De roman der Lorreinen.

Uit; https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/_lor001lorr02_01_0001.php

Door Nico Koomen.

[1] Roman der Lorreinen.

I.          Eerste boek.

 

Eerste fragment.
Beggeユs dood.

Begge, doodelijk door een pijl getroffen, spreekt:

Enen goeden vrient ter noet 

Ende al mijn gheslechte groet. 

Beide mine kindre van minen wive 

Moghen nu leven met droeve live:

5. Haddic mi iet ghehoedt van desen, 

Si hadden riddren nu ghewesen!ユ 

Doe dus gheclagt die ridder goet 

Hadde, nam hi onder sinen voet 

Drie bladre, die hi in Gods ere

10 . Nutte over onsen Here. 

Doe starf die edele palezin: 

God moet sijns ontfarmich sijn 

Ende halen die ziele daer hi es

Die twe glotoene, dies sijt ghewes,

15. Omdat hi was sonder were, 

Stackene elc met sinen spere 

Twe wonden ochte drie.

[2] Nu waenden wel dese twee 

Doet hebben enen glotoen;

20. Neen si, mer enen stouten baroen, 

Den vroemsten verre uitvercoren, 

Die noit van moeder wart geboren, 

Begge hiet hi die Lorrain, 

Die daer lach doet op dat plain

25. Die twee glotoene die daer waren 

Maecten ene bare twaren, 

Daer si die knechte mede hene vuren. 

Oec loeden si ter selver uren 

Dat swijn op een part voren.

30. Oec namen si spriet ende horen, 

Ende vordent te Lens daernaer. 

Die drie honden lieten si daer, 

Want sine constense niet gewinnen. 

Dese bleven in den woude binnen

35. Liggende bi den doeden grave, 

Daer si niet en wouden sceden ave, 

Want gheene dinc es so getrouwe; 

Si briesten ende huilden ende dreven rouwe. 

Oec voerden si mede wech tien tide

40. Bancente dat goede rosside

[3] Dus voiren wech die pauteniere

Met haren quaden forestiere 

Tote Lens in die sale. 

Daer leiden si haren vorster tale,

45. Dat ors settense inden stal, 

Dat metten voeten maecte ghescal 

Ende brieschte ende neide sere, 

Ende hadde rouwe om sinen here. 

Oec leiden si op ene banc

50. Den ever, die die tande lanc 

Ute enen halven voet wel hinghen. 

Daer quamen sien ende gingen 

Beide riddren ende knapen,

 Sariante, vrouwen ende papen,

55. Ende seiden dat si nie en vernamen, 

In wat lande dat si quamen, 

So groten noch so starken swijn; 

Si seiden, dat moeste emmer sijn 

Een coene man diet nie bestoet

60. Te stekene desen ever goet 

Daer was oec die rouwe groet 

Van den ghenen die hadde doet 

Die grave in dat wout gheslagen 

Ende daer oec die quamen gedraghen.

65. Fromont die verhorde dat 

In sine camere daer hi sat. 

Doe ginc hi in die zale binnen, 

Doe sachi daer in allen sinnen 

Die liede staen den ever bi.

70. Met luder stemme so riep hi;

[4] ヤWat rouwen so maecti daer? 

Putenkinder, nu segmi waer! 

Wanen compt dat swijn ende die spriet 

Ende die horen? en liegt mi niet!

75. Laet mi sien in mine hant 

Den wel gheraecten olifant, 

Die scone was ende goet, 

Ende daer menech steen an stoet, 

Ende met goude al omme beslaghen.

80. Noit en leveden liede die saghen 

Horen bat beset met goude. 

Doe seide Fromont die oude: 

Dits goet garnement ende fier, 

Dit en droech noit knecht no bernier,

85. Noch oec onedel man mede. 

Nu segt mi die waerhede, 

Wanen dat u comen si; 

Bi minen barde, liegdi mi, 

Ghi dogtere omme rouwe ende seer,

90. Ic saelt noch weten, inne weet wanneer. 

Die knechte, die hen vervarden sere, 

Seiden: ヤwi waren, here,

[5] In ghene bosch varen jagen, 

Daer wi voer ons staen saghen

95. Enen leckeren truwant, 

Die daer hadde vor sine hant 

Enen ever doet ghesteken. 

Wi quamen daer ende woudent wreken, 

Ende woudene u hebben bracht,

100. Maer hi hadde selke cracht, 

Dat hire drie daer versloch 

Metten spriete dien hi droch.ユ 

Fromont seide doe, die grave: 

ヤWat daetdi vort daer ave?ユ

105. ヤHereユ, seidense, ヤwi doetdenne daer, 

Ende liettenne int bosch, dats waer, 

Liggende, ende oec sine honde.ユ 

Fromont seide: ヤdats grote sonde.ユ 

Fromont seide: ヤdits groote scade.

110. Noch mochte comen wel die stade, 

Dat hi mochte ghewroken wesen. 

Ghaet, haeltene,ユ seide hi mettesen, 

ヤEnde bringten hier; in derre nachte 

Ic wille dat menne hier wachte

115. Ende doe alle sine behove: 

Selc magt sijn, ic saels sijn drove, 

Want edel man es recht dat si 

Serech ende droeve, gheloves mi, 

Alse andren edelen man messciet.

120. Ghaet, haelten mi, en lates niet.ユ

[6] Si seiden: メHere, wi selent doen.ユ

Doe keerden si toten baroen 

In den woude daer hi lach.

Op ene bare, so men irst mach,

125. Leiden si den stouten man, 

Ende vordene henen van dan 

Te Lens wert ten grave Fromonde, 

Ende hen volgeden die drie honde 

Tote Lens in die zale.

130. Daer leiden si den ridder tale 

Op ene tafle die daer lach, 

Daer Fromont op tetene plach 

Met sinen riddren ende sinen ghenoeten 

Ten hoghen feesten ende ten groten.

135. Die honde ginghen om hem staen 

Ende lecten sine wonden saen, 

Sine hande ende sijn antscijn. 

Scoenre man en mochte niet sijn 

Dan die grave die daer lach,

140. Elken ontfarmes diene sach.

[7] Sijn lijf was claer ende wit. 

- ヤDeus, wat ridder so was dit!ユ 

Seiden riddren ende vrouwen, 

Alle waren sijs in rouwen:

145. ヤHet was scade dat hi hier quam, 

Daer hi dus sinen ende nam. 

Deus, hoe scone was sijn mont!ユ 

Elc prisdene die daer stont; 

ヤHet es scade al te groet

150. Dat hi dus es bleven doet 

Van onwerdeghe vule quadien. 

Een edel man met sire pertien 

Hadden cume dorren bestaen.  

Mettien quam Fromont toe gegaen,

155. Ende besachene al te male 

Vore ende achter alse wale. 

Levende hadde hine ghesien, 

Doet mochts hem te bat gescien 

Hi herkindene bi eerre wonden,

160. Die hi selve tenen stonden 

Hem gaf in danscijn den ridder fier 

Vor Sinte Quintijns int vergier. 

Tirst dat hine dus verkinde, 

Daer hi stoet onder sijn gesindeノ

Eerste fragment.
Beggeユs dood.

Begge, dodelijk door een pijl getroffen, spreekt:

Een goede vriend ter nood 

En al mijn grote geslacht. 

Beide mijn kinderen van mijn wijf 

Mogen nu leven met droevig leven:

5. Had ik me iets behoed van deze, 

Ze hadden ridders nu geweest!ユ 

Toen aldus geklaagd die goede ridder

Had, nam hij onder zijn voet 

Drie bladeren, die hij in Gods eer

10.  Nuttigde voor onze Heer. 

Toen stierf die edele dienaar van de vorst: 

God moet zich over hem ontfermen 

En halen de ziel daar hij is! 

Die twee schelmen, dat is zeker,

15. Omdat hij was zonder verweer, 

Staken hem elk met hun speer 

Twee wonden of drie.

[2] Nu waanden wel deze twee 

Gedood te hebben een schelm;

20. Neen zij, maar een dappere baron, 

De dapperste ver uitverkoren, 

Die ooit van moeder werd geboren, 

Begge heet hij de Lorraine, 

Die daar lag dood op de vlakte

25. De twee schelmen die daar waren 

Maakten een baar zeker, 

Daar ze de knechten mede heen voeren. 

Ook legden ze terzelfder tijd 

Dat zwijn op een paard voren.

30. Ook namen ze speer en horen, 

En voerden het te Lens daarna. 

De drie honden lieten ze daar, 

Want ze konden ze niet overwinnen. 

Dezen bleven in het woud binnen

35. Liggen bij de dode graaf, 

Waar ze niet van wilden scheiden, 

Want geen ding is zo getrouw; 

Ze briesten en huilden en dreven rouw. 

Ook voerden ze mede weg te die tijd

40. Bancente dat goede strijdpaard

[3] Dus voeren weg die schelmen

Met hun kwade houtvester 

Tot Lens in de zaal. 

Daar leidden ze hun houtvester naar beneden,

45. Dat paard zetten ze in de stal, 

Dat met de voeten maakte lawaai 

En brieste en hinnikte zeer, 

En had rouw om zijn heer. 

Ook legden ze op een bank

50. De ever, die de tanden lang 

Uit een halve voet wel hingen. 

Daar kwamen zien en gingen 

Beide ridders en knapen,

Bedienden, vrouwen en papen,

55. En zeiden dat ze niet vernamen, 

In wat land dat ze kwamen, 

Zoユ n groot nog zoユ n sterk zwijn; 

Ze zeiden, dat moest immer zijn 

Een koen man die het iets bestond

60. Te steken deze goede ever 

Daar was ook de rouw groot 

Van diegene die gedood had 

De graaf in dat woud geslagen 

En daar ook die kwamen gedragen.

65. Fromont die vernam dat 

In zijn kamer daar hij zat. 

Toen ging hij die zaal binnen, 

Toen zag hij daar in alle opzichten

De lieden staan bij de ever.

70. Met luide stem zo riep hij;

[4] ヤWat rouw zo maak je daar? 

Hoerenkinderen, nu zeg me waarheid! 

Waarvan komt dat zwijn en die speer 

En die horen? en belieg me niet!

75. Laat me zien in mijn hand 

De goed gemaakte olifant, 

Die mooi was en goed, 

En daar menige edelsteen aan stond, 

En met goud alom beslagen.

80. Nooit leefden lieden die zagen 

Horen beter bezet met goud. 

Toen zei Fromont die oude: 

Dit is een goed sieraad en edel, 

Dit droeg nooit knecht nog bernier, (1)

85. Nog ook onedele man mede. 

Nu zeg me de waarheid, 

Waarvan dat het u gekomen is; 

Bij mijn baard, belieg je me, 

Ge gedoogt er om rouw en pijn,

90. Ik zal het nog weten, ik weet niet wanneer. 

De knechten, die zich zeer schrikten, 

Zeiden: ヤwe waren, heer,

[5] In dat bos gaan jagen, 

Daar we voor ons zagen staan

95. Een boze landloper, 

Die daar had door zijn hand 

Een ever dood gestoken. 

We kwamen daar en wilden het wreken, 

En wilden het u hebben gebracht,

100. Maar hij had zulke kracht, 

Dat hij er drie daar versloeg 

Met de speer die hij droeg.ユ 

Fromont zei toen, de graaf: 

ヤWat deed ge verder daarna?ユ

105. ヤHeerユ, zeiden ze, ヤwe doodden hem daar, 

En lieten hem in het bos, dat is waar, 

Liggen, en ook zijn honden.ユ 

Fromont zei: ヤdat is grote zonde.ユ 

Fromont zei: ヤdit is grote schande.

110. Nog mag wel komen die tijd, 

Dat hij gewroken mag wezen. 

Ga, haal hem,ユ zei hij gelijkertijd, 

ヤEn breng hem hier; in deze nacht 

Ik wil dat men hem hier bewaakt

115. En doe al zijn behoefte of eer: 

Zoals het mag zijn, ik zal droevig zijn, 

Want edelman is recht dat is 

Treurig en bedroefd, geloof me, 

Als andere edelman misgaat.

120. Ga, haal hem me, en laat het niet.ユ

[6] Ze zeiden: メHeer, we zullen het doen.ユ

Toen keerden ze tot de baron 

In het woud daar hij lag.

Op een baar, zo goed men kon,

125. Legden ze de dappere man, 

En voerden hem henen vandaar 

Te Lens waart te graaf Fromont, 

En hen volgden de drie honden 

Tot Lens in de zaal.

130. Daar legden ze de ridder beneden

Op een tafel die daar lag, 

Daar Fromont op te eten plag 

Met zijn ridders en zijn genodigden

Te hoge feesten en te grote.

135. De honden gingen om hem staan 

En likten zijn wonden gelijk, 

Zijn handen en zijn aanschijn. 

Mooiere man mocht er niet zijn 

Dan die graaf die daar lag,

140. Elk ontfermde het die hem zag.

[7] Zijn lijf was helder en wit. 

- ヤGod, wat ridder zo was dit!ユ 

Zeiden ridders en vrouwen, 

Allen waren ze in rouw:

145. ヤHet was zonde dat hij hier kwam, 

Daar hij aldus zijn einde nam. 

God, hoe mooi is zijn mond!ユ 

Elk prees hem die daar stond; 

ヤHet is schande al te groot

150. Dat hij aldus is dood gebleven

Van onwaardige vuile booswichten. 

Een edelman met zijn partij

Had het nauwelijks durven wagen.  

Meteen kwam Fromont toe gegaan,

155. En bekeek hem helemaal 

Voor en achter alzo goed. 

Levend had hij hem gezien, 

Dood mocht het hem te beter geschieden 

Hij herkende hem bij een wond,

160. Die hij zelf te enige tijd 

Hem gaf in het aanschijn de edele ridder

Voor Sint Quentin in de boomgaard. 

Ten eerste dat hij hem dus herkende, 

Daar hij stond onder zijn hofgezinノ

(1) diegene die verantwoordelijk was voor het verzorgen van hondenvoer.

 

[8] Tweede fragment.
Beggeユs lijk.

 

Fromont beweent Begge:

165 ヤGhi wart die alre beste een

Die noit ors hevet bescreen

Haddi ghad wapine an

U en hadden .XL. man  

Niet en bies en connen gescaden.

170. Mer neegi, gi wart verraden 

Onder die glottoene putertiere

Nu dat gi versciet so sciere, 

Daeraf ben ic in rouwe groet. 

Soe sere dert mi uwe doet,

175. Edel prince goedertieren, 

Dat niemen en mochte gevisieren.ユ 

Doe die claghe was gedaen, 

Sende Fromont henen saen 

Omme den goeden abt Letrijs

180. Van sinte Amans, dies sijt wijs. 

Hi was neve sgraven Beggen, 

Veertech riddren tere reggen 

Brachte hi met hem te male, 

Ende .XV. moneke alse wale.

[9] 185 Tirst dat hi in die sale quam, 

Ende hi die bare vernam, 

Doe vragede hie den grave Fromonde: 

ヤWat dat ware datter stonde, 

Ende die man, diere stont,

190. Waer hi doet ochte gewont?  

Fromont seide: ヤIn loechens niet, 

Hets Begge die grave die gire siet, 

Cnechte hebbene verslaghen 

Om een swijn, dat si hem saghen

195. Hebben gevaen in ghenen woude.ユ 

- ヤDat dert mi sereユ, seide Fromonde doude. 

Doe die abt dat verstoet, 

Wart hi herde swaer gemoet, 

Ende seide te Fromonde mettesen:

200, ヤWat duvel, wat sal dit wesen? 

Ghi hebt mijnen oem verslagen, 

Nu sal men mi ane sien dragen 

Die starke witte halseberchringe, 

Ende laeten der ordenen heilege dinge,

205. Ende sal ontbieden mine mageユ.

[8] Tweede fragment.
Beggeユs lijk.

 

Fromont beweent Begge:

165 ヤGe was een van de allerbesten, 

Die ooit een paard heeft beschreden

Had ge gehad wapens aan

U had 60 man  

Vrijwel niet kunnen beschadigen.

170. Maar nee gij, gij werd verraden 

Onder de hardvochtige schelmen

Nu dat ge scheidt zo snel,

Daarvan ben ik in grote rouw. 

Zo zeer deert me uw dood,

175. Edele prins goedertieren, 

Dat niemand zich mag voorstellen.ユ 

Toen dat klagen was gedaan, 

Zond Fromont heen gelijk 

Om de goede abt Letrijs

180. Van Saint Amand, dus wees bekend. 

Hij was neef van graaf Begge, 

Veertig ridders in een rij

Bracht hij met hem in een keer, 

En 15 monniken alzo wel.

[9] 185 Ten eerste dat hij in de zaal kwam,

En hij de baar vernam, 

Toen vroeg hij de graaf Fromont: 

ヤWat dat was dat er stond, 

En die man, die er stond,

190. Was hij dood of gewond?  

Fromont zei: ヤIk loochen het niet, 

Het is Begge de graaf die ge er ziet, 

Knechten hebben hem verslagen 

Om een zwijn, dat ze hem zagen

195. Hebben gevangen in dat woud.ユ 

- ヤDat deert me zeerユ, zei Fromont de oude. 

Toen de abt dat verstond, 

Werd hij erg droevig, 

En zei tot Fromont tegelijkertijd:

200, ヤWat duivel, wat zal dit wezen? 

Ge hebt mijn oom verslagen, 

Nu zal men me aan zien dragen 

Die sterke witte mali創kolder, 

En laten ordenen heilige dingen,

205. En zal ontbieden mijn verwantenユ.

 

[10] Fromont verzoekt den abt hem niet te dooden:

ヤGi sijt abt tote Sinte Amande, 

Ende ic ben grave van den lande, 

Die u mesdade, het soude mi deren, 

Ende soudi met minen live weren.

210. Dies seldi en lettel dor mi doen: 

Ghi selt den lichame van den baroen 

Voeren den hertoghe Gerine saen, 

Ende segt hem dat ic hebbe gevaen 

In minen kerkeren die mordenaren

215. Die sgraven doet sculdech waren; 

Die willic hem senden altemale, 

Dat hire over rechte wale 

Ende doese doeden ende ontliven, 

Magic hiermet sijn vrient bliven

220. Dabt seide: ヤdits goede tale, 

Doet dit, soe mogdi noch wale 

Genesen ende leven met vreden.ユ 

Doe hief men op met haestechede

[11] Den grave alsoe alse hi stoet,

225. Op twe mule sachte gaende ende goet. 

Vier cnapen gingen daer mede, 

Dine hilden in elke stede.  

Vort seggic u van Begs maisnieden, 

Die inden woude van hem scieden:

230. Si reden ten Valencen wert 

Te Berargire haren wert. 

Den nacht bleven si daer en trouwen, 

Mer si en consten van groeten rouwen 

En twinteken niet gheslapen,

235. Noch die riddren, noch die cnapen 

...........

[10] Fromont verzoekt de abt hem niet te doden:

ヤGe bent abt te Saint Amand, 

En ik ben graaf van het land, 

Die u misdeed, het zou me deren, 

En zou u met mijn lijf verweren.

210. Dus zal ge weinig ten behoeve van mij doen: 

Ge zal het lichaam van de baron 

Voeren de hertog Gerine gelijk, 

En zeg hem dat ik heb gevangen 

In mijn kerker de moordenaars

215. Die van de graaf dood schuldig waren; 

Die wil ik hem zenden allemaal 

Dat hij er over goed berecht 

En laat ze doden en van het leven beroven, 

Mag ik hiermee zijn vriend blijven

220. De abt zei: ヤdit is goed gezegd, 

Doe dit, dan mag je nog wel 

Behouden blijven en leven met vrede.ユ 

Toen hief men op met haast

[11] De graaf alzo zoals hij stond,

225. Op twee muilezels die zacht en goed gaan. 

Vier knapen gingen daarmee, 

Die hem hielden in elke plaats  

Voors zeg ik u van Beggeユ s manschappen, 

Die in het woud van hem scheiden:

230. Ze reden te Valence waart 

Te Berargire hun waard. 

Die nacht bleven ze daar waarlijk, 

Maar ze konden niet van grote rouw 

Een beetje niet slapen,

235. Noch die ridders, noch de knapen 

ノノノ..

 

Berangier roemt Begge en zegt:  

ヤOnd...............hire 

Ende wijs ende goedertieren

Hi gaf mi van den halse sijn 

Desen mantel sabelijn

240. Ende desen pels hermerijn.

[12] Dies salic den grave fijn, 

Semmi die goede sinte Amant! 

Soeken al dor dit lant, 

Tote daer ickene vinden can.ユ

245. Rygaut seide: ヤSo sitte dan 

Stappans op, lieve here wert, 

Sint gine mede te soeke gert.ユ 

Ende si dadent sonder respijt, 

Ende porden vore mettentijt,

250. Ende voeren van Valescijn 

Rechte tote Chambelijn 

Ten cloesterkine daer men plach 

Gode in te diene nacht ende dach. 

Die goede wert hi voir vore

255. Ende sach comen uter dore 

Enen monec, dien vrageden si, 

Ochte hi iet den grave vri 

Daer vore hadde liden gesien  

Die monec bepeinsde hem mettien,

260. Daerna seide hi: ヤghi riddren fier, 

Gistern avond so leet hi hier,

 Ende jaghede een everswijn;

[13] Oec waren die honden sijn 

Som so mat, hi moestse voren.

265. En luttel rusten si hem tier uren 

Ende voeren vort daer naer. 

Die goede monec voir mede daer, 

Die horne setten si te monde. 

Dies vernam hen te dier stonde

270. Die grave Fromont, die daar reet, 

Als hi van Lense quam gereet. 

Hi voerde den lichame, dat ic las, 

Den abt riep hi, sijt seker das, 

........., so seide hi:

275. ヤIc hore hier, gheloves mi, 

Comen inne wete welke liede, 

Maer het sijn van Begs maisniede, 

Die haren here soeken varen, 

Ic wilre en ghene twaren

280. Noch ontmoeten, noch oec sien; 

Want lichte moechter af mescien, 

Want erre liede vrome ende goede 

Doen dicke in haren moede 

Daer af compt toren ende pine;

285. Dies willic keren ende die mine: 

Vort vort te Mes desen grave.ユ

[14] Mettesen sciet Fromont ave, 

Ende voir te Lens in sine stat, 

Die hi dede vervesten bat,

290. Ende warneerde doe sijn lant; 

Wat hi cranc ende tebroken vant 

Dede hi vermaken altemale, 

Want hi en was niet seker wale 

Dies hi hadde recht harde groet,

295. Want om den grave, die doet 

Lach, hadde hi menegen viant. 

Daer af so porde al te hant 

So groete orloghe, gheloeft mi das, 

Dats Vrankerike te quader was.

300. Nu vert dabt siere straten, 

Die Fromonde heft gelaten. 

Soe verre reet hi dat hi vernam 

Waer Begs maisniede quam. 

Die wert heft den abt versien,

305. Ende heftene verkint mettien. 

Den abt vragede hi tier stont: 

ヤHere, es doet ochte gewont 

Die man die ligt op die bare? 

Gerne wistic wie hi ware.ユ

310. Die abt seide: ヤdat sal syn

Hets Begge, die goede palesijn, 

Garijns broedere shertoghen, 

Die rike es ende vermoghen, 

In desen woude, hets scade groet,

[15] 315 Slogene Fromonts liede doet.ユ

Doe dat horde die maisniede, 

En sagdi noit so droeve liede. 

Dat kint Rigaut gegreep die bare 

Met beiden handen, met groeten vare,

320. Ende helsede menech werf dat scrijn, 

Hi ontecte den oem sijn, 

Ende scoerde die hertene huit 

Ende dat wassen cleet uit, 

Ende sach al bloet den grave gheert,

325. Sijn ogen donker ende verkeert, 

Sine arme bleec ende dien lichame, 

Dat hem was herde ombequame

ヤAy oemユ, seit hi, ヤdits quade mare, 

Dat g dus ligt in desen bare.

330. Ende wat pe地sde hi die u versloch? 

Hem bliven v誕nde gnoch, 

Ende den dag dat ic leve mede 

En hebbense van mi pais no vredeユ. 

Ende die joncheren die mede waren,

335. Die daer hilden neven der baren, 

Weenden herde bitterlike, 

Want het soutse die grave rike 

Riddren hebben gemaect al.

[16] Si clageden sere haer mesval,

340. Si riepen: ヤwat selew, caytive? 

Ende wat selewi uwen goeden wive 

Beatrisen segghen moghen, 

Waer wi quite worden shertoghen? 

Ende oec Hernase ende Gerine

345. Den tween sconen kindren sine? 

Wine selen dorren te lande keren, 

So sere selewise verseren.ユ 

- ヤGawise soeken,ユ seide Rygaut, 

ヤEnde doen hen menech swar assaut,

350. Inne prise mijn leven niet .ij. sporen.ユ

De abt ontraadt dit:

ノノノ..

351 ヤfノ en oec fノノ

ノ.zijnノ..

eノ..

Dies selt ghi varen sekerlike

355. Ende keren mitten like 

Tote Garine tote Mes, 

Ghi selt daer horen, gheloeft mi des,

[17] Ander niemare die ghi ee

Selt horen, al es u therte seer.ユ

360. Rigaut seide: ヤdit sal sijnユ. 

Dus reden si tote Valencijn, 

Tot haren wert Berragiere. 

Dat lijc ontcleden si sc弾re, 

Ende settene in die meeste sale.

365. Daer quamen, dat wet wale, 

Riddren, knapen ende vrouwen, 

Die dat lijc wouden scouwen, 

Ende dine clageden herde sere. 

Men sette daer oec om den here

370. Stallichte van dieren werke. 

Daar quamen papen ende clerke, 

Die daer songhen die vigilien  

Rigaut riep te selver wilen 

Sinen wert Beragiere:

375. - ヤHer wertユ, seit hi, ヤgheleit m scire 

Den rechte wech te Cellijs, 

Ic sal u gheven, des sijt wijs, 

Mine cleeder die ic hebbe ane mi; 

Ochte leit mi tote Crespi,

380. Ende neempt tehans die cleeder hier.ユ 

- ヤGerneユ, seide her Berargier. 

Doe saten si op alle beide, 

Ende reden in die Gods gheleide. 

Rigaut sciet van den andren daer,

[18] 385 Ende reet met sinen wert, dats waer, 

Ende reden dien nacht aldure, 

Die wert leitdene wel ter cure

ノ..ノ..

Te Crespi kerde die wert weder, 

Rigaut ne dranc no beette neder,

390. Maer hi reet altenen doe 

Sere tote Parijs toe. 

Het was bedempt, doe hire quam, 

Ende sijn ors was al lam, 

Dat vorder niet en mochte gaen.

395. Tsiere herberghen beette hi saen. 

Doe hi van den orse ginc, 

Vielt onder den jongelinc. 

Sijn wert sacht ende wart ververt, 

Ende vragede hem wat hem dert,

400. Ende ware sijn here ware, die grave? 

Rigaut seide: ヤic scieter ave, 

In Loraine so es hi, 

Ende hi hiet keren mi 

Te lande wert, daer hi mi sinde.

405. Nu segt mi ochte ic hier vinde 

Die wel gheraecte keiserinne?ユ 

Die wert hi antwerde met sinne: 

ヤJagi here, bi mire trouwen, 

Si was heden tonser Vrouwen

[19] 410 Te messen daar icse sach.ユ

Rigaut haeste hem wat hi mach, 

Ende ginc te hove wert boude. 

Omdat menne niet kennen en soude, 

Hadde hi sinen capruin getogen

415. Tote verre over sijn oghen, 

Ende ginc ter coninginnen na dat 

In die camere daer si sat, 

Ende groettese haestelike. 

Doe verkindene die vrouwe rike,

420. Ende seide: ヤsidi dit, Rigaudijn? 

Waer es Begge, die here dijn?ユ 

- ヤVrouweユ, seit hi, ヤsprect jegen mi, 

Ic sal u segghen, waar hi siユ 

Doe gingen si in ene camere saen,

425. Die vrouwe ginc besiden staen. 

ヤVrouweユ, seit hi, ヤdor Gode genade!

 Dat ic u seggen sal in rade,

[20] Moeti helen over alユ.

 Die vrouwe seide: ヤVrient, ic sal

430. Die sake helen, op dats es noet.ユ 

Rigaut seide: ヤVrouwe, jaet groet: 

Beg is doet, die here mijn, 

Dies ic niet drovere en mach sijn, 

Noch rouweger in ghere wisen,

435. Tybaut doetdene van den plankisen.  

Doe die vrouwe dat verstoet, 

Wart si harde swaer gemoet, 

Ende ware in onmacht gesegen, 

En hadt gedaen Rigaut die degen,

440. Diese onthilt ende seide: ヤVrouwe, 

Doer God en maect enghene rouwe, 

Soe dats iemen werde geware! 

Want eer weten die niemare 

Selen onse doetviande,

445. Salicse in haren lande 

Hebben gedaen pine groet, 

Ende meneghen, hopic, hebben doet. 

Maer vrouwe! mi sciede wonder: 

Daer ic beten soude hieronder,

450. Doe viel mijn pert onder mi, 

Van pinen wanic wel dat si.ユ 

Die vrouwe seide: ヤen sal niet scaden, 

Een beter salic u beraden.ユ

[21] Si riep haren capellaen,

455. Ende hiet hem halen saen 

Hare goede ors arabi, 

Dat haer gaf dabt van Lengi. 

Die capellaen deet eer iet lanc, 

Rigaut seits hare groten danc,

460. Rigaut seide: ヤbi Gode, vrouwe! 

Ic hebbe ghad so groten rouwe, 

Dat ic in twen dagen lanc 

Noch en at noch en dranc, 

Noch en sliep oec en twint.ユ

465. Die vrouwe seide: ヤlieve kint;ノ.

Berangier roemt Begge en zegt:  

ヤOnd...............hier 

En wijs en goedertieren

Hij gaf me van zijn hals 

Deze sabelen mantel

240. En deze hermelijnen pels.

[12] Dus zal ik de mooie graaf, 

Zo helpt me de goede Sint Amand! 

Zoeken al door dit land, 

Tot daar ik hem vinden kan.ユ

245. Rigaut zei: ヤZo sta dan 

Terstond op, lieve heer waard, 

Sinds ge hem mede te zoeken begeert.ユ 

En ze deden het zonder respijt, 

En gingen voort met de tijd,

250. En voeren van Valence

Recht tot Chamberlain 

Ter kloostertje daar men plag 

God in te dienen nacht en dag. 

De goede waard hij ging voort

255. En zag komen uit de deur 

Een monnik, die vroegen ze, 

Of hij iets de edele graaf

Daarvoor had hij voorbij zien gaan  

De monnik bedacht zich meteen,

260. Daarna zei hij: ヤgij edele ridders, 

Gisteravond zo ging hij hier,

En jaagt op een everzwijn;

[13] Ook waren de honden van hem

Sommige zo mat, hij moest ze eerst.

265. Een weinig rusten ze zich te die tijd 

En voeren voort daarna. 

Die goede monnik ging mede daar, 

De horen zetten ze aan de mond. 

Dus vernamen ze te die tijd

270. De graaf Fromont, die daar reed, 

Toen hij van Lens kwam gereden

Hij voerde het lichaam, dat ik las, 

De abt riep hij, wees zeker van dat, 

........., zo zei hij:

275. ヤIk hoor hier, geloof me, 

Inkomen weten welke lieden, 

Maar het zijn van Beggeユ s manschappen, 

Die hun heer gaan zoeken, 

Ik wil er geen zeker

280. Noch ontmoeten, noch ook zien; 

Want licht mag er iets van misgaan, 

Want vertoornde lieden dappere en goede 

Doen dikwijls in hun gemoed 

Daarvan komt toorn en pijn;

285. Dus wil ik keren en de mijne: 

Voort verder te Metz deze graaf.ユ

[14] Gelijker tijd scheidde Fromont af, 

En voer te Lens in zijn stad, 

Die hij beter liet versterken,

290. En versterkte toen zijn land; 

Wat hij zwak en gebroken vond 

Liet hij helemaal herstellen, 

Want hij was niet goed zeker 

Dat hij had recht erg groot,

295. Want om de graaf, die dood 

Lag, had hij menige vijand. 

Daarvan zo ontstond gelijk 

Zoユ n grote oorlog, geloof me dat, 

Dat in Frankrijk te ongeluk was.

300. Nu gaat de abt zijn straten, 

Die Fromont heeft gelaten. 

Zo ver reed hij zodat hij vernam 

Waar Beggeユ s manschappen kwamen. 

De waard heeft de abt gezien,

305. En heeft hem meteen herkend. 

De abt vroeg hij te die tijd: 

ヤHeer, is dood of gewond 

De man die ligt op die baar? 

Graag wist ik wie hij is.ユ

310. De abt zei: ヤdat zal zijn

Het is Begge, de goede dienaar van een vorst, 

Garijnユ s broeder hertog, 

Die rijk is en machtig, 

In dit woud, het is schande groot,

[15] 315 Sloeg hem Fromontユ s lieden dood.ユ

Toen dat hoorde de manschappen, 

Zag men nooit zulke droevige lieden. 

Dat kind Rigaut greep de baar 

Met beide handen, met groot gevaar,

320. En omhelsde menigmaal de schrijn, 

Hij ontblootte zijn oom, 

En scheurde de herten huid 

En dat gewassen kleed uit, 

En zag al bloot de ge粗rde graaf,

325. Zijn ogen donker en verdraaid, 

Zijn armen bleek en dat lichaam, 

Dat hem was erg ongeschikt

ヤAy oomユ, zei hij, ヤdit is een slecht bericht, 

Dat ge dus ligt in deze baar.

330. En wat peinsde hij die u versloeg? 

Hem blijven vijanden genoeg, 

En de dag dat ik leef mede 

En hebben ze van mij rust nog vredeユ. 

En de jonkheren die mede waren,

335. Die daar staan nevens de baar, 

Weenden erg bitter, 

Want hen zou die edele graaf 

Ridders hebben gemaakt alle.

[16] Ze beklaagden zeer hun ongeval,

340. Ze riepen: ヤwat zullen we, ellendige? 

En wat zullen we uw goed wijf 

Beatrijs zeggen mogen, 

Waar we kwijt geworden zijn de hertog? 

En ook Hernaude en Gerine

345. De twee mooie kinderen van hem? 

We zullen niet te lande durven keren, 

Zo zeer zullen we ze verdriet doen.ユ 

- ヤGaan we ze zoeken,ユ zei Rigaut, 

ヤEn doen hen menige zware aanval,

350. Ik prijs mijn leven helemaal niet.ユ

De abt ontraadt dit:

ノノノ..

351 ヤfノ en ook fノノ

ノ.zijnノ..

eノ..

Dus zal ge gaan zeker

355. En keren met het lijk 

Tot Gerine te Metz, 

Ge zal daar horen, geloof me dus,

[17] Ander nieuws die ge eerder 

Zal horen, al is uw hart bedroefd.ユ

360. Rigaut zei: ヤdit zal zijnユ. 

Dus reden ze tot Valence, 

Tot hun waard Berargiere. 

Dat lijk ontkleden ze snel, 

En zetten hem in de voornaamste zaal.

365. Daar kwamen, dat weet wel, 

Ridders, knapen en vrouwen, 

Die dat lijk wilden aanschouwen, 

En die zich belaagden erg zeer. 

Men zette daar ook om de heer

370. Stallichten van duur maaksel. 

Daar kwamen papen en klerken, 

Die daar zongen de lijkdienst  

Rigaut riep terzelfder tijd

Zijn waard Berargiere:

375. - ヤHeer waardユ, zei hij, ヤbegeleid me snel 

De rechte weg tot Celles, 

Ik zal u geven, dus wees bekend, 

Mijn kleren die ik aan me heb; 

Of leidt me tot Crespi,

380. En neem gelijk die kleren hier.ユ 

- ヤGraagユ, zei heer Berargier. 

Toen zaten ze op alle beide, 

En reden in Gods geleide. 

Rigaut scheidde van de anderen daar,

[18] 385 En reed met zijn waard, dat is waar, 

En reden die hele nacht door, 

De waard leidde hem wel terdege

ノ..ノ..

Te Crespi keerde de waard weer

Rigaut dronk niet nog steeg af,

Maar hij reed aanhoudend door 

Zeer tot Parijs toe. 

Het was duister, toen hij er kwam, 

En zijn paard was zo lam, 

Dat het verder niet mocht gaan.

395. Tot zijn herberg steeg hij af gelijk. 

Toen hij van het paard ging, 

Viel het onder de jongeling. 

Zijn waard zag het en werd bang, 

En vroeg hem wat hem deert,

400. En waar zijn heer was, de graaf? 

Rigaut zei: ヤik scheidde van hem, 

In Lorraine zo is hij, 

En hij zei me te keren

Te lande waart, daar hij me zond.

405. Nu zeg me of ik hier vindt 

Die zeer voortreffelijke keizerin?ユ 

De waard hij antwoordde met verstand: 

ヤJa gij heer, waarachtig, 

Ze was heden te onze Vrouwe

[19] 410 Te mis daar ik haar zag.ユ

Rigaut haastte hem wat hij kon, 

En ging snel te hof waart. 

Opdat men hem niet herkennen zou, 

Had hij zijn muts getrokken

415. Tot ver over zijn ogen, 

En ging ter koningin na dat </