescheen.

Als hem Peleas had ontbaden,

820 Meende hy hem, by allen Gaden,

Dat hy enen taedel soud maken,

Alsoe goet in allen saken

Dat hy water, wynt ende waghe

Noch geen torment en ontsaghe.

825 メBynnen eenre maent,モ sprac Argus,

ヤSal ic u maken tscip aldus,

メDatter niet aen en sal ontbrekenモ

Hy haeste hem. Binnen vier weken

Doe had hyt volmaeckt so wel

830 Ende veel bet dan ymant el.

Ic waen ghy nye van beteren en hoerden.

Sulke boeck ghewagen das,

Dat dit tyerste scip oec was

835 Dat ye voer aver see,

Mer men gheloves myn noch mee.

 

PELEAS was koning rijk,

Dapper en krachtig zeker,

-In Griekenland was zijn land-

650 Die machtigste die men vond.

Zijn land hield hij kwijt en vrij.

En goed in vrede, zegt men mij.

Deze koning had een broeder,

Zijn vaders kind en zijn moeder:

655 Eson zegt men dat hij heet.

Was hij koning, dat weet ik niet:

Dit boek vertelt min nog meer.

Zijn stad heet Penelope.

Waarvan ik u vertel, deze Eson

660 Had een zoon, heet Jason:

Schoon, dapper en zeer geprezen

Was hij, als het verhaal wijst.

In menig land al omtrent

Was hij van deugden bekend.

655 Om zijn deugd, nadat men het vindt,

Was hij van menigeen bemind,

En door zijn grote dapperheden.

Hij beminde eer en mildheid;

Zoveel deed hij in zijn kindsheid.

670 Dat van hem wel was gezegd,

Beide in burchten en in steden;

Dat deed hij al met dapperheid.

Toen Peleas dit zag

Dat Jason werd dag en nacht,

675 Hoe langer hoe liever werd,

Werd hij droevig en bang:

Hij ontzag hem dat hij gelijk

Met hem zijn land zou ondergaan,

Want hij was zonder kind.

680 Nochtans was hij bedacht sinds. [23]

Zeer ontzag hem Peleas

Te verliezen dat van hem was,

Want, wou zich Jason onderwinden,

Hij mocht geen verzet vinden.

685 Het hart had hij tot hem dat werd fel.

Met gepeins en niet anders

Versierde hij hoe hij het bracht tot deze,

Dat hij hem kwijt mocht wezen,

En hij zijn overmoed velde,

690 Zo dat hij zijn land behield.

En nergens aan lag zijn gedachte

Dan hoe hij hem honen mocht.

Dit deed hij in zulk gebaar,

Dat het niemand werd gewaar.

695 In die tijden dat dit was,

Was een wonder, zoals ik las,

In een eiland dat Colchis heet.

-Ik waan men het daar beschreven ziet.-

Dit was een ram en had een vlies,

700 Al fijn goud, geloof me dus.

Maar er was niemand zo verstandig,

Nog zo sterk, nog zijn lijf zo groot,

Die weten mocht bij welke dingen

Men het uit het land mocht brengen.

705 Dus mocht niemand bekennen

Hoe men dat vlies mocht winnen.

Het diende niet wat men daartoe deed.

Want dat ding, die dat bewaarde,

Liet er niemand komen benevens

710 Hij moest immer laten het leven:

Het liet menigeen beproeven daar,

Die nimmermeer weerkeerden daarnaar

Peleas was in felle raad,

Hij kon niet weten hoe hij deed [24]

715 Zijn neef van het lijf,

En hij aan zijn eer blijven.

Jason was van lage ouders,

Hij durfde hem niet te tonen nog hij wou

Dat hij hem haat klein of groot:

720 Nochtans had hij hem graag dood.

Hij versierde, zoals wel scheen,

Dat hij hem daartoe zal pijnigen

Hoe hij Jason zendt de heer,

Zodat hij nimmermeer weerkeert.

725 Zeker is hij wel dus,

Vaart hij om dat gulden vlies,

Dat hij ontlijft en onteert

En dat hij nimmermeer weerkeert.

Daarna het duurde niet een maand

730 Dat Peleas zijn volk vermaant

Te komen tot zijn hof.

Daar was menigeen van grote lof:

Koningen, graven, wie het verwondert,

En ridders meer dan 7 honderd.

735 Jason was daar en Hercules,

Die krachtig was –dat schrijft Dares,-

Die menige wonder deed in het land

En die versloeg menige vijand,

En die de paal zette al daar,

740 Waar Alexander het vond daarnaar.

Zijn daad, durf ik me vermeten,

Wordt nimmermeer vergeten.

Groot was dat hof, -vertelt ons die sage, -

En duurde 7 dagen.

745 De koning sprak tot Jason,

Waar het hoorden al zijn baronnen:

メHoor, lieve neef, zeg het mij

メIk min geen ding voor u. [25]

メDus geloof mij zonder waan.

750 メMaar een ding doe ik u verstaan:

メU bent schoon, jong en dapper

メEn ridder van groot geweld;

メVolmaakt bent u van alle leden,

メIn menig land heeft u gestreden,

755 メDaartoe hebt u allewegen

メDe prijs gehad en zege.

メUw ding is u vergaan alzo.

メDat gij  te recht mag zijn vrolijk.

メEr is niemand in die wereld wijd,

760 メVan uw dagen, van uw tijd.

メDie zo grote eer heeft bejaagd

メAls men van uw lijf zegt.

メMaar, wil u nog doen mijn leer,

メU zal winnen nog meer eer.

765 メKent u zich van zulke macht,

メDat u in Colchis om de vacht,

メDie al is van goud rood

メEn waarvan het verhaal is zo groot,

メVaren durft en gij het vermag,

770 メDat gij het te land met u bracht.

メZo heeft u meer prijs gewonnen

メDan iemand onder de zon.

メIk zweer u, wees zeker dus,

メIs het dat u wint het vlies,

775 メDat ik u zal, in mijn leven,

メMijn land al geheel opgeven,

メEn laten u daarvan wezen heer.

メGij zal ook verzaken nimmermeer,

メIk zal ze u doen naar mijn macht,

780 メIs het dat u wint de vacht.

Jason hoorde wat de koning zei

En wat hij hem tevoren legde: [26]

Dat hij zei en hem toezegde

Het docht hem kwaad te wezen niet.

785 Hij kent zichzelf van de macht,

Is het dat hij het te doen acht

En hij het immer wil bestaan.

Dat hem dat vlies niet zal ontgaan.

Grote wil kwam hem aan gelijk

790 Te varen in vreemde landen,

En te merken hoe het hem bekwam

Het land, waarvan hij hoorde de naam.

Graag wou hij doen die zaken,

Dat men veel van hem sprak

795 En dat zijn naam wordt verhoogd:

Hij beproeft dat dingt die men hem toont.

Zijn ooms boosheid en zijn raad,

Daarin merkte hij geen kwaad.

Alzo heeft hij dat ding verstaan,

800 Zonder enige achterdocht.

Dat hij sprake om zijn goed,

Al zonder enige fel gemoed.

De oom antwoorde hij rustig:

ヤHeer, ik zeg het u grote genade.

805 メDus vertrouw ik u wel, heer.

メDat ge graag ziet mijn eer.

メGij hebt mij een schoon gebod:

メDat beloont u alle Goden God!

メSinds dat gij het wil en gebied.

810 メZo wil ik het laten niet.

メIk wil daarmee niet lang wachten

メTenzij dat me God wil weren.

メZo vast wordt het niet bewaakt,

メIk win wel de vacht!

815 Vrolijk was die koning toen het ging aldus.

Hij deed zoeken een, heet Argus, [27]

Die was de beste werkman een,

Die ooit de zon bescheen.

Toen hem Peleas had ontboden,

820 Meende hij hem, bij alle Goden,

Dat hij een taeda (schip van Pinus taeda?) zou maken,

Alzo goed in alle zaken

Dat hij water, wind en golven

Noch geen kwellingen ontzagen.

825 メBinnen een maand,モ sprak Argus,

ヤZal ik u maken het schip aldus,

メDat er niets aan zal ontbrekenモ

Hij haastte hem. Binnen vier weken

Toen had hij het volmaakt zo wel

830 En veel beter dan iemand anders.

Ik waan ge niet van betere hoorde.

Sommige boeken gewagen dat,

Dat dit het eerste schip ook was

835 Dat ooit voer over zee,

Maar men gelooft het min nog meer.

 

 

Tierst dat scip was ghereet

Ende alle dinc daerin, Gotweet,

Ancker ende dat ghetouwe,

840 Was vastghemaeckt ende getrouwe,

Liep in die see ende mare,

Achter Griecken haer ende daere,

Dat Peleas had maken doen

Dat scip, daermede soud Jasoen

845 In dat lant van Colchos vaeren

Om dat gulden vluys te waeren.

Die beste ridder, die men vant

Overal in Griecken lant,

Ende lantsheren, die ic u sal noemen,

850 Syn tot Jason comen. [28]

Sy boden hem, al sonder sparen,

Dat sy mit hem wouden vaeren.

Hy seits den heren grote ghenaden

Ende bats hem allen, dat syt daden

855 Ende hem ghereiden saen, doer Gade,

Tierst dat hy sent bade:

Den daden sy hem alle gheloef.

Sy voeren thuys ende rumden thof.

Nu wil ic u apenbaren,

860 Die mit hem in Colchos varen,

Want dat Wals swycht des.

Deen was die stoutte Hercules.

Theseus ende die oude Nestor.

Polux ende syn brueder Castor.

865 Thelemons brueder Peleus,

Melagher ende Pyerocheus.

Cachus soen Thelamon:

Heer alder heren was Jason.

Als die tyt haer vernuyt

870 Ende die dach den nacht verduyt,

Bloemen wassen ende cruyt,

Vogel singhen averluyt

Ende boem syn ghecleet

Mit gronen loveren, dat wel steet,

875 Die see is sclecht, die wynt zacht.

Seit dat boeck, dat Jason bracht

Syn scip in die vloyt hiet Argos,

Daerin sy voeren te Colchos.

Doer Argus, den tymmerman,

880 Wast geheten Argus dan.

Peleas deedt alsoe spysen,

Dat hem altoes, in gheenre wysen,

En ontbrac cleyn noch groot.

Nu syn comen die ghenoot [29]

885 Alle, die die vaert willen bestaen.

Ten scepe so syn sy ghegaen.

Ende mit hem allen Hercules,

Die Jasons maech herde na es.

Die wynt wayde van den lande:

890 Sy toghent tseil op mitten hande

Ende sy rumden haer haven.

Die wynt deedse henen scaven.

Sy seylden mids aver die see

Teghen Aseyn, myn noch mee.

895 So seer seylden sy ende so ghereet

Dat sy, eer die weke leet,

Mit groter blytscap ende mit joyen,

Namen haven voer Troyen

Uytten scepe syn sy ghegaen.

900 Jason ende Hercules saen:

Ende gesellen van den lande

Singhen, spelen op den sande.

Sy vernuen haer fonteynen,

Die in die see was worden onreyn:

905 Sy daden maken altehant

Haer spyse op dat sant.

Twe daghe wouden sy daer rusten;

Sy waeren moede: haer mochtes lusten.

Anders en hadden sy ghenen wille

910 Daer yet langhe te ligghen stille,

Dan sy hem deden te ghemake

Ende besetten haer saken,

Ende ghenen scade en daden sy

In dat lant ver of by.

915 Die coninc van Troyen, Lamedoen,

Hoerde segghen, dat Jasoen

Ende Hercules ghewapent waeren

Mit anderen ridderen van der scaeren [[30]

Mit seven dusent van den besten,

920 Die daer laghen buten der vesten,

Ende sy op dat daer comen waeren

Dat sy den lande woude deren

Ende doen menighen grote scade:

Tensy dat hyt verhueden dade,

925 Daer mocht af comen synen lande

Swaer verlies ende groet scande.

Lamedon was vroem ende stout

Ende woud syn den lande hout.

Weert dat hy der swech toe stille

930 Ende danderen daden haeren wille.

Die der stat laghen beneven,

Het mocht hem costen wel syn leven,

Ende dan wert al te spade.

Hy was een wys man van rade.

935 Synen bade riep hy dan,

-Enen grauwen ende olden man_

Synen wil seid hy hem saen.

Die bade, diet wel heft verstaen,

Sat op ende reet ter see,

940 Mit hem ghesellen twee.

So langhe reden sy tsamen

Dat sy totten scepe quamen.

Om den meister dat sy vraghen,

Ende tierst dat sy hem saghen,

945 Sprac die grauwe aldaer, mit staden,

Die baetscap, die hem was gheladen.

メ Jason, verstaet wel die dinck,

メHoert wat u ontbiet die conink.

メHy onbiet u naemelicke,

メEnde den anderen van uwen rycke,

メDat ghy syn lant ruemt saen

メEnde in vrede laten staen. [31]

メTeghen synen wille ende syn gheer,

メSydy hier comen mit uwen heer.

955 メHy en weet niet en wel wes ghy beghert,

メMer dar heft om ontweert,

メNa dien dat ghy syt onbekant,

メDat ghy sout ligghen in syn lant.

メHierby is hy dus vererret,

960 メHy en wil niet dat ghy langher merret.

メWildy niet uytten lande vlien.

メU machter wel af misschien.

メVaert henen, dat dunckt my goet,

メEer men u meerre scande doet.

965 メWildy hier oec yet langher ligghen,

メSoe heit my u die coninck segghen,

メHier en is nyemant, ist dat hy en vaet.

メDie daernae meer doet ridders daet.

メAnder ransoen en suldy gheven,

970 メDan u costen sal u leven!モ

Jason hoerden syn tael.

Sy en bequam hem recht niet wael.

メGhy heren, ヤsprac hy, メvan synen lande,

メDie coninck doet ons groet scande,

975 メDie ons syn lant dus ontseghet

メEnde, daertoe, te voren leghet,

メDat wy morghen henen keren.

メHy ende al syn lude meede.

メNu ontbiet hy ons groet lelicheden.

980 メIc waen die wyle noch sal comen

メDat rouwen sal hare sommen,

メDie daermeed te rade waeren!

メBade, -sprack hy, -ghy sult vaeren

メTot uwen heer, die ons waent verbloeden,

985 メEnde sweren dat, by onsen Gaede. [32]

メDat wy haven hier sochte

メEnde dat wy om gheen quaet en dochte

メHem te doen in geenre tyt.

メWy en sueken ghenen stryt.

990 メWaeren in Griecken comen u heren,

メMen had hem ghedaen groet eer.

メDesen laster, die hy ons biet,

メEn wort oec vergheten niet.

メWy sullen dien claghen, alst hy weet:

995 メDent toernere sal ende wesen leet.モ

Hercules sprac totten bade:

メWy sullen die haven rumen, by Gade!

メMer een dinc hoer, dat ic dy saghe,

メEnde segt Lamedon voerwaer:

1000 メEer noch lyden iii jaer

メSullen wyt lant sueken ende syn hof,

メEnde niet vraghen om syn oerlof.

メWeder them lief sy ofte leet.

メAl dreyghet hy ons nu, Gotweet,

1005 メHy en sals dan niet doen in trouwen.

ヤHet mach ons te recht rouwen,

メDat hy ons desen laster biet:

メHem sals comen noch sulck verdriet,

メDat hy daerom ontteert sal wesen.

1010 メEert speel ten einde wort ghelesen.

メMen salder noch veel om ontlyven,

メDat en sal niet moghen blyven!モ

Voert was die bade van der poert.

Hy sprac: メGhy, heren van Griecken, hoert.

1015 メTroegt ghedreych ghelyc wel vaeren.

メOm gheen scelden coem ic hare.

メMyn baetscap liet ic u weten:

メIc waen, icker niet en heb vergheten. [33]

メIc heb hier niet te doen meer,

1020 メMer ic vaer te mynen heer.

メIst u lief, ghy moecht vaeren,

メEnde ghy moecht oec blyven, twaeren.

メMer doch soud ic u raden dat,

メDat ghy ommer dese stat rumde bat.モ

1023 Mittien keerden hy dan hy quam.

Ten eerste dat het schip was gereed

En alle dingen daarin, God weet,

Anker en dat touw,

840 Was vast gemaakt en getrouw,

Liep in die zee en meer,

Achter Griekenland hier en daar,

Dat Peleas had maken doen

Dat schip, daarmee zou Jason

845 In dat land van Colchis varen

Om dat gulden vlies te halen.

De beste ridder die men vond

Overal in Griekenland,

En landheren die ik u zal noemen,

850 Zijn tot Jason gekomen. [28]

Zij boden hem, al zonder sparen,

Dat zij met hem wilden varen.

Hij zei de heren grote genaden

En bad hen allen dat zij het daden

855 En zich bereiden gelijk, door God,

Ten eerste dat hij zendt boden:

Dat deden ze hem alle beloven.

Ze voeren naar huis en ruimden de hof.

Nu wil ik u openbaren,

860 Die met hem in Colchis varen,

Want dat Waals zwijgt dus.

De ene was die dappere Hercules.

Theseus en die oude Nestor.

Polux en zijn broeder Castor.

865 Thelemons broeder Peleus,

Melagher en Pyerocheus.

Cachus zoon Thelamon:

Heer alle heer was Jason.

Toen die tijd zich vernieuwd

870 En de dag de nacht verduwd,

Bloemen groeien en kruid,

Vogels zingen overluid

En bomen zijn gekleed

Met groen lover, dat goed staat,

875 Die zee is recht, de wind zacht.

Zegt dat boek, dat Jason bracht

Zijn schip in de vloed heet Argos,

Daarin ze voeren te Colchis.

Door Argus, de timmerman,

880 Was het geheten Argus dan.

Peleas deed alzo de spijzen,

Zodat het hen altijd, in geen wijze,

Ontbrak klein nog groot.

Nu zijn gekomen de genodigden [29]

885 Allen, die de vaart willen bestaan.

Te scheep zo zijn ze gegaan.

En met hen allen Hercules,

Die Jasons verwant erg nabij is.

De wind waaide van het land:

890 Zij trokken het zeil op met de handen

En ze ruimden hun haven.

De wind deed ze heen schaven.

Ze zeilden midden over die zee

Tegen Azi, min of meer.

895 Zo zeer zeilden ze en zo gereed

Dat ze, eer de week leed,

Met grote blijdschap en met vreugde,

Namen haven voor Troje

Uit het schip zijn ze gegaan.

900 Jason en Hercules gelijk:

En gezellen van het land

Zingen, spelen op het zand.

Ze vernieuwden hun water,

Die in de zee was geworden onrein:

905 Ze deden maken al gelijk

Hun spijzen op dat zand.

Twee dagen wilden ze daar rusten;

Ze waren moe: het mocht hun lusten.

Anders hadden ze geen wil

910 Daar iets lang te liggen stil,

Dan ze zich deden te gemak

En bezetten hun zaken,

En geen schade deden zij

In dat land ver of nabij.

915 De koning van Troje, Lamedoen,

Hoorde zeggen, dat Jason

En Hercules gewapend waren

Met andere ridders van de scharen [[30]

Met zeven duizend van de besten,

920 Die daar lagen buiten de vesting,

En ze daarop gekomen waren

Dat ze het land wilden deren

En doen menige grote schade:

Tenzij dat hij het verhoeden deed,

925 Daarvan mocht komen zijn land

Zwaar verlies en grote schande.

Lamedon was sterk en krachtig

En wou zijn land behouden.

Was het dat hij er zweeg toe stil

930 En de anderen deden hun wil.

Die de stad lagen benevens,

Het mocht hem kosten wel zijn leven,

En dan werd het al te laat.

Hij was een wijs man van raad.

935 Zijn bode riep hij dan,

-Een grauwe en oude man_

Zijn wil zei hij hem gelijk.

Die bode, die het wel heeft verstaan,

Zat op en reed ter zee,

940 Met hem gezellen twee.

Zo lang reden zij tezamen

Dat ze tot het schip kwamen.

Om de meester dat ze vragen,

En ten eerste dat ze hem zagen,

945 Sprak die grauwe aldaar, met stade,

De boodschap, die hem was geladen.

メ Jason, versta wel dat ding,

メHoort wat u ontbiedt de koning.

メHij ontbied u namelijk,

メEn de anderen van uw rijk,

メDat ge zijn land ruimt gelijk

メEn in vrede laat staan. [31]

メTegen zijn wil en zijn verlangen,

メBent u hier gekomen met uw leger.

955 メHij weet niet goed wat gij begeert,

メMaar daar heeft hij aan geen waarde,

メNa dien dat gij bent onbekend,

メDat ge zou liggen in zijn land.

メHierbij is hij dus verbolgen,

960 メHij wil niet dat gij langer draalt.

メWil ge niet uit het land vlieden.

メU mag er wel van misgaan.

メVaar heen, dat dunkt mij goed,

メEer men u meer schande doet.

965 メWil ge hier ook iets langer liggen,

メZo zegt me de koning te zeggen,

メHier is niemand, is het dat hij hem vangt.

メDie daarna meer doet ridders daad.

メAndere losprijs zal ge geven,

970 メDan u kosten zal uw leven!モ

Jason hoorde zijn taal.

Ze bekwam hem recht niet wel.

メGij heren, ヤsprak hij, メvan zijn land,

メDie koning doet ons grote schande,

975 メDie ons zijn land aldus ontzegt

メEn, daartoe te voren legt,

メDat we morgen heen keren.

メHij en al zijn lieden mede.

メNu ontbiedt hij ons grote lelijkheden.

980 メIk waan de tijd nog zal komen

メDat het berouwen zal hier sommigen,

メDie daarmee te rade waren!

メBode, -sprak hij, -gij zal varen

メTot uw heer, die ons waant verbieden,

985 メEn zweren dat, bij onze Goden. [32]

メDat wij haven hier zochten

メEn dat wij om geen kwaad dachten

メHem te doen in geen tijd.

メWij zoeken geen strijd.

990 メWaren in Griekenland gekomen uw heren,

メMen had hen gedaan grote eer.

メDeze laster, die hij ons biedt,

メWordt ook vergeten niet.

メWij zullen die beklagen, als hij het weet:

995 メDat te toorn zal hem wezen leed.モ

Hercules sprak tot de bode:

メWij zullen die haven ruimen, bij God!

メMaar een ding hoor, dat ik u zeg,

メEn zeg het Lamedon voorwaar:

1000 メEer noch vergaan 3 jaar

メZullen wij het land zoeken en zijn hof,

メEn niet vragen om zijn verlof.

メOf het hem lief is of leed.

メAl dreigt hij ons nu, God weet,

1005 メHij zal het dan niet doen in vertrouwen.

ヤHet mag ons te recht rouwen,

メDat hij ons deze laster biedt:

メHem zal ervan komen nog zulk verdriet,

メDat hij daarom onteerd zal wezen.

1010 メEer het speel ten einde wordt gelezen.

メMen zal er noch veel om ontlijven,

メDat zal niet mogen blijven!モ

Voort was die bode van de poort.

Hij sprak: メGij, heren van Grieken, hoort.

1015 メHet draagt gedreig gelijk wel varen.

メOm geen schelden kom ik hier.

メMijn boodschap liet ik u weten:

メIk waan, ik er niet een heb vergeten. [33]

メIk heb hier niets te doen meer,

1020 メMaar ik vaar tot mijn heer.

メIs het u lief, gij mag varen,

メEn ge mag ook blijven, te waren.

メMaar toch zou ik u aanraden dat,

メDat gij immer deze stad ruimde beter.モ

1023 Meteen keerde hij vanwaar hij kwam.

 

 

Die Griecken waeren seer gram.

Een dinc weet ic wel voerwaer:

Hadden sy die macht ghehadt daer,

Dat su daenen niet en sceiden

1030 Eer sy ghescayt hadden den luden,

Mer haer volck en was niet groot.

Des mosten syt laten. Doer den noot

Sy en dorsten niet wel bliven daer.

Des avonts sceepten sy daernaer,

1035 Die haven rumden dat ghesinde.

Sy seylden vast mitten wynde.

Seer beclaegde hem Jason

Dat hem deed Lamedon,

Nestor ende syn ghesellen:

1040 Haere toerne en mocht nyemant tellen.

Sy seilde so veel ende so veere,

Byden steen ende byder sterren,

Dat sy havede in Colchos,

In die ryvier Fathidos.

1045 Uytten scepe ghinc Jason.

Hercules ende Thelamon.

Ende anderen ghereet.

Eerlic waeren sy ghecleet:

So myt gebrueseert van goude,

1050 Had ellic gheverwet als hy woude,

Ghevodert mit grauwe of mit ermynne,

Ellic heer na den wille syne. [34]

In der havenen soe es

Een stat, hiet Jamenetes,

1055 Goet, sterck ende herde groot,

Ghevest wel, teghen haeren noot,

Mit ene herde stercker muere,

Marbaryn goet ende duere.

Daer was menich scoen sale,

1060 Menich groet huys by getaele,

Menich ridder, menich coman

Die rycke was ende gherne wan.

Daer waeren vrouwen ende joffrouwen,

Schoen, des moegdy wel ghetrouwen.

1065 Het was die beste die men vant

Ende daertoe was rycke al dat lant,

Vol van fruten ende van venisoen,

Ende vyssche ghenoech te allen doen.

Dus lach die poert Jachenites:

1070 Die coninck daeraf hiet Certes.

Alt volck was daer wel gecleet,

Ghetempert wel, te maten heet.

Het was tien tyde van den jaer

Dat die daghe waeren claer.

1075 Jason ende Hercules,

Berus ende Cholaes,

Thelamon ende Nestor,

Pollux ende syn brueder Castor,

Melachar ende Theseus.

1080ノノノノノノノノノ.

Dese xii lantsheren

Ginghen voert mit groter eeren.

Ter statwert gaen sy ghereet,

Ridderlicke ende wel ghecleet.

1085 Goede luden schenen sy, twaeren,

Soe scoen konden sy ghebaren. [35]

Doen bynnen der stat quam die man

Sach men se te wonder an.

Die gheen die stonden opter straten

1090 Ende voer die dore saten,

Wiste gherne al te samen

Van wat lande dat sy quamen.

Niet meer en maeckte sy hem ayse,

Eer sy quamen ten pallayse,

1095 Daer sy den coninck Certes vonden,

Die groet ghedinghe hadden tien stonden.

Voer den sael bynnen muere,

Tellet ons die aventuere,

Was een plaetse groet ende breet,

1100 Wel ghemaeckt als daertoe steet:

Daer waeren der baroenen veele,

In groten feesten, in groten speele.

Des daghes waeren daer orsse ende perde

Menich ende van groter weerde;

1105 Menighen man ghecleet wel

Mocht men daer sien aent speel.

Ter poerten in ginghen die heren.

Certes ontfinck se mit eren;

Syne baroene, die daer staen,

1110 Hebben se mit eren oec ontfaen.

Tierst dat die coninck vernam

Wat tvolc woud ende wan tquam,

Deen hy hem te dien stonde

Alle die eer die hy conde,

1115 Ende herbergde se al te samen:

Synt dat sy uyt Griecken quamen

En hadden sy nye al sulck ghevoech;

Eten ende drincken hadden sy ghenoech.

Die coninck deed se in een camer gaen,

1120 Om Medeam senden hy saen. [36]

Dat was syn dochter, als ic las,

Die uyttermaten scoen was,

Ende meer toveryen conde

Dan yemant cost in dier stonde.

1125 Nigromancye had sy gheleert,

Ende van kynde daeraen ghekeert.

Daerby wist sy sulcke cracht:

Van den dach maeckte sy wel nacht:

Sy deed wederkeren ryvieren

1130 Ter berchwert teghen manieren:

Sy deedt wayen, sy maket stille.

Als sy hoerden al haer tshertten wille,

Deed sy aen een parament.

Dat haer was van Indien ghesent:

1135 Dat was ghevodert met ermeline

Ende den mantel mit saveline.

Dat laken was sevenvoude

Syn ghewichte was van goude.

Doe sy ghereet was, ende sy saen

1140 Quam uytter cameren ghegaen.

Ende mit haer xx joffrouwen.

Die schoenste die men mochte scouwen,

En had Medea ghedaen.

Mer als gout moet by silver staen

1145 Of die rose by ander bloemen,

So en mach geen ghelyc comen:

Alst scoen by den scone leghet,

So is den enen den prys ontseghet.

Medea quam al doer den saele,

1150 Thoeft een deele ghesclaghen te dale,

Alse die rose, recht ghedaen,

Die den douwe heft ontfaen.

Sy is haefs ende wel gheleert;

Haer vader is die se altoes eert. [37]

1155 Sy had bevraghet al te voren,

Wan die heren waeren ghebaren,

Ende doe sy wist welck Jason was,

Was sy herde blyde das.

Sy had hem daer te voren int hof

1160 Haer ghegeven groot lof:

Des mynden sy hem herde seere.

Sy en mochte in gheenre manieren

Haer oghen yet van hem sclaen,

So wel docht hy haer ghedaen:

1165 Oghen merckten sy ende mont;

Den hals lanck, dat hem wel stont.

Volmaeckt was hy in allen manieren,

Ende daertoe simpel ende goedertieren,

Sterck ende groot ende wel ghemaeckt.

1170 Dits die sake die sy maeckt

Van mynnen also seer ontsteken,

Dat haer hertte dochte breken.

So wel becoempt haer syn leven,

Haer mynne had sy hem schier gegeven.

1175 Had sy hem ghesien in enighen stede,

Daer hy hoer had ghebeden.

Noyt ende wist men daer te voren

Dat sy man had vercaren.

Nu is sy alsoe ghevaen,

1180 Dat sy niet en mach ontgaen,

Sy en most hem tonen goede gonste.

Luttel docht haer alle die conste

Die sy wist ende can.

Al haer syn leid sy daeran,

1185 Hoe sy hem teren man creghe

Ende sy meed mocht vaeren en weghe.

Dus so doecht sy sekerlicke

Groten arbeit alle die weke:

Sy en mach rust noch sclaep ontfaen, [38]

1190 So heft se die myn nu ghevaen

Daer sy voer had cleen hoede.

Ducke peinsden sy in haeren moede

Hoe dat ommermeer mach wesen

Dat sy daeraf mach syn ghenesen.

1195 Seer ontsach sy dat beghyn.

Die Grieken waren zeer gram.

Een ding weet ik wel voorwaar:

Hadden ze de macht gehad daar,

Dat ze er vandaan niet scheiden

1030 Eer ze beschadigd hadden de lieden,

Maar hun volk was niet groot.

Dus moesten ze het laten. Door de nood

Ze dorsten niet goed te blijven daar.

Des avonds scheepten ze daarnaar,

1035 Die haven ruimden dat reisgezelschap.

Ze zeilden vast met de wind.

Zeer beklaagde zich Jason

Dat hem deed Lamedon,

Nestor en zijn gezellen:

1040 Hun toorn mocht niemand vertellen.

Ze zeilden zo veel en zo ver,

Bij de steen en bij de sterren,

Dat ze havenden in Colchis,

In de rivier Fathidos.

1045 Uit het schip ging Jason.

Hercules en Thelamon.

En anderen gereed.

Fatsoenlijk waren zij gekleed:

Zo met werk gestikt van goud,

1050 Had elk zich gekleurd zoals hij wilde,

Gevoerd met grauw of met hermelijn,

Elke heer naar de wil van hem. [34]

In de haven zo is

Een stad, heet Jamenetes,

1055 Goed, sterk en erg groot,

Gevestigd goed, tegen haar nood,

Met een erg sterke muur,

Marmer goed en duur.

Daar was menige schone zaal,

1060 Menig groot huis bij getal,

Menige ridder, menige koopman

Die rijk was en graag won.

Daar waren vrouwen en juffrouwen,

Schoon, dat mag ge wel vertrouwen.

1065 Het was de beste die men vond

En daartoe was rijk al dat land,

Vol van fruit en van wildbraad,

Ende vissen genoeg tot alle doen.

Dus lag die poort Jachenites:

1070 De koning daarvan heet Certes.

Al het volk was daar goed gekleed,

Getemperd wel, te maten heet.

Het was te dat tijd van het jaar

Dat de dagen waren helder.

1075 Jason en Hercules,

Berus en Cholaes,

Thelamon en Nestor,

Pollux en zijn broeder Castor,

Melachar en Theseus.

1080ノノノノノノノノノ.

Deze 12 landheren

Gingen voort met grote eren.

Ter stad waart gaan ze gereed,

Ridderlijk en goed gekleed.

1085 Goede lieden schenen zij, te waren,

Zo schoon konden zij gebaren. [35]

Toen binnen de stad kwam die mannen

Zag men ze wonderlijk aan.

Diegene die stonden op de straten

1090 En voor de deur zaten,

Wisten graag alle te gelijk

Van wat land dat ze kwamen.

Niet meer maakte ze hen wijs,

Eer ze kwamen te paleis,

1095 Daar ze de koning Certes vonden,

Die grote gedingen had te die stonden.

Voor de zaal binnen de muren,

Vertelt ons het avontuur,

Was een plaats groot en breed,

1100 Goed gemaakt zoals daartoe staat:

Daar waren van de baronnen veel,

In grote feesten, in grote spelen.

Op de dag waren daar strijdrossen en paarden

Menige en van grote waarde;

1105 Menige man gekleed wel

Mocht men daar zien aan het spel.

Te poort in gingen die heren.

Certes ontving ze met eren;

Zijn baronnen, die daar staan,

1110 Hebben ze met eren ook ontvangen.

Ten eerste dat die koning vernam

Wat het volk wou en waarvan het kwam,

Deed hij hen te die stonde

Alle eer die hij kon,

1115 Ende herbergde ze alle tezamen:

Sinds dat ze uit Griekenland kwamen

Hadden ze niet al zulk gevoeg;

Eten en drinken hadden ze genoeg.

De koning liet ze in een kamer gaan,

1120 Om Medea zond hij gelijk. [36]

Dat was zijn dochter, zoals ik las,

Die uitermate schoon was,

En meer toverijen kon

Dan iemand kon in die stonde.

1125 Nigromantie had ze geleerd,

En van kinds af aan daaraan gekeerd.

Daarbij wist zij zulke kracht:

Van de dag maakte zij wel nacht:

Ze deed weerkeren rivieren

1130 Ter bergwaarts tegen manieren:

Ze deed waaien, ze maakt het stil.

Toen ze hoorde al haar hart wil,

Deed ze aan een sieraad.

Dat haar was van Indien gezonden:

1135 Dat was gevoerd met hermelijn

En de mantel met sabelbont (?)

Dat laken was zevenvoudig

Zijn gewicht waard van goud.

Toen zij gereed was en ze gelijk

1140 Kwam uit de kamer gegaan.

En met haar 20 juffrouwen.

De schoonste die men mocht aanschouwen,

Had Medea gedaan.

Maar zoals goud moet bij zilver staan

1145 Of de roos bij andere bloemen,

Zo mag geen vergelijking komen:

Als het schone bij het schone ligt,

Zo is de ene de prijs ontzegd.

Medea kwam al door de zaal,

1150 Het hoofd een deel geslagen ten dal,

Als de roos, recht gedaan,

Die de dauw heeft ontvangen.

Zij is hoofs en goed geleerd;

Haar vader is het die ze altijd eert. [37]

1155 Ze had gevraagd al te voren,

Waar die heren waren geboren,

En toen zij wist welke Jason was,

Was zij erg blijde dat.

Zij had hem daar te voren in de hof

1160 Hem gegeven groot lof:

Dus minden ze hem erg zeer.

Ze mocht in geen manier

Haar ogen iets van hem slaan,

Zo goed dacht hij haar gedaan:

1165 Ogen merkten ze en mond;

De hals lang, dat hem wel stond.

Volmaakt was hij in alle manieren,

En daartoe eenvoudig en goedertieren,

Sterk en groot en goed gemaakt.

1170 Dit is die zaak die zij maakt

Van minnen alzo zeer ontstoken,

Dat haar hart dacht te breken.

Zo goed bekomt haar zijn leven,

Haar minne had ze hem snel gegeven.

1175 Had ze hem gezien in enige plaats,

Daar hij haar had gebeden.

Nooit wist men daar te voren

Dat ze een man had uitverkoren.

Nu is zij alzo gevangen,

1180 Dat ze het niet mag ontgaan,

Ze moest hem tonen goede gunst.

Weinig dacht ze aan alle kunsten

Die ze wist en kan.

Al haar zin legt ze daaraan,

1185 Hoe ze hem tot een man kreeg

En ze mede mocht varen weg.

Dus zo dacht ze zeker

Grote arbeid al die week:

Ze mag rust nog slaap ontvangen, [38]

1190 Zo heeft de minne haar nu gevangen

Daar ze tevoren van had kleine hoede.

Vaak peinsden ze in haar gemoed

Hoe dat immermeer mag wezen

Dat ze daarvan mag zijn genezen.

1195 Zeer ontzag ze dat begin.

 

Eens daghes was sy daerin,

De coninck had se doen halen

Na den ethen in den saele.

Hy nam se in den arm syn

1200 Ende custe se aen haer mondelyn.

Daerna vermaenden hy haer des:

メGaet tot Jason ende Hercules,

メEnde maket teghen den heren conde.モ

Die joffrouwe, die zeer wonde

1205 Int hertte bynnen droech,

Sprac: メHere, gherne!モ Ende sy loech.

Mittien is sy ten Griecken ghekeert.

Die scone, die vroede, die wel geleert

Was, hads een deel haeren wille.

1210. Mittien sprac sy te maten stille:

メHer Jason, ghy moecht verstaen

メDat ic dorperheit had ghedaen,

メDat ic my teghen u beconde.

メHy waer sot dies hem bewonde.

1215 メTe duncket my misdaen oec niet,

ヤDie enen vremden man eer biet,

メDat hy en gruet ende ghevet raet,

メNa dien dat in den lande staet.モ

-メJoffrouwe, メ sprac Jason eer yet lanck,

1220 メIc segghes u herde groten danck,

メDat ghy enen vremden man

メAldus goetelic spreket an.

メGhy hebt ghedaen ghelyc de goeden. [39]

Dat ghy u hiertoe wout oetmoeden.

1225 メIc wils u al myn leven lanck

メGherne weten groten danck.

メMit recht is u dat hertte vroe,

メDat ghy syt gheleert alsoe.

ヤGhy syt scoen ende wel ghemaeckt

1230 メEnde van talen wel gheraeckt.モ

-メJasonモ sprac sy, ヤic merck dies

メDat ghy comen syt omt vlies

メEnde om ander dinck dat niet en is cleen.

ノノノノノノノノノノノノノノノノノノノノノ.

1235 メMer, al waeren al die man te samen

メDie noyt in die werlt quamen,

メSo en hadden sy niet die cracht

メDat sy ghewonnen dien vacht.

メDat ghys proeft is om niet.

1240 メHets oec ducwil gheschiet

メDat daer lude om mosten sterven,

メNochtant en mochten sys niet verwerven.

メIc waen daer noyt man en ontghinc,

メDie hem pynden om die dinc.

1245 メDie Gade hebben daertoe gheset

メSulke hoede ende sulck belet

メAls men daer behoeft. Ic segghe u hoe:

メMars setter twe ossen toe,

ヤDie vuer werpen tallen stonden

1250 メUytten nese ende uytten monde,

メDie duncken coperyn oec wesen.

ヤVan dien en mach nyemant ghenesen.

メBy starcker nigromancye

メHoeden sy die een partie.

1255 メDie wynnen wilde oec den ram

メHy most die ossen maken tam,

メWeer mit crachten, weer mit rade,

メSodat hy se erselen dade. [40]

ヤMer ic waen dat niet en ghedoghe

1260 メMars, die Got van dien orloghe.

メNoch soe syn daer ander saken

メDie der nyemant en laten ghenaken.

メEen serpent vint men daer oec,

メDie noyt en scliep noch oghe loec.

1265 メHet hoet den ram op deen syde.

メSo wat daer coemt, in cortten tyde

メIst doot van ghenen fellen dier,

メVan synen fenynne, van synen vuer,

メHet is vreselic ende groot.

1270 メNoyt en sach man des ghenoot:

メMen en cans soe niet beghaen.

メDat ment honen mach oft sclaen.

メJason, nu proeft ende merckt dis,

メU is wel onghereet dat vlies.

1275 メDie saken syn aldus gescepen:

メGrote sotheit hebdy begrepen.

メBestaet ghys u wortter af wee,

メGhy en gheneses nummermee.モ

-Jason antworden der joffrouwen:

1280モ Nu en merckt niet mynen rouwe.

ヤIc en quam daerom niet uytten lande

メOm te meerre myne scande:

メIc wil eer sterven! Of ic bekynde

メBy wat saken ict vlies ghevynde!

1285 メMach ickes ghewynnen niet mit eren,

メIc en vraghe nummer na enich keren,

メWant ic bleve ommermeere

メAl ontset van mynre eere.

メDaerom moet ic die dinc bestaen.

1290 メSo veel heb icker toe ghedaen:

メWeert my goet sy ofte quaet.

メEn laets niet doer niemants raet.モ

-メGaestu, du sterfster om, dat siemen: [41]

メDaeraf en mach die helpen niemen.

1295 メDat is scade groet, twaeren.

メMy dunckt ghy wilt ommer vaeren.

メMer, waer ic seker van uwen lyve,

メDat ghy my nemen wout te wyve,

メEnde ghy my wout ghetrouwe wesen,

1300 メIc soud u raden wel te doen desen

メHoe dat dinc soud syn begaet

メDat ghys bleeft al onghescaet.

メSonder my en is gheen,

メDie u mach helpen groot oft cleen.

1305 メIc heb my van kynde ghekeert

メAen nigromancye ende die gheleert.

メOf icket wille, ic salt volbringen:

メMy en ontfechten ghene dinghe;

メDat anderen is te doen swaer,

1310 メEn verweghet my niet een haer.

メMerck nu wel wattu doen sout.

メOfstu my dit ghelaven wout.

メSegt my daeraf dynen syn

メEnde die waerheit noch meer noch myn.モ

1315 –メLieve joffrouwe,モ sprac Jason,

メDesen eet so wil ic doen,

メOp Jupiter, der Gaden heer,

メDat ic u gherne woud doen eer,

メEnde ic u woude te wyve trouwen

1320 メEnde eren ghelyc mynre vrouwen.

メMyn lief bleefdy ende myn amye,

メVan my bleef u die heerschappye.

メIc soud my pynen vroeg ende spade,

メHoe ic uwen wille ghedade.

1325 メIn myn lant soud ic u leyden,

メDaer men eren soud ons beiden:

メAlle die grote rycke heren

メSouden tuwen wille keren; [42]

メGhy sout hebben meerre jolyt

1330 メDan ghy noyt hadt in uwen tyt.モ

-Medea sprac: メWel suete mynne,

メDits daer ic al om beghynne.

メWy laten staen alle die dinc,

メTotdat sclaept die coninc.

1335 メIn myn camere coemt alleen,

ヤMit u en brengt ghesellen engheen.

メDaer suldyt sweren alsoe my,

メDat ic uwes seker sy.

メDan wil ic u doen bekant

1340 メHoe ghy die ossen ende die serpent

メSult dwinghen opten dach van morgen,

メSonder enighe grote sorghe.

-Jason sprac: メJoffrouwe, dat sy:

メMer dunckt u goet, coemt tot my:

1345 メIc en sout weten hoe opstaen

メEnde tuwer cameren ingaen,

-メVrient, メsprac sy. メdat wort ghedaen.モ

Een dag was ze daarin,

De koning had haar doen halen

Na het eten in de zaal.

Hij nam haar in de arm van hem

1200 En kuste haar aan haar mondje.

Daarna vermaanden hij haar dus:

メGa tot Jason en Hercules,

メEn maak het tegen de heren bekend.モ

Die juffrouw, die zere wonden

1205 In het hart van binnen droeg,

Sprak: メHeer, graag!モ En ze lachte.

Meteen is ze tot de Grieken gekeerd.

Die schone, die verstandige, die goed geleerd

Was, had voor een deel haar wil.

1210. Meteen sprak ze uitermate stil:

メHeer Jason, gij mag verstaan

メDat ik dorpsheid heb gedaan,

メDat ik me tegen u beken.

メHij is zot die het zich bewind.

1215 メHet lijkt me misdoen ook niet,

ヤDie een vreemde man eer biedt,

メDat hij hem groet en geeft raad,

メNa dien dat het in het land staat.モ

-メJuffrouw, メ sprak Jason aanstonds,

1220 メIk zeg u erg grote dank,

メDat gij een vreemde man

メAldus goedaardig spreekt aan.

メGij hebt gedaan gelijk de goeden. [39]

Dat gij u hiertoe wou ootmoedigen.

1225 メIk wil u al mijn leven lang

メGraag weten grote dank.

メMet recht is u dat hart vrolijk,

メDat gij bent geleerd alzo.

ヤGij bent schoon en goed gemaakt

1230 メEn van talen goed geraakt.モ

-メJasonモ sprak zij, ヤik merk dus

メDat gij gekomen bent om het vlies

メEn om ander ding dat niet is klein.

ノノノノノノノノノノノノノノノノノノノノノ.

1235 メMaar, al waren alle mannen tezamen

メDie ooit in de wereld kwamen,

メZo hadden zij niet die kracht

メDat zij wonnen die vacht.

メDat gij het beproeft is om niet.

1240 メHet is ook vaak geschied

メDat daar lieden om moesten sterven,

メNochtans mochten zij het niet verwerven.

メIk waan daar nooit een man ontging,

メDie zich pijnigde om dat ding.

1245 メDe Goden hebben daartoe gezet

メZulke hoede en zulk beletsel

メAls men daar behoeft. Ik zeg u hoe:

メMars zette er twee ossen toe,

ヤDie vuur werpen te alle stonden

1250 メUit de neus en uit de mond,

メDie denken koper ook te wezen.

ヤVan die mag niemand genezen.

メBij sterke nigromantie

メHoeden ze die ene partij.

1255 メDie winnen wil ook de ram

メHij moet die ossen maken tam,

メOf met krachten, of met raad,

メZodat hij ze achteruitgaan deed. [40]

ヤMaar ik waan dat het niet gedoogde

1260 メMars, die God van de oorlog.

メNog zo zijn daar andere zaken

メDie er niemand laten genaken.

メEen serpent vindt men daar ook,

メDie nooit slaapt nog ogen sluit.

1265 メHet behoedt de ram op de ene zijde.

メZo wat daar komt, in korte tijd

メIs het dood van dat felle dier,

メVan zijn venijn, van zijn vuur,

メHet is vreselijk en groot.

1270 メNooit zag man zijn gelijke:

メMen kan het zo niet begaan.

メDat men het honen mag of slaan.

メJason, nu beproef en merk dit,

メU bent wel onbereid dat vlies.

1275 メDie zaken zijn aldus geschapen:

メGrote zotheid heb je begrepen.

メBestaat gij het u wordt er van wee,

メGij geneest nimmermeer.モ

-Jason antwoorde de juffrouw:

1280モ Nu merk niet mijn rouw.

ヤIk kwam daarom niet uit het land

メOm te vermeerderen mijn schande:

メIk wil eerder sterven! Of ik beken

メBij welke zaken ik het vlies vindt!

1285 メMag ik het winnen niet met eren,

メIk vraag nimmer naar enig weerkeren,

メWant ik bleef immermeer

メGeheel ontzet van mijn eer.

メDaarom moet ik dat ding bestaan.

1290 メZoveel heb ik er toe gedaan:

メIs het me goed of is het me kwaad.

メLaat het niet door iemands raad.モ

-メGaat u, u sterft er om, dat ziet men: [41]

メDaarvan mag u helpen niemand.

1295 メDat is schade groot, te waren.

メMe dunkt ge wil immer varen.

メMaar, was ik zeker van uw lijf,

メDat ge mij nemen wou te wijf,

メEn gij mij wou trouw wezen,

1300 メIk zou u aanraden goed te doen deze

メHoe dat ding zou zijn te begaan

メZodat gij bleef al ongeschonden.

メBuiten mij is er geen,

メDie u mag helpen groot of klein.

1305 メIk heb me van kinds af gekeerd

メAan nigromantie en die geleerd.

メAls ik het wil, ik zal het volbrengen:

メMij ontvallen geen dingen;

メDat anderen is te doen zwaar,

1310 メEn overweeg het me niet een haar.

メMerk nu wel wat u doen zou.

メOf u mij dit beloven wou.

メZeg me daarvan uw zin

メEn de waarheid min of meer.モ

1315 –メLieve juffrouw,モ sprak Jason,

メDeze eed zo wil ik doen,

メOp Jupiter, de Goden heer,

メDat ik u graag wou doen eer,

メEn ik u wou tot wijf trouwen

1320 メEn eren gelijk mijn vrouw.

メMijn lief bleef je en mij geliefde,

メVan mij bleef u die heerschappij.

メIk zou me pijnigen vroeg en laat,

メHoe ik uw wil deed.

1325 メIn mijn land zou ik u leiden,

メDaar men eren zou ons beiden:

メAl die grote rijke heren

メZouden tot u wil keren; [42]

メGij zou hebben meer vreugde

1330 メDan ge nooit had in uw tijd.モ

-Medea sprak: メWel lieve minne,

メDit is daar ik al om begin.

メWe laten staan alle dingen,

メTotdat slaapt de koning.

1335 メIn mijn kamer kom alleen,

ヤMet u brengt gezellen geen.

メDaar zal u zweren alzo mij,

メDat ik van u zeker zij.

メDan wil ik u doen bekennen

1340 メHoe gij die ossen en die serpenten

メZal bedwingen op de dag van morgen,

メZonder enige grote zorg.

-Jason sprak: メJuffrouw, dat zij:

メMaar lijkt u goed, kom tot mij:

1345 メIk zou niet weten hoe op te staan

メEn tot uw kamer te gaan,

-メVriend, メsprak zij, メdat wordt gedaan.モ

 

 

Oerlof nam sy ende ghinc wech saen.

In die camer ghinc sy weder:

1350 Thertte spranc haer op ende neder,

Dat deed myn die der inne lach.

Seer vernoyt haer dat die dach

Alsoe langhe moet ghedueren:

Haer dunckt ghelenghet all die uyre.

1355 Soe langhe vernoyde haer die dinc,

Dat die sonne onderghinc.

Seer langhet haer na den nacht,

Te doen dat sy hevet gheacht.

Ende, doet al was doncker nacht.

1360 Nochtans en was haer niet gesacht.

Sy sach ducke om die mane.

Of sy yet woud opgaen. [43]

Den nacht waent sy wel verliesen:

Dat doet se sorghen ende rysen;

1365 Sy was bleeke, dic weder root.

Die in den saele feeste groot

Maeckten, daden se sicke jameren.

Ter doren ghinc sy van der cameren,

Om te horen of die knapen

1370 Noch riepen om enich sclapen.

Daer bleef sy langhe staen stille,

Van coude doghede sy onwille.

メHeer Got,モ sprac sy, メwie mach dit wesenモ

メWanneer poerter een van desen?

1375 メHebben sy gheseit in waeren saken,

メDat sy huden niet en sullen sclapen?

メWie sach ye dus waken heer?

メHebben sy te sclapen gheen gheer?

メVerdwaest volc van dollen seden!

1380 メDie middernacht is wel na leden,

メTen is den daghe niet verre.

メIc mach my selven wel wesen erre,

メIc onderwynde my vremder dinghen:

メMer recht weert dat men my vynghe

1385 メDan enen onreynen dief!

メNu mocht aen my mercken myn lief

メGrote dolheit: ic bin te gha!

メWat helpt dat ic te langhe hier sta?

メJa en ben ic des niet in vaere,

1390 メDat hy hudenmeer niet en coemt hare.

メTierst dat to hem coemt myn bade.

ヤIc ben een dwaesynne, by Gade,

ヤDat ic hier stae so langhe stonde!

メMy rouwet dat ickes ye begonde.モ

1395 Sy laet die doer ende gaet te bedde:

Mer dies seit my myn wedde,

Dat sy daer onlanghe sal duren. [44]

Sy en mochtet niet besueren:

Van den bedde spranc sy saen

1400 Ende heft een vynster ontdaen;

Sy wert der mane saen bekynne.

Mittien vernuwede haer die mynne.

Sy sprac: メMy heves nu ghedacht,

メHet is na den middernacht.モ

1405 Dat vynsteren scloet sy ende ghinc dane,

Seer gram, nae mynen wane.

In die camer stont sy stille:

Sy had een deel haren wille,

Want hem die heren alle schieden

1410 Ende te sclapene bereiden.

Ter dore ghinc sy bleeke ende vael.

Sy sach achter den sael

Die bedde maken haer ende daer.

Daerby wert sy saen ghewaer

1415 Dat sy schier souden sclapen.

Hierna ghinc sy weder gapen,

Achter der cameren luysteren ende spien.

Ende ghinc doer die lokeren sien

Of sy allen waeren gheleghen.

1420 Sy merckten herde wel waer teghen

Jason lach: dat was haer lesse.

Doe ghinc sy soeken troestenisse

Aen haer meestersse; altemaele

Seid haer die sake sonder hale:

1425 メTe ghenen bedde, hebdyt verstaen,モ

Sprac Medea, ヤsuldy gaen.

メDie daerop leghet, brenckt my gereet,

メHemelickt, dats nyemant en weet.モ

-メMinne, gaet voer sclapen saen,

1430 メDat werd herde wel ghedaen.

メDie nacht is een deel ghegaen. [45]

メHy mocht in dorpernie verstaen,

メEn waerdy noch te bedde niet.モ

Medea deed dat men haer hiet:

1435 Sy deed af haer ghewaden

Ende ghinc te bedde, mit goeden staden,

Op een bedde dat duer was,

Ic waen van beteren noyt man en las:

Die sponden van silver, die stapels guldyn.

1440 Daerinne menich duer robyn,

Mierauden, thopasen ende sophieren,

Ende menigherhande dieren,

Die rycke syn altemael.

So goeden en quam nye en Tessale.

1445 Die sclaeplaken wit van syden,

Men en vint so goeden nu ten tyden:

Die oercussen goet ende fyn,

Noyt en had beter moghen syn;

Dat coffertuer was seer goet,

1450 Daer ene penne innen stoet

Van enen dueren lichte alsoe claer

By nacht oft een vuer waer;

Dat laken, daeraf scryven die clerken,

Was van sarasinsse werke.

1455 Die maegt is te bedde ghegaen,

Die scoen was ende wel ghedaen.

Sy was wel weert dat sy derop lach,

Want nye man haers ghelyc en sach.

Die quene gaet al dat sy mach

1460 Ten bedde daer Jason lach,

Ende sy nam hem by der hant,

So dat nyemant ondervant.

Jason die stont op ghereet:

Ryckelicke heft hy hem ghecleet.

1465 Heymelicke ende wel sachte [46]

Sy hen schier in die camer brachte,

Daert licht was ende herde claer,

Want ii tortisien bernden daer.

Die doer scloet vaste die quene

1470 Ende leyden ter joffrouwe allene.

Als hem Medea comen siet

Luyckt sy haer oghen ende en port niet.

Hy, die int hertte hadde suer,

Nam in syn hant die coffertuer.

1475 Mer Medea die vernaemt

Ende ghebeert of sy haer schaemt,

Ende seid: メWie heft u hier ghebracht?

メGhy hebt ghenoech ghewaect te nacht.

メIc hoerde daer buten sulck gheruchte

1480 メDat ic cume sclapen mochte.モ

-メJoffrouwe, ic en soeke ander gheleede

メDan u. Dat merckt wel gherede.

メIc ben comen in u prysoen,

メIc haep ghy my geen quaet en sult doen.モ

1485 Die oude quen heft se ghelaten

Ende ghinc scaven hare strate.

Jason sprac alre yerst te voren:

ヤIc ben u ridder, maghet vercoren,

メEnde sal syn, so waer ic keer,

1490 メEnde sal blven ommermeer.

メIc bid u, na dien dat staet

メDat ghy manscap van my ontfaet,

メEnde ic niet meer en doe

メAnders, dat ghy my raet daertoe.モ

-Medea sprac: メNu hoert, Jason,

メGhy hebt ghelaeft, dat suldy doen

メSonder enighen valschen keer.

メGhy en moghet my gheloven meer.モ

-メJoffrouwe, メ antwoerde Jason, [47]

1500 メDies wil ic u seker doen

メAls ghy selven wilt ende beghert:

メDies west altoes onverveert.モ

Een syden hemde deed sy aene,

Daeaver enen grawen pels, ic wane.

1505 Sy ghinc wech ende bracht een beelde

Van Jupiter, den stouten heelde,

Die sy hiet aver haren Got.

メJason, nu merckt dit ghebot:

メDits Jupiters, myn rechte heer.

1510 メIc en spot u myn noch meer.

メGhy sult my hier nu seker maken

メVan my ende van u die saken.

メGhy sult sweren ende segghen,

メEnde u hant hierop nu legghen,

1515 メDat ghy trouwe al u leven

メHouden sult ende niet begheven,

メEnde dat ghy my altoes sult syn

メGoet, ende doen den wille myn.モ

Jason swoer al haren wille daer,

1520 Mer meynnedich bleef hy daernaer:

Dat scryft Ovidius sonder sparen.

Ende wes die meeste sculde waeren

En mach ic u niet maken condt.

Ic heb ghenoech te doen ter stont.

1525 Waerom soud ic u nu langher leyden?

Sy versamende onder hem beiden

Den nacht mit herde groter vrouden.

Want sy hen onderlinghe trouden.

Elck deed gherne dat ander woude.

1530 Die dach quam hem te boude,

Ende Jason sprac tot haer:

メVrouwe, ic werde des daghes ghewaer.

メIc en mach niet langher syn by u, [48]

メIc moet te mynen bedde nu

1535 メNu peynst so, vrouwe, om myn bederve,

メDat ickes u dancke eer ic sterve.モ

-メVrient, laet al u sorghen staenモ

Sprac Medea, メdit is ghedaen.モ

Verlof nam zij en ging weg gelijk.

In de kamer ging ze weer:

1350 Het hart sprong bij haar op en neer,

Dat deed minne die er in lag.

Zeer verdroot het haar die dag

Alzo lang moet duren:

Ze denkt te verlengen al die uren.

1355 Zo lang verdroot haar dat ding,

Dat de zon onderging.

Zeer verlangde ze naar de nacht,

Te doen dat ze heeft geacht.

En, toen het al was donkere nacht.

1360 Nochtans werd ze niet verzacht.

Ze zag vaak om de maan.

Of die iets wou opgaan. [43]

De nacht waant ze wel te verliezen:

Dat doet haar bezorgen en rijzen;

1365 Ze was bleek en vaak weer rood.

Die in de zaal feesten groot

Maakten, deden haar vaak jammeren.

Te deur ging ze van de kamer,

Om te horen of die knapen

1370 Noch riepen om enig slapen.

Daar bleef ze lang staan stil,

Van koude gedoogde ze onwil.

メHeer God,モ sprak zij, メhoe mag dit wezenモ

メWanneer port er een van dezen?

1375 メHebben ze gezegd in waren zaken,

メDat ze heden niet zullen slapen?

メWie zag ze aldus waken tot hier?

メHebben ze te slapen geen verlangen?

メVerdwaast volk van dolle zeden!

1380 メDie middernacht is bijna geleden,

メHet is de dag niet ver.

メIk mag zelf wel wezen boos.

メIk onderwind me vreemde dingen:

メMaar recht was het dat me mij ving

1385 メAls een onreine dief!

メNu mag aan me merken mijn lief

メGrote dolheid: ik ben te graag!

メWat helpt het dat ik te lang hier sta?

メJa en ben ik dus niet in gevaar,

1390 メDat hij hedenmeer niet komt hier.

メTen eerste dat tot hem komt mijn bode.

ヤIk ben een dwazin, bij God,

ヤDat ik hier sta zo lange stond!

メMe berouwt het dat ik het begon.モ

1395 Ze verlaat de deur en gaat te bed:

Maar dit zegt mij mijn wedde,

Dat ze daar niet lag zal duren. [44]

Ze mag het niet bezuren:

Van het bed sprong ze gelijk

1400 En heeft een venster geopend;

Ze wil de maan gelijk bekennen.

Meteen vernieuwde haar de minne.

Ze sprak: メIk heb nu gedacht,

メHet is na middernacht.モ

1405 Dat venster sloot ze en ging vandaan,

Zeer gram, naar mijn waan.

In die kamer stond ze stil:

Ze had een deel haar wil,

Want de heren zich alle scheiden

1410 En te slapen bereiden.

Te deur ging ze bleek en vaal.

Ze zag achter de zaal

De bedden maken hier en daar.

Daarbij werd ze gelijk gewaar

1415 Dat ze snel zouden slapen.

Hierna ging ze weer gapen,

Achter de kamer luisteren en spieden.

En ging door de gaten zien

Of ze allen waren gelegen.

1420 Ze merkte erg goed waar tegen

Jason lag: dat was haar les.

Toen ging ze zoeken vertroosting

Aan haar meesteres; helemaal

Zei ze haar die zaak zonder iets te verbergen:

1425 メTot dat bed, heb jij dat verstaan,モ

Sprak Medea, ヤzal je gaan.

メDie daarop ligt, breng me gereed,

メHeimelijk, zodat niemand het weet.モ

-メMinne, ga verder slapen gelijk,

1430 メDat wordt erg goed gedaan.

メDie nacht is een deel gegaan. [45]

メHij mocht zich dorpsheid verstaan,

メWas ge te bed nog niet.モ

Medea deed dat men haar zei:

1435 Zij deed af haar gewaden

En ging te bed, met goeden stade,

Op een bed dat duur was,

Ik waan van een betere nooit men las:

Die sponden van zilver, die onderlaag goud.

1440 Daarin menige dure robijn,

Smaragd, topaas en saffieren,

En menigerhande dure,

Die rijk zijn allemaal.

Zo goede kwamen niet te Thessali.

1445 Die slaaplakens wit van zijde,

Men vindt niet zulke goede nu ten tijden:

De oorkussen goed en fijn,

Nooit had er beter mogen zijn;

De bedekking was zeer goed,

1450 Daarin een pen in stond

Van een duur licht alzo helder

Bij nacht of het een vuur was;

Dat laken, daarvan schrijven de klerken,

Was van Saracenen werk.

1455 Die maagd is te bed gegaan,

Die schoon was en goed gedaan.

Ze was het wel waard dat ze daarop lag,

Want niemand haar gelijke zag.

Die kwee gaat al dat ze mag

1460 Te bed daar Jason lag,

En ze nam hem bij de hand,

Zodat niemand het ondervond.

Jason die stond op gereed:

Rijk heeft hij hem gekleed.

1465 Heimelijk en erg zacht [46]

Ze hem snel in die kamer bracht,

Daar het licht was en erg helder,

Want 2 toortsen branden daar.

De deur sloot vast die kwee

1470 En leidde hem ter juffrouw alleen.

Als hem Medea komen ziet

Sluit ze haar ogen en beweegt niet.

Hij, die in het hart had zuur,

Nam in zijn hand de bedekking.

1475 Maar Medea die vernam het

En gebaarde of ze zich schaamt,

En zei: メWie heeft u hier gebracht?

メGe hebt genoeg gewaakt deze nacht.

メIk hoorde daar buiten zulk gerucht

1480 メDat ik nauwelijks slapen mocht.モ

-メJuffrouw, ik zoek geen ander geleide

メDan u. Dat merk wel gereed.

メIk ben gekomen in uw gevangenis,

メIk hoop dat gij mij geen kwaad zal doen.モ

1485 Die oude kwee heeft ze gelaten

En ging schaven haar straten.

Jason sprak allereerst te voren:

ヤIk ben uw ridder, maagd uitverkoren,

メEn zal zijn, zo waar ik keer,

1490 メEn zal blijven immermeer.

メIk bid u, na dien dat het staat

メDat ge manschap van mij ontvangt,

メEn ik niet meer doe

メAnders, dan dat gij mij aanraad daartoe.モ

-Medea sprak: メNu hoor, Jason,

メGij hebt beloofd, dat zal je doen

メZonder enige valse keer.

メGij mag me geloven meer.モ

-メJuffrouw, メ antwoorde Jason, [47]

1500 メDit wil ik u zeker doen

メAls gij zelf wil en begeert:

メDus wees altijd onvervaard.モ

Een zijden hemd deed ze aan,

Daarover een grauwe pels, ik waan.

1505 Ze ging weg en bracht een beeld

Van Jupiter, de dappere held,

Die ze hield voor haar God.

メJason, nu merk dit gebod:

メDit is Jupiter, mijn echte heer.

1510 メIk spot niet me u min of meer.

メGij zal me hier nu zeker maken

メVan mij en van u die zaken.

メGij zal zweren en zeggen,

メEn uw hand hierop nu leggen,

1515 メDat gij trouw al uw leven

メHouden zal en niet opgeven,

メEn dat gij voor mij altijd zal zijn

メGoed, en doen de wil van mij.モ

Jason zwoer al haar wil daar,

1520 Maar meinedig bleef hij daarnaar:

Dat schrijft Ovidius zonder sparen.

En wie het meest schuldig daaraan was

Mag ik u niet maken kond.

Ik heb genoeg te doen ter stond.

1525 Waarom zou ik u nu langer laten lijden?

Zij verzamelden onder hen beiden

De nacht met erg grote vreugde.

Want ze zich onderling trouwden.

Elk deed graag dat de ander wou.

1530 Die dag kwam hen te gauw,

En Jason sprak tot haar:

メVrouwe, ik wordt de dag gewaar.

メIk mag niet langer zijn bij u, [48]

メIk moet tot mijn bed nu

1535 メNu peinst zo, vrouwe, om mijn behoefte,

メDat ik het u bedank eer ik sterf.モ

-メVriend, laat al uw zorgen staanモ

Sprak Medea, メdat is gedaan.モ

 

Beide syn sy opghestaen

1540 Ende in cemenade ghegaen.

Medea nam een gulden forsier

Daeraen ghemaect was menich dier.

Ende toech daeruytte een figuer,

Ghemaeckt by consten ende manier.

1545 メVrient, メsprac tot hem die joffrouwe,

メDit neempt mit u. Dit is ghetrouwe:

メAlso lange als ghy dit aver u draghet

メBlyft ghy altoes onversaghet.モ

Een salve gaf sy hem daernaer.

1550 Hoe men se noemt en weet voerwaer:

メHiermede salvet uwe lede.

メU ist des wel te doen meede.

メSo en dorft dy oec van dien

メNoch serpent noch vlamme ontsien.

1555 メEnde neemt hier oec dit vingherlyn:

メSyns ghelyc en mach nerghent syn.

メWeet oec wel dat die steen

メDat alreduerste dinc is een.

メSo wie dat aen de vingher hadde.

1560 メHy en dorft ontsien worm noch padde,

Noch gheen wapen die men vint,

メNoch toverye noch serpent,

メNoch hy en mach in gheenre manieren

メIn water verdrincken noch in vuere.

1565 メNoch heft die steen ander virtuyt:

メWilde gaen sonder gheluyt

メEnde sonder scade ende sonder verdriet. [49]

メAlsoe dat men u niet en siet,

メNeemt den steen in u hant:

1570 メDes ben ic borghe ende pant

メDat u nyemant en sal sien.

メEnde als ghy des niet en wilt plien,

メSo laet den steen syn onbedeckt,

メTen is man noch wyf die daerop mect.

1575 メEnde ghy wert al onghesien.

ヤDus en mach u niet misschien

メNu hoyt wel myn vingherlyn,

メIc mynnet voer alle dinc die syn.モ

Daerna gaf sy hem enen brief.

14580 メJason, メ sprac sy, メsuete lief,

メIst dat ghy den ram ghewint,

メSo en gaet vorder niet en twint,

メEer ghy uwe sacrificie doet:

メDus sachty der Gade moet.

1585 Wert dat ghy niet doen en wout.

メIc waen ghyt duer ontgelden sout.

メHaeren moet suldydus sachten.

メDaerna suldy u dies wachten,

メDat ghy sult lesen mitter vaert

1590 メDriewerf dit gescrifte te oestenwert.

メVergheet ghy des, ghy syt gescent.

メSiet hiertoe een duer ciment:

メWerpt dit al in cortter stont

メDen ossen in haren mont

1595 メEnde in haer nesegate schier;

ヤDus wort pays van haren vuer.

メVer voren doetse ende el niet.

メMer wacht u wel dat ghy se niet en siet.

メGaet dan henen in cortten tyden

1600 メTeghen dat groet serpent stryden:

メHet sal grote weer doen.

メMer en vervaert u niet, Jason. [50]

メTen sal niet, sonder waen,

メTegen u moghen ontstaen.

1605 メDie tande sclach uyt mit dynen swerde,

メSaegse op dy gherdyder eerde,

メWant aldus moetet gheschien:

メDaer saltu schier wassen sien

メRidderen die syn ghewapent wel,

1610 メTen orloghe herde snel.

メWerpt op hem mitter eerden:

メEllic sal den anderen mitten swerde,

メDaer ghy siet, te stucken sclaen.

メAls u dit heves ghedaen,

1615 メSo hefstu dyne dinc al volbracht.

メDie du so verre heves ghesocht.

メDen Gaden danckt des alleweghe

メDaer du by heves ghehadt den seghe.

メDan daerna so staet die ram,

1620 メDie is wel te maten tam.

メNeemt den vacht ende maeckt u dane.

メGhy en hebt daer langher niet te stane,

メMer coemt schier ten scepewert

メSo ghy yerst moghet mitter vaert.

1625 メIc en weet u wat ghewysen meer,

メMer ic bid u herde seer

メDat ghy die sake aldus doet.

メNu gaet wech, alst u dunckt goet.

メNiet langher en moghen wy hier staen:

1630 メDie son sal saen rysen gaen.モ

Beide zijn zij opgestaan

1540 En in kamer gegaan.

Medea nam een gouden kist

Daaraan gemaakt was menig dier.

En trok daaruit een figuur,

Gemaakt bij kunsten en manier.

1545 メVriend, メsprak tot hem die juffrouw,

メDit neem met u. Dit is getrouw:

メAlzo lang als gij dit over u draagt

メBlijft gij altijd onverschrokken.モ

Een zalf gaf ze hem daarnaar.

1550 Hoe men het noemt en weet voorwaar:

メHiermee zalft uw leden.

メU is het dus wel te doen mede.

メZo durft u ook van die

メNoch serpent nog vlam ontzien.

1555 メEn neem hier ook dit ringetje:

メZijn gelijke mag nergens zijn.

メWeet ook wel dat die steen

メDat aller duurste ding is een.

メZo wie dat aan de vinger had.

1560 メHij durft ontzien worm noch pad,

Nog geen wapen die men vindt,

メNoch toverij nog serpent,

メNog hij mag in geen manieren

メIn water verdrinken noch in vuur.

1565 メNog heeft die steen een andere kracht:

メWil ge gaan zonder geluid

メEn zonder schade en zonder verdriet. [49]

メAlzo dat men u niet ziet,

メNeem de steen in uw hand:

1570 メDit ben ik borg en pand

メDat u niemand zal zien.

メEn als gij dit niet wil gebruiken,

メZo laat de steen zijn onbedekt,

メHet is man nog wijf die daarop let.

1575 メEn gij wordt al ongezien.

ヤDus mag u niets misgaan

メNu behoed goed mijn ringetje,

メIk bemin het voor alle dingen die er zijn.モ

Daarna gaf zij hem een brief.

14580 メJason, メ sprak zij, メzoete lief,

メIs het dat gij de ram wint,

メZo ga verder niet een stap,

メEer gij uw offerande doet:

メDus verzacht gij de Goden gemoed.

1585 Was het dat gij het niet doen wou.

メIk waan gij het duur ontgelden zou.

メHun gemoed zal ge dus verzachten.

メDaarna zal ge u dus wachten,

メDat gij zal lezen met de vaart

1590 メDriemaal dit geschrift te oosten waart.

メVergeet gij dit, gij bent geschonden.

メZie hiertoe een dure loog:

メWerpt dit al in korte stond

メDe os in haar mond

1595 メEn in haar neusgaten snel;

ヤDus wordt vrede van haar vuur.

メVer te voren doe het en anders niet.

メMaar wacht u wel dat gij ze niet ziet.

メGaat dan heen in korte tijden

1600 メTegen dat groot serpent strijden:

メHet zal grote verweer doen.

メMaar wees niet bang, Jason. [50]

メHet zal niet, zonder waan,

メTegen u mogen ontgaan.

1605 メDie tanden sla uit met uw zwaard,

メZiet ge ze op de bereide aarde,

メWant aldus moet het geschieden:

メDaar zal u snel groeien zien

メRidders die zijn gewapend goed,

1610 メTe oorlog erg snel.

メWerp op hen met de aarde:

メElk zal de anderen met het zwaard,

メDaar gij het ziet, te stukken slaan.

メAls u dit heeft gedaan,

1615 メZo hebt u uw ding al volbracht.

メDie u zo ver heeft gezocht.

メDe Goden bedank dus altijd

メDaar u bij heeft gehad de zege.

メDan daarna zo staat die ram,

1620 メDie is uitermate tam.

メNeem de vacht en maakt u vandaan.

メGij hebt daar langer niet te staan,

メMaar kom snel te scheep waart

メZo gij eerst mag met een vaart.

1625 メIk weet u niet wat te wijzen meer,

メMaar ik bid u erg zeer

メDat gij die zaken aldus doet.

メNu ga weg, als het u dunkt goed.

メNiet langer mogen wij hier staan:

1630 メDie zon zal gelijk rijzen gaan.モ

 

 

Jason helde se ende custe

Also ducke alst hem luste.

Oerlof nam hy aen haer saen

Ende is op syn bedde ghegaen

1635 Nu is hy vroe ende blyde

Ende scliep al totter priemtyde. [51]

Sy was van waken worden moede.

Syns lyfs was hy sonder hoede.

Ontwaeckt wert hy ende sach

1640 Dat bynae was middach.

Hy stont op ende maeckten hem ghereet

Ende wilde daer hy dwonder weet.

Syn ghesellen worden vervaert

Alst hem so recht ernste wart.

1645 Certes sach wel dat Jason

Ghene sake wilde doen.

メJason, メ sprac, メnoch cleen noch groet

メEn wil ic scout hebben diere doot.

メDoet ghy mynen wille, twaeren,

1650 メTen vluys en soud niet vaeren,

メWant nyemant en keerden dane,

メDie die wille had te bestaen.

メDie Gade hebbent wel bedacht.

メSy en willen niet dat die vacht

1655 メEnich man doen syn hant:

メDat is ons allen wel bekant.

メHets misdaen, wildy daer vaeren.

メMer ic segdy, sonder spaeren,

メDaed icker toe cracht of ghewelt,

1660 メHet worde te laster van my ghetelt.

メDaertoe dyns selfs raet

メBy tyden dunckt my wesen quaet.モ

Jason is die achterleecht laatste lacht

Dat Certes die coninck seget.

1665 Ende wat so hem ymant bat,

Hy maeckte hem henen uytter stat.

Hem volgden haer juxen ende baronen,

Syne ghesellen, mit Thelamone,

Totdat sy ten oever waeren

1670 Daer Jason soud aver vaeren. [52]

Daer moste blyven al dat heer

Ende hy moste aver dat veer,

Mer ten was niet herde breet,

Anderhalf myle, na dat ic weet.

1675 An dander syde lach deylant.

Nie wyt, mer tscoenste dat men vant.

Daer sal hy vynden dat hy sochte

Ende daventuer die hy roecht.

Opten oever deed hy an

1680 Syn halsberch, die stoutte man:

Syn knielinghe deed hy yerst ane,

Men vynt gheen so grote, ic wane;

Cousen van stale, daerop die spaeren

Van fynen goude, als wyt horen;

1685 Daerna trac hy syn halsberch an,

Den besten die noyt man ghewan,

-Na hem was hy gescapen wael-

Maelgien goet van fynen stael;

Op thoeft heft hy den hellem gheset,

1690 Noyt en was gheen ghemaket bet:

Van goude een daerom ghebonden

Daer der Gaden naem in stonden;

Achter in scouder, ic weet wel,

Ende voren een duer berikel.

1695 Ic waen hy groet sotheit dochte

Die enen beteren wilde ofte sochte.

Daernae gorden hy een duer swert,

Dat beste een dat ye ghewart:

Den hilt had hy van yvore,

1700 Daerop, als ic bescreven hore,

Enen bokel van fynen goude,

Ic waen dat hy ander bokel en woude.

Enen spiet, den scarpste die men vant,

Nam hy mede in syn hant.

1705 Tyerst dat hy had die wapen ane [53]

Wilde Jason vaeren van dane.

Thelamon, Nestor ende Hercules,

Teseus, Serus ende Caloes,

Melaghar ende Pirothenus.

1710 Achilles vader Peleus,

Castor ende Pollux die by hem stont,

Custen Jason aen synen mont

Ende allen die ghesellen mede.

Hy sceiden mit groter serichede.

1715 Jason selven ruemden tlant

Mit enen boetken altehant,

Dat was wel te maten cleen.

Sonder scipman voer hy alleen:

Hy royde hene mitter vaert

1720 Mit beide handen ten landewert.

Baven den toerne stont Medea,

Daer hy voer ende sach hem na.

Sy weende –wat mocht sy doen mee?-

Als sy hem sach in die see.

1725 Stille sprac sy ende heymelic:

メJason, ic waen my thertte bricke.

メCume blyve ic in den sinne,

メEn weet of ic meer sal ghenesen,

1730 メMer ten mach niet anders wesen.

メIc waen my nummer goet gheschie

メEer ic u mitten oghen sie.

メVaer heb icks ende onghedout,

メDat ghy yet vergheten sout

1735 メDat ic u leerden huden by tyde,

メNummermeer en werd ic blyde

メEer ic u heb in mynen arme.

メIc bid den Gade dat hem ontferme

メEnde sy hem op u niet en erren.

1740 メGhy sult my al te langhe merren. [54]

メMer dat suete smaeckt bet

メAls ment na dat suer et.モ

Jason heft hem also ghemoyt

Dat hy ten lande quam gheroyt.

1745 Hy en merret langher niet,

Syn swert nam hy ende syn spiet.

Den boet ruemden hy tehant,

Ghewapent ghinc hy op dat lant.

Hy sach die serpent ende oec den stier,

1750 Enen ram mitten vlies diere:

Het scheen so claer teghen die sonne,

Ten is niemant die ghemercken konne.

Uytten nesen ende uytten monden

Van den ossen daer sy stonden,

1755 Ghinc die vlamme also claer

Alsof die werlt verbernet waer.

Jason nam die salve diere

Ende bestreck hem selven schiere.

Die figuer nam hy daernaer,

1760 Die hem gaf Medea:

Op synen helm heft hy se geleecht,

Als hem Medea heft gheseecht.

Sacrificien maeckten hy den Gaden.

Als hem Medea had ghebaden.

1765 Die woerd die sy hem beval

Las hy driewerf aver al.

Totten ossen ghinc hy schiere:

Dor die hette van den vuere

Veel na was verbernt syn schilt,

1770 Altemael daer hy en hielt.

Dat dinc werp hy in cortter stont

In haer nese ende in haeren mont.

Doe was dat vuer saen ghedaen.

Ver voren deedt hyt eer hy se saen [55]

1775 Mer hy en sachter altoes niet

Also als hem Medea hiet.

Wat sy hem hiet dat deed hy al,

Dat was hem een groot gheval.

Doe dese saken was gheint,

1780 Ghinc hy soecken dat serpent.

Ende tierst dat hem die serpent versach

Wispelet lude al dattet mach,

Het huylde ende creet na syn manier

Ende venyn ghemenckt mit vuer.

1785 Het bries so die eerde scheen breken.

Dat lant wert alom ontsteken.

Ten was nyemant in mynen waen

Die voer hem konde ghestaen.

Waer Jason niet so wel behoet,

1790 Hy laghe schier onder die voet,

Want dat venyn ende brant

Hadden ghedoet altehant.

Met tghescryfte ende die coniuere

Ende dartoe mede die figuere

1795 Was hem daer hulpich ghenoech,

Ende dat vingherlyn dat hy droech,

Hy stacker op ontwe syn spiet,

Mer hy en moechts ghewonden niet.

Hy scloegh so seer mitten swerde

1800 Dat die sclaghe voeren in die eerde,

Mer so sterck was hem die huyt

Dat die sclaghe al spronghen uyt.

Het stac en dicke oec der neder

Dat hy mit pynen op stont weder.

1805 Seer vernoyt den stoutten man

Dat hys ghedoghen niet en can.

Het werp sulcke vuer uyt synen monde

Dat hy cume ghedueren conde,

Dat hem tsweet uytten leden ran. [56]

1810 Mer doch hyt gheluc ghewan

Ende syn swert also verdroech

Dat hy hem thoeft afscloech.

Waert yet veel langher ghebleven,

Jason had ghelaten tleven.

1815 Mittien trac hy uyt die tande,

Hy saeyde se op dat eerde lande.

Ridderen quamen daeraf tehant,

Die wapene saghen sy op dat sant.

Jason wierp op hem die eerde:

1820 Ellic doden den anderen mitten swerde.

Nu wast altemael gheint

Syn arbeit ende syn parlement:

Des seit men hem groot eer.

Hy danckten synen Gaden seer.

1825 Mittien ghinc hy totten ram,

Schier hy hem tvlies afnam.

Niet langher en wilde hy daer staen

Omdat hem mochte te quade vergaen.

Ten sceep keerde hy sonder sparen

1830 Ende wilde weder te lande varen

Mitten vacht die hy brochte.

Hy royden so hy best mochte.

Medea wast dien yerst sach,

Daer sy opter tynnen lach.

1835 Haer hert ontdeed haer wel wyde.

Bleec wert sy in cortten tyde,

Bloet liep haer weder onder doghen.

Nu mach sy wel blytscap toghen.

Hercules ende die andere heren

1840 Saghen Jason wederkeren

Blyde waeren sy dat hy quam,

Mer Certes was wel gram

Jason quam aen dat lant.

Uytten boet ghinc hy tehant. [57]

1845 Ic en can die blytscap niet ghetellen

Die doe maeckten al syn ghesellen.

Want sy en alle hadden weert.

Ontwapend was hy mitter vaert.

Alle die lude diet vernamen

1850 Quamen ghinder al te samen

Te sien dat vlies, dat was rycke:

Nye en sach man dies ghelycke.

Het seid menich jonghelinc

Dat nye man sach so dueren dinc.

1855 Oeck swoeren sy lude ende stille,

Hadt niet ghewest der Gaden wille

Ende en haddens sys niet willen gonnen,

Nummermeer en waert ghewonnen.

Hoe mocht yemant so stout wesen

1860 Dat hy sulcs dinc mocht ghenesen!

Jason heves eer groot

Dat hyt bestont mit sulcken moet.

Medea ghinc by synre syden.

Noyt en was wyf also blyde.

1865 Die coninck leyden bynnen der stede,

Daer hy hem groet eer deede.

Als Jason in den sael quaem

Ende Medea dat vernam

Custen sy hem ende dreef groot speel.

1870 Sy hadde gherne, dorst sy wel,

In haeren witten arm ghenomen

メTe nacht,モ sprac sy, メsuldy comen

メHeymelicke, als tyt sy,

メIn die camer spreken my.モ

1875 –メVrouwe, メ sprack hy, メic doet gherne.

メWat ghy wilt, my en staets tonberne

メEen twint niet.モ Een scoen bat

Was hem ghereet. Doe hy in dat

Ghedwoghen was, is hy ghegaen [58]

1880 Uyt ende hevet aenghedaen

Rycke clederen: ghy sult weten

Dat sy se gaf, die syns vergheten

Niet en can. Wat helpt ghelesen

Veel hieraf? Men ghinc na desen

1885 Ethen. Waerom maeck icket lanc?

Sy hadden spyse ende dranc

Wats sys wouden, hoer ic saghen.

Alle die maent die sy daer laghen,

Die ii ghelieven hebben tyts ghenoech

1890 Te doen al haer ghevoech.

Sy hadden blytscap ende groot doen

Medea ende haer amys Jason,

Ende als Jason voer uytter stede

Voer die scoen Medea mede.

1895 Die mynne die sy heft ghedraghen

Deedse sceiden van haeren maghen

Ende varen mit enen vremden man.

Ic waen dat sy der synt niet aen en wan.

Wast als ic in boecke bekande,

1900 Haer quam der synt af grote scande.

Sy was die hem syn leven gaf,

Al wast dat hy der synder sceit af.

Hy hoendese, des heb ic rouwe,

Ende loende her qualic haer trouwe.

1905 Die Gade wrakent op hem seer,

Dat hy haer deed sulc onneer.

Ic moet dat laten, want ander saken

Syn die my onledich maken.

Tierst dat sy in Griecken quamen

1910 Ende syn maghe dat vernamen,

Ontfinghen sy se blydelicke

Beide die arme ende die rycke.

Hem dunckt dat hem wel sy comen

Dat hem die vaert ghinc te vromen. [59]

1915 So wie dat sach dat duere vlies

Hy had groet wonder dies,

Jason ontfincs groten lof

Averal in der heren hof,

Syn oem deed hem grote eer,

1920 Ende hy en toenden hem myn noch meer

Dat hy hem yet arges gonste:

Hy was een diet wel decken conste,

Waer desen nyt voer ende is bleven

En wort u niet van my bescreven.

1925 Benoot en dichtes niet meer voert

Dan hys vant in Dares woert,

Noch Jacop en dicht niet daernaer

Anders dan hy hout voer waer,

Synt dat Dares en scryft niet.

1930 Die wil horen nu een liet

Van de hoeghsten orloghe dat ye was,

Als Jacop in den Walsche las,

Van stryde, van hoghen tornoye

Daer menich in wat te vernoye,

1935 Hoe dat ridderscap van Griecken

Voer Troyen maeckten menighen siecken,

Ende hoe sy braken die stat,

Als ons dit boecke vertelt dat,

Wanttet ghedicht sal syn van my

1940 Also als icket bescreven sie.

Jason omhelsde haar en kuste

Alzo vaak als het hem lustte.

Verlof nam hij aan haar gelijk

En is op zijn bed gegaan

1635 Nu is hij vrolijk en blijde

En sliep al tot de priemtijd. [51]

Ze was van waken geworden moe.

Zijn lijf was hij zonder hoede.

Ontwaakt werd hij en zag

1640 Dat het bijna was middag.

Hij stond op en maakte hem gereed

En wilde daar hij het wonder weet.

Zijn gezellen worden bang

Als het hem zo recht ernstig werd.

1645 Certes zag wel dat Jason

Die zaak wilde doen.

メJason, メ sprak hij, メnog klein nog groot

メWil ik schuld hebben van uw dood.

メDoet ge mijn wil, te waren,

1650 メTot het vlies zou ge dan niet varen,

メWant niemand keerde er vandaan,

メDie de wil had het te bestaan.

メDie Goden hebben het goed bedacht.

メZe willen niet dat die vacht

1655 メEnig man doet zijn hand:

メDat is ons allen wel bekend.

メHet is misdaan, wil gij daar varen.

メMaar ik zeg u, zonder sparen,

メDeed ik er toe kracht of geweld,

1660 メHet wordt als laster van mij verteld.

メDaartoe uw eigen raad

メBij tijden lijkt mij te wezen kwaad.モ

Jason is die later het laatste lacht

Dat Certes die koning zegt.

1665 En wat zo hem iemand bad,

Hij maakte hem heen uit de stad.

Hem volgden hun rechters (?) en baronnen,

Zijn gezellen, met Thelamone,

Totdat ze te oever waren

1670 Daar Jason zou over varen. [52]

Daar moest blijven al dat leger

En hij moest over dat veer,

Maar het was niet erg breed,

Anderhalf mijl, naar dat ik weet.

1675 Aan de andere zijde lag het eiland.

Niet wijd, maar het schoonste dat men vond.

Daar zal hij vinden dat hij zocht

En het avontuur die hij raakt.

Op de oever deed hij aan

1680 Zijn mali創kolder, die dappere man:

Zijn knie bedekkingen deed hij eerst aan,

Men vind geen zo grote, ik waan;

Kousen van staal, daarop die gespen

Van fijn goud, zoals wij het horen;

1685 Daarna trok hij zijn mali創kolder aan,

De beste die ooit een man won.

-Naar hem was het geschapen goed-

Mali創 goed van fijn staal;

Op het hoofd heeft hij de helm gezet,

1690 Nooit was er een gemaakt beter:

Van goud en daarom gebonden

Daar de Goden namen in stonden;

Achter in schouder, ik weet wel,

En voren een dure beril.

1695 Ik waan hij grote zotheid dacht

Die een betere wilde of zocht.

Daarna omgorde hij een duur zwaard,

De beste een dat ooit werd:

De hilt had hij van ivoor,

1700 Daarop zoals ik beschreven hoor,

Een knop van fijn goud,

Ik waan dat hij een andere knop wou.

Een spies, de scherpste die men vond,

Nam hij mede in zijn hand.

1705 Ten eerste dat hij had die wapens aan [53]

Wilde Jason varen vandaan.

Telamon, Nestor en Hercules,

Theseus, Serus ende Caloes,

Melaghar en Pirothenus.

1710 Achilles vader Peleus,

Castor en Pollux die bij hem stond,

Kusten Jason aan zijn mond

En al die gezellen mede.

Hij scheidde met grote zerigheden.

1715 Jason zelf ruimde het land

Met een bootje gelijk,

Dat was wel uitermate klein.

Zonder schipper voer hij alleen:

Hij roeide heen met een vaart

1720 Met beide handen ten lande waart.

Boven de toren stond Medea,

Daar hij voer en zag hem na.

Ze weende –wat mocht ze doen meer?-

Toen ze hem zag in die zee.

1725 Stil sprak ze en heimelijk:

メJason, ik waan dat mij het hart breekt

メNauwelijks blijf ik in de zin,

メEn weet niet of ik meer zal genezen,

1730 メMaar het mag niet anders wezen.

メIk waan mij nimmer goeds geschiedt

メEer ik u met de ogen zie.

メGevaar heb ik en ongeduld,

メDat gij iets vergeten zou

1735 メDat ik u leerde heden op tijd,

メNimmermeer wordt ik blijde

メEer ik u heb in mijn armen.

メIk bid de Goden dat ze hem ontfermen

メEn ze hem op u niet ergeren.

1740 メGij zal me al te lang dralen. [54]

メMaar dat zoete smaakt beter

メAls men het na het zure eet.モ

Jason heeft hem alzo vermoeid

Dat hij te land kwam geroeid.

1745 Hij draalde langer niet,

Zijn zwaard nam hij en zijn spies.

De boot ruimde hij gelijk,

Gewapend ging hij op dat land.

Hij zag dat serpent en ook de stier,

1750 Een ram met het vlies duur:

Het scheen zo klaar tegen de zon,

Er is niemand die het merken kon.

Uit de neus en uit de mond

Van de os daar ze stond,

1755 Gingen die vlammen alzo helder

Alsof de wereld verbrand was.

Jason nam die zalf duur

En bestreek hem zelf snel.

De figuur nam hij daarnaar,

1760 Die hem gaf Medea:

Op zijn helm heft hij het gelegd,

Als hem Medea heeft gezegd.

Offerande maakte hij de Goden.

Als hem Medea had gebeden.

1765 Die woorden die zij hem beval

Las hij driemaal over al.

Tot de ossen ging hij snel:

Door de hitte van het vuur

Bijna was verbrand zijn schild,

1770 Helemaal daar hij het hield.

Dat ding wierp hij in korte stond

In hu neus en in hun mond.

Toen was dat vuur gelijk gedaan.

Ver voor deed hij het eer hij ze gelijk [55]

1775 Maar hij bezag ze altijd niet

Alzo als hem Medea zei.

Wat ze hem zei dat deed hij al,

Dat was hem een groot geluk.

Toen deze zaak was ge訴ndigd,

1780 Ging hij zoeken dat serpent.

En ten eerst dat hem die serpent zag

Siste het luid alles dat het mag,

Het huilde en krijste naar zijn manier

En venijn gemengd met vuur.

1785 Het brulde zo dat de aarde scheen te breken.

Dat land werd alom ontstoken.

Er was niemand in mijn waan

Die voor hem kon staan.

Was Jason niet zo goed behoed,

1790 Hij lag snel onder de voet,

Want dat venijn en brand

Hadden hem gedood gelijk.

Met het schrift en de bezwering

En daartoe mede die figuur

1795 Was hem daar behulpzaam genoeg,

En dat ringetje dat hij droeg,

Hij stak er in stukken zijn spies,

Maar hij mocht het verwonden niet.

Hij sloeg zo zeer met het zwaard

1800 Dat die slagen voeren in de aarde,

Maar zo sterk was hem de huid

Dat die slagen al sprongen uit.

Het stak hem vaak ook ter neer

Dat hij met pijnen op stond weer.

1805 Zeer vermoeid de dappere man

Dat hij het niet gedogen kan.

Het werpt zulk vuur uit zijn mond

Dat hij het nauwelijks verduren kon,

Dat hem het zweet uit de leden rende. [56]

1810 Maar toch hij het geluk won

En zijn zwaard alzo verdroeg

Dat hij hem het hoofd afsloeg.

Was het iets langer gebleven,

Jason had gelaten het leven.

1815 Meteen trok hij uit de tanden,

Hij zaaide ze op dat aarde land.

Ridders kwamen daarvan gelijk,

De wapens zagen ze op dat zand.

Jason wierp op hen die aarde:

1820 Elk doodde de andere met het zwaard.

Nu was het allemaal ge訴ndigd

Zijn arbeid en zijn gesprek:

Dus zegt men hem grote eer.

Hij bedankte zijn Goden zeer.

1825 Meteen ging hij tot de ram,

Snel hij hem het vlies afnam.

Niet langer wilde hij daar staan

Omdat hem mocht te kwaad vergaan.

Te scheep keerde hij zonder sparen

1830 En wilde weer te land varen

Met de vacht die hij bracht.

Hij roeide zo hij het best mocht.

Medea was het die hem het eerste zag,

Daar zij op de tinnen lag.

1835 Haar hart opende zich wel wijd.

Bleek werd ze in korte tijd,

Bloed liep haar weer onder de ogen.

Nu mag ze wel blijdschap getuigen.

Hercules en die andere heren

1840 Zagen Jason weerkeren

Blijde waren ze dat hij kwam,

Maar Certes was wel gram

Jason kwam aan dat land.

Uit de boot ging hij gelijk. [57]

1845 Ik kan die blijdschap niet vertellen

Die toen maakten al zijn gezellen.

Want ze alle hadden het waard.

Ontwapend was hij met een vaart.

Al die lieden die het vernamen

1850 Kwamen ginder alle tezamen

Te zien dat vlies, dat was rijk:

Niet zag men zijn gelijke.

Het zei menige jongeling

Dat men niet zag zoユ n duur ding.

1855 Ook zwoeren ze luid en stil,

Had het niet geweest de Goden wil

En hadden ze het niet willen gunnen,

Nimmermeer was het gewonnen.

Hoe mocht iemand zo dapper wezen

1860 Dat hij van zoユ n ding mocht te boven komen!

Jason heeft de eer groot

Dat hij het bestond met zulke moed.

Medea ging bij zijn zijde.

Nooit was een wijf alzo blijde.

1865 Die koning leidde hem binnen de stede,

Daar hij hem grote eer deed.

Toen Jason in de zaal kwam

En Medea dat vernam

Kuste zij hem en dreef groot spel.

1870 Ze had graag, durfde ze wel,

In haar witte armen genomen

メVannacht,モ sprak zij, メzal ge komen

メHeimelijk, als het tijd zij,

メIn die kamer spreken mij.モ

1875 –メVrouwe, メ sprak hij, メik doe het graag.

メWat gij wit, mij staat te ontberen

メHelemaal niets.モ Een schoon bad

Was hem gereed. Toen hij in dat

Gewassen was, is hij gegaan [58]

1880 Uit en heeft aangedaan

Rijke kleren: gij zal het weten

Dat zij ze gaf, die hem vergeten

Niet kan. Wat helpt het te lezen

Veel hiervan? Men ging na dezen

1885 Eten. Waarom maak ik het lang?

Ze hadden spijs en drank

Wat ze wilden, hoor ik zeggen.

De hele maand dat ze daar lagen,

Die 2 gelieven hebben tijd genoeg

1890 Te doen al hun gevoeg.

Ze hadden blijdschap en groot doen

Medea en haar vriend Jason,

En toen Jason voer uit de stede

Voer die schone Medea mede.

1895 Die mine die ze heeft gedragen

Deed haar scheiden van haar verwanten

En varen met een vreemde man.

Ik waan dat ze er sinds niet aan won.

Was zoals ik het in boeken bekende,

1900 Haar kwam er sinds van grote schande.

Ze was het die hem zijn leven gaf,

Al was het dat hij er sinds van scheidde af.

Hij hoonde haar, dus heb ik rouw,

En beloonde haar kwalijk haar trouw.

1905 De Goden wraakten op hem zeer,

Dat hij haar deed zulke oneer.

Ik moet dat laten, want andere zaken

Zijn die me druk maken.

Ten eerste dat ze in Griekenland kwamen

1910 En zijn verwanten dat vernamen,

Ontvingen ze hen blijde

Beide de arme en de rijke.

Hij denkt dat wel dat ze komen

Dat hem die vaart ging te baat. [59]

1915 Zo wie dat zag dat dure vlies

Hij had grote verwondering dus,

Jason ontving grote lof

Overal in de heren hof,

Zijn oom deed hem grote eer,

1920 En hij toonde hem niet min of meer

Dat hij hem iets ergs gunde:

Hij was een die het wel bedekken kon,

Waar deze nijd toe voer en is gebleven

Wordt u niet van mij beschreven.

1925 Benoot dicht het niet meer voort

Dan hij het vond in Dares woord,

Nog Jacop dicht niet daarnaar

Anders dan hij houdt voor waar,

Sinds dat Dares schrijft niet.

1930 Die wil horen nu een lied

Van de grootste oorlog dat er ooit was,

Als Jacop in het Waals las,

Van strijd, van hoge toernooi

Daar menigeen in wat te verdriet,

1935 Hoe dat ridderschap van Griekenland

Voor Troje maakte menige zieken,

En hoe ze braken die stad,

Als ons dit boek vertelt dat,

Want het gedicht zal zijn van mij

1940 Alzo als ik het beschreven zie.

 

Hercules en de eerste vernietiging van Troje.

 

Die heren clagheden haeren maghen

Hoe dat sy voer Troyen laghen

Ende hoe se die coninck dreyghet te sclaen,

Tenwaer dat sy voeren daer

1945 Ende men en wouts hem niet verdraghen,

Ende sy in die havene laghen.

Menich wrancter om syn hande

Als sy vertellen dese scande. [60]

Die hem boet Lamedoen.

1950 Des wert erre menich baroen.

Aver sot hielden sy Lamedoen

Dat hy soude syn so coen

Dat hy hem verboot dat merren.

Het deed menighen Grieck vererren,

1955 Die sworen menichwerf te voren

Dat sy dat rycke soude storen

Des stryts mach hy wel seker wesen.

Cume sals Troyen ghenesen

Ende selven blyft hy derom doot,

1960 Dat hy hem dat lant verboot.

Hercules, die wrede gast,

Nam op hem den meesten last.

Tsynen vrienden, tsynen maghen,

Voer hy jamerlick claghen

1965 Ende maeckten alle die Griecken erre

Op die van Troyen, al wast verre.

By synre beden, by synen woerde,

Also alst wyt bescreven hoerde,

Geschieden yerst groot verlies.

1970 Dares maeckt ons seker dies,

Te Parsen voer hy altehant,

Daer hy Castor ende Pollux vant.

Broederen warent ende coninghen beide.

Sy hadden tlant ende borghe ende schieheit.

1975 Sy seyden: メWy sullen, twaeren,

メOns scande wreken vaeren,

メDie ons die felle coninck boot,

メOm ons te letten cleyn ende groot.

メDat wees hy seker wel te voren,

1980 メHy en heft noch muer noch toren,

メWy en sullen se te stucken breken

メEnde ons scande mit eren wreken!モ

Seer verblyde des Hercules, [61]

Den heren beide dancten hy des.

1985 Hy voer daerna, al wast hem pyne,

Tot eenre stat, heit Salomyne.

Al daer so vant hy Thelamoen:

In Griecken en was gheen so coen

Noch so gehulpich synen vrient.

1990 Noch dien so mennich prinsche dient.

Sijn baetscap seit hy heme.

Thelamon seit en: メIc mene

メGhereet te wrekene onsen lachter,

メDat men niet en moghe hierachter

1995 メOnse kynderen dat verwyten.

メHy voer of hy ons soude verbyten

メDoe wy in synen lande laghen!

メOndanck heb hy van onsen maghen,

メDies hem hierachter sal tien.ユ

2000 Hy versekert hem mittien

Dat hy al synen wille dade.

Hercules seits hem groet ghenade.

Mittien voer hy weder thuys.

Oeck bat hy dat Peleus

2005 Te samen dade syn lude.

Hy sprac: メic segghe u, west blyde,

メDat lant is seer rycke, sonder hoede,

メEnde vol van groten goede.

メWy moghent wynnen ende breken

2010 メEnde mit cleyne pyne ons wreken.モ

Peleus sprac: メHy salder moghen

メGreven voeren ende hertoghen,

メSo menighen ridder ende sariant,

メWy sullen vaeren in dat lant

2015 メEnde een jaer daerin bedraghen,

メSonder oerlof te vraghen.モ

Hercules sprac: メGhy segt wel,

メGhy en moghet niet el [62]

メSegghen noch gheen ander mare,

2020 メDes ic alsoe blyde ware.モ

Tenen heer voer hy daernaer.

Die ouder was dan hondert jaer.

Synre baetscap en vergat hy niet

Ende wie dat hem hulpe behiet.

2025 Vertelden hy hem altemael.

Nestor sprac: メWeettyt wael,

メIc wil die alte yerste syn

メTe wreken den laster myn.

メAls ghy ghereet syt, sent my bade,

2030 メIck come, gheloef ic u by Gade,

メEnde brenghe mit my alsulcke gesellen

メDie die van Troyen sullen quellen.

メIc en hoerde meere, syt seker des,

メEnde langhen die my liever es.モ

2035 Nu is Hercules verblyt.

Ic waen hy langher niet en bit

Hy en sent uyt syn ghebot

Dat men die scepe doen int flot.

Selver bereyder hyder vyftien,

2040 Mit ridderen stout wel hondert ende tien.

Ende tyerst dat die wynter ghinc uyt

Ende boem groyen ende dat cruyt

Dat van coude was bedwonghen,

Eer die vogelkyn songhen,

2045 Marlen, lysteren ende weduwale,

Lewricken, quackelen ende nachtegalen,

Ende die doerne begonste te bloyen

Ende die bemden scoen groyen,

Ende die daghe waeren claer,

2050 Ghinghen die sceep daer.

Die heren die Hercules ontboot

Quamen alle cleyn ende groot. [63]

Niet eer en wilde sy dane vaeren

Eer sy alle versament waeren.

2055 Die seylen toghen sy op die maste

Ende maeckten hem te seewert vaste.

Sy en rusten dach noch nacht

Eer sy mit al hare macht

Totten lande quamen ghevaeren

2060 Daer sy om gheporret waeren.

Sy ginghen vaste henen jaghen

Tot sy tlant van Troyen saghen.

Dien dach lieten sy vergaen.

Doent avont was, voren sy saen

2065 Totter stat al te samen,

Daer alle die scepe hevene namen.

In den hoep hebben sy se ghedeylt,

Ende die scepe ghewacht mit ghewelt,

Ghewapent mit menighen dinghen

2070 Op aventuer oft hem misginghe

Dat men die scepe houden mochte

Ende daer ontvlien wie dats rochte.

Tierst dat onder was die maen

Begonst seer te donckeren aen.

2075 Die heren ginghen altehant

Uytten schepe op dat sant.

Sy hielden daer een parlement.

Peleus sprac voer alt convent.

Hy seid: メHoert, ghy baroen,

2080 メDie vroet syt, rycke ende coen.

メMen vint gheen ridderen by tyde

メDie u ghelycken in dat stryden.

メGhy hebt verwonnen menich lant

メEnde menighen stoutte viant,

2085 メWighe ghewonnen ende menighe stat:

メDes hebdy prys ende eer gehadt.

メAltyt haddyt tbeste gheval. [64]

メWant ghy hebt verwonnen al.

メNoch salt ons tbeste vergaen.

2090 メSo vele hebben wy al nu ghedaen

メDat wy syn comen in dit lant,

メDat is allen mannen onbekant.

メNu doen wy alle na dat staet

メEnde nemen al sulcken raet,

2095 メDaer wy by van onsen saken

メEerlic eynde moghen maken,

メEnde wy hem tlant wynnen of:

メDus blyft ons deere ende tlof.

メDrie saken wil ic u vertrecken,

2100 メDaer wy te recht op moghen micken.

メDeen is dat wy wreken die scande

メDie sy daden onsen lande,

メDoen sy ons volc henenjaegde

メEnde mit quade woerden versaegde.

2105 メDander is dat wy niet en sparen

メOnse vyande die ons vervaren.

メDaeraen sullen wy prys verwerven,

メWant als sy ons sien tlant verderven,

メSullen sy ons syn herde swaer:

2110 メMer dies ben ic sonder vaer.

メGhy en sult se so nauwe bedriven

メDat sy die edelste sullen bliven.

メDat derde doen ic u bekennen:

メIst dat wy Troyen verwynnen,

2115 メBeid silver ende gout roet

メIs daer ende scat soe groet,

メEnde ander rycheit menighertiere

メDat wy wynnen sullen schiere

メEnde mit ons voeren mit eren

2120 メAls wy te lande wederkeren.

メWy makent tlant al rycke ginder.

メBeide ons wyve ende ons kinder. [65]

メAl Griecken sals te rycker wesen,

Meer dan M jaer nae desen.

2125 メNu merckt, het sal daghen saen.

メWy en moghen hier niet langher staen.

メDie dach en sal niet langher sparenモ

メLaet ons besetten onse scaren,

メWapenen wy ons twaren,

2130 メAlso alst ons best tempt te waren.

メEen dinc dat ons te doen staet,

メDiet beter weet, hy geft den raet.モ

Hercules die gaf antwoerde:

メDit syn ghetrouwelicke woerde,

2135 メDie ons die coninck doet verstaen.

メWapenen wy ons: hets wel ghedaen.

メDeen deel van ons blive ter poert,

メDander blyft op sceepsboert.

メIc ende die coninck Thelamon

2140 メSullen gaen voer die baroen.

メGhy ander heren, volghet ons saen,

メSo moegdy ons in staden staen.

メEllickerlyc mit synre scaren.

メEer die dagheraet wort clare,

2145 メSullen wy die muere herde na trecken

メEnde ons in eenre stede decken.

メDie gheen die hier te scepe sien

メSullen hem deylen in drien

メDeen scaer sal leyden Castor,

2150 メEnde dander die oude Nestor,

メDie derde sy in Pollux hant.

メVoer die scepe op dat sant

メSullen sy ontbeiden tot sy comen.

メIc heb herde wel vernomen,

2155 メTierst dat se die coninck hier weet.

メHy ende al dat hem besteet

メSullen ons herde seer ontmoeten: [66]

メHier sal men se met swerde grueten.

メSy sullen u sucken so uyttermaten,

2160 メDie stat wort onbehoet ghelaten.

メDus sal der veel te tyde

メComen ten bitterlicken stryde.

メNyemant van al den vroeden

メEn sal die stallen willen hoeden.

2165 メAl hier suldy op desen lande

メOntmoeten uwe vyande.

メWy sullens daerby syn ontslopen,

メEnde alst volc al uyt is ghelopen,

メSullen wy springhen al uytter laghe:

2170 メDus sullen die van der stat versaghe.

メWy en vynden nyemant diet ons verbieden,

メWant daer en vynden wy gheen lude.

メAls wy bericht hebben die poert,

メMit onsen luden weder ende voert

2175 メSullen wy hem van achter volghen.

メDus wort daer menich man verbolgen.

メSullen sy dan al syn verloren,

メAls men se sclaet achter ende voren.

メAlle dusdanewys sullen wy der buten

2180 メAlle die van der stat scluyten.

メWillen sy dan ter stat weder tyden.

メSy moeten doer ons heer lyden:

メSy en quamen noyt in geenre straten.

メDaer sy so veel moste laten.

2185 メDoen wy se daer alle onneer.

メDit sweer ic voer u allen hier.

メSo wie dat kan, hy rade ons bat.

ヤIn mynen syn so dunckt my dat.

メDat dit dat beste sy ter noot

2190 Daer en was cleyn noch groot,

Ten dochte hem die beste raet.

Oec hoe die dinc daernae vergaet. [67]

In haer wapene liepen sy.

Als sy den dach saghen by,

2195 Scaerden sy theer opten sande.

Elck nam by hem die hy best kande.

Mit sarpen swerden, mit sconen scilde,

Wapenden sy hem als sy wilde.

Sy sceiden hem, sy en lietens niet,

200 Also als hem Hercules behiet.

Selve voer die prince voren

Mit ii dusent ridderen vercoren.

Ende Chatus soen Thelamon,

Die stout was, die coen baroen,

2205 Volgden mit ii dusent naer,

Wel ghewapent, weet voorwaer.

Peleus bet achter reet

Mit veel ridders stout ende wreet:

Wel iiii dusent teghen die stat

2210 Voerde hy der in den pat.

Die iii syn begayt ter cuere;

Banieren ende coffertuere

Hadden sy van menigher ghedaen.

Eer hem gaf die dach te verstaen,

2215 Bedecten sy hem alle ter cuere.

In die bougharde buten der muere,

Want teghen den somer alst groyt

Waeren sy gheblaet ende ghebloyt.

Dus decte se die groene haghe,

2220 Dat se die lude niet en saghen:

Niemant en wert hare gheware.

Die dagheraet scoen ende clare

Quam schier na hare wyse:

Die sonne begonst te rysen,

2225 Ende die lude al te samen

Saghen die Griecken ende quamen

Weder in die stat mit vresen. [68]

Want sy waende al van desen.

Dat sy alle te harnass waeren.

2230 Dat doet se alle droeven ende misbaeren.

Die lantlude waeren versaghet.

Sy vloen of sy waeren ghejaghet.

Beide in bossche oft in wrande,

Om die vrese van haren vyande.

2235 In Troyen quam saen die maere:

Daer bevede menich man van vare.

Die heren klaagden bij hun verwanten

Hoe dat ze voor Troje lagen

En hoe de koning hen dreigde te slaan,

Tenzij dat ze wegvoeren daar

1945 En men wou hen niet verdragen,

Toen ze in die haven lagen.

Menigeen wrong er om zijn handen

Toen zij vertelden deze schande. [60]

Die hen bood Lamedon.

1950 Dus werd kwaad menige baron.

Maar voor zot hielden ze Lamedon

Dat hij zou zijn zo koen

Dat hij hen verbood dat wachten.

Het deed menige Griek kwaad worden

1955 Die zworen menige maal te voren

Dat ze dat rijk zouden verstoren

De strijd mag hij wel zeker wezen.

Nauwelijks zal Troje ontgaan

En zelf blijft hij daarom dood,

1960 Dat hij hen dat land verbood.

Hercules, die wrede gast,

Nam op hem de grootste last.

Tot zijn vrienden, tot zijn verwanten,

Voer hij jammerlijk klagen

1965 En maakte alle Grieken kwaad

Op die van Troje, al was het ver.

Bij zijn bidden, bij zijn woorden,

Alzo als wij het beschreven hoorden,

Geschiedde eerst groot verlies.

1970 Dares maakt ons zeker dit,

Te Parsen voer hij gelijk,

Daar hij Castor en Pollux vond.

Broeders waren het en koningen beide.

Ze hadden het land en burchten en steden.

1975 Ze zeiden: メWij zullen, te waren,

メOnze schande wreken varen,

メDie ons die felle koning bood,

メOm ons te beletten klein en groot.

メDat wist hij zeker wel te voren,

1980 メHij heeft nog muur nog toren,

メOf wij zullen ze in stukken breken

メEn onze schande met eren wreken!モ

Zeer verblijde dat Hercules, [61]

De heren beide bedankte hij dus.

1985 Hij voer daarna, al was het hem pijn,

Tot een stad, heet Salomyne.

Al daar zo vond hij Thelamon:

In Griekenland was er geen zo koen

Nog zo behulpzaam zijn vriend.

1990 Nog die zo menige prins dient.

Zijn boodschap zei hij hem.

Thelamon zei: メIk meen

メGereed te wreken ons uitlachen,

メDat men ons niet mag hierna

1995 メOnze kinderen dat verwijten.

メHij voer of hij ons zou verbijten

メToen wij in zijn land lagen!

メOndank heeft hij van onze verwanten,

メDus het hem hierna zal blijken.ユ

2000 Hij verzekert hem meteen

Dat hij al zijn wil deed.

Hercules zei hem grote genade.

Meteen voer hij weer thuis.

Ook bad hij dat Peleus

2005 Tezamen deed zijn lieden.

Hij sprak: メik zeg u, wees blijde,

メDat land is zeer rijk, zonder hoede,

メEn vol van groot goed.

メWij mogen het winnen en breken

2010 メEn met kleine pijn ons wreken.モ

Peleus sprak: メHij zal er mogen

メGraven voeren en hertogen,

メZo menige ridder en bediende,

メWij zullen varen in dat land

2015 メEn een jaar daarin onderhouden,

メZonder verlof te vragen.モ

Hercules sprak: メGij zegt goed,

メGij mag het niet anders [62]

メZeggen nog geen ander bericht,

2020 メDus ik alzo blijde was.モ

Tot een heer voer hij daarnaar.

Die ouder was dan honderd jaar.

Zijn boodschap vergat hij niet

En wie dat hem hulp toezei.

2025 Vertelden hij hem allemaal.

Nestor sprak: メWeet u wel,

メIk wil de al de eerste zijn

メTe wreken de laster van mij.

メAls ge gereed ben, zend me bode,

2030 メIk kom, beloof ik u bij Goden,

メEn breng met mij al zulke gezellen

メDie die van Troje zullen kwellen.

メIk hoorde meer, zij het zeker dit,

メEn langer die me liever is.モ

2035 Nu is Hercules verblijd.

Ik waan dat hij langer niet bid

Hij zend uit zijn gebod

Dat men die schepen doet in de vloot.

Zelf bereidde hij er vijftien,

2040 Met ridders dapper wel honderd en tien.

En ten eerste dat de winter ging uit

En bomen groeien en dat kruid

Dat van de koude was bedwongen,

Eer de vogeltjes zongen,

2045 Merels, lijsters en wielewaal,

Leeuweriken, kwartels en nachtegalen,

En de dorens begonnen te bloeien

En de beemden schoon groeien,

En de dagen waren helder,

2050 Gingen te scheep daar.

Die heren die Hercules ontbood

Kwamen alle klein en groot. [63]

Niet eerder wilde ze vandaan varen

Eer ze alle verzameld waren.

2055 De zeilen trokken ze op de mast

En maakten hen te zeewaarts vast.

Ze rusten dag noch nacht

Eer ze met al hun macht

Tot het land kwamen gevaren

2060 Daar ze om gegaan waren.

Ze gingen vast heen jagen

Tot ze het land van Troje zagen.

Die dag lieten ze vergaan.

Toen het avond was, voeren ze gelijk

2065 Tot de stad alle tezamen,

Daar alle die schepen haven namen.

In de hoop hebben ze die verdeeld,

En de schepen bewaakt met geweld,

Gewapend met menige dingen

2070 Op avontuur als het hen misging

Dat men die schepen houden mochten

En daar ontkomen wie dat het raakte.

Ten eerste dat onder was de maan

Begon het zeer te verdonkeren aan.

2075 Die heren gingen gelijk

Uit de schepen op dat zand.

Ze hielden daar een parlement (gesprek).

Peleus sprak voor al het convent.

Hij zei: メHoort, gij baronnen,

2080 メDie dapper bent, rijk en koen,

メMen vindt geen ridders in deze tijd

メDie met u te vergelijken zijn in dat strijden.

メGij hebt overwonnen menig land

メEn menige dappere vijand,

2085 メStrijd gewonnen en menige stad:

メDus heb je prijs en eer gehad.

メAltijd had gij het beste geluk. [64]

メWant gij hebt overwonnen al.

メNog za het ons ten beste vergaan.

2090 メZo veel hebben wij nu al gedaan

メDat we zijn gekomen in dit land,

メDat is alle mannen onbekend.

メNu doen we alle naar dat het staat

メEn nemen al zulke raad,

2095 メDaar we bij van onze zaken

メEen fatsoenlijk einde mogen maken,

メEn wij hem het land winnen of:

メDus blijft ons de eer en de lof.

メDrie zaken wil ik u vertellen,

2100 メDaar wij te recht op mogen mikken.

メDe een is dat wij wreken die schande

メDie ze deden ons land,

メToen ze ons volk heen joegen

メEn met kwade woorden bang maakte.

2105 メDe ander is dat we niet sparen

メOnze vijand die ons bang maken.

メDaaraan zullen wij prijs verwerven,

メWant als ze ons zien het land verderven,

メZullen ze tegen ons zijn erg zwaar:

2110 メMaar dus ben ik zonder gevaar.

メGij zal ze zo nauw drijven

メDat ge de edelste zal blijven.

メDat derde doe ik u bekennen:

メIs het dat we Troje overwinnen,

2115 メBeide zilver en goud rood

メIs daar en schat zo groot,

メEn andere rijkheid menigerhande

メDat wij winnen zullen snel

メEn met ons voeren met eren

2120 メAls wij te land wederkeren.

メWij maken het land al rijk ginder.

メBeide onze wijven en onze kinderen. [65]

メGeheel Griekenland zal te rijker wezen,

Meer dan 1000 jaar na deze.

2125 メNu merk, het zal dagen gelijk.

メWij mogen hier niet langer staan.

メDe dag zal niet langer sparenモ

メLaat ons bezetten onze scharen,

メWapenen wij ons te waren,

2130 メAlzo als het ons te verzoeken was.

メEen ding dat ons te doen staat,

メDie het beter weet, hij geeft de raad.モ

Hercules die gaf antwoord:

メDit zijn vertrouwelijke woorden,

2135 メDie ons de koning doet verstaan.

メWapenen wij ons: het is goed gedaan.

メHe ene deel van ons blijft ter poort,

メDe ander blijft op scheepsboord.

メIk en de koning Thelamon

2140 メZullen gaan voor de baronnen.

メGij andere heren, volg ons gelijk,

メZo mag ge ons bijstaan.

メElk met zijn scharen.

メEer de dageraad wordt klaar,

2145 メZullen we naar die muur erg nabij trekken

メEn ons in een plaats bedekken.

メDiegene die hier te schepen zien

メZullen zich verdelen in drie創

メDe ene schaar zal leiden Castor,

2150 メEn de andere die oude Nestor,

メDe derde is in Pollux hand.

メVoor de schepen op dat zand

メZullen ze wachten tot ze komen.

メIk heb erg goed vernomen,

2155 メTen eerste dat de koning het hier weet.

メHij en alles dat hem bestaat

メZullen ons erg zeer ontmoeten: [66]

メHier zal men ze met zwaarden begroeten.

メZij zullen u zoeken zo uitermate,

2160 メDie stad wordt onbehoed gelaten.

メDus zal er van veel te tijd

メKomen te bittere strijde.

メNiemand van al de verstandige

メZal die stallen willen behoeden.

2165 メAl hier zal ge op dit land

メOntmoeten uw vijand.

メWij zullen ze daarbij zijn ontslopen,

メEn als het volk allen is uitgelopen,

メZullen wij springen al uit de hinderlaag:

2170 メDus zullen die van de stad bang worden.

メWij vinden niemand die het ons verbieden,

メWant daar vinden we geen lieden.

メAls we bereikt hebben die poort,

メMet onzen lieden heen en voort

2175 メZullen we hen van achter vervolgen.

メDus wordt daar menig man verbolgen.

メZullen ze dan geheel zijn verloren,

メAls men ze slaat achter en voren.

メOp dusdanige wijze zullen wij daar buiten

2180 メAllen die van de stad sluiten.

メWillen ze dan ter stad weer rijden.

メZij moeten door ons leger gaan:

メZe kwamen nooit in die straten.

メWaar zij zoveel moesten laten.

2185 メDoen we ze daar alle oneer.

メDit zweer ik voor u allen hier.

メZo wie dat kan, hij raadt ons beter.

ヤIn mijn zin zo dunkt me dat.

メDat dit het beste zij ter nood

2190 Daar was klein nog groot,

Het dacht hen de beste raad.

Ook hoe dat ding daarna vergaat. [67]

In hun wapens liepen zij.

Als ze de dag zagen nabij,

2195 Schaarden ze het leger op het zand.

Elk nam bij hem die hij het beste kende.

Met scherpe zwaarden, met schone schilden,

Wapenden ze hen zich zoals ze wilden.

Ze scheiden zich, ze lieten het niet,

200 Alzo als hen Hercules ei.

Zelf voer die prins voren

Met 2 duizend ridders uitverkoren.

En Chatus zoon Thelamon,

Die dapper was, die koene baron,

2205 Volgde met 2 duizend na,

Goed gewapend, weet voorwaar.

Peleus meer achter reed

Met veel ridders dapper en wreed:

Wel 4 duizend tegen die stad

2210 Voerde hij daar in het pad.

Die 3 zijn gerangschikt ter keur;

Banieren en bedekkingen

Hadden ze van menige gedaante.

Eer hen gaf die dag te verstaan,

2215 Bedekten ze zich alle ter keur.

In de boomgaarden buiten de muren,

Want tegen de zomer als het groeit

Waren ze bebladerd en gebloeid.

Dus bedekte hen die groene haag,

2220 Dat die lieden hen niet zagen:

Niemand werd ze gewaar.

De dageraad schoon en klaar

Kwam snel naar haar wijze:

Die zon begon te rijzen,

2225 En die lieden alle tezamen

Zagen die Grieken en kwamen

Weer in die stad met vrezen. [68]

Want ze waande al van dezen.

Dat ze alle te harnas waren.

2230 Dat doet ze alle bedroeven en misbaren.

De landlieden waren bang.

Ze vlogen of ze waren opgejaagd.

Beide in bossen of in boomgaard,

Om de vrees van hun vijanden.

2235 In Troje kwam gelijk het bericht:

Daar beefde menig man van gevaar.

 

 

Lamedon was herde gram

Als hy die niemeer vernam,

Dat die van Griecken waeren comen

2240 Te synen scade ende te synre onvromen.

Hy wapende hem mitter vaert

Ende reet ten viande wart.

Nu wort daer menich sclach gesclegen,

Speren te braken: des ridders plegen.

2245 Mit al den luden die hy brochte

Ende hy ghewynnen mochte

Reet hy daer dat heer lach.

Ende talre yerst dat hy se sach.

Stac hy die hem was beneven:

2250 Der en was so coen, hy en deed hem beven.

Menich ridder wert daer verdorven.

Deus, hoe veel lude daer storven!

Halsberghe mosten daer breken,

Stercke scilde waeren doersteken,

2255 Menich speer vloeg daer in stucken:

Men en mach den scaed niet gemicken.

Tierts dat sy ten swerde quamen,

Grote sclaghe gaven sy ende namen.

Ic waen, mit sulcken nyde te samen

2260 Noyt te voren ridderen en quamen.

Nestor die oude heft se ontmoet [69]

Alreyerst ende fellicke ghegroet.

Den prys had hy al int beghyn:

Dat was den synen groet ghewyn.

2265 Langhen tyt hielt hy dat velt

Eer sy quamen mit ghewelt

Pollux ende syn broeder Castor.

Des had wel te doen Nestor

Dat sy hem te hulpe quamen.

2270 Castor ende syn volck te samen

Quamen ghetaghen mit ghevecht.

Ghetaeghens sweert ende speren gerecht

Daer ghinc men ketsen ende jaghen,

Die helm cloncken van den sclaghe;

2275 Soe wel dadent die van binnen,

Men en kant vertellen noch bekennen.

Veel Griecken daden sy der cumen

Ende menighen den sadel rumen.

Haer volc vernamen sy alle wael

2280 Comen in die diepen sael,

Wel ghewapent mit bloten swerde,

Beid met orssen ende mit perde.

Daer wert gherumt menich ghereyde.

Sy dreven se achter op die heyde.

2285 En had Pollux mit synre scharen

Een wyle ghemert van dare,

Het waer den Griecken comen wers.

Mer die anderen quamen al vers

Ende lietent op die van bynnen lopen:

2290 Daer most menich man becopen.

Vreselicke ende herde swaer

Was die grote wych aldaer.

Groet was tghecry ende ghehu:

Die alre besten wyken nu.

2295 Men dienden hem van groten sclaghe

Van achter die hem lieten jaghen. [70]

Die plaetse ruemden sy by bedwanghe,

Mer dat en gheduerde niet langhe.

Maer nochtant die Troyene

2300 Haddent een langhe stucke te ghesiene.

Meer dan hondert hebben sy verloren

Stoutte ridderen ende uytvercoren.

Die coninck Lamedoen

Sach dit ende syn soen Vulcoen,

2305 Ende die daet van den Griecken

Die daer maeckten menighen siecken.

Sy saghen dat sy van der scaren

Ridderen noch baroen en sparen.

Merckt wat deed die coninck echt:

2310 Hy verscaerde syn heer recht

Ende deylden syn heer in tween,

Om dattet te meerre scheen.

Nu wort daer menich wreet

Eer die wych huden vergheet.

2315 Die coninck Nestor die was groot.

Die stouste onder die ghenoot.

Op een ors was hy gheseten,

Dat beste een waer wy af weten,

Een bont ors goet van Spaghien,

2320 Ten is gheen so goet in Almanien:

Het spranc grote spronghe ende verre

Dat deedt daerom, want het was erre

Te scaden die van der stat.

Lamedon riep ende bat

2325 Ende troesten seer syn heer.

Selve deed hy grote weer.

Noyt en was gheboren man

Die beter wapen had an:

Hy was sterck ende daertoe groot:

2330 Van enen purpur duer ende roet

Was syn cleet ende coffertuere, [71]

Ende ghewapent ghemaet al duere.

Hy was die beste van der scaren.

Nestor quam op hem ghevaren

2335 Ende heft Lamedon versien,

Ende reet weder op hem mittien

Allet dat syn ors ghelopen mochte:

Ellic stac den anderen, dat men sien mochte

Dat die scilde in stucken braken.

2340 Weet dat wel in waeren saken,

Nestor waer doot in dat ontmoet,

Dan syn halsberghe was so goet:

Lamedons syn speer voer ontwe,

Ende Nestor, al was hem wee,

2345 Stac hem weder doer den schilt

Dien hy teghen den steke hilt.

Ende wonden hem altehant

In den arm ende in die hant;

Daertoe stac hy hem van den orsse

2330 Dat hy viel neder in die porsse.

Mer dat hem Vulcoen was beneven,

Die coninck waer daer selver bleven.

Niet herde langhe lach hy neder,

Op syn ors so sat hy weder.

2355 Nestor heft hy ghesocht,

Dien leend hy des hy der heft brocht.

Dat waeren sclaghe groet ende swaer:

Elck scloegh den anderen, dat is waer.

Alsof elck den anderen waer fel.

2360 Beiden daden sy herde wel:

Men en weet niet in welker wys

Wie men gheven mach den prys.

Een van Troyen, die Cedar hiet,

Die noch en was ghebaert niet,

2365 –Dat jaer en was noch niet volgaen

Van dat hy ridder was ghedaen, - [72]

Erre was hy ende gram

Als hy sach ende vernam,

Dat syn heer lach op deerde:

2370 Op Nestor reet hy mitten perde,

Op syn borst heft hy en ghesteken

Dat syn speer moste breken.

Tyser waer hem inghegaen,

En had die halsberch ghedaen.

2375 Mer wat hy hem deed vallen

Ter eerden neder voer hen allen:

Daer dienden hy hem van groten sclaghe.

Daert veel hogher lude saghen.

Lamedon was dier yerst toe quam.

2380 Want hy was van toerne gram.

Syn scarpe swert heft hy verdraghen

Ende heft hem doer den helm gesclagen

Soe vreselic dat hyt verdroech.

Dat hy en ter eerden nederscloech.

2585 Ende hem daertoe dat rode bloet

Onder syn voete scoet.

Hy had hem daer gewroken wel,

Mer die Griecken waeren hem daer te fel:

Sy hebben hem also verladen

2390 Dat sy hem van hem sceiden daden.

Mer eer sy scheyden, des gheloeft,

Liet daer menich te pande thoeft.

Die van Troyen hadden die eer,

Scade daden sy den Griecken seer.

2395 Sy scloeghen hem af ses min dertich

Stoutte ridderen ende gherechtich.

Castor heft Cedar ghesien

Die Nestor velde op die knyen.

Hy sach hem menighen steke doen

2400 Ende saden menighen gryffoen.

Onder alle die van der stede [73]

En sach hy niemant diet bat dede.

Op een ors van Spaghien snel

Dat Castor ghewapent wel.

2405 Hy quam of hy had vermeert

Op die van Troyen seer verert.

Een Troyen, dien had hy leet,

Was daer die teghen hem reet;

Ic waen, hy hiet Saghura dan.

2410 Men vant ghene scoenre man

Van lyve noch van ghelate;

Hy ende Cedar waeren gemaghe.

Nu naeckt van hem grote claghe.

2415 Castor ende hy joesteerden

Op tvelt, daer hy hem verweerde.

Deen ghinc op den anderen jaghen

Wat die orsse conde ghedraghen.

Dat scheen aen haer scade wael,

2420 Sy waeren ghestoert altemael.

Seghura hy brac syn swert ende speer,

Daer en was gheen langher weer.

Ic waen, ten wert nye te braken,

Castor hadde meer ghesproken.

2425 Castor quetsten hem uyttermaten,

Daer en halp halsbairch noch plate.

Hy en stacken hem al van der syden

Doer den halsberch in cortten tyden.

Cedar sach synen neve doot,

2430 Den rouwe had hy herde groot.

Hy woud hem wreken of bliven doot.

Castor gaf hy enen stoot

Ende gheraeckten aver syde.

Dat yser maeckten hem een gat wyde

2435 Int aenschyn, dat weet ic wael,

Dat hy van den ors nederviel. [74]

By den tome nam hyt echt

Ende gaf enen synen sciltknecht,

Dat hy ghewonnen had mit crachten.

2440 Castor was moede onsachte,

Want hy te voet daer nu steet,

Der men hem heft uyttermaten leet.

Castor was wel nae ghevaen,

Men sach hem te voet vechten staen.

2445 Pollux quam hem te hulpe varen,

Diet hem waende hebben verlaren:

Eer sal hy hem laten ontlyven,

Eer hy en langher daer laet blyen.

Van moede verhaest hy synen loep

2450 Ende ghinc houwen in den hoep.

Hen volgden neven synre syden

Hondert Griecken in den stryde.

Daer wert dat orloghe stuere,

Dat ontset wert menighe te suere.

2455 Van coninck Castor merckt na my

Hoe goeden ridder dat hy sy:

Aldaer hy stont in groter noot

Scloegh hy menighen doot.

Op die eerde menich lach

2460 Doot gesclaghen op dien dach.

Castor is hem doch ontreden

Seer ghewont in seven stede.

Mit crachten hebben sy hem mitten orsse

Doch ghebracht al uytter porsse.

2465 Pollux scade hem alsoe,

Des conincks soen van Carago

Scloegh hy doot. Nochtant die gone

Was Lamedons suster soen.

Schoen was hy ende wel gheraeckt,

2470 Jonc van jaeren en wel ghemaeckt:

Eliachim was hy ghenant. [75]

Men claegden seer in dat lant.

Als hem die Troyen doot saghen,

Moegdy weten dat sy hem claghen:

2475 Sy maeckte herde groot misbaer.

Menich man die toech syn haer.

Die coninck vant synen neve doot,

Hy swoer, voer alle die ghenoot,

Hy en saghe Troyen nummermeer

2480 Hy en soude wreken eer.

Synen soen riep hy Vulcoen,

Daertoe menich baroen.

Hy seid: メSclaet onse vyande

メEnde suvert al onse lande.

2485 メDese glottoen willen ons versclaen.

メLaet se ons verweren saen.

メHier ligghen doot u maghe, u kinder,

メEnde myn neve legt ginder.

メNu laet sien, wie wil dit wreken?モ

2490 Mitten woerde liet hyt spreken.

Hy hiet blasen enen horen,

Die men verre mochte hoeren.

Die rochen dochten hem wederluden.

Men ghinc die bloede achter crude.

2495 Sy reden haren vyande an:

Daer vondens sy menighen fellen man.

Lamedon reet selven voren

Mit x dusent ridders vercoren.

Sy lieten haer speeren synken,

2500 Daer sy den Griecken mede scinken

Grote wonde ende diep.

Ic waen daer menich lude riep.

Daer mocht men stryt sien vreselic,

Noyt man en sach dies ghelyc.

2505 Die Griecken en mochtent niet ghedraghen,

Van den velde lieten sy hem jaghen: [76]

Al totter see waeren sy ghedreghen.

Dat costen menich man syn leven.

Vercoevert waeren sy ten keer:

2510 Doe quam een bade gelopen seer

Totten coninck mit groter pyne.

-Dares hiet hy van Sabolyne,

Hy was maegh des conincks wyf.

Ghewont was hy doer sy lyf.-

2515 メWat doetstu hier, メ sprac de garsoen,

メTwi en keerstu die Gryffoen?

ヤDu biist verraden ende doet,

メU sal geschien nu scande groot.

メSiet wat hier nu volcs volght ane,

2520 メMeer dan vii dusent, ic wane;

メOp ons hebben sy ghewonnen Troyen,

メWy en comen daer niet meer tonser vromen.

メSy hebben gheset daer opter vesten

メMeer dan dusent van haren besten.

2525 メMit verradenisse hebben sy se gewonnen,

メDat wy se nummer ghewinnen en connen.