De jeeste van Walewein en het schaakbord.

Penninck en Pieter Vostaert. Editie G.A. van Es.

Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/penn002jees01_01/colofon.htm

Bewerkt door Nico Koomen.

 

 

 

Roman van Walewein.

Vanden coninc Arture  

Es bleven menighe avonture  

Die nemmer mee ne wert bescreven. 

Nu hebbic ene scone up heven

5 Consticse wel in twalsche vinden  

Ic soudse jou in dietsche ontbinden:  

Soe es utermaten scone! 

Alle die ingle vanden trone 

Moeten mi gheven herte ende sin

10 Ende zulke wijsheit daer in 

Ende minen sin also ghestarken 

Dat sire doghet in moeten marken 

Alle diese zullen horen. 

God die dor ons was gheboren

15 Ende vanden stene maecte broot 

Verlene mi die wijsheit so groot

Indesen bouc, sonder meswende 

Van beghinne toten ende! 

Dies biddic Gode dor zine ghenaden

20 Dat hi mi vergheve die mesdaden 

Die ic an dese redene doe 

Bede spade ende vroe.ユ 

Dies bat Penninc diene maecte  

Ende menighen nacht daer omme waecte

25 Eer hijt vant in zijn ghedochte 

Dat hi den boec ten ende brochte 

Daer hi tbeghin of heift gheseit. 

Nu bid hi u up hovescheit

[8] Dat ghi zwighet altemale:

30 Hi sal u vort die scone tale 

Segghen, al wert het hem te zure 

Vanden coninc Arture.

Die coninc Artur sat tenen male 

Te Carlicen in zine sale

35 Ende hilt hof na coninc sede 

Also hi menichwerven dede 

Met een deel zire man

Die ic niet wel ghenomen can: 

Ywein ende Perchevael

40 Lancheloot ende Duvengael 

Entie hoofsche Walewein  

- Sijn gheselle was daer ne ghein - 

Ooc was daer Keye die drussate. 

Daer die heren aldus saten

45 Naden etene ende hadden ghedweghen  

Also hoghe liede pleghen  

Hebben si wonder groot vernomen: 

Een scaec ten veinstren in comen  

Ende breedde hem neder uptie aerde.

50 Hi mochte gaen spelen dies beghaerde. 

Dus laghet daer uptie wile doe. 

Daer ne ghinc niemen of no toe 

Van allen gonen hoghen lieden. 

Nu willic u tscaecpel bedieden:

55 Die stapplen waren root goudijn 

Entie spanghen zelverijn. 

Zelve waest van elps bene 

Wel beset met dieren stene. 

Men seghet ons in corten worden:

60 Die stene die ten scake behorden 

Waren wel ghewaerlike  

Beter dan al Aerturs rike. 

Dus saghen zijt alle die daer waren.

[9] Metten hieft up ende es ghevaren

65 Weder dane het quam te voren. 

Dies adde die coninc Artur toren  

Ende sprac: ヤBi mire coninc crone 

Dit scaecspel dochte mi so scone! 

Maerct ghi heren ende siet

70 Hen quam hier sonder redene niet. 

Die up wille sitten sonder sparen 

Dit scaecspel halen ende achter varen  

Ende leverent mi in mine hant 

Ic wille hem gheven al mijn lant

75 Ende mine crone na minen live 

Willic dat zijn eghin blive.ユ 

Van alden heren die daer waren 

Sone durster een niet varen. 

Si saten alle ende zweghen stille.

80 Die coninc seide: ヤWie so wille  

Goet rudder in mijn hof betalen 

Hi sal mi dat scaecspel halen 

Of wine ghecrighen nemmermere

Vandesen daghe voort wert mere

85 Laten wijt ons aldus ontfaren.ユ  

Noch zweghen si alle die daer waren. 

Daer ne antworde noyt een van worde.  

Alse die coninc dit verhorde 

Sprac hi: ヤBi mire coninc crone

90 Ende biden here vanden trone 

Ende bi al diere ghewelt 

Die ic ye van Gode helt 

Ne wille mi niemen tscacspel halen  

Ic sect jou allen in corter talen

95 Ic salre selve achter riden. 

Ic [ne] wils niet langher onbiden  

Eert mi alte verre ontfaert. 

Ic bem die gone diet beghert 

Dat ict weder halen sal

[10] 100Mine lette ramp ende ongheval 

Eer ic meer te Carlicen kere  

Of ic blive doot inde ghere. 

Ic salre jou mede doen die ere: 

Ic soude met rechte zijn jou here

105 Nu salic zijn jouwer alre knecht.ユ 

Deer Walewein die nu ende echt 

In dogheden es ghetrect voort 

Hi scaemde hem als hi dit hoort 

Datter niemen was soghedaen

110 Die dat belof durste anevaen 

Van sinen here den coninc 

Ende hi trac voort metteser dinc  

Ende seide: ヤConinc Artur her

Die worde die ghi heden ere

115 Seid, die hebbic wel verstaen: 

Die jou ghelof wille anegaen 

Suldi houden also ghi seit te voren 

Dien eet die ghi hebt ghezworen?ユ 

Die coninc andworde mettien:

120 ヤJa ic, so moete mi goet ghescien! 

Ware enich rudder bin minen hove 

So starc of van zulken love 

Diet mi leverde in mine hant 

Ic wille hem gheven al mijn lant

125 Ende mine crone na minen live 

Willic dat zijn eghijn blive. 

Dies ne keric heden mijn wort.ユ 

Alse die here Walewein dit hort 

So dede hi zine wapene ghereiden

130  Ende wapende hem al sonder beiden 

Ende seide: ヤVindict in enich lant 

Ic saelt u leveren in uwe hant 

So helpe mi God die u gheboot 

Of ic blive in den wille doot!

135 Dies sijt seker ende ghewes.ユ

[11] Als Walewein ghewapent es 

Brochtemen hem Gringholetten voren 

Dien hi lief adde ende vercoren 

In sinen sin vor alle paerde

140 Ende hi sater up, die onvervaerde  

Ende seinde hem metter rechter hant. 

Doe nam orlof die wigant 

An coninc ende an coninghinne 

Ende an alle diere waren inne

145 Metten coninc indie zale. 

Si antworden altemale: 

ヤVaert! God onse alre here

 Verde jou van lachtre ende van zere  

Ende late jou dinc ten besten comen!ユ

150 Als hi orlof adde ghenomen 

Reet hi wech met deser tale 

Ende die daer bleven in die zale 

Waren vul van haren moede  

Ende seiden: ヤVerghinct hem tongoede

155 Bi Gode ende biden goeden daghe 

Hi souds hebben clene claghe 

Dat hi die dinc dar anevaen 

Die ne gheen man dar bestaen  

No noit kerstijn horde tellen

160 Dat si yewer oyt ghevellen. 

Dies dinct hi ons zijn onvroet.ユ  

ヤHere Walewein, siet wat ghi doetユ 

Sprac die coninc tsinen neve 

ヤEnde hoort den raet dien ic u gheve

165 - Een sot mach enen vroeden wel raden 

Van dat hem mach staen te staden -  

Emmer wacht u ende u paert 

Dat ghi niet so na ne vaert 

Den scake dat ghijs hebt toren.ユ

[12] 170Deer Walewein hi slouch met sporen 

Gringolette al dat hi mach. 

Ende als deer Keye dat versach 

- Nu moghedi horen Keyes tale - 

Hi liep ten veinstren vander sale

175 Ende riep: ヤHere Walewein, maerct ende verstaet: 

Haddi ghenomen enen draet 

Ende hadde den ant scaec ghestrect  

So mochtijt nu hebben ghetrect  

Dat u niet ne ware ontvaren.ユ

180 Deer Walewein seide: ヤWildi ontbaren 

Heer Keye, van uwen quaden scerne 

Ic bads u utermaten gherne 

Ende laet mi hebben mine avonture! 

Es soe soete of es soe zure

185 Comt soe te goede ofte te quade 

Here Keye, ic ne roups u niet te rade.ユ 

Dus reet hi henen metter vaert 

Stoutelike als een liebaert. 

Deer Keye seide: ヤSlaet met sporen

190 Heer Walewein, het hout daer voren 

Tscaecspel; hen dar jou niet ontvaren.ユ  

Die coninc ende die met hem waren 

Si seiden: ヤHere Keye, waert u ghevouch 

Deser talen hebwi ghenouch.

195 Twine lati den rudder varen 

Daerne God moete bewaren? 

Ghine waert zelve niet so ghedaen 

Dat ghi tghelof durst anegaen

Dat hi an hem hevet ghesleghen.ユ

200 Walewein reet wech ende zi zijn bleven  

In harde menigherande tale 

Omme Waleweyne binder zale. 

Die coninc entie coninghinne 

Ghinghen boven ten hoghen tinne

205 Ende saghen achter Waleweyne.

[13] Daer ne was no groot no cleyne 

Sine liepen ten veinstren harentare 

Ende saghen uut ende namen ware 

Warewaert Walewein henen soude.

210 Hi reet met crachte ende met ghewoude 

Als die gone die niet ne spaer

Achter tscacspel dat vorem vaert  

Bi wilen hoghe, bi wilen neder 

Bi wilen voort, bi wilen weder

215 Bi wilen verre, bi wilen bi. 

Over waerhede seghet men mi. 

Dus zaghet dere Walewein vor hem gaen 

Ende hadt wel metter hant ghevaen 

Maer hi liet dor der gore tale

220 Die boven laghen in die zale: 

Hadsine sien daer achter vaen 

Endt hem danne ware ontgaen 

Si mochter mede hare sceren maken. 

Hine liet om el ne ghene zaken.

225 Dus reet hi wech al zinen telt 

Deer Waleweyn, up een scone velt. 

Doe quam hi in ene valeyde. 

Doe stont die coninc ende seide: 

ヤHere Walewein, God moet u gheleyden!

230 Mijn oghen moeten hier van u sceiden 

Sine connen jou langher niet ghezien.ユ 

Hi keerden omme ende ghinc mettien 

Entie heren alle te male 

Vanden veinstren in die zale

235 Ende spraken alle ghemeenlike: 

ヤHere Walewein, God van hemelrike 

Verde jou van lachtre ende van scaden 

Ende van dorperliken daden 

Ende late jou behouden wederkeren

240 Metten scaecspele tuwer eren.ユ 

Doe namen si ander tale an hant.

[14] Ende hi reet wech, die wigant 

Na tscaec daer hi omme uut was comen. 

Mettien hevet Walewein vernomen

245 Enen berch vor hem staen: 

Hi dochtem toten hemele gaen! 

Doe sprac hi daer hine vint: 

ヤHelp God, Sinte Marien kint 

Waerwaert mach ic varen omme?

250 Inne zie wech, no recht no cromme 

Daer ic den scake volghen mach. 

Nune sach ic noyt so drouven dach 

Als dat mi nu sal ontvaren.ユ 

Mettien wart Walewein gheware

255 Sciere waer die berch ondede 

Daer tscaec in voer ende hi mede. 

Die berch die werts sciere gheles  

Als Walewein daer binnen es: 

Dat gat [dat] te voren was open

260 Wert nu sciere toe gheloken.  

Ende Walewein moeste daer binnen bliven  

Allene sinen rouwe driven 

In enen berch die donker es! 

Dies zijt zeker ende ghewes.

265 Hine horde daer creature ne ghene: 

Inden berch waren stene 

Daer hi jeghen mochte spreken! 

Wel na dochte hem therte breken 

Dat hi tscaec adde verloren.

270 Die rouwe ghinc hem verre te voren  

Dat hijt so verre hevet ghesocht 

Ende in so zwaerre pinen [es] brocht.  

Dies was hi zere tonghemake 

Ende peinsde menigherande zake.

275 Hi seide: ヤAl ware die berch ondaen 

Ende ic hier ute mochte gaen 

Quamic zonder scaec te hove

[15] Ic worde gheworpen buten love. 

Ic bem vroet van zulken zaken.

280 Men soude sceren niet mi maken.  

So wel kennic den here Keyen. 

Van hem souds mi meest verneyen. 

Mi ware liever soudic sterven 

Ende in desen berch verderven

285 Also ic wane dat ic sal 

Mine helpe God ende goet gheval!ユ 

Des nacht doghedi groot verdriet  

Van navons dat die sonne liet 

Haer scinen tes soe weder up ghinc.

290 Deer Walewein, die jonghelinc 

Hi viel in knieghebede terre waerf 

Ende seide: ヤGod die dor ons staerf 

Ende om ons coret die bitter doot 

Nu helpt mi, here, uut deser noot!

295 Waric yewer in een pleinユ 

Sprac die rudder Walewein 

ヤAl waren si 當 om mi ghestaen 

Ende si mi alle wilden slaen 

Ic sette mi jeghen hem ter were

Roman van Walewein.

[7] ヤVan de koning Artur

Zijn na gebleven menige avonturen

Die nimmermeer nee worden beschreven.

Nu ben ik een mooie begonnen

5 Kon ik het wel in het Waals vinden

Ik zou het u in Dietse verhalen:

Het is zo uitermate mooi!

Alle engelen van de hemel

Moeten me geven gevoel en helderheid van geest

10 En zulke wijsheid daarin

En mijn geest alzo versterken

Dat zijn deugd men er in mag merken

Allen die het zullen horen.

God die door ons was geboren

15 En van de stenen maakte brood

Verleent me die wijsheid zo groot

In dit boek, ononderbroken

Van begin tot het einde!

Dus bid ik God door zijn genade

20 Dat hij me vergeeft die zonden

Die ik aan dit verhaal doe

Het hele verhaal door.ユ

Aldus bad Penninck die het maakte

En menige nacht daarom waakte

25 Eer hij het vormde in zijn gedachte

Dat hij het boek ten einde bracht

Daar hij het begin van heeft gezegd.

Nu bid hij u op hoffelijkheid

[8] Dat ge zwijgt allemaal:

30 Hij zal u voort dat mooie verhaal

Zeggen, al wordt het hem te zuur

Van de koning Artur.

De koning Artur zat op een zekere keer

Te Carlioen in zijn zaal

35 En hield zitting naar konings zede

Alzo hij menigmaal deed

Met een deel van zijn leenmannen

Die ik niet goed noemen kan:

Ywein en Percheval

40 Lancelot en Duvengael

En die hoffelijke Walewein

- Zijn metgezel was daar nee geen -

Ook was daar Keye de drost.

Daar die heren aldus zaten

45 Na het eten hadden ze gewassen

Alzo hoge lieden plegen

Hebben ze wonder groot vernomen:

Een schaakspel ter venster in komen

En strekte zich uit op de aarde.

50 Hij mocht gaan spelen die het begeerde.

Dus lag het daar op dat ogenblik toen.

Daar nee verroerde niemand zich

Van al diegene hoge lieden.

Nu wil ik u het schaakspel aanduiden:

55 Die poten eronder waren van rood goud

En de opstaande randen van zilver.

Zelf was het van ivoor

Goed bezet met dure schaakstukken.

Men zegt het ons in korte woorden:

60 Die stenen die te schaakspel behoren

Waren wel waarlijk

Kostbaarder dan al Arthurユ s rijk.

Dus zagen zij het allen die daar waren.

[9] Meteen hief het op en is gegaan

65 Weer terug het kwam tevoren.

Dus had die koning Artur toorn

En sprak: ヤBij mijn koningskroon

Dit schaakspel leek me zo mooi!

Merk op gij heren en ziet

70 Het nee kwam hier zonder redenen niet.

Die op wil staan onverwijld

Dit schaakspel halen en achterna gaan

Ende leveren het me in mijn hand

Ik wil hem geven al mijn land

75 En mijn kroon na mijn leven

Wil ik dat het zijn eigendom blijft.ユ

Van alle heren die daar waren

Zo nee durfde er een niet te gaan.

Ze zaten allen en zwegen stil.

80 De koning zei: ヤWie zo wil

Doorgaan voor een goede ridder in mijn hof

Hij zal me dat schaakspel halen

Of we  krijgen het nimmermeer

Van deze dag af nu voortaan

85 Laten wij het ons aldus ontkomen.ユ

Noch zwegen ze allen die daar waren.

Daar nee antwoordde nooit iemand een woord.

Toen de koning dit bemerkte

Sprak hij: ヤBij mijn koningskroon

90 En bij de heer van de hemel

En bij al die macht

Die ik ooit van Gods wege uitoefende

Nee wil me niemand het schaakspel halen

Ik zeg het alles in korte bewoordingen

95 Ik zal er zelf achterna gaan.

Ik wil niet langer afwachten

Eer het me al te ver ontkomt.

Ik ben diegene die het begeert

Dat ik het terug halen zal

100 [10] Me belet ramp en ongeval

Eer ik meer te Carlioen terugkeer

Of ik blijf dood in dat verlangen.

Ik zal er u eer mee doen:

Ik zou met recht zijn uw heer

105 Nu zal ik uw aller knecht zijn.ユ

Daar Walewein die nu steeds

In deugden is voorgetrokken

Hij schaamde zich toen hij dit hoorde

Dat er niemand was zodanig

110 Die de belofte durfde aan te gaan

Van zijn heer de koning

En hij ging naar voren met deze zaak

En zei: ヤKoning Artur heer

De woorden die ge heden eerder

115 Zei, dit heb ik wel begrepen:

Die uw belofte wil aangaan

Zal ge het houden zoals ge tevoren zei

Die eed die ge hebt gezworen?ユ

De koning antwoordde meteen:

120 ヤJa ik, zo mag me goed geschieden!

Was er enige ridder binnen mijn hof

Zo sterk of zo voortreffelijk

Die het me leverde in mijn hand

Ik wil hem geven al mijn land

125 En mijn kroon na mijn leven

Wil ik dat het zijn eigendom blijft.

Dus nee verander ik heden mijn woord.ユ

Toen de heer Walewein dit hoorde

Zo liet hij zijn wapens bereiden

130 En wapende hem al zonder te talmen

En zei: ヤVind ik in enig land

Ik zal het u geven in uw hand

Zo helpt me God die u gebood

Of ik blijf ondertussen dood!

135 Dat is zeker en gewis.ユ

Toen Walewein gewapend was

[11] Bracht men hem Gringolet voor

Die hij lief had en uitgekozen

In zijn geest voor alle paarden

140 En hij sprong er op, die onvervaarde

En zegende zich met de rechter hand.

Toen nam verlof die held

Aan koning en aan koningin

En aan alle die er waren in

145 Met de koning in die zaal.

Ze antwoordden allemaal:

ヤGa! God onze aller heer

Houdt u ver van schande en van pijn

En laat uw zaak ten besten komen!ユ

150 Toen hij verlof had genomen

Reed hij weg na dat gesprek

En die daar bleven in de zaal

Waren in hevige opwinding

En zeiden: ヤVerging het met hem slecht

155 Bij God en met goede dagen

Hij zou weinig reden hebben om te klagen

Omdat hij die zaak ding durft aan te vangen

Dat nee geen man durft te doen

Nog nooit een christen hoorde vertellen

160 Dat ze ergens ooit gebeuren.

Dus denkt hij wij zijn onverstandig.ユ

ヤHeer Walewein, ziet wat ge doetユ

Sprak die koning tot zijn neef

ヤEn hoor de raad die ik u geef

165 - Een zot mag een wijze wel aanraden

Van dat hem tot voordeel mag staan -

Let steeds met zorg op u en uw paard

Dat ge niet zo dichtbij gaat

Het schaakspel zodat ge hebt toorn.ユ

[12] 170 De heer Walewein hij sloeg met sporen

Gringolet zo spoedig mogelijk.

En toen dat daar Keye zag

- Nu mag ge horen Keyeユs taal -

Hij liep te venster van de zaal

175 En riep: ヤHeer Walewein, let op en versta:

Had ge genomen een draad

En had ge het aan het schaakspel gestrekt

Dan kon ge nu hebben getrokken

Dat het u niet nee was ontkomen.ユ

180 Daar Walewein zei: ヤWil ge ontberen

Heer Keye, van uw slechte scherts

Ik bad het u uitermate graag

En laat me hebben mijn avontuur!

Is het zoet of is het zuur

185 Komt het me te goede of te kwade

Heer Keye, ik nee vraag u niet om raad.ユ

Dus reed hij met haast weg

Onbevreesd als een leeuw.

Daar Keye zei: ヤSla met sporen

190 Heer Walewein, het bevindt zich daar voren

Het schaakspel; het kan u niet ontkomen.ユ

De koning en die met hem waren

Ze zeiden: ヤHeer Keye, als u het belieft

Deze praatjes hebben we genoeg.

195 Waarom liet ge de ridder niet gaan

Daar hem God mag beschermen?

Ge was zelf niet van zo dapper

Dat gij de belofte durfde aan te gaan

Dat hij op zich heeft genomen.ユ

200 Walewein reed weg en zij zijn gebleven

Met zeer verschillende gesprekken

Om Walewein binnen de zaal.

De koning en de koningin

Gingen boven te hoge trans

205 En keken Walewein achterna.

[13] Daar was nog groot nog klein

Ze liepen ten venster hier en daar

En keken uit en namen waar

Waarheen Walewein heen zou.

210 Hij reed met kracht en met geweld

Als diegene die zuinig is op zijn krachten

Achter het schaakspel dat voor hem uit gaat

Soms hoog, soms laag

Soms voort, soms terug

215 Soms ver, soms dichtbij.

Voor waarheid zegt men mij.

Dus zag het daar Walewein voor hem gaan

En had het bijna met de hand gevangen

Maar hij liet het na door diegene zijn taal

220 Die boven lagen in de zaal:

Had hij gezien en daarna gevangen

En het hem dan was ontsnapt

Ze mochten ermee hun spot drijven.

Hij liet het om geen andere reden na.

225 Dus reed hij weg in draf

Daar Walewein, op een mooi veld.

Toen kwam hij in een vallei.

Toen stond de koning op en zei:

ヤHeer Walewein, God moet u begeleiden!

230 Mijn ogen moeten hier van u scheiden

Ze kunnen u niet langer zien.ユ

Hij keerde zich om en ging meteen

En die heren allemaal

Van het venster in de zaal

En spraken allen algemeen:

235 ヤHeer Walewein, God van hemelrijk

Hoed u van schande en van schade

En van onbeschaafde daden

En laat u behouden weerkeren

240 Met het schaakspel tot uw eer.ユ

Toen begonnen ze een ander gesprek.

[14] En hij reed weg, die held

Naar het schaakspel daar hij om uit was gekomen.

Meteen heeft Walewein vernomen

245 Een berg voor hem staan:

Het leek hem tot de hemel te gaan!

Toen sprak hij daar hij het vindt:

ヤHelp God, Sint Mariaユs kind

Werwaarts mag ik eromheen gaan?

250 Ik zie geen weg, geen rechte of kromme

Daar ik het schaakbord volgen kan.

Tot nu toe heb ik nog nooit zoユ n droevige dag beleefd

Als dat me nu zal ontkomen.ユ

Meteen werd Walewein gewaar

255 Plotseling waar de berg zich opende

Daar het schaakspel in voer en hij mede.

Die berg die werd snel gewoon

Als Walewein daar binnen is:

Dat gat dat tevoren was open

260 Werd nu snel dicht gesloten.

En Walewein moest daar binnen blijven

Alleen zijn verdriet uiten

In een berg die donker is!

Dat is zeker en gewis.

265 Hij hoorde daar creaturen nee geen:

In de berg waren stenen

Daar hij tegen mocht spreken!

Bijna leek hem het hart te breken

Dat hij het schaakspel had verloren.

270 De smart overweldigde hem

Dat hij het zover heeft gezocht

En in zoユ n zware ellende is gebracht.

Dus was hij zeer te ongemak

En peinsde menigerhande zaak.

275 Hij zei: ヤAl was die berg geopend

En ik hieruit kon gaan

Kwam ik zonder schaakspel te hof

[15] Ik verspeel alle eer of roem.

Ib ben bekend van zulke zaken.

280 Men zou scherts met me maken.

Zo goed ken ik de heer Keye.

Van hem zou me meest verdrieten.

Het is me liever dat ik zou sterven

En in deze berg dood gaan

285 Alzo ik vermoed dat ik zal

Als God me niet helpt en gunstig lot!ユ

Die nacht gedoogde hij groot verdriet

Van ヤs avonds dat de zon liet

Haar schijnen tot ze weer opging.

290 Daar Walewein, de jongeling

Hij viel in kniegebed bij die gelegenheid

En zei: ヤGod die door ons stierf

En om ons koos de bittere dood

Nu help me heer, uit deze nood!

295 Was ik ergens in een vlakteユ

Sprak die ridder Walewein

ヤAl stonden er honderd om mij

En ze me allen wilden slaan

Ik zette me tegen hen te verweer

 

 

300 Metten scilde ende metten spere! 

Hier moetic sterven dor die noot 

Sonder slach ende sonder stoot! 

Dies bem ic tonghemake zere.ユ 

Dus claghede Waleweyn, die here.

305 Hi seinde hem ende es up ghestaen 

Ende ghinc te Gringoletten zaen 

Ende stac den breidel an sinen arme 

Ende riep wel dicken ヤOwi, wacharme!ユ 

Omdat hi tscaecspel hadde verloren.

310 Die rouwe ghinc hem alles te voren. 

Dat was tmeeste dat hem daert. 

Doe nam hi zinen breidel ter vaert 

Ende doolde in gonen berch allene

[16] Hi ende Gringolet zijn wrene

315 So langhe dat hi sach van verren 

Den dach ghelijc ere sterren. 

Ende jeghen dat licht es hi comen 

Ende hevet een serpents nest vernomen  

Daer 疂iij jonghe in laghen ende sliepen

320 Die so groot waren dat si liepen 

Der waert dat si wesen wilden. 

Wat radi Waleweine, den milden 

Te doene, na dat es comen? 

Doch ne hevet hi niewer vernomen

325 Toude serpent: hi was ghevaren 

Buten berghe hem ghenaren 

Ende halen daer si bi souden leven 

Sine jonghe, die waren bleven  

Achter ende als dit Walewein sach

330 Ne weet hi wat hi best doen mach. 

Maer hi haeste hem ende trac zijn zwaer

Ende tert hem bet an ter vaert 

Ende slouch middel inden hoop. 

Dat outste hadde den quaetsten coop

335 Want hi cloofdet mids ontwe. 

Den andren dedi so wee 

Dat het daer omme sterven moet. 

Den derden slouch hi of enen voet. 

Dat vierde sette hem ter were

340 Ende hadde te Waleweine grote ghere. 

Het ontspranc met groten vake: 

Het was ghewect met onghemake. 

Het was zere fel, al waest cleyne 

Ende scoot upten here Waleweine

345 Bede met claeuwen ende met tanden

Deer Walewein weerde hem metten handen  

Ende metten zwaerde ende metten scilde 

Weerde hem Walewein, die milde 

Dapperlike metter vaert

[17] 350Als die gone die begaert 

Tserpent te dodene ende hine can. 

Het was gheleghen in enen dan 

Daer noit wijf no man was comen. 

Tserpent hevet zinen staert ghenomen

355 Ende slouch Waleweine so harde 

Dat hi neder viel up die aerde 

Al waest hem te doene leet. 

Doe scoot hi up ende nam ghereet 

Tserpent vaste met beden handen

360 Boven ende beneden biden tanden 

Ende scuerde hem zinen bec so wide 

Dat hem thovet hinc in twier side. 

Doe haesti hem ende vinc ten zwaerde  

Deer Walewein, die onvervaerde.

365 Maer tander serpent, dat hadde verloren  

Sinen voet: het hevet vercoren  

Gringoletten, seer Waleweins paert 

Ende maecte hem vaste darewaert. 

Mettien heift Gringolet vernomen

370 Waer tserpent es totem comen 

Ende hevet sinen voet verheven  

Ende den serpente enen ghegheven  

Wel te pointe jeghen tbeste been 

Dat hem vlooch mortelinghe ontween.

375 Doe moest vallen up die aerde 

Ende Walewein quam metten zwaerde 

Ende nam hem tleven haestelike. 

Doe danctijs Gode van hemelrike 

Dat hi hem aldus es ontgaen.

380 Te Gringolette quam hi zaen 

Ende sette hem in zijn ghereide 

Ende reet wech al zonder beide 

Daer waert dat hi den dach sach baren. 

Nu moetene Onse Vrouwe bewaren!

385 Aldus reet hi den berch dore

[18] Tote hi quam vor ene score 

Daer die berch ghescoort es.  

Toude serpent was wel gheles 

Daer te vaerne uut ende in

390 Want het haelder zijn ghewin 

Daert altoos bi moeste leven 

Ende sine jonghe die waren bleven 

Achter hem doe hetse liet. 

Ende alst Walewein comen siet

395 Sone was hijs bore blide 

Ende trac hem an ene side 

Dat hetne niet ne mochte sien. 

Hi ghereedde hem ende vinc mettien 

Bede ten scilde ende ten spere

400 Ende hi reedde hem vaste ter were: 

Hi greep den scacht met beden handen  

Ende ghinc vor die scuere standen  

Ende keerde den ort ter scuere waert. 

Ende gont serpent dat quam ter vaert

405 Ende waende liden sonder were, 

Ende Walewein gheraket metten spere 

So wel dat hijt stac al dore 

Dat het viel neder in die score 

Tserpent, ende began hem recken.

410 Walewein waende ute trecken 

Den scacht ende hi was mids ontwe! 

Dat trensoen dede den serpente wee 

Dat hem tvier ter kele uut scoot: 

Doe waende Walewein wel wesen doot

415 Vander hitte vanden viere. 

Hi ghinc an sine side sciere  

Ende liet die grote blaexeme liden 

Die daer vlooch in allen siden 

Enten serpente uter kele scoot

420 Om die anxene vander doot. 

Ware hem zijn staert niet buten bleven

[19] Het adde Walewein ghenomen tleven: 

Hi hevet brocht in zulker noot. 

Gont serpent slouch slaghe groot

425 Metten sterte jeghen die stene 

Dat si vielen groot ende cleine  

In beden siden vander scuere. 

Daer mochten drie rudders riden duere 

Duer tgat dat serpent hadde ghemaect.

430 Hadt Waleweine also gheraect 

Ic wane hi waerre doot bleven 

Al haddi 痊x manne leven. 

Deer Walewein stont ende louch 

Ende seide: ヤDits wel mijn ghevoech

435 Tserpent heift mi die porte ondaen! 

Nu mach ic uten berghe gaen 

Ende henen riden daer ic wille.ユ 

Tserpent ne lach niet langhe stille: 

Dat trensoen dede hem onsochte

440 Het stont up so het eerst mochte 

Ende scoot upten here Waleweyne. 

Tserpent was groot ende hi was cleyne! 

Het quam bernende als een vier: 

Hen sach nieman so lelijc dier!

445 Alst Walewein sach, wart hi vervaert 

Ende hi vergat zijn goede zweert 

Want hem uter hant ontgleet. 

Dat was hem sident herde leet: 

Hine wiste noyt hoe hijt verloos.

450 Tserpent Waleweyne vercoos 

Om te deerne so het meest mach: 

Het gaf hem herde menighen slach 

Metten staerte al tenden een 

Wel 痊x waerven eer het ghefeen:

455 Het was up hem verbolghen zere! 

Mettien naemt Waleweine, den here 

In sinen staert ende soudene draghen

[20] Sinen jonghen ende latene cnaghen:  

Up dat so liet hettene leven.

460 Maer God hevet hem tgheluc ghegheven  

Dat hise te voren slouch alle doot. 

Walewein was in groter noot: 

Haddi vor tserpent ghestaen 

Also hi bachten hevet ghedaen

465 Hi ware verbernt altemale 

Sonder enighe wedertale. 

Gringolet dat ne conste gheduren 

Binnen den mure: het liep ter scuren 

Ute ende ghinc an ene side.

470 Dies was Walewein onblide! 

Hi bleef allene ende onberaden 

Hem ne stont niemen te staden; 

Hi seide: ヤDie duvel hout mi ghevaen 

So vaste, in can hem niet ontgaen;

475 Ende metten staerte so ghebonden 

Mochtic belyen mine sonden 

So waric blide vor mine doot. 

Die selve God die mi gheboot 

Hi moet mi helpen ende beraden

480 Ende staen mire zielen te staden 

Want mijn leven es ghedaen.ユ

Tserpent ne lette niet sonder waen 

Ende vlooch danen metter vaert 

Ende drouch Walewein in zinen staert

485 Voortwaert in enen nauwen pat. 

Walewein was vander pinen mat 

Die hem tserpent hadde ghedaen. 

Mettien so bleeft ghevaen

Tenen ghate; het ne mochte niet duere:

490 Het was te nauwe buten muere. 

Nochtanne waester dicke dor comen 

Maer trensoen hevet hem benomen 

Dat hem bleef stekende in de zide.

[21] Doeet Walewein sach, was hi blide.

495 Hi seide: ヤGod here dor uwe doghet 

Also waerlike als ghi wel moghet 

So moeti mi here heden

Jeghen dit felle serpent bevreden 

Dat mi desen anxt hevet ghedaen.ユ

500 Dus moeste Waleweyn ghinder staen. 

Si waren ghevaen onder hem beden  

So vaste, sine mochten niet sceden 

No weder achter gaen no vort. 

Walewein mochte cume een wort

505 Spreken: hi was so zere ghebonden 

Met tserpents staerte tien stonden. 

Het heveten brocht in groter noot 

Ende gaf hem herde menighen stoot 

Metten staerte jeghen die stene

510 Bi wilen groot, bi wilen clene 

Ende heveten in enen pit ghesteken 

Dat hi cume mochte spreken 

No gheen let verbrawen. 

Tserpent scuerde metten clauwen

515 Walewijns wapine te dien stonden.  

Ooc es hi in zinen staert ghewonden  

Ende so vaste daer in ghevaen 

Cume sal hi meer ontgaen 

Vander pine daer hi in es

520 Deer Walewein, sijt seker des. 

Hi verloste sine ene hant 

Doe taste hi om zinen brant 

An zine side: hi was verloren! 

No weder sider no daer voren

525 Ne quam Walewein in zulker noot. 

Nu alreerst waendi bliven doot. 

Doe tasti voort an sine side 

Ene misericorde: dies was hi blide! 

Hi dankets Gode; hi hads te doen

[22] 520 Doe tracse uut Walewein, die coene 

Ende stac na tserpent harentare. 

Hi dede hem harde clene dare 

Ende het ne mochte hem niet versluten

Hadt zijn hovet ghehadt buten

535 Het ware hem tonneren vergaen 

Dat hijt soude steken of slaen.  

Bedi hevet Walewein te doene  

Wel der helpen vanden trensoene 

Dat serpent dus ghevaen hevet.

540 Walewein, die met pinen levet 

- Hine mochte waer met ere hant - 

Die misericorde nam die wigant 

Daer hi tserpent mede stac  

Sodat hem zijn herte brac

545 Ter navelen no min no mee. 

Tserpent creesch lude: hem was wee  

Omme die anxene vander doot. 

Noch was Waleweins anxene groot: 

Hi lach onder tserpents voet.

550 Uter wonde quam ghelopen tbloet 

Up hem heter dan een vier. 

Walewein sprac: ヤDit nes gheen dier; 

Het es die duvel uter hellen 

Die hier comt ende wille mi quellen

555 Ende hevet mi desen anxt ghedaen! 

Ende noch ne can ics niet ontgaen 

Al eest gherovet vanden live. 

Ende al waric sterker dan si vive 

Sone mochtic mi niet beraden

560 Ic ne moet sieden ende braden 

- Die duvel hevet mi so ghebonden

Int bloet dat comt uut deser wonden

Het dinct mi heter dan een vier!ユ 

Aldus lach Walewein onder dat dier

565 Inden pit, onder tserpents bloet

[23] Dat hem ten scoudren over woet. 

Dus dede hem tserpent groten pant. 

Deer Walewein trac uut metter hant 

Die misericorde metter vaert

570 Ende hieu up tserpents staert 

Tote hine altemale ontknochte 

Ende hem zelven uter pinen brochte 

Die hem tserpent hadde ghedaen. 

Maer God danc hi es ontgaen!

575 Ende hi dankets blidelike 

Gode van hoghen rike. 

Doe was hi blide, doe hi dat sach 

Dat tserpent also doot lach 

Dat hem die anxene hadde ghedaen

580 Ende hi hem aldus es ontgaen. 

Hi seide: ヤIc ne wille niet sorghen 

Dattu heden ofte morghen 

Enen andren sult doen verdriet. 

Ic hope, dat ne ghevalt di niet.

585 Ic sal di eer die voete of slaen.ユ  

Hi haeste ende als hijt hadde ghedaen 

Sprac hi: ヤIc hope an onsen here 

Dune dwinghes mensche nemmermer