Beowulf.

 

Uit; https://ia800303.us.archive.org/3/items/beowulf16328gut/16328-h/16328-h.htm

 

 

Door Nico Koomen.

 

 

[1] GLOSSARY OF PROPER NAMES.

 

®lfhere. A kinsman of Wiglaf.

®schere. Confidential friend of King Hrothgar. Elder brother of Yrmenlaf. Killed by Grendel.

Beanstan.Father of Breca..

Beowulf. Son of Scyld, the founder of the dynasty of Scyldings. Father of Healfdene, and grandfather of Hrothgar.

Beowulf. The hero of the poem. Sprung from the stock of Geats, son of Ecgtheow. Brought up by his maternal grandfather Hrethel, and figuring in manhood as a devoted liegeman of his uncle Higelac. A hero from his youth. Has the strength of thirty men. Engages in a swimming-match with Breca. Goes to the help of Hrothgar against the monster Grendel. Vanquishes Grendel and his mother. Afterwards becomes king of the Geats. Late in life attempts to kill a fire-spewing dragon, and is slain. Is buried with great honors. His memorial mound.

 

Breca.  opponent in the famous swimming-match.

Brondings. A people ruled by Breca.

Brosinga mene. A famous collar once owned by the Brosings.

Cain. Progenitor of Grendel and other monsters.

D¾ghrefn. A warrior of the Hugs, killed by Beowulf.

Danes. Subjects  of Scyld and his descendants, and hence often called Scyldings. Other names for them are Victory-Scyldings, Honor-Scyldings, Armor-Danes, Bright-Danes, East-Danes, West-Danes, North-Danes, South-Danes, Ingwins, Hrethmen.

Ecglaf. Father of Unferth, who taunts Beowulf.

Ecgtheow. Father of Beowulf, the hero of the poem. A widely-known W¾gmunding warrior. Marries HrethelÕs daughter. After slaying Heatholaf, a Wylfing, he flees his country.

Ecgwela. A king of the Danes before Scyld. [xiv]

Elan. Sister of Hrothgar, and probably wife of Ongentheow, king of the Swedes.

Eagle Cape. A promontory in Geat-land, under which took place BeowulfÕs last encounter.

Eadgils. Son of Ohthere and brother of Eanmund.

Eanmund. Son of Ohthere and brother of Eadgils. The reference to these brothers is vague, and variously understood. Heyne supposes as follows: Raising a revolt against their father, they are obliged to leave Sweden. They go to the land of the Geats; with what intention, is not known, but probably to conquer and plunder. The Geatish king, Heardred, is slain by one of the brothers, probably Eanmund.

Eofor. A Geatish hero who slays Ongentheow in war, and is rewarded by Hygelac with the hand of his only daughter.

 

Eormenric. A Gothic king, from whom Hama took away the famous Brosinga mene.

Eom¾r. Son of Offa and Thrytho, king and queen of the Angles.

Finn. King of the North-Frisians and the Jutes. Marries Hildeburg. At his court takes place the horrible slaughter in which the Danish general, Hn¾f, fell. Later on, Finn himself is slain by Danish warriors.

Fin-land. country to which Beowulf was driven by the currents in his swimming-match.

Fitela. Son and nephew of King Sigemund, whose praises are sung in XIV.

Folcwalda.  of Finn.

Franks. Introduced occasionally in referring to the death of Higelac.

Frisians. A part of them are ruled by Finn. Some of them were engaged in the struggle in which Higelac was slain.

 

Freaware.  of King Hrothgar. Married to Ingeld, a Heathobard prince.

Froda. King of the Heathobards, and father of Ingeld.

Garmund. Father of Offa.

Geats, Geatmen. The race to which the hero of the poem belongs. Also called Weder-Geats, or Weders, War-Geats, Sea-Geats. They are ruled by Hrethel, H¾thcyn, Higelac, and Beowulf.

Gepids. Named in connection with the Danes and Swedes..

Grendel.  monster of the race of Cain. Dwells in the fens and moors. Is furiously envious when he hears sounds of joy in HrothgarÕs palace. Causes the king untold agony for years. Is finally conquered by Beowulf, and dies of his wound. His hand and arm are hung up in HrothgarÕs hall Heorot. His head is cut off by Beowulf when he goes down to fight with GrendelÕs mother.

 

Guthlaf. A Dane of Hn¾fÕs party.

Half-Danes. Branch of the Danes to which Hn¾f belonged. [xv]

Halga. Surnamed the Good. Younger brother of Hrothgar.

Hama. Takes the Brosinga mene from Eormenric.

H¾reth. Father of HigelacÕs queen, Hygd.

H¾thcyn. Son of Hrethel and brother of Higelac. Kills his brother Herebeald accidentally. Is slain at Ravenswood, fighting against Ongentheow.

Helmings. The race to which Queen Wealhtheow belonged.

Heming. A kinsman of Garmund, perhaps nephew.

 

Hengest.  Danish leader. Takes command on the fall of Hn¾f.

Herebeald. Eldest son of Hrethel, the Geatish king, and brother of Higelac. Killed by his younger brother H¾thcyn.

 

Heremod. A Danish king of a dynasty before the Scylding line. Was a source of great sorrow to his people.

 

Hereric. Referred to as uncle of Heardred, but otherwise unknown.

Hetwars. Another name for the Franks.

Healfdene.  Grandson of Scyld and father of Hrothgar. Ruled the Danes long and well.

Heardred. Son of Higelac and Hygd, king and queen of the Geats. Succeeds his father, with Beowulf as regent. Is slain by the sons of Ohthere.

Heathobards. Race of Lombards, of which Froda is king. After Froda falls in battle with the Danes, Ingeld, his son, marries HrothgarÕs daughter, Freaware, in order to heal the feud.

Heatholaf. A Wylfing warrior slain by BeowulfÕs father.

 

Heathoremes. The people on whose shores Breca is cast by the waves during his contest with Beowulf.

Heorogar. Elder brother of Hrothgar, and surnamed ŌWeoroda R¾swa,Õ Prince of the Troopers.

Hereward. Son of the above.

Heort, Heorot. The great mead-hall which King Hrothgar builds. It is invaded by Grendel for twelve years. Finally cleansed by Beowulf, the Geat. It is called Heort on account of the hart-antlers which decorate it.

Hildeburg. Wife of Finn, daughter of Hoce, and related to Hn¾f,—probably his sister.

Hn¾f. Leader of a branch of the Danes called Half-Danes. Killed in the struggle at FinnÕs castle.

Hondscio. One of BeowulfÕs companions. Killed by Grendel just before Beowulf grappled with that monster.

Hoce. Father of Hildeburg and probably of Hn¾f.

Hrethel. King of the Geats, father of Higelac, and grandfather of Beowulf.

Hrethla. Once used for Hrethel.

Hrethmen.  name for the Danes.

Hrethric. Son of Hrothgar. [xvi]

Hreosna-beorh. A promontory in Geat-land, near which OhthereÕs sons made plundering raids.

Hrothgar. The Danish king who built the hall Heort, but was long unable to enjoy it on account of GrendelÕs persecutions. Marries Wealhtheow, a Helming lady. Has two sons and a daughter. Is a typical Teutonic king, lavish of gifts. A devoted liegelord, as his lamentations over slain liegemen prove. Also very appreciative of kindness, as is shown by his loving gratitude to Beowulf.

 

Hrothmund. Son of Hrothgar.

Hrothulf.  a son of Halga, younger brother of Hrothgar. Certainly on terms of close intimacy in HrothgarÕs palace.

 

Hrunting. UnferthÕs sword, lent to Beowulf.

Hugs. A race in alliance with the Franks and Frisians at the time of HigelacÕs fall.

Hun. A Frisian warrior, probably general of the Hetwars. Gives Hengest a beautiful sword..

Hunferth. Sometimes used for Unferth.

Hygelac, Higelac. King of the Geats, uncle and liegelord of Beowulf, the hero of the poem.—His second wife is the lovely Hygd, daughter of H¾reth. The son of their union is Heardred. Is slain in a war with the Hugs, Franks, and Frisians combined. Beowulf is regent, and afterwards king of the Geats.

Hygd. Wife of Higelac, and daughter of H¾reth. There are some indications that she married Beowulf after she became a widow.

Ingeld.—. Son of the Heathobard king, Froda. Marries HrothgarÕs daughter, Freaware, in order to reconcile the two peoples.

Ingwins. Another name for the Danes.

Jutes. Name sometimes applied to FinnÕs people.

 

Lafing. Name of a famous sword presented to Hengest by Hun.

Merewing. A Frankish king, probably engaged in the war in which Higelac was slain.

N¾gling. BeowulfÕs sword.

Offa. King of the Angles, and son of Garmund. Marries the terrible Thrytho who is so strongly contrasted with Hygd.

 

Ohthere. Son of Ongentheow, king of the Swedes. He is father of Eanmund and Eadgils.

Onela. Brother of Ohthere.

Ongentheow. King of Sweden, of the Scylfing dynasty. Married, perhaps, Elan, daughter of Healfdene.

Oslaf. A Dane of Hn¾fÕs party.

Ravenswood. forest near which H¾thcyn was slain.

Scefing. Applied to Scyld, and meaning Ōson of Scef.Õ [xvii]

Scyld. Founder of the dynasty to which Hrothgar, his father, and grandfather belonged. He dies, and his body is put on a vessel, and set adrift. He goes from Daneland just as he had come to it—in a bark.

Scyldings. The descendants of Scyld. They are also called Honor-Scyldings, Victory-Scyldings, War-Scyldings, etc. (See ŌDanes,Õ above.).

Scylfings. A Swedish royal line to which Wiglaf belonged.

 

Sigemund. Son of W¾ls, and uncle and father of Fitela. His struggle with a dragon is related in connection with BeowulfÕs deeds of prowess.

Swerting. Grandfather of Higelac, and father of Hrethel.

Swedes. People of Sweden, ruled by the Scylfings.

Thrytho. Wife of Offa, king of the Angles. Known for her fierce and unwomanly disposition. She is introduced as a contrast to the gentle Hygd, queen of Higelac.

 

Unferth.  of Ecglaf, and seemingly a confidential courtier of Hrothgar. Taunts Beowulf for having taken part in the swimming-match. Lends Beowulf his sword when he goes to look for GrendelÕs mother. In the MS. sometimes written Hunferth. .

W¾ls. Father of Sigemund.

W¾gmunding. A name occasionally applied to Wiglaf and Beowulf, and perhaps derived from a common ancestor, W¾gmund.

Weders. Another name for Geats or Wedergeats.

Wayland.  fabulous smith mentioned in this poem and in other old Teutonic literature.

Wendels. The people of Wulfgar, HrothgarÕs messenger and retainer. (Perhaps = Vandals.)

Wealhtheow. Wife of Hrothgar. Her queenly courtesy is well shown in the poem.

Weohstan, or Wihstan. A W¾gmunding, and father of Wiglaf.

WhaleÕs Ness. A prominent promontory, on which BeowulfÕs mound was built.

Wiglaf. Son of Wihstan, and related to Beowulf. He remains faithful to Beowulf in the fatal struggle with the fire-drake. Would rather die than leave his lord in his dire emergency.

 

Wonred. Father of Wulf and Eofor.

Wulf. Son of Wonred. Engaged in the battle between HigelacÕs and OngentheowÕs forces, and had a hand-to-hand fight with Ongentheow himself. Ongentheow disables him, and is thereupon slain by Eofor.

Wulfgar. Lord of the Wendels, and retainer of Hrothgar.

Wylfings. A people to whom belonged Heatholaf, who was slain by Ecgtheow.

Yrmenlaf. Younger brother of ®schere, the hero whose death grieved Hrothgar so deeply.

VERKLARING VAN DE GOEDE NAMEN.

 

®lfhere. Een bloedverwant van Wiglaf.

®schere. Vertrouwelijke vriend van koning Hrotgar. Oudere broer van Yrmenlaf. Gedood door Grendel.

Beanstan. Vader van of Breca.

Beowulf. Zoon van Scyld, de stichter van de dynastie van Scyldings. Vader van Healfdene en grootvader van Hrothgar.

Beowulf. De held van het po‘em. Ontsprongen uit de stam van de Geats, zoon van Ecgtheow. Opgevoed door zijn grootvader van moeders kant, Hrethel, en beraadde zich als een toegewijde leenman van zijn oom Higelac op de volwassenheid. Een held al vanaf zijn jeugd. Heeft de kracht van dertig mannen. Neemt deel met een zwemwedstrijd met Breca. Gaat Hrothgar helpen tegen het monster Grendel. Overwint Grendel en zijn moeder. Wordt daarna koning van de Geats. Laat in zijn leven probeert hij een vuurspuwende draak te doden en wordt gedood. Wordt met grote eer begraven. Zijn gedenk heuvel.

Breca. Tegenstander in een beroemde zwemwedstrijd.

Brondings. Een volk geregeerd door Breca.

Brosinga mene. Een beroemde  halsband en ooit eigendom van Brosings.

Kain. Stamvader van Grendel en andere monsters.

D¾ghrefn. Een krijger van de Hugs, gedood door Beowulf.

Denen. Gedeelte van Scyld en hun nakomelingen en vandaar worden ze vaak Scyldings genoemd. Andere namen voor hen zijn Victorie Scyldings, Ge‘erde Scyldings, gewapende Denen, Heldere Denen, Oost Denen, West-Denen, Noord Denen, Zuid Denen, Ingwins, Hrethmen.

Ecglaf. Vader van Unferth die Beowulf bespot.

Ecgtheow. Vader van of Beowulf, de held van het po‘em. Een zeer bekende W¾gmunding strijder. Trouwde met de dochter van Hrethel. Nadat hij Heatholaf, een Wylfing, gedood heeft vlucht hij naar zijn land.

Ecgwela. Een Deense koning voor Scyld.  

Elan. Zuster van Hrothgar, en waarschijnlijk de vrouw van Ongentheow, een Zweedse koning.

Eagle Cape. Een voorgebergte in Geat land waar de laatste ontmoeting met Beowulf plaats vond.

Eadgils. Zoon van Ohthere en broer van Eanmund.

Eanmund. Zoon van Ohthere en broer van Eadgils. De verwijzing naar de broers is vaag en wordt op verschillende manieren begrepen. Heybe veronderstelt het volgende: Na een opstand tegen hun vader zijn ze verplicht om Zweden te verlaten. Ze gaan naar het land Geats; met welk doel is onbekend maar waarschijnlijk om te overwinnen en te plunderen. De koning van de Geats, Heardred, wordt door een van de broers gedood, waarschijnlijk Eanmund.

Eofor. Een held van de Geats die Ongentheow doodde in een oorlog en wordt door Hygelac beloond met de hand van zijn enigste dochter.

Eormenric. Een Gotische koning waarvan Hama de beroemde Brosinga halsband mee nam.

Eom¾r. Zoon van Offa en Thrytho, koning en koningin van de Angelen.

Finn. Koning van Noord Friesland en Juten. Trouwt met Hildeburg. In zijn hof vindt de vreselijke slachting plaats waarbij de Deense generaal Hn¾f viel. Later wordt Finn zelf gedood door Deense krijgers.

Finland. Een land waarnaar Beowulf door de stromingen werd gedreven in zijn zwemwedstrijd.

Fitela. Zoon en neef van koning Sigemund wiens lof in hoofdstuk 14 bezongen wordt.

Folcwalda.  Vader van Finn.

Franken. Af en toe ge•ntroduceerd bij de verwijzing vaar de dood van Higelac.

Friezen. Een gedeelte van hen wordt geregeerd door Finn. Sommige van hen waren in de strijd gewikkeld waarin Higelac werd gedood.

Freaware. Dochter van koning Hrothgar. Trouwde met Ingeld, een prins van Heathobard.

Froda. Koning van de Heathobard en vader van Ingeld.

Garmund. Vader van Offa.

Geats, Geatmen. Het geslacht waartoe de held van het gedicht behoort. Wordt ook Weder-Geats of Weders, Oorlog-Geats en Zee-Geats genoemd. Ze worden geregeerd door Hrethel, H¾thcyn, Higelac en Beowulf.

Gepids. Genoemd in verband met de Denen en Zweden.

Grendel.  Monster van het volk van Cain. Woont in de vennen en moerassen. Is woedend en jaloers als hij het geluid van vreugde hoort en in het paleis van Hrothgar. Veroorzaakt de koning onuitsprekelijke pijnen gedurende jaren. Wordt uiteindelijk overwonnen door Beowulf en sterft aan zijn wond. Zijn handen en armen worden opgehangen de hal van Hrothgar Heorot. Zijn hoofd wordt door Beowulf afgesneden als hij naar beneden gaat om met GrendelÕs moeder te vechten.

Guthlaf. Een Deen van de partij van Hn¾f.

Half-Danes. Tak van de Denen waartoe Hn¾f behoort.

Halga. Bijgenaamd de goede. Jongere broer van Hrothgar.

Hama. Neemt de Brosinga halsband van Eormenric.

H¾reth. Vader van de koningin van Higelac, Hygd.

H¾thcyn. Zoon van Hrethel en broer van Higelac. Doodt zijn broer Herebeald per ongeluk. Wordt gedood in Ravenswood toen hij vocht tegen Ongentheow.

Helmings. Het volk waartoe koningin Wealhtheow behoort.

Heming. Een bloedverwant van Garmund, misschien een neef.

Hengest.  Deense leider. Neemt de leiding over na de val van Hn¾f.

Herebeald. Oudste zoon van Hrethel, de koning van de Geat en broer van Higelac. Gedood door zijn jongere broer H¾thcyn.

Heremod. Een Deense koning van een dynastie voor de Scylding lijn. Was een bron van groot verdriet voor zijn volk.

Hereric. Wordt verwezen als een oom van Heardred, maar verder onbekend.

Hetwars. Een andere naam voor de Franken.

Healfdene.  Kleinzoon van Scyld en vader van Hrothgar. Heerste lang en goed over de Denen.

Heardred. Zoon van Higelac en Hygd, koning en koningin van de Geats. Volgde zijn vader op met Beowulf als regent. Is gedood door de zonen van Ohthere.

Heathobards. Volk van Lombaarden waarvan Froda de koning is. Nadat Froda in de slag met de Denen valt trouwt Ingeld, zijn zoon, met de dochter van HrothgarÕs, Freaware, om de vete te verzoenen.

Heatholaf. Een Wylfing krijger die gedood wordt door de vader van Beowulf.

Heathoremes. Het volk aan wiens kust Breca door de golven wordt geworpen tijdens zijn wedstrijd met Beowulf.

Heorogar. Oudste broer van Hrothgar met de bijnaam ŌWeoroda R¾swa,Õ prins van de troep.

Hereward. Zoon van de boven genoemde.

Heort, Heorot. De grote mede hal die koning Hrothgar bouwt. Twaalf jaar valt Grendel daar binnen. Eindelijk gereinigd door Beowulf, de Geat. Het wordt Heort genoemd vanwege het hertengewei dat het versiert.

Hildeburg. Vrouw van Finn, dochter van Hoce en verwant met Hn¾f, waarschijnlijk zijn zuster.

Hn¾f. Leider van een Deense tak die Half-Denen genoemd wordt. Gedood in de strijd bij het kasteel van Finn.

Hondscio. Een van BeowulfÕs compagnons. Gedood door Grendel vlak voordat Beowulf met dat monster worstelde.

Hoce. Vader van Hildeburg en waarschijnlijk van Hn¾f.

Hrethel. Koning van de Geats, vader van Higelac en grootvader van Beowulf.

Hrethla. Eens gebruikt voor Hrethel.

Hrethmen.  Een andere naam voor de Denen.

Hrethric. Zoon van Hrothgar.

Hreosna-beorh. Een voorgebergte in het land van Geat waar de zonen van Ohthere plundertochten maakten.

Hrothgar. De Deense koning die de hal Heort bouwde maar er niet lang van kon genieten vanwege de vervolgingen van Grendel. Trouwde met Wealhtheow, een dame van Helming. Had twee zonen en een dochter is een typische Germaanse koning, rijk met geschenken. Een toegewijde leenheer zoals zijn klaagzangen over verslagen leenheren bewijzen. Ook zeer dankbaar voor vriendelijkheid zoals blijkt uit zijn liefdevolle dankbaarheid aan Beowulf.

Hrothmund. Zoon van Hrothgar.

Hrothulf. Waarschijnlijk een zoon van Halga, jongere broer van Hrothgar. Zeker in termen van intimiteit in het paleis van Hrothgar.

Hrunting. Het zwaard van Unferth, geleend aan Beowulf.

Hugs. Een volk in alliantie met de Franken en Friezen ten tijde van de val van Higelac.

Hun. Een Friese krijger, waarschijnlijk generaal van de Hetwars. Geeft aan Hengest een prachtig zwaard.

Hunferth. Soms gebruikt voor Unferth.

Hygelac, Higelac. Koning van de Geats, oom en leenheer van Beowulf, de held van het po‘em. Zijn tweede vrouw is de lieflijke Hygd, dochter van H¾reth. De zoon van hun vereniging is Heardred. Is gedood in een oorlog met een combinatie van Hugs, Franken en Friesen. Beowulf is regent en daarna koning van de Geats.

Hygd. Wijf van Higelac en dochter van H¾reth. Er zijn enkele verwijzingen dat ze met Beowulf trouwde nadat ze weduwe was geworden.

Ingeld. Zoon van koning Heathobard, Froda. Trouwde met de dochter van Hrothgar, Freaware, om te twee volken te verzoenen.

Ingwins. Een andere naam voor de Denen.

Jutes. Een naam die soms toegepast wordt  op het volk van Finn.

Lafing. De naam van en beroemd zwaard gepresenteerd aan Hengest door Hun.

Merewing. Een koning van de Franken, waarschijnlijk betrokken bij de oorlog waarin Higelac werd gedood.

N¾gling. Het zwaard van Beowulf.

Offa. Koning van de Angelen en de zoon van Garmund. Trouwde met de verschrikkelijke Thrytho die zo sterk in contrast staat met Hygd.

Ohthere. Zoon van Ongentheow, Zweedse koning. Hij is de vader van Eanmund en Eadgils.

Onela. Broer van Ohthere.

Ongentheow. Zweedse koning van de Scylfing dynastie. Trouwde mogelijk met Elan, dochter van Healfdene.

Oslaf. Een Deen van de partij van Hn¾f.

Ravenswood. Het bos waarnaast H¾thcyn gedood werd.

Scefing. Toegepast op Scyld en betekent Ōzoon van Scef.Õ

Scyld. Stichter van de dynastie waartoe Hrothgar, zijn vader en grootvader, behoorden. Hij stierf en zijn lichaam werd in schip gezet en op drift gezet. Hij gaat vanuit Denemarken net zoals hij erin gekomen was, in een boot.

Scyldings. De afstammelingen van Scyld. Ze worden ook Eer-Scyldings, Victorie-Scyldings, Oorlog-Scyldings, etc. genoemd. (Zie Denen, hierboven).

Scylfings. Een Zweedse koninklijke lijn waartoe Wiglaf behoort.

Sigemund. Zoon van W¾ls en oom en vader van Fitela. Zijn strijd met een draak is gerelateerd in verband met de daden en bekwaamheid van Beowulf.

Swerting. Grootvader van Higelac en vader van Hrethel.

Swedes. Volk van Zweden, geheerst door de Scylfings.

Thrytho. Wijf van Offa, koning van de Angelen. Bekend om haar woeste en onvrouwelijke karakter. Ze wordt ge•ntroduceerd als een contrast met de zachte Hygd, koningin van Higelac.

Unferth.  Zoon van Ecglaf en lijkt een vertrouwde hoveling van Hrothgar te zijn. Beschimpt Beowulf omdat hij deelgenomen had aan de zwemwedstrijd. Leent Beowulf zijn zward als hij op zoek gaat naar de moeder van Grendel. In de MS. Soms geschreven als Hunferth.

W¾ls. Vader van Sigemund.

W¾gmunding. Een naam die soms toegepast werd op Wiglaf en Beowulf en mogelijk afgeleid was van een gemeenschappelijke voorouder, W¾gmund.

Weders. Een andere naam voor de Geats of Wedergeats.

Wayland.  Een fabuleuze smid die in dit po‘em genoemd wordt  en andere Duitse literatuur.

Wendels. Het volk van Wulfgar, de boodschapper en bewaarder van Hrothgar. (Mogelijk de Vandalen.)

Wealhtheow. Wijf van Hrothgar. Haar koninginachtige hoffelijkheid wordt in dit gedicht goed.

Weohstan of Wihstan. Een W¾gmunding en vader van Wiglaf.

WhaleÕs Ness. Een prominent voorgebergte waarop de begraafplaats van Beowulf werd gebouwd.

Wiglaf. Zoon van Wihstan en verwant met Beowulf. Hij blijft Beowulf trouw in de fatale strijd met de vuurdraak. Hij sterft liever dan zijn heer achter te laten in zijn noodtoestand.

Wonred. Vader van Wulf en Eofor.

Wulf. Zoon van Wonred. Verbonden in de strijd tussen de krachten van Higelac en Ongentheow en had een hand in handgevecht met Ongentheow zelf. Ongentheow schakelt hem uit en wordt vervolgens door Eofor gedood.

Wulfgar. Heer van de Wendels en bediende van Hrothgar.

Wylfings. Een volk waartoe Heatholaf behoort die gedood wordt door Ecgtheow.

Yrmenlaf. Jongere broer van ®schere, de held wiens dood door Hrothgar zo zeer betreurd werd.

 

 

 

1. THE LIFE AND DEATH OF SCYLD.

 

 

Lo! the Spear-DanesÕ glory through splendid achievements  (1) The folk-kingsÕ former fame we have heard of,

How princes displayed then their prowess-in-battle.

(2) Oft Scyld the Scefing from scathers in numbers

5 From many a people their mead-benches tore.

Since first he found him friendless and wretched,

The earl had had terror: comfort he got for it,

Waxed Õneath the welkin, world-honor gained,

Till all his neighbors oÕer sea were compelled to

10 Bow to his bidding and bring him their tribute:

(3) An excellent atheling! After was borne him

A son and heir, young in his dwelling,

Whom God-Father sent to solace the people.

He had marked the misery malice had caused them,

 

15 That reaved of their rulers they wretched had erstwhile

Long been afflicted. The Lord, in requital,

Wielder of Glory, with world-honor blessed him.

Famed was Beowulf, far spread the glory

Of ScyldÕs great son in the lands of the Danemen.

[2] (4) 20 So the carle that is young, by kindnesses rendered

The friends of his father, with fees in abundance

Must be able to earn that when age approacheth

Eager companions aid him requitingly,

When war assaults him serve him as liegemen:

 

25 By praise-worthy actions must honor be got

ÕMong all of the races. At the hour that was fated

(5)  Scyld then departed to the All-FatherÕs keeping

Warlike to wend him; away then they bare him

To the flood of the current, his fond-loving comrades,

30 As himself he had bidden, while the friend of the Scyldings

Word-sway wielded, and the well-lov¸d land-prince

Long did rule them. The ring-stemm¸d vessel,

Bark of the atheling, lay there at anchor,

Icy in glimmer and eager for sailing;

By his own request, his body is laid on a vessel and wafted seaward.

(6) 35 The belov¸d leader laid they down there,

Giver of rings, on the breast of the vessel,

The famed by the mainmast. A many of jewels,

Of fretted embossings, from far-lands brought over,

Was placed near at hand then; and heard I not ever

40 That a folk ever furnished a float more superbly

With weapons of warfare, weeds for the battle,

Bills and burnies; on his bosom sparkled

Many a jewel that with him must travel

On the flush of the flood afar on the current.

45 And favors no fewer they furnished him soothly,

Excellent folk-gems, than others had given him

 

Who when first he was born outward did send him

Lone on the main, the merest of infants:

And a gold-fashioned standard they stretched under heaven

[3] 50 High oÕer his head, let the holm-currents bear him,

Seaward consigned him: sad was their spirit,

(7) Their mood very mournful. Men are not able

Soothly to tell us, they in halls who reside,

Heroes under heaven, to what haven he hied.

HET LEVEN EN DOOD VAN SCYLD.

 

Lo! the Speer-Denen roemen door prachtige prestaties

De vroegere roem van de volkskoningen waarvan we hebben gehoord,

Hoe prinsen hun voortreffelijke strijd tentoon stelden.

Van Scyld zijn de Scefing beschadigd in aantallen

Van veel mensen werden hun mede banken gescheurd.

Sinds ze zich eerst zonder vrienden en ellendig vonden,

De graaf had verschrikking gehad: troost kreeg hij ervoor,

Gegroeid naast de hemel en wereldeer opgedaan,

Totdat al zijn buren over zee gedwongen werden te

Buigen voor zijn gebod en hem eerbetoon te brengen:

Een uitstekende edeling! Nadat hem geboren was

Een zoon en erfgenaam, jong in zijn woning,

Die God de Vader gezonden heeft om de mensen te troosten

Hij had de ellende gezien die de boosaardigheid hen had veroorzaakt.

Dat beroven van hun heersers hadden ze eerst ellendig

Lang geteisterd. De Heer in vergelding

Heerser van Glorie zegende hen met wereldeer.

Beroemd was Beowulf, ver verspreidde zich de glorie

Van de grote zoon van Scyld in het land van de Denen.

Zo de kerel die jong is en met vriendelijkheid geeft

Zijn vaders vriende met vergoedingen in overvloed

Moet dat kunnen verdienen als de leeftijd nadert

De enthousiaste metgezellen dienen hem voor de beloning,

Wanneer de oorlog zich aandient dienen zij hem als leenmannen:

Door loofwaardige acties moet eer worden verkregen

Onder alle geslachten. Op het uur dat het lot fataal was

Vertrok Scyld toen naar de Alle Vaders bewaarplaats

Oorlogsachtig om hem te begeven; weg droegen ze hem

Naar de vloed van de stroom door zijn liefhebbende kameraden,

Zoals hij zelf had bevolen, terwijl de vriend van de Scyldings

Vaarwel zwaaiden en de zeer geliefde landprins

Lang regeerde hij hen. De ringvormige boot

Boot van de edeling lag daar voor anker,

IJzig glimmend en gretig om te zeilen

Op zijn eigen verzoek wordt zijn lichaam op een schip gelegd en drijft zeewaarts.

De geliefde leider legde ze daar neer,

Gever van ringen, op het midden van het schip,

De beroemde hoofdmast. En vele juwelen.

Van gezette reli‘fs afkomstig van verre landen,

Werd toen bij de hand geplaats; en ik hoorde nooit

Dat een volk ooit mooier schip heeft uitgerust

Met oorlogswapens, kruiden voor de strijd,

Zwaarden en schilden; op zijn boezem schitterde

Vele juwelen die met hem moeten reizen

Op het voegen van de vloed in de verte op de stroom.

En met niet minder gunsten voorzagen ze hem werkelijk

Uitstekende volkse edelstenen die anderen hem hadden gegeven

Die toen hij net geboren was hem naar buiten zond

Eenzaam de belangrijkste, de geringste van de kinderen:

En een gouden standaard strekten ze onder de hemel

Hoog over zijn hoofd, laat de oceaanstromingen hem dragen,

Zeewaarts zonden ze hem; droevig was hun geest.

Hun gemoed zeer treurig. Men is niet in staat

Werkelijk om ons te vertellen, zij die in zalen wonen.

Helden onder de hemel, naar welke haven hij zich spoedt.

(1) Het beroemde geslacht van Speer-Denen.

(2) Scyld, de machtige koning ter eren van wie ze vaak Scyldings genoemd worden. Hij is de groot- grootvader van Hrothgar en zo aanwezig in het gedicht.

(3) Een zoon hem geboren was die de naam kreeg van Beowulf, een naam die later zo beroemd werd gemaakt als de held van dit gedicht.

(4) De ideale Germaanse koning geeft geschenken aan zijn vazallen.

(5) Scyld stierf op het door het lot aangewezen uur.

(6) Hij verliet het land van de Denen in het midden van een boot.

(7) Niemand weet waarheen de boot drijft.

 

II. SCYLDÕS SUCCESSORS, HROTHGARÕS GREAT MEAD-HALL.

(1) In the boroughs then Beowulf, bairn of the Scyldings,

Belov¸d land-prince, for long-lasting season

Was famed mid the folk (his father departed,

The prince from his dwelling), till afterward sprang

5 Great-minded Healfdene; the Danes in his lifetime

He graciously governed, grim-mooded, ag¸d.

(2) Four bairns of his body born in succession

Woke in the world, war-troopersÕ leader

Heorogar, Hrothgar, and Halga the good;

10 Heard I that Elan was OngentheowÕs consort,

(3) The well-beloved bedmate of the War-Scylfing leader.

Then glory in battle to Hrothgar was given,

Waxing of war-fame, that willingly kinsmen

Obeyed his bidding, till the boys grew to manhood,

 

15 A numerous band. It burned in his spirit

To urge his folk to found a great building,

A mead-hall grander than men of the era

(4) Ever had heard of, and in it to share

With young and old all of the blessings

20 The Lord had allowed him, save life and retainers.

 

Then the work I find afar was assigned

[4] To many races in middle-earthÕs regions,

To adorn the great folk-hall. In due time it happened

 

Early Õmong men, that Õtwas finished entirely,

25 The greatest of hall-buildings; Heorot he named it

(5) Who wide-reaching word-sway wielded Õmong earlmen.

 

His promise he brake not, rings he lavished,

Treasure at banquet. Towered the hall up

High and horn-crested, huge between antlers:

30 It battle-waves bided, the blasting fire-demon;

Ere long then from hottest hatred must sword-wrath

 

Arise for a womanÕs husband and father.

Then the mighty war-spirit dured for a season,

(6) Bore it bitterly, he who bided in darkness,

35 That light-hearted laughter loud in the building

Greeted him daily; there was dulcet harp-music,

Clear song of the singer. He said that was able

(6) To tell from of old earthmenÕs beginnings,

 

That Father Almighty earth had created,

40 The winsome wold that the water encircleth,

Set exultingly the sunÕs and the moonÕs beams

To lavish their lustre on land-folk and races,

And earth He embellished in all her regions

With limbs and leaves; life He bestowed too

45 On all the kindreds that live under heaven.

(8) So blessed with abundance, brimming with joyance,

The warriors abided, till a certain one gan to

Dog them with deeds of direfullest malice,

 

A foe in the hall-building: this horrible stranger

50 Was Grendel entitled, the march-stepper famous

Who dwelt in the moor-fens, the marsh and the fastness;

The wan-mooded being abode for a season

[5] In the land of the giants, when the Lord and Creator

Had banned him and branded. For that bitter murder,

 

55 The killing of Abel, all-ruling Father

The kindred of Cain crushed with His vengeance;

In the feud He rejoiced not, but far away drove him

 

From kindred and kind, that crime to atone for,

Meter of Justice. Thence ill-favored creatures,

 

60 Elves and giants, monsters of ocean,

Came into being, and the giants that longtime

Grappled with God; He gave them requital.

DE OPVOLGERS VAN SCHYLD, HROTHGARTÕ S GROTE MEDE HAL.

 

In de steden toen Beowulf, kind van de Scyldings

Geliefde landvorst, voor een langdurige tijd

Beroemd was tussen het volk (zijn vader trok de prins uit zijn woning) tot daarna ontsprong

De zeer beminde Healfdene; de Denen in zijn leven

Regeerde hij genadig, grimmig gestemd bij ouderdom.

Vier kinderen kwamen achtereenvolgens van zijn lichaam

Waakten in de wereld als leiders van oorlogstroepen

Heorogar, Hrothgar en Halga de goede;

Ik hoorde dat Elan het gezelschap van Ongentheow was,

De geliefde bedgenoot van de leider van de Oorlog-Scylfing.

Toen glorie in de strijd om Hrothgar werd gegeven.

Groeien van oorlogsfaam zodat gewillige bloedverwanten

Gehoorzaam aan zijn bevelen totdat de jongens uitgroeiden tot mannelijkheid,

Met vele banden. Het brandde in zijn geest

Om zijn volk aan te sporen om een groot gebouw te stichten,

Een mede hal grootser dan de mannen van dat tijdperk

Ooit van hadden gehoord en daarin te delen

Met jong en oud al de zegeningen

Die de Heer had hem toegestaan om het leven van de bewakers te redden.

Toen het werk dat ik ver weg vond toegewezen

Aan vele geslachten in de regioÕs van midden aarde,

Om de grote volks hal te sieren. Na verloop van tijd gebeurde het

Vroeg onder de mensen dat het helemaal klaar was

De grootste gebouwde hal; Heorot noemde hij het

Dat een verreikend woorden invloed onder de edelen uitoefende.

Zijn belofte verbrak hij niet, zegt hij rijkelijk,

Schat aan banket. Bracht de hal omhoog

Hoog met een gehoornde kuif, enorm tussen geweien;

Het wachtte gevechtsgolven af, de brandende vuurdemon;

Eerlang dan van de heetste haat moet de toorn van het zwaard

Opstaan voor de echtgenoot en de vader van een vrouw.

Toen verduurde de machtige oorlogsgeest het een tijd,

En verdroeg het bitter, hij die in de duisternis heeft gewacht,

Die luchtige lach luid in het gebouw

Begroette hem dagelijks; er was rijke harpmuziek,

Heldere zang van de zanger. Hij zei dat hij in staat was

Om te vertellen van het begin van de mensen van de oude aarde,

Dat de Almachtige vader de aarde had gemaakt,

Het mooie woud dat omgeven wordt door water,

Stelt met vreugde de stralen van de zon en de maan in

Om hun glans te verspreiden op landvolk en geslachten

En de aarde verfraaide Hij in al haar streken

Met ledematen en bladeren: het leven schonk Hij ook

Op alle geslachten die onder de hemel leven.

En zo gezegend met overvloed, bruisend van vreugde,

Wachten de krijgers af, tot een zeker iemand begon tot

Hen daden te doen met een verschrikkelijke kwaadaardigheid,

Een vijand in het hal gebouw; deze vreselijke vreemdeling

Werd Grendel genoemd, de beroemde marsloper

Die in de heidevelden, moeras en vastheid woont;

De wanmoedige is de woonplaats voor een seizoen

In het land van de reuzen, toen de Heer en Schepper

Hem had verbannen en gebrandmerkt. Vanwege die bittere moord,

De moord op Abel, al heersende Vader

De verwanten van Kain verpletterde Hij met Zijn wraak;

In die vete verheugde Hij zich niet, maar ver weg dreef Hij hem

Van verwanten en kinderen om voor die misdaad te boeten,

Meter van gerechtigheid. Vandaar misselijke makende creaturen,

Elven en reuzen, oceaan monsters,

Kwamen  er in te zijn; en de reuzen die een lange tijd

Worstelden met God; Hij gaf hen vergelding.

(1) Beowulf volgde zijn vader Scyld op.

(2) De geboorte van Healfdene.

(3) Hij had drie zonen en een van hen was Hrothgar en een dochter Elan genoemd. Hrothgar werd een machtige koning.

(4) Hij is gretig om een grote hal bouwen waarin hij zijn bedienden kan plezieren.

(5) De hal is voltooid en heet Heort of Heorot.

(6) Het monster Grendel is gek van jaloursheid op de vreugde van de Denen.

(7) [De loop van het verhaal wordt onderbroken door een korte verwijzing naar een oud verslag van de schepping.

(8) De vrolijkheid van de krijgers is bewolkt door een afschuwelijke angst.

(9) Cain wordt een voorloper van Grendel genoemd en van monsters in het algemeen.

 

III. GRENDEL THE MURDERER.

(1) When the sun was sunken, he set out to visit

The lofty hall-building, how the Ring-Danes had used it

 

For beds and benches when the banquet was over.

Then he found there reposing many a noble

5 Asleep after supper; sorrow the heroes,

Misery knew not. The monster of evil

Greedy and cruel tarried but little,

(2) Fell and frantic, and forced from their slumbers

Thirty of thanemen; thence he departed

10 Leaping and laughing, his lair to return to,

With surfeit of slaughter sallying homeward.

In the dusk of the dawning, as the day was just breaking,

Was GrendelÕs prowess revealed to the warriors:

(3) Then, his meal-taking finished, a moan was uplifted,

15 Morning-cry mighty. The man-ruler famous,

The long-worthy atheling, sat very woful,

Suffered great sorrow, sighed for his liegemen,

[6] When they had seen the track of the hateful pursuer,

 

The spirit accurs¸d: too crushing that sorrow,

(4) 20 Too loathsome and lasting. Not longer he tarried,

But one night after continued his slaughter

Shameless and shocking, shrinking but little

From malice and murder; they mastered him fully.

He was easy to find then who otherwhere looked for

 

25 A pleasanter place of repose in the lodges,

A bed in the bowers. Then was brought to his notice

Told him truly by token apparent

The hall-thaneÕs hatred: he held himself after

Further and faster who the foeman did baffle.

30 So ruled he and strongly strove against justice

Lone against all men, till empty uptowered

(5) The choicest of houses. Long was the season:

Twelve-wintersÕ time torture suffered

The friend of the Scyldings, every affliction,

35 Endless agony; hence it after became

Certainly known to the children of men

Sadly in measures, that long against Hrothgar

Grendel struggled: his grudges he cherished,

Murderous malice, many a winter,

40 Strife unremitting, and peacefully wished he

Life-woe to lift from no liegeman at all of

The men of the Dane-folk, for money to settle,

No counsellor needed count for a moment

[7] On handsome amends at the hands of the murderer;

(6) 45 The monster of evil fiercely did harass,

The ill-planning death-shade, both elder and younger,

Trapping and tricking them. He trod every night then

The mist-covered moor-fens; men do not know where

Witches and wizards wander and ramble.

50 So the foe of mankind many of evils

Grievous injuries, often accomplished,

Horrible hermit; Heort he frequented,

Gem-bedecked palace, when night-shades had fallen

 

(7) (Since God did oppose him, not the throne could he touch

55 The light-flashing jewel, love of Him knew not).

ÕTwas a fearful affliction to the friend of the Scyldings

 

(8) Soul-crushing sorrow. Not seldom in private

Sat the king in his council; conference held they

What the braves should determine Õgainst terrors unlooked for.

(9) 60 At the shrines of their idols often they promised

Gifts and offerings, earnestly prayed they

The devil from hell would help them to lighten

Their peopleÕs oppression. Such practice they used then,

 

Hope of the heathen; hell they remembered

65 In innermost spirit, God they knew not,

(10) Judge of their actions, All-wielding Ruler,

No praise could they give the Guardian of Heaven,

The Wielder of Glory. Woe will be his who

Through furious hatred his spirit shall drive to

70 The clutch of the fire, no comfort shall look for,

Wax no wiser; well for the man who,

Living his life-days, his Lord may face

And find defence in his FatherÕs embrace!

GRENDEL DE MOORDENAAR.

 

Toen de zon onder was vertrok om te bezoeken

Het verheven hal gebouw en hoe de Ring-Denen het hadden gebruikt.

Voor bedden en banken toen het banket voorbij was.

Toen merkte hij dat er veel nobelen rusten

In slaap na het avondeten; de helden kenden zorgen,

En ellende niet. Het monster van het kwaad

Hebzuchtig en wreed bleef maar even,

Fel en hectisch en forceerde hun sluimer

Dertig Denen; vandaar vertrok hij

Spingend en lachend om naar zijn hol terug te keren,

Oververzadigd van de slachting naar huis gaat

In de schemering bij het aanbreken toen de dag net aanbrak,

Was GrendelÕ s kracht aan de krijgers geopenbaard;

Toen de maaltijd was afgelopen kwam er een kreun omhoog,

Machtige ochtendkreet. De beroemde mannen heerser

De zeer waardevolle edeling zat erg bezorgd,

Leed groot verdriet en zuchtte voor zijn leenmannen,

Toen ze het spoort van de haatdragende achtervolger hadden gezien,

De vervloekte geest; om dat verdriet te verpletteren,

Te walgelijk en te langdurig. Niet langer vertoefde hij,

Maar een nacht erna vervolgde hij zijn slachting

Schaamteloos en schokkend, kromp wat

Van boosaardigheid en moord; het beheerste hem volledig.

Het was gemakkelijker die anderen te vinden waar hij naar zocht

Een aangenamere rustplek in de herbergen,

Een bed in de pri‘len. Toen werd hem ter kennis gebracht

Vertelde hem schijnbaar bij tekens

De hal van de gehate Denen; hij hield zich wat achter

Verder en sneller die de vijandelijk man heeft verbijsterd.

Zo regeerde hij en streed sterk tegen gerechtigheid

Alleen tegen alle mannen, tot leeg was de bovenste toren

Het mooiste huis. Lang was de tijd;

Twaalf winter tijden duurde de martelingen

De vriend van de Scyldings, elke kwelling

Eindeloze pijn; vandaar dat het later werd

Zeker bekend bij de mensenkinderen

Droevig in maatregelen zodat lang Hrothgar tegen

Grendel streed; zijn wrok koesterde hij,

Moordlustige boosaardigheid vele winters

Niet aflatende strijd en vreedzaam wenste hij

Levensmoe om te heffen van helemaal geen leenman meer

De mannen van het Deense volk om voor geld te settelen,

Geen enkele raadsman hoefde even te tellen

Door  mooie vergoeding door de handen van de moordenaar

Het monster van het kwaad trof hevig

De slecht geplande doodschaduw, beide oudere en jongere,

Ze te vangen en bedriegen. Hij stapte toen elke nacht

De met mist bedekte vennetjes; men weet niet waar

Heksen en tovenaars dwalen en rondlopen

Zo heeft de vijand van de mensheid veel kwaad

Met smartelijke verwondingen vaak bereikt,

Vreselijke heremiet; Heort heeft hij bezocht

In het paleis bedekt met edelstenen; toen de nachtkleuren waren gevallen.

(Omdat God zich tegen hem verzette kon hij de troon niet aanraken

Het licht flitsende juweel, de liefde van Hem kende hij niet).

Het was een angstige droefheid voor de vriend van de Scyldings

Ziel verpletterend verdriet. Niet zelden privˇ

Zat de koning in zijn raad; conferentie hielden ze

Wat de dapperen zouden moeten doen tegen onzichtbare verschrikkingen.

Bij de heiligdommen van  hun idolen beloofden ze vaak

Geschenken en offers en baden ze ernstig

De duivel uit de hel zou hen helpen te verlichten

De onderdrukking van het volk. En dergelijke praktijken gebruikten ze toen,

Hoop van de heidenen; ze herinnerden zich de hel

In hun diepste geest; God kenden ze niet,

Rechter van hun acties, de Alles beheersende Heerser

Geen lof kunnen ze de Beschermer van de Hemel geven

De Heerser van Glorie. Pijnlijk zal zijn woede zijn

Door woedende haat zal zijn geest er naar toe gaan

De greep van het vuur, geen troost zal er naar zoeken

Was niet wijzer; goed voor de man die,

Zijn levensdagen leeft en zijn Heer kan aanschouwen

En verdediging vindt in de omhelzing van zijn Vader!

(1) Grendel valt de slapende helden aan.

(2) Hij sleept er dertig mee en verslindt ze.

(3) Een kreet van ondraaglijke pijn gaat omhoog wanneer de vreselijke daad van Grindel volledig wordt gerealiseerd.

(4) Het monster keert de volgende nacht terug.

(5) De ellende en spanning van koning Hrothgar duurt twaalf jaar.

(6) Grendel is niet aflatend van zijn vervolgingen.

(7) God is tegen het monster.

(8) De koning en zijn raad beraadslagen tevergeefs.

(9) Ze roepen de hulp van de goden in.

(10) De echte God kennen ze niet.

 

IV. BEOWULF GOES TO HROTHGARÕS ASSISTANCE.

 

(1) So HealfdeneÕs kinsman constantly mused on

 

His long-lasting sorrow; the battle-thane clever

Was not anywise able evils to Õscape from:

Too crushing the sorrow that came to the people,

5 Loathsome and lasting the life-grinding torture,

(2) Greatest of night-woes. So HigelacÕs liegeman,

Good amid Geatmen, of GrendelÕs achievements

Heard in his home: of heroes then living

He was stoutest and strongest, sturdy and noble.

10 He bade them prepare him a bark that was trusty;

He said he the war-king would seek oÕer the ocean,

The folk-leader noble, since he needed retainers.

For the perilous project prudent companions

Chided him little, though loving him dearly;

15 They egged the brave atheling, augured him glory

(3) The excellent knight from the folk of the Geatmen

Had liegemen selected, likest to prove them

Trustworthy warriors; with fourteen companions

The vessel he looked for; a liegeman then showed them,

20 A sea-crafty man, the bounds of the country.

Fast the days fleeted; the float was a-water,

The craft by the cliff. Clomb to the prow then

Well-equipped warriors: the wave-currents twisted

The sea on the sand; soldiers then carried

25 On the breast of the vessel bright-shining jewels,

Handsome war-armor; heroes outshoved then,

Warmen the wood-ship, on its wished-for adventure.

[9] (4) The foamy-necked floater fanned by the breeze,

Likest a bird, glided the waters,

In twenty four hours they reach the shores of HrothgarÕs dominions

30 Till twety and four hours thereafter

The twist-stemmed vessel had traveled such distance

That the sailing-men saw the sloping embankments,

The sea cliffs gleaming, precipitous mountains,

Nesses enormous: they were nearing the limits

35 At the end of the ocean. Up thence quickly

The men of the Weders clomb to the mainland,

Fastened their vessel (battle weeds rattled,

War burnies clattered), the Wielder they thanked

That the ways oÕer the waters had waxen so gentle.

(5) 40 Then well from the cliff edge the guard of the Scyldings

Who the sea-cliffs should see to, saw oÕer the gangway

Brave ones bearing beauteous targets,

Armor all ready, anxiously thought he,

Musing and wondering what men were approaching.

45 High on his horse then HrothgarÕs retainer

Turned him to coastward, mightily brandished

His lance in his hands, questioned with boldness.

(6) ŅWho are ye men here, mail-covered warriors

Clad in your corslets, come thus a-driving

50 A high riding ship oÕer the shoals of the waters,

And hither Õneath helmets have hied oÕer the ocean?

[10] I have been strand-guard, standing as warden,

Lest enemies ever anywise ravage

Danish dominions with army of war-ships.

55 More boldly never have warriors ventured

Hither to come; of kinsmenÕs approval,

Word-leave of warriors, I ween that ye surely

(7) Nothing have known. Never a greater one

Of earls oÕer the earth have I had a sight of

60 Than is one of your number, a hero in armor;

No low-ranking fellow adorned with his weapons,

But launching them little, unless looks are deceiving,

And striking appearance. Ere ye pass on your journey

As treacherous spies to the land of the Scyldings

65 And farther fare, I fully must know now

What race ye belong to. Ye far-away dwellers,

Sea-faring sailors, my simple opinion

Hear ye and hearken: haste is most fitting

Plainly to tell me what place ye are come from.Ó

BEOWULF GAAT NAAR HROTHGAR OM TE AISSISTEREN.

 

Dus peinsde de bloedverwant van Healfdene voortdurend op

Zijn langdurig verdriet; de slimme oorlog Deen

Was het niet anders om te ontsnappen van het kwaad;

Om het verdriet dat bij de mensen kwam te breken,

Walgelijke en blijvende levenslange martelingen,

De grootste nachtmerrie. Dus de leenman van Higelac

Goed tussen de mensen van Geats, van GrendelÕs successen

Hoorde in zijn huis, van helden die nu leven

Hij was de dapperste en sterk, stoer en edel.

Hij beval hen een boot te bereiden die betrouwbaar was;

Hij zei dat hij de oorlog koning zoeken zou over de oceaan.

De nobele volksleider, want hij had bedienden nodig.

Voor het gevaarlijke project verstandige metgezellen.

Berispte hen weinig, hoewel hij veel van hen hield;

Ze hitsten de dappere edeling op en voorspelden zijn glorie.

De uitstekende ridder van het volk van Geats

Had bedienden gekozen en wilden het hem bewijzen

Betrouwbare krijgers; met veertien metgezellen

Het schip waarnaar hij zocht; een leenman toonde het hem,

Een listige zeeman, de grenzen van het land.

Snel vlogen de dagen, het schip was te water

Het vaartuig langs de kliffen. Klommen naar de boeg

Goed uitgeruste krijgers; de golfstromen draaien

De zee op het zand; toen droegen de soldaten

Op de boeg van het schip helder glanzende juwelen

Mooie oorlogsharnassen; de helden schoven toen uit

Oorlogslieden het houten schip, op zijn gewenste avontuur

De schuimende hals dreef die door de wind draaide

Als een vogel gleed het over de wateren,

Met vier en twintig uur bereikten ze de oever van HrothgarÕ s gebieden

Tot twaalf en vier uur daarna

De gedraaide boot had zoÕ n afstand afgelegd

Zodat de zeelui de glooiende wal zagen,

De zeeklippen glinsterden, steile bergen.

Enorme landtongen; ze naderen de grenzen

Aan het einde van de oceaan. Vandaar snel

Klimmen de mannen van Geat naar het vaste land,

Maakten het schip vast (strijdmali‘n ratelden

Oorlogsschilden kletterden), ze dankten de Heerser

Dat de waterwegen zo zachtaardig waren geworden.

Toen zagen vanaf de rand van de klif de bewaker van de Scyldings

Die de zeekliffen zouden moeten zien zag over de loopplank

Dapperen die mooie schilden droegen,

Wapens alle gereed, angstig dacht hij,

Mijmerend en zich afvragend welke mannen er naderden

Hoog op zijn paard de bediende van Hrothgar

Draaide zich machtig zwaaiend  naar de kust

Zijn lans in zijn hand en vroeg zich af met stoutmoedigheid.

ŅWie zijn die mensen hier, met mali‘n bedekte krijgers

Gekleed in hun borstharnas naar ons toekomen

50 Een hoog gaand schip over de ondiepten van de wateren

En hier beneden geen helmen gehuurd over de oceaan?

Ik ben strandwachter geweest en stond als bewaker

Laatste vijanden ooit deden ravage

Deense rijken met een leger van oorlogsschepen.

Sterker nog, nooit hebben strijders zich gewaagd

Hierheen te komen; met goedkeuring van bloedverwanten

Met woorden van verlof,  ik weet dat zeker,

Niets bekend is. Nooit een grotere

Van graven van de aarde heb ik gezien

Dan is een van uw aantallen, een held in harnas;

Geen laag geplaatste kerel versierd met zijn wapens

Maar begint wat, tenzij uiterlijk bedriegt,

Een opvallende verschijning. Eer ze gaan op hun reis

Als verraderlijke spionnen naar het land van de Scyldings

En verder gaan, ik moet het nu volledig weten

Van welk geslacht ze zijn. Gij verre reizigers,

Zee varende zeelieden. Mijn eenvoudige mening

Hoor en luister; haast is het meest passend

Vertel me duidelijk van welke plaats je komt.Ó

(1) Hrothgar ziet geen enkele manier om aan de vervolgingen van Grendel te ontkomen.

(2) Beowulf, de Geat, de held van het gedicht, hoort Hrothgars verdriet en besluit om hem te helpen.

(3) Met veertien zorgvuldig uitgekozen metgezellen vertrekt hij naar Denen land.

(4) Het schip vaart als een vogel.

(5) Ze worden begroet door de Deense kustwacht.

(6) Zijn uitdaging.

(7) Hij wordt getroffen door het uiterlijk van Beowulf.

 

V. THE GEATS REACH HEOROT.

(1) The chief of the strangers rendered him answer,

War-troopersÕ leader, and word-treasure opened:

(2) ŅWe are sprung from the lineage of the people of Geatland,

And HigelacÕs hearth-friends. To heroes unnumbered

(3) 5 My father was known, a noble head-warrior

Ecgtheow titled; many a winter

He lived with the people, ere he passed on his journey,

Old from his dwelling; each of the counsellors

Widely mid world-folk well remembers him.

(4) 10 We, kindly of spirit, the lord of thy people,

The son of King Healfdene, have come here to visit,

[11] Folk-troopÕs defender: be free in thy counsels!

 

To the noble one bear we a weighty commission,

The helm of the Danemen; we shall hide, I ween,

(5) 15 Naught of our message. Thou knowÕst if it happen,

As we soothly heard say, that some savage despoiler,

 

Some hidden pursuer, on nights that are murky

By deeds very direful Õmid the Danemen exhibits

Hatred unheard of, horrid destruction

20 And the falling of dead. From feelings least selfish

 

(6) I am able to render counsel to Hrothgar,

How he, wise and worthy, may worst the destroyer,

If the anguish of sorrow should ever be lessened,

Comfort come to him, and care-waves grow cooler,

25 Or ever hereafter he agony suffer

And troublous distress, while towereth upward

The handsomest of houses high on the summit.Ó

(7) Bestriding his stallion, the strand-watchman answered,

The doughty retainer: ŅThe difference surely

30 ÕTwixt words and works, the warlike shield-bearer

Who judgeth wisely well shall determine.

This band, I hear, beareth no malice

(8) To the prince of the Scyldings. Pass ye then onward

With weapons and armor. I shall lead you in person;

35 To my war-trusty vassals command I shall issue

To keep from all injury your excellent vessel,

 

(9) Your fresh-tarred craft, Õgainst every opposer

Close by the sea-shore, till the curved-neck¸d bark shall

Waft back again the well-beloved hero

40 OÕer the way of the water to Weder dominions.

(10) To warrior so great Õtwill be granted sure

In the storm of strife to stand secure.Ó

Onward they fared then (the vessel lay quiet,

The broad-bosomed bark was bound by its cable,

 

[12] 45 Firmly at anchor); the boar-signs glistened

Bright on the visors vivid with gilding,

Blaze-hardened, brilliant; the boar acted warden.

The heroes hastened, hurried the liegemen,

(11) Descended together, till they saw the great palace,

50 The well-fashioned wassail-hall wondrous and gleaming:

 

Heorot flashes on their view.

ÕMid world-folk and kindreds that was widest reputed

Of halls under heaven which the hero abode in;

Its lustre enlightened lands without number.

Then the battle-brave hero showed them the glittering

55 Court of the bold ones, that they easily thither

Might fare on their journey; the aforementioned warrior

Turning his courser, quoth as he left them:

(12)  ŅÕTis time I were faring; Father Almighty

Grant you His grace, and give you to journey

60 Safe on your mission! To the sea I will get me

ÕGainst hostile warriors as warden to stand.Ó

DE GEATS BEREIKEN HEOROT.

 

De hoofdman van de vreemdelingen geeft hem antwoord,

Oorlogstroep leider en opent een woordschat:

ŅWij zijn voortgekomen uit het geslacht van de mensen van het land van Geat,

En hartsvrienden van Higelac. Aan ontelbare helden

Was mijn vader bekend, een nobele hoofd krijger

En Ecghtheow genoemd; vele winters

Woonde hij bij mensen voordat hij op zijn reis ging,

Oud van zijn woning, elk van de raadgevers

Heel het midden volk herinnert hem zich goed.

En wij vriendelijk van geest, de heer van uw volk

De zoon van koning Healfdene, zijn gekomen te bezoeken

De verdediger van volk troepen; wees vrij in uw raadsbesluiten!

Tot de nobele dragen we een zware opdracht,

Het roer van de Denen; we zullen verbergen, ik veronderstel

Niets van onze boodschap. Je weet het als het gebeurt,

Zoals we werkelijk horen zeggen dat een of andere wilde gewelddadige plunderaar,

Een verborgen achtervolger in duistere nachten

Door erg afschuwelijke daden tussen de Denen verschijnt

Ongehoorde haat, afgrijselijke vernietiging

En het vallen van de dood. Van gevoelens die het minst ego•stisch zijn

In ben in staat om Hrothgar raad geven,

Hoe hij, wijs en waardig, de vernietiger kan verslaan,

Als de smart van het verdriet ooit verminderd zal worden,

Komt comfort naar hem toe en de zorggolven worden koeler,

Of ooit hierna zal hij weer doodsangst lijden

En onrustige nood, terwijl hij omhoog gaat

De mooiste huizen hoog op de top.Ó

Hij besteeg zijn hengst en de strandwacht antwoordde,

De dappere bediende: ŅHet verschilt zeker

Tussen woorden en daden, de oorlogszuchtige schilddrager

Wie wijs oordeelt die zal het bepalen.

Deze band, hoor ik, draagt geen boosaardigheid.

Tot de prins van de Scyldings. Ga dan verder

Met wapens en uitrusting. Ik zal je persoonlijk leiden:

Naar mijn oorlog vertrouwde vazallen zal ik uitgeven

Om alle beschadigingen van uw uitstekende schip te voorkomen,

Uw vers geteerde vaartuig tegen elke tegenstander

Dichtbij de kust totdat de nek gebogen boot zal

Terug drijven de zeer geliefde held

Over de waterweg naar de Geat domeinen.

Aan zoÕ n grote krijger zal het zeker worden toegestaan

In de storm van de strijd om veilig te blijven.Ó

Daarna gingen ze verder (het schip lag stil,

Met boot met zijn brede boezem was gebonden aan zijn kabel,

Stevig aan zijn anker); De zwijnen tekens glinsterden

Helder op de vizieren levendig met verguldsel

De vlam verhardde, briljant; de zwijn betekent bewaking

De helden haastten zich, haastten zich naar de leenman,

Daalden samen af tot ze het grote paleis zagen,

De goed gevormde drankzaal was wonderbaarlijk en glinsterde;

Heorot lichtte op bij hun komst.

ŅMidden wereldvolk en meest bekende verwanten

Van hallen onder de hemel waarin de held woont;

Zijn glans verlicht landen zonder aantal.

Toen de strijdlustige held het glinsteren zag

Hof van de stoutmoedige, dat ze gemakkelijk daarheen

Mogen gaan op hun reis; de voor genoemde krijger

Draaide zijn renpaard om terwijl hij hen verliet;

ŅHet is tijd dat ik ga; Almachtige Vader

Staat je zijn genade toe en geeft je op deze reis

Veiligheid voor je missie! Naar de zee wil ik gaan

Tegen vijandige strijders als bewaker te staan.Ó

(1) Beowulf antwoordt hoffelijk.

(2) We zijn Geats.

(3) Mijn vader Ecgtheow was goed bekend in zijn dagen.

(4) Onze bedoelingen richting koning Hrothgar zijn van de vriendelijkste.

(5)  Is het waar dat een monster de Deense helden doodt?

(6) Ik kan je koning helpem om hem te bevrijden van dit vreselijke wezen.

(7) De kustwacht herinnert Beowulf eraan dat het makkelijker te zeggen dan te doen is.

(8) Ik ben tevreden met je goede bedoelingen en zal je naar het paleis brengen.

(9) Uw boot zal goed verzorgd wroden tijdens uw verblijf hier.

(10) Hij geeft nogmaals Bewulf complimenten.

(11) Het land is mogelijk golvend.

(12) De kustwacht die zijn plicht heeft vervuld bidt hen Gods snelheid.

 

VI. BEOWULF INTRODUCES HIMSELF AT THE PALACE.

The highway glistened with many-hued pebble,

A by-path led the liegemen together.

Firm and hand-locked the war-burnie glistened,

The ring-sword radiant rang Õmid the armor

5 As the party was approaching the palace together

(1) In warlike equipments. ÕGainst the wall of the building

 

Their wide-fashioned war-shields they weary did set then,

 

[13] Battle-shields sturdy; benchward they turned then;

Their battle-sarks rattled, the gear of the heroes;

10 The lances stood up then, all in a cluster,

The arms of the seamen, ashen-shafts mounted

With edges of iron: the armor-clad troopers

(2) Were decked with weapons. Then a proud-mooded hero

 

Asked of the champions questions of lineage:

15 ŅFrom what borders bear ye your battle-shields plated,

 

Gilded and gleaming, your gray-colored burnies,

Helmets with visors and heap of war-lances?

To Hrothgar the king I am servant and liegeman.

ÕMong folk from far-lands found I have never

(3) 20 Men so many of mien more courageous.

I ween that from valor, nowise as outlaws,

But from greatness of soul ye sought for King Hrothgar.Ó

 

(4) Then the strength-famous earlman answer rendered,

The proud-mooded Wederchief replied to his question,

 

(5) 25 Hardy Õneath helmet: ŅHigelacÕs mates are we;

Beowulf hight I. To the bairn of Healfdene,

The famous folk-leader, I freely will tell

To thy prince my commission, if pleasantly hearing

HeÕll grant we may greet him so gracious to all men.Ó

 

30 Wulfgar replied then (he was prince of the Wendels,

His boldness of spirit was known unto many,

His prowess and prudence): ŅThe prince of the Scyldings,

 

(6) The friend-lord of Danemen, I will ask of thy journey,

The giver of rings, as thou urgest me do it,

35 The folk-chief famous, and inform thee early

What answer the good one mindeth to render me.Ó

He turned then hurriedly where Hrothgar was sitting,

Old and hoary, his earlmen attending him;

The strength-famous went till he stood at the shoulder

40 Of the lord of the Danemen, of courteous thanemen

The custom he minded. Wulfgar addressed then

His friendly liegelord: ŅFolk of the Geatmen

[14] (7) OÕer the way of the waters are wafted hither,

Faring from far-lands: the foremost in rank

45 The battle-champions Beowulf title.

They make this petition: with thee, O my chieftain,

To be granted a conference; O gracious King Hrothgar,

Friendly answer refuse not to give them!

(8) In war-trappings weeded worthy they seem

50 Of earls to be honored; sure the atheling is doughty

 

Who headed the heroes hitherward coming.Ó

BEWOWULF INTRODUCEERT ZICH IN HET PALEIS.

 

 

De snelweg glinsterde met veelkleurige kiezels,

Een bijpad leidde de leenmannen tezamen.

Stevig en goed gesloten glinsterde het oorlogsharnas

Het ringzwaard straalde midden in het harnas

Toen de partij samen het paleis naderde

In oorlogszuchtige uitrusting. Tegen de muur van het gebouw

Hun brede gevormde oorlogsschilden die ze moe waren zette ze dan,

Stevige slagschilden; zij draaiden zich toen om;

Hun strijdmali‘n ratelden, het verlangen van de helden;

De lansen stonden hoog op, allen in een groep,

De wapens van de zeelui; essenschachten gemonteerd

Met ijzeren randen; de met pantser geklede troepen

Waren bedekt met wapens. Toen een trotse gemoedelijke held

Vroeg de kampioenen vragen van afstamming;

ŅVan welke grenzen zijn jullie dat je de slagschilden met platen draagt,

Verguld en glanzend, jullie grijs gekleurde schilden,

Helmen met vizieren en een hoop oorlogslansen?

Voor koning Hrotgher ben ik een bediende en leenheer.

Onder volk uit verre landen vond ik nooit

 Zoveel mannen van houding meer moediger

Ik veronderstel dat van moed, geenszins als verbannen

Maar vanwege de grootheid van je ziel zocht je naar koning HrothgarÓ.

Toen volgde de sterke beroemde edelmanÕ s antwoord,

Het trotse gemoedelijke hoofd van de Geat beantwoordde zijn vraag:

Onversaagd beneden zijn helm: ŅHigelacÕ s partners zijn wij;

Beowulf heet ik. Tot de zoon van Healfdene,

De beroemde volksleider wil ik vrijuit vertellen

Aan uw prins mijn opdracht, als het aangenaam is te horen

Zal hij me toestaan dat we hem zo genadig mogen begroeten voor alle mensen.Ó

Wulfgard antwoordde toen (hij was prins van de Wendels

Zijn stoutmoedigheid van geest was bij velen bekend,

Zijn dapperheid en voorzichtigheid): De prins van de Scyldings,

De vrienden heer van de Denen, ik zal vragen naar uw reis,

De gever van ringen zoals u me aandringt het te doen

Het beroemde volks hoofd en informeer u vroeg

Wat antwoord de goede man denkt me te geven.Ó

Hij draaide zich haastig on naar waar Hrothgar zat,

Oud en grijs, zijn edelman komt naar hem toe;

De beroemde sterke ging tot hij bij zijn schouder stond

Van de heer van de Denen, van hoffelijke Denen

De gewoonte waar hij op lette. Wulfgar sprak toen

Zijn vriendelijke leenheer: ŅVolk van de Geats

Over de waterweg is hierheen gedreven,

Gevaren vanuit verre landen; de vooraanstaande in rang

De gevechtskampioen Beowulf genoemd.

Zij vragen u deze petitie: met u, o mijn hoofdman,

Om een verzoek te krijgen; O gracieuze koning Hrothgar,

Weiger hen niet om een vriendelijk antwoord te geven!

In oorlogsversieringen gekleed lijken ze waardig te zijn

Van graven die ge‘erd moeten worden; zeker is de edelman dapper

Die de helden leidde die hierheen kwamen.Ó

(1) Ze zetten hun wapens en wapenuitrusting tegen de muur.

(2) Een Deense held vroeg van waar en waarom ze kwamen.

(3) Hij spreekt geen geringe bewondering uit voor de vreemdelingen.

(4) Beowulf antwoord.

(5) Wij zijn tafelgenoten van Higelac en brengen een belangrijke opdracht voor uw prins.

(6) Wulfgar de Deen, zegt dat hij wil gaan en aan Hrothgar zal vragen of hij de vreemdelingen wil zien.

(7) Hij dringt er vervolgens bij zijn leenheer op aan om de bezoekers beleefd te ontvangen.

(8) Hrothgar is ook getroffen door BeowulfÕ s uiterlijk.

 

VII. HROTHGAR AND BEOWULF.

(1) Hrothgar answered, helm of the Scyldings:

ŅI remember this man as the merest of striplings.

His father long dead now was Ecgtheow titled,

Him Hrethel the Geatman granted at home his

5 One only daughter; his battle-brave son

Is come but now, sought a trustworthy friend.

Seafaring sailors asserted it then,

(2) Who valuable gift-gems of the Geatmen carried

As peace-offering thither, that he thirty menÕs grapple

10 Has in his hand, the hero-in-battle.

(3) The holy Creator usward sent him,

To West-Dane warriors, I ween, for to render

ÕGainst GrendelÕs grimness gracious assistance:

I shall give to the good one gift-gems for courage.

15 Hasten to bid them hither to speed them,

To see assembled this circle of kinsmen;

Tell them expressly theyÕre welcome in sooth to

The men of the Danes.Ó To the door of the building

[15] (4) Wulfgar went then, this word-message shouted:

20 ŅMy victorious liegelord bade me to tell you,

 

The East-DanesÕ atheling, that your origin knows he,

And oÕer wave-billows wafted ye welcome are hither,

Valiant of spirit. Ye straightway may enter

Clad in corslets, cased in your helmets,

25 To see King Hrothgar. Here let your battle-boards,

Wood-spears and war-shafts, await your conferring.Ó

 

The mighty one rose then, with many a liegeman,

An excellent thane-group; some there did await them,

And as bid of the brave one the battle-gear guarded.

 

30 Together they hied them, while the hero did guide them,

ÕNeath HeorotÕs roof; the high-minded went then

Sturdy Õneath helmet till he stood in the building.

Beowulf spake (his burnie did glisten,

His armor seamed over by the art of the craftsman):

 

(5) 35 ŅHail thou, Hrothgar! I am HigelacÕs kinsman

And vassal forsooth; many a wonder

I dared as a stripling. The doings of Grendel,

In far-off fatherland I fully did know of:

Sea-farers tell us, this hall-building standeth,

40 Excellent edifice, empty and useless

To all the earlmen after evenlightÕs glimmer

ÕNeath heavenÕs bright hues hath hidden its glory.

This my earls then urged me, the most excellent of them,

 

Carles very clever, to come and assist thee,

45 Folk-leader Hrothgar; fully they knew of

(6) The strength of my body. Themselves they beheld me

When I came from the contest, when covered with gore

 

Foes I escaped from, where five I had bound,

 

[16] The giant-race wasted, in the waters destroying

50 The nickers by night, bore numberless sorrows,

 

The Weders avenged (woes had they suffered)

Enemies ravaged; alone now with Grendel

(7) I shall manage the matter, with the monster of evil,

The giant, decide it. Thee I would therefore

55 Beg of thy bounty, Bright-Danish chieftain,

Lord of the Scyldings, this single petition:

Not to refuse me, defender of warriors,

Friend-lord of folks, so far have I sought thee,

That I may unaided, my earlmen assisting me,

60 This brave-mooded war-band, purify Heorot.

I have heard on inquiry, the horrible creature

(8) From veriest rashness recks not for weapons;

 

I this do scorn then, so be Higelac gracious,

My liegelord belov¸d, lenient of spirit,

65 To bear a blade or a broad-fashioned target,

A shield to the onset; only with hand-grip

(9) The foe I must grapple, fight for my life then,

Foeman with foeman; he fain must rely on

The doom of the Lord whom death layeth hold of.

(10) 70 I ween he will wish, if he win in the struggle,

To eat in the war-hall earls of the Geat-folk,

Boldly to swallow them, as of yore he did often

The best of the Hrethmen! Thou needest not trouble

A head-watch to give me; he will have me dripping

[17] (11) 75 And dreary with gore, if death overtake me,

Will bear me off bleeding, biting and mouthing me,

The hermit will eat me, heedless of pity,

Marking the moor-fens; no more wilt thou need then

(12) Find me my food. If I fall in the battle,

80 Send to Higelac the armor that serveth

To shield my bosom, the best of equipments,

Richest of ring-mails; Õtis the relic of Hrethla,

(12) The work of Wayland. Goes Weird as she must go!Ó

HROTHGAR EN BEOWULF.

 

Hrothgar antwoordde, leider van de Scyldings:

ŅIk herinner me deze man als de kleinste van de jongelingen.

Zijn vader die nu al lang dood is werd Ecgtheow genoemd,

Hem heeft Hrethel de Geat man thuis gegeven zijn

Enigste enkele dochter; zijn strijdlustige zoon

Is nu gekomen; zocht een betrouwbare vriend.

Zeevarende zeelui beweerden het toen,

Wie waardevolle giften als edelstenen van de Geats draagt

Als vredeoffer daarheen dat hij dertig mannen grijpt

En heeft in zijn hand, de held in de strijd.

De heilige Schepper zond hem naar ons,

Naar West Deense krijgers, denk ik, om te laten zien

Tegen Grendels grimmigheid een genadige hulp;

Ik zal de goede gaven schenken; edelstenen vanwege moed.

Haast je om ze te verzoeken zodat ze versnellen,

Om de verzamelde cirkel van deze bloedverwanten te zien:

Vertel ze uitdrukkelijk dat ze werkelijk welkom zijn

De Deense mannen. ŅNaar de deur van het gebouw

Ging Wulfgar toen en schreeuwde dit woordelijk bericht:

ŅMijn zegevierende leenheer beveelt me dit tegen u te zeggen,

De Oost Deense edeling, dat hij je afkomst weet,

En over golf baren gedreven dat je hier welkom bent,

Moedige van geest. Jullie kunnen meteen gaan

Gekleed in borstharnas en omhuld met je helmen,

Om koning Hrothgar te zien. Laat hier je gevechtsplanken,

Houten speren en oorlogsschachten en wacht op uw overleg.Ó

De machtige stond toen op met vele leenheren,

Een uitstekende Denen groep, sommigen wachtten hen op,

En vanwege het verzoek van de dappere werd de gevechtsuitrusting bewaakt.

Ze spoedden zich  tezamen terwijl de held hen leidde,

Onder het dak van Heorot; de zeer gezinden gingen toen

Stevig onder de helmen totdat ze in het gebouw stonden

Beowulf sprak (zijn harnas glinsterde

Zijn harnas die door de kunst van een vakman gemaakt was)Ó

Heil u, Hrothgar! Ik ben de bloedverwant van Higelac

En vazal voorwaar; veel wonderen

Deed ik als een jongeling. Het doen en laten van Grendel,

In het verre vaderland wist ik ten volle;

Zeelui vertelden het ons, dit hal gebouw staat

Uitstekend gebouwd leeg en nutteloos

Voor alle edelen in de glans van het avondlicht

Onder de hemelse felle tinten heeft het zijn glorie verborgen.

Dus hebben mijn graven me aangespoord, de meest voortreffelijkste van hen,

Zeer slimme kerels om je te komen helpen,

Volksleider Hrothgar, volledig wisten zij van

De kracht van mij lichaam. Zij hebben mij zelf aanschouwd

Toen ik van een wedstrijd kwam, toen bedekt met geronnen bloed

Vijanden waaruit ik ontsnapt ben waar ik er vijf had gebonden,

Het reuzen geslacht verwoest, in de wateren vernietigd

De nikkers (watergeesten) van de nacht droegen talloze smarten,

De Geats wraakten (ellende hadden ze geleden)

Vijanden verwoest; alleen nu met Grendel

Ik zal het regelen, met het monster van het kwaad,

De reus, beslis het. Tot u wil ik daarom

Smeken om uw milddadigheid heldere Deense hoofdman,

Heer van de Scyldings, dit enkele verzoek;

Me niet te weigeren, verdediger van krijgers,

Vrienden heer van het volk, zo ver heb ik u gezocht,

Dat ik het mag doen, mijn leenmannen helpen mij,

Deze dapper gestemde oorlogsband zuivert Heorot.

Ik heb gehoord op navraag dat het vreselijke schepsel

Vanwege zeer verraderlijke roekeloosheid niet op wapens acht;

Ik heb deze minachting dan ook, dus wees Higelac genadig,

Mijn geliefde leenheer, mild van geest,

Om een mes of breed gevormd schild te dragen,

Een schild om te beginnen; alleen met handgreep

De vijand moet ik aanpakken en vecht voor mijn leven dan,

Vijand met vijand; hij blij moet vertrouwen op

De straf van de Heer waar de dood vast ligt.

Ik denk dat hij zal wensen als hij de strijd wint

Om te eten in de oorlogshal de graven van het Geat volk,

Dapper om ze in te slikken, zoals hij tevoren vaak deed

De beste van de Geat mensen! Gij behoeft geen moeite

Een hoofd bewaking me te geven; hij zal me laten druipen

En somber van geronnen bloed als de dood me overvalt,

Laat me uitbloeden, bijten en in de mond nemen

De heremiet zal me eten, achteloos zonder medelijden,

Markeer de heidevelden, niet meer zal u dan nodig hebben

Voor me eten te zoeken. Als ik in de strijd val,

Stuur naar Higelac dat harnas dat dient

Als een schild mijn boezem, de allerbeste uitrusting,

Rijkste van ring malien; het is het overblijfsel van Hrethla,

Het werk van Wayland. Het lot gaat vreemd als ze moet gaan!Ó

(1) Hrothgar herinnerde Beowulf als een jongeman en alzo herinnerde hij zich zijn vader.

(2) Beowulf heeft naar verluidt de kracht van dertig mannen.

(3) God heeft hem tot onze redding gezonden.

(4) Wulfgar nodigt de vreemdelingen uit.

(5) Beowulf groet Horthgar en gaat vervolgens prat op zijn jeugdige prestaties.

(6) Zijn gevecht met de nikkers (watergeesten).

(7) Hij is van plan om Grendel zonder hulp te bestrijden.

(8) Omdat het monster geen wapens gebruikt.

(9) Zal ik ook minachting hebben om er een te gebruiken.

(10) Mocht hij me verpletteren zal hij mijn metgezellen opeten als hij uw Denen heeft gegeten.

(11) In geval van mijn nederlaag zal u geen moeite hebben om me te begraven.

(12) Mocht ik vallen stuur mijn wapenuitrusting naar koning Higelac, mijn heer.

(13) Vreemd is oppermachtig.

 

VIII. HROTHGAR AND BEOWULF. Continued.

(1) Hrothgar discoursed, helm of the Scyldings:

ŅTo defend our folk and to furnish assistance,

Thou soughtest us hither, good friend Beowulf.

(2) The fiercest of feuds thy father engaged in,

5 Heatholaf killed he in hand-to-hand conflict

ÕMid Wilfingish warriors; then the Wederish people

For fear of a feud were forced to disown him.

 

Thence flying he fled to the folk of the South-Danes,

[18] The race of the Scyldings, oÕer the roll of the waters;

10 I had lately begun then to govern the Danemen,

The hoard-seat of heroes held in my youth,

Rich in its jewels: dead was Heregar,

My kinsman and elder had earth-joys forsaken,

 

Healfdene his bairn. He was better than I am!

15 That feud thereafter for a fee I compounded;

OÕer the weltering waters to the Wilfings I sent

Ornaments old; oaths did he swear me.

(3) It pains me in spirit to any to tell it,

What grief in Heorot Grendel hath caused me,

20 What horror unlooked-for, by hatred unceasing.

 

Waned is my war-band, wasted my hall-troop;

Weird hath offcast them to the clutches of Grendel.

God can easily hinder the scather

From deeds so direful. Oft drunken with beer

(4) 25 OÕer the ale-vessel promised warriors in armor

They would willingly wait on the wassailing-benches

A grapple with Grendel, with grimmest of edges.

Then this mead-hall at morning with murder was reeking,

The building was bloody at breaking of daylight,

30 The bench-deals all flooded, dripping and bloodied,

The folk-hall was gory: I had fewer retainers,

Dear-beloved warriors, whom death had laid hold of.

(5) Sit at the feast now, thy intents unto heroes

Thy victor-fame show, as thy spirit doth urge thee!Ó

 

(6) 35 For the men of the Geats then together assembled,

In the beer-hall blithesome a bench was made ready;

There warlike in spirit they went to be seated,

Proud and exultant. A liegeman did service,

[19] Who a beaker embellished bore with decorum,

The gleeman sings

40 And gleaming-drink poured.

(7) Hearty in Heorot; there was heroesÕ rejoicing,

A numerous war-band of Weders and Danemen.

HROTGHAR EN BEOWULF. Vervolg.

 

Hrotghar praatte met het hoofd van de Scyldings;

ŅOm ons volk te verdedigen en hulp te bieden,

Bezocht u ons hier, goede vriend Beowulf.

De hevigste vetes die je vader  meemaakte,

5 Heatholaf doodde hij in een hand tot hand gevecht

Tussen Wilfingh krijgers, toen de mensen van Geat

Uit angst voor een vete gedwongen werden om hem te verstoten.

Vandaar vluchtte hij naar het volk van de Zuid Denen,

Het geslacht van de Scyldings, over de watergolven;

Ik ben later begonnen te regeren over de Denen,

De schatplaats van de helden van mijn jeugd,

Rijk met zijn juwelen; dood was Heregar,

Mijn bloedverwant en ouderling had aardse vreugde verlaten,

Healfdene zijn kind. Hij was beter dan ik ben!

De vete daarna voor een vergoeding die ik maakte;

Over de rollende wateren zond ik naar de Wilfings

Oude ornamenten; eden heeft hij me gezworen.

Het doet me pijn om het iemand te vertellen,

Welk verdriet in Heorot me Grendel heeft veroorzaakt.

Welke onvoorstelbare verschrikking vanwege onophoudelijke haat.

Afnemend is mijn oorlogsband, verspilt mijn hal troepen;

Griezelig zijn ze in de klauwen van Grendel geworpen.

God kan gemakkelijk verhinderen de schade

Van zulke verschrikkelijke daden. Vaak dronken van bier

Boven het biervat beloofden krijgers in harnas

Ze zouden gewillig op drinkgelag banken wachten

Op een worsteling met Grendel met grimmige kanten,

Toen stonk deze mede hal in de morgen van moord.

Het gebouw was bloederig in de morgenstond,

De bank rondom overstroomd, druipend en bebloed,

De volkshal was bloederig; ik had minder bedienden,

Geliefde krijgers die door de dood zijn gepakt.

Zit nu aan het feest, uw bedoelingen met de helden

Uw overwinningsfaam laat zien zoals uw geest u aanspoort!Ó

Voor de mannen van de Geats was toen tezamen gemaakt

En werd in de bierhal een vrolijke bank gereed gemaakt;

En oorlogszuchtig van geest gingen ze zitten,

Trots en uitbundig. Een leenman deed dienst,

Die een fraaie beker droeg met etiquette

De minstreel zong

En glinsterende drankjes gegoten

Stevig in Heorot; er was vreugde bij de helden

En talrijke oorlogsbanden tussen Geats en Denen.

(1) Hrothgar reageert.

(2) Herinneringen aan de vader van Beowulf, Ecghteow.

(3) Hrotghar verteld aan Beowulf de verschrikkingen van GrendelÕ s vervolgingen.

(4) Mijn Denen hebben vele pogingen gedaan maar ze hebben het niet volbracht.

(5) Ga zitten bij het feest en geef ons troost.

(6) Een bank wordt voor Beowulf en zijn gezelschap gemaakt.

(7) Een minstreel zong mee. De helden verheugden zich allemaal tezamen.

 

IX. UNFERTH TAUNTS BEOWULF.

(1) Unferth spoke up, Ecglaf his son,

Who sat at the feet of the lord of the Scyldings,

Opened the jousting (the journey of Beowulf,

Sea-farer doughty, gave sorrow to Unferth

5 And greatest chagrin, too, for granted he never

That any man else on earth should attain to,

Gain under heaven, more glory than he):

(2)  ŅArt thou that Beowulf with Breca did struggle,

On the wide sea-currents at swimming contended,

10 Where to humor your pride the ocean ye tried,

(3) From vainest vaunting adventured your bodies

In care of the waters? And no one was able

Nor lief nor loth one, in the least to dissuade you

Your difficult voyage; then ye ventured a-swimming,

15 Where your arms outstretching the streams ye did cover,

The mere-ways measured, mixing and stirring them,

Glided the ocean; angry the waves were,

With the weltering of winter. In the waterÕs possession,

Ye toiled for a seven-night; he at swimming outdid thee,

 

20 In strength excelled thee. Then early at morning

On the HeathoremesÕ shore the holm-currents tossed him,

 

Sought he thenceward the home of his fathers,

Beloved of his liegemen, the land of the Brondings,

The peace-castle pleasant, where a people he wielded,

[20] 25 Had borough and jewels. The pledge that he made thee

(4) The son of Beanstan hath soothly accomplished.

Then I ween thou wilt find thee less fortunate issue,

(5) Though ever triumphant in onset of battle,

A grim grappling, if Grendel thou darest

30 For the space of a night near-by to wait for!Ó

(6)  Beowulf answered, offspring of Ecgtheow:

ŅMy good friend Unferth, sure freely and wildly,

(6) Thou fuddled with beer of Breca hast spoken,

(7) Hast told of his journey! A fact I allege it,

35 That greater strength in the waters I had then,

Ills in the ocean, than any man else had.

We made agreement as the merest of striplings

 

Promised each other (both of us then were

(8) Younkers in years) that we yet would adventure

40 Out on the ocean; it all we accomplished.

While swimming the sea-floods, sword-blade unscabbarded

 

Boldly we brandished, our bodies expected

To shield from the sharks. He sure was unable

(9) To swim on the waters further than I could,

45 More swift on the waves, nor would I from him go.

Then we two companions stayed in the ocean

(10) Five nights together, till the currents did part us,

The weltering waters, weathers the bleakest,

And nethermost night, and the north-wind whistled

50 Fierce in our faces; fell were the billows.

The mere fishesÕ mood was mightily ruffled:

And there against foemen my firm-knotted corslet,

Hand-jointed, hardy, help did afford me;

My battle-sark braided, brilliantly gilded,

(11) 55 Lay on my bosom. To the bottom then dragged me,

A hateful fiend-scather, seized me and held me,

Grim in his grapple: Õtwas granted me, nathless,

To pierce the monster with the point of my weapon,

My obedient blade; battle offcarried

60 The mighty mere-creature by means of my hand-blow.

UNFERTH HOONT BEOWULF.

 

Unferth sprak, de zoon van Ecglaf,

Die aan de voeten van de heer van Scyldings zat,

Opende het steekspel (de reis van Beowulf,

De dappere zeevaarder, die verdriet gaf aan Unferth

En grootste hartzeer ook, want hij stond nooit toe

Dat een andere man op aarde zou moeten bereiken

Onder de hemel en meer eer krijgen dan hij);

ŅWeet u dat Beowulf met Breca worstelde

Over de brede zeestromingen bij de zwemwedstrijd,

Waartoe je humeur en trots op de oceaan kan beproeven

Van vergeefse praal je lichaam avonturiert

In de zorg van de wateren? En niemand was in staat

Nog lief nog onwillig om tenslotte af te raden

Uw moeilijke reis; toen je zwemmen waagde

Waar je je armen uitstrekte en de stromen je bedekte

De gemeten zeewegen, gemengd en geroerd

Gleed over de oceaan; kwaad waren de golven,

Met het komen van de winter. In het bezit van het water

Heb je zeven nachten gezwoegd; hij die u bij het zwemmen overtrof,

In kracht u overwon. Toen vroeg in de morgen

Aan de kust van Heathoremes de oceaanstromingen hem gooiden,

Hij wenste toen het huis van zijn vaderen te zoeken,

Bemind van zijn leenmannen, het land van de Brondings,

Het aangename vredeskasteel, waar hij een volk heerste,

Had steden en juwelen. De gelofte die hij u heeft gedaan

 

De zoon van Beanstan heeft het werkelijk bereikt.

Dan denk ik dat u een minder fortuinlijke kwestie zal vinden,

Hoewel altijd zegevierend in het begin van de strijd,

Een grimmige worsteling, als u op Grendel durft

De tijd van een nacht vlak bij op te wachten!Ó

Beowulf antwoordde; nakomeling van Ecgtheow:

ŅMijn goede vriend Unferth, zeker vrijuit en gewillig,

Hebt u zich beneveld met bier en van Breca gesproken.

En heeft verteld van zijn reis! Een feit dat ik aanhaal,

Die grote kracht in de wateren die ik toen had,

Elders in de oceaan dan wie dan ook,

We hebben overeenstemming bereikt als de kleinste van de jongelingen

Beloofden elkaar (wij beiden waren toen

Jeugdige van jaren) dat we nog zouden beleven

Buiten op de oceaan; tot we alles bereikt hebben.

Tijdens het zwemmen van de zeestromingen, blad van het zwaard onbedekt

Dapper zwaaiden we, ons lichaam afwachtend

Om ons af te schermen van haaien. Hij was zeker niet in staat

Om verder op het water te zwemmen dan ik kon,

Vlugger op de golven, nog zou ik van hem gaan,

Toen we met twee metgezellen in de oceaan bleven

Vijf nachten tezamen, tot de stroming ons scheidde,

Het stromende water, weer het somberste,

En bijna nacht en de noordenwind blies,

Dapper in onze gezichten, fel waren de golven

De zeevissen gemoed was enorm verstoord:

En daar tegen vijanden mijn stevig geknoopte borstharnas,

Met de hand gebonden, hard, zijn hulp liet me helpen;

Mijn gevlochten borstbescherming, schitterend verguld,

Lag op mijn boezem. Naar de bodem sleepte me toen,

Een hatelijke duivelse schaduw, greep me beet en hield me,

Akelig in zijn greep, het was me verleend, niettemin

Om het monster te doorboren met de punt van mijn wapen,

Mijn gehoorzame mes; in gevecht uitgeschakeld

Het machtige zee schepsel door middel van mijn handstoot.

(1) Unferth, een Deen van Hrotghar, is jaloers op Beowulf en onderneemt hem om hem te slaan.

(2) Heb je deelgenomen aan de zwemwedstrijd met Breca?

(3) Het was gewoon dwaasheid dat je allebei aanzette om je leven op de oceaan te riskeren.

(4) Breca heeft je volledig overtroffen.

(5) Veel meer zal Grendel je overtreffen als je met hem in dapperheid wedijvert.

(6) Beowulf antwoordt.

(7)  O, vriend Unferth, je bent vervuld van bier en kan niet logisch praten.

(8) Wij hebben gewoon een overeenkomst die we vroeger in het leven hebben gemaakt.

(9) Hij kon mij niet overtreffen en ik wil hem niet overtreffen.

(10) Na vijf dagen scheidde de stroom ons.

(11) Een vreselijk zee beest viel me aan, maar ik doodde het.

 

X. BEOWULF SILENCES UNFERTH, GLEE IS HIGH.

 

ŅSo ill-meaning enemies often did cause me

Sorrow the sorest. I served them, in quittance,

(1) With my dear-lov¸d sword, as in sooth it was fitting;

They missed the pleasure of feasting abundantly,

5 Ill-doers evil, of eating my body,

Of surrounding the banquet deep in the ocean;

But wounded with edges early at morning

They were stretched a-high on the strand of the ocean,

(2) Put to sleep with the sword, that sea-going travelers

10 No longer thereafter were hindered from sailing

The foam-dashing currents. Came a light from the east,

 

GodÕs beautiful beacon; the billows subsided,

That well I could see the nesses projecting,

(3) The blustering crags. Weird often saveth

15 The undoomed hero if doughty his valor!

But me did it fortune to fell with my weapon

Nine of the nickers. Of night-struggle harder

ÕNeath dome of the heaven heard I but rarely,

Nor of wight more woful in the waves of the ocean;

20 Yet I Õscaped with my life the grip of the monsters,

 

(4) Weary from travel. Then the waters bare me

To the land of the Finns, the flood with the current,

(5) The weltering waves. Not a word hath been told me

Of deeds so daring done by thee, Unferth,

25 And of sword-terror none; never hath Breca

At the play of the battle, nor either of you two,

Feat so fearless perform¸d with weapons

Glinting and gleaming . . . . . . . . . . . .

[22] . . . . . . . . . . . . I utter no boasting;

(6) 30 Though with cold-blooded cruelty thou killedst thy brothers,

Thy nearest of kin; thou needs must in hell get

Direful damnation, though doughty thy wisdom.

I tell thee in earnest, offspring of Ecglaf,

Never had Grendel such numberless horrors,

35 The direful demon, done to thy liegelord,

Harrying in Heorot, if thy heart were as sturdy,

(7) Thy mood as ferocious as thou dost describe them.

He hath found out fully that the fierce-burning hatred,

The edge-battle eager, of all of your kindred,

40 Of the Victory-Scyldings, need little dismay him:

Oaths he exacteth, not any he spares

(8) Of the folk of the Danemen, but fighteth with pleasure,

Killeth and feasteth, no contest expecteth

(9) From Spear-Danish people. But the prowess and valor

45 Of the earls of the Geatmen early shall venture

To give him a grapple. He shall go who is able

Bravely to banquet, when the bright-light of morning

(10) Which the second day bringeth, the sun in its ether-robes,

OÕer children of men shines from the southward!Ó

50 Then the gray-haired, war-famed giver of treasure

(11) Was blithesome and joyous, the Bright-Danish ruler

Expected assistance; the peopleÕs protector

(12) Heard from Beowulf his bold resolution.

There was laughter of heroes; loud was the clatter,

55 The words were winsome. Wealhtheow advanced then,

(13) Consort of Hrothgar, of courtesy mindful,

Gold-decked saluted the men in the building,

And the freeborn woman the beaker presented

(14) To the lord of the kingdom, first of the East-Danes,

 

60 Bade him be blithesome when beer was a-flowing,

Lief to his liegemen; he lustily tasted

Of banquet and beaker, battle-famed ruler.

The Helmingish lady then graciously circled

ÕMid all the liegemen lesser and greater:

[23] (15) 65 Treasure-cups tendered, till time was afforded

That the decorous-mooded, diademed folk-queen

(16) Might bear to Beowulf the bumper oÕerrunning;

She greeted the Geat-prince, God she did thank,

Most wise in her words, that her wish was accomplished,

70 That in any of earlmen she ever should look for

Solace in sorrow. He accepted the beaker,

Battle-bold warrior, at WealhtheowÕs giving,

(17) Then equipped for combat quoth he in measures,

Beowulf spake, offspring of Ecgtheow:

75 ŅI purposed in spirit when I mounted the ocean,

 

(18) When I boarded my boat with a band of my liegemen,

I would work to the fullest the will of your people

Or in foeÕs-clutches fastened fall in the battle.

Deeds I shall do of daring and prowess,

80 Or the last of my life-days live in this mead-hall.Ó

These words to the lady were welcome and pleasing,

The boast of the Geatman; with gold trappings broidered

 

Went the freeborn folk-queen her fond-lord to sit by.

 

(19) Then again as of yore was heard in the building

85 Courtly discussion, conquerorsÕ shouting,

Heroes were happy, till HealfdeneÕs son would

Go to his slumber to seek for refreshing;

For the horrid hell-monster in the hall-building knew he

 

A fight was determined, since the light of the sun they

90 No longer could see, and lowering darkness

OÕer all had descended, and dark under heaven

Shadowy shapes came shying around them.

(20) The liegemen all rose then. One saluted the other,

 

Hrothgar Beowulf, in rhythmical measures,

95 Wishing him well, and, the wassail-hall giving

To his care and keeping, quoth he departing:

[24] ŅNot to any one else have I ever entrusted,

But thee and thee only, the hall of the Danemen,

Since high I could heave my hand and my buckler.

100 Take thou in charge now the noblest of houses;

Be mindful of honor, exhibiting prowess,

Watch Õgainst the foeman! Thou shalt want no enjoyments,

 

Survive thou safely adventure so glorious!Ó

BEOWULF LAAT UNFERTH ZWIJGEN, DE VREUGDE IS HOOG.

 

ŅZulke ziek makende vijanden hebben me vaak veroorzaakt

De ergst smart. Ik diende ze, in afwachting,

Met mijn dierbare geliefde zwaard, zoals in waarheid past;

Ze misten het plezier van overvloedige feesten,

Kwade slecht gezinde van het eten van mijn lichaam

Van het omringende banket diep in de oceaan;

Maar gewond met randen vroeg in de morgen

Waren ze uitgestrekt tot op het strand van de oceaan,

In slaap gemaakt met het zwaard zodat zee gaande reizigers

Niet lang daarna gehinderd werden in het zeilen

De snel schuimende stromingen. Kwam een licht uit het oosten,

Gods prachtige baken; de golven namen af,

Zodat ik goed kon zien het uitspringende voorgebergte,

De verwoestende rotsen. Griezelig en vaak redde

De niet verdoemde held als zijn dapperheid zijn moed is!

Maar ik heb het geluk gehad om met mijn wapen te vellen

Negenvan de nikkers. Van de harde nachtelijke worsteling

Beneden de koepel van de hemel hoorde ik maar zelden,

Nog van meer treurige schepsels in de oceaan golven;

Toch ben ik met mijn leven aan de greep van de monsters ontkomen,

Moe van reizen. Toen hebben de wateren me gedragen

Naar het land van de Finnen, de vloed met de stroom,

De woelige wateren. Er is mij geen woord verteld

Van zulke gedurfde daden door u gedaan, Unferth,

En van zwaard angst geen; heeft nooit Breca

Bij het spel van de strijd, noch een van jullie twee,

Prestaties zo onverschrokken uitgevoerd met wapens

Glinsterend en glanzendÉÉÉÉÉÉ

ÉÉÉ.. ik uit geen opschepperij;

Hoewel je met koelbloedige wreedheid uw broers hebt gedood,

Uw naaste familie; je moet in de hel krijgen

Onheilspellende verdoemenis, hoewel flink je wijsheid is

Vertel ik in ernst, nakomeling van Ecglaf,

Nooit had Grendel zulke ontelbare gruwelen,

Die vreselijke demon, gedaan aan uw leenheer,

Geplunderd in Heorot, als je hart even stoer was

En uw gemoed zo woest is zoals u ze doet beschrijven.

Hij heeft volledig de hevig brandende haat ontdekt

Het gretige scherpe zwaardgevecht van al uw verwanten

Van de victorie Scyldings, geeft hem weinig  schrik

Eden die hij eist, niet een spaart hij

Van het volk van de Denen, maar vecht met plezier.

Doodt en viert feest, verwacht geen wedstrijd

Van het Deense speer volk. Maar de moed en dapperheid

Van de graven van Geats zullen zich vroeg voor doen

Om hem een worsteling te geven. Hij zal gaan wie in staat is

Dapper aan het banket, wanneer het heldere licht van de morgen,

Die de tweede dag brengt, de zon in zijn ether gewaden,

Over mensenkinderen schittert vanuit het zuiden!Ó

Dan de grijsharige, vermaarde oorlog gever van schatten

Is vrolijk en vreugdevol, de heldere Deense heerser

Verwacht hulp; de mensen beschermer

Hoorde van Beowulf zijn dappere besluit.

Er was gelach van helden; luid was het gerammel,

De woorden waren aanlokkelijk. Wealtheow ging hen voor

Gemalin van Hrothgar, van hoffelijkheid bewust,

Met goud versierd groette ze de mannen in het gebouw,

En de vrij geboren vrouw presenteerde de beker

Aan de heer van het koninkrijk, de eerste van de Oost Denen.

Beval hem blij te zijn als het bier vloeide,

Lief voor zijn leenheren; hij proefde lustig

Van banket en beker, de beroemde strijdheerser.

De Helming dame cirkelde toen gracieus

Tussen alle leenheren groter en kleiner:

Bood schatbekers aan tot de tijd was aangebroken

Dat de gedienstige gestemde gediadeemde koningin

Naar Beowulf de overstromende bokaal mocht dragen;

Ze begroette de Geat prins, God bedankte ze,

Zeer wijs in haar woorden dat haar wens was volbracht,

Dat in een van de graven waar ze ooit naar zocht

Troost in verdriet. Hij accepteerde de beker,

Vechtlustige krijger, bij het geven van Wealtheow,

Dan uitgerust voor het gevecht zei hij afgemeten,

Beowulf sprak, nakomeling van Ecgtheow;

ŅIk heb het in de geest voorgenomen toen ik de oceaan opging.

Toen ik aan boord ging met een troep van mijn leenmannen

Ik wil volledig werken aan de wil van uw mensen

Of in vijandige klauwen vastgemaakt en vallen in de strijd

Daden die ik zal doen van durf en dapperheid,

Of de laatste van mijn levensdagen in deze mede hal.Ó

Deze woorden waren voor de dame welkom en aangenaam,

De opschepperij van de man van Geat; met gouden attributen geborduurd

Ging de vrij geboren volk koningin zitten bij haar aanbiddelijke heer.

Toen werd opnieuw zoals vroeger gehoord in het gebouw

Hoffelijke discussie, het schreeuwen van overwinnaars,

Helden waren gelukkig, tot de zoon van Healfdene wilde

Gaan naar zijn dutje om verfrissing te zoeken;

Want het afschuwelijke hel monster in het hal gebouw kende hij

Een gevecht was bepaald sinds ze het licht van de zon

Niet langer konden zien en de sombere duisternis

Overal was afgedaald en donker was het onder de hemel

Schaduwachtige vormen schoten om hen heen,

De leenmannen stonden toen allen op. De een groette de andere,

Hrothgar Bewulf in ritmische maten,

Wenste hem veel succes en gaf de drinkgelag hal

Aan zijn zorg en hoede, zei bij het vertrek;

ŅAan niemand anders heb ik ooit toevertrouwd

Maar alleen aan u, de hal van de Denen,

Sinds ik mijn hand hoog en mijn beukelaar kon opheffen.

Neem nu de leiding over het nobelste huis,

Wees bewust van je eer en toon je dapperheid,

Kijk uit voor de vijandige man! Gij zal geen genietingen willen,

Overleef veilig je glorieuze avontuur!Ó

1) Mijn lieve zwaard heeft me altijd trouw gediend.

(2) Ik stopte de wandaden van de zeemonsters.

(3) Geluk helpt de dappere graaf

(4) Na die ontsnapping dreef ik naar Finland.

(5) Ik heb nog nooit gehoord dat je zulke dappere daden deed.

(6) Je bent een broeder moordenaar en zal verdoemenis lijden, hoe wijs je ook bent.

(7) Als uw daden zo moedig waren geweest als uw woorden had Grendel uw land niet zo lang geteisterd.

(8) Het monster is niet bang van Denen.

(9) Maar het zal spoedig leren de Geats te vrezen.

(10) Op de tweede dag kan elke krijger ongehinderd naar het mede banket gaan.

(11) HorthgarÕ s geesten zijn vernieuwd.

(12) De oude koning vertrouwt op Beowulf. De helden zijn vreugdevol.

(13) Koningin Wealhtheow speelt voor gastvrouw.

(14) Ze bidet de beker eerst aan haar man aan.

(15) Ze geeft presenten aan de helden.

(16) Dan bidet ze de beker aan Beowulf aan en bedankt God dat hij is gekomen.

(17)Beowulf verklaart aan de koningin het doel van zijn bezoek.

(18) Ik besloot om het te doen of te sterven.

(19) De vreugde is hoog.

(20) Hrothgar trekt zich terug en laat Beowulf achter als hoofd van de zaal.

 

XI. ALL SLEEP SAVE ONE.

(1) Then Hrothgar departed, his earl-throng attending him,

Folk-lord of Scyldings, forth from the building;

The war-chieftain wished then Wealhtheow to look for,

 

The queen for a bedmate. To keep away Grendel

(2) 5 The Glory of Kings had given a hall-watch,

 

As men heard recounted: for the king of the Danemen

He did special service, gave the giant a watcher:

And the prince of the Geatmen implicitly trusted

(3) His warlike strength and the WielderÕs protection.

10 His armor of iron off him he did then,

His helmet from his head, to his henchman committed

His chased-handled chain-sword, choicest of weapons,

 

And bade him bide with his battle-equipments.

The good one then uttered words of defiance,

15 Beowulf Geatman, ere his bed he upmounted:

(4)  ŅI hold me no meaner in matters of prowess,

In warlike achievements, than Grendel does himself;

Hence I seek not with sword-edge to sooth him to slumber,

 

Of life to bereave him, though well I am able.

(5) 20 No battle-skill has he, that blows he should strike me,

 

To shatter my shield, though sure he is mighty

[25] In strife and destruction; but struggling by night we

Shall do without edges, dare he to look for

Weaponless warfare, and wise-mooded Father

25 The glory apportion, God ever-holy,

(6) On which hand soever to him seemeth proper.Ó

Then the brave-mooded hero bent to his slumber,

The pillow received the cheek of the noble;

(2) And many a martial mere-thane attending

30 Sank to his slumber. Seemed it unlikely

(8) That ever thereafter any should hope to

Be happy at home, hero-friends visit

Or the lordly troop-castle where he lived from his childhood;

 

They had heard how slaughter had snatched from the wine-hall,

35 Had recently ravished, of the race of the Scyldings

(9) Too many by far. But the Lord to them granted

The weaving of war-speed, to Wederish heroes

Aid and comfort, that every opponent

By one manÕs war-might they worsted and vanquished,

 

(10) 40 By the might of himself; the truth is established

That God Almighty hath governed for ages

Kindreds and nations. A night very lurid

(11) The travÕler-at-twilight came tramping and striding.

The warriors were sleeping who should watch the horned-building,

(12) 45 One only excepted. ÕMid earthmen Õtwas Õstablished,

ThÕ implacable foeman was powerless to hurl them

 

To the land of shadows, if the Lord were unwilling;

But serving as warder, in terror to foemen,

 

He angrily bided the issue of battle.

ALLEN SLAPEN UITGEZONDERD EEN.

 

Toen Hrothgar vertrok volgden zijn edelen groep hem,

Volksheer van de Scyldings, uit het gebouw;

De oorlog hoofdman wenste toen dat Wealtheow zocht naar,

De koningin als bedgenoot. Om Grendel weg te houden

Had de Heerlijkheid van Koningen een hal bewaker gegeven,

Zoals men hoort vertellen; voor de koning van de Denen

Deed hij speciale dienst en gaf een reusachtige bewaker;

En de prins van de Geats vertrouwde stilzwijgend

Zijn oorlogszuchtige kracht en bescherming van de Heerser.

Zijn ijzeren uitrusting deed hij toen af,

Zijn helm van zijn hoofd, aan zijn toegewijde handlanger

Zijn uitgelezen gemaakte kettingzwaard, de beste van wapens,

En beval hem te wachten met zijn strijdmateriaal.

De goede sprak toen woorden van trots uit,

Beowulf, de Geat, voor zijn bed stond hij op;

ŅIk hou me niet algemener in zaken van dapperheid,

In oorlogszuchtige prestaties dan Grendel zelf doet;

Daarom zoek ik niet de zwaardrand om hem te kalmeren om te sluimeren,

Of van het leven te beroven, hoewel ik dat wel kan.

Geen gevechtsvaardigheid heeft hij, de slagen die hij me zou moeten slaan,

Om mijn schild te vernietigen, hoewel zeker dat hij machtig is

In strijd en vernietiging; maar worstelen in de nacht we

Zullen doen zonder grenzen, durft hij te zoeken naar

Wapenloze oorlogsvoering en wijs gestemde Vader

De glorieuze verdeling, altijd heilige God,

Op welke hand het hem dan ook goed lijkt.Ó

Toen viel de heldhaftige held in slaap

Het kussen ontving de wang van de edelman;

En vele krijgshaftige zee Denen volgden

Zonken in hun slaap. Het leek onwaarschijnlijk

Dat ooit iemand daarna zou moeten hopen

Gelukkig thuis te zijn, helden vrienden bezoeken

Of de vorstelijke troep van het kasteel waar hij vanaf zijn jeugd leefde;

Ze hadden gehoord hoe de slachting uit de wijnhal had weg gerukt,

Onlangs hadden weggevoerd het geslacht van Scyldings

Teveel te ver. Maar de Heer heeft hen toegestaan

Het weven van oorlogsucces aan de Geats helden

Hulp en troost zodat elke tegenstander

Door de oorlogskracht van een man het zou wagen en overwinnen,

Door zijn eigen kracht, de waarheid is gevestigd

Dat de Almachtige God eeuwenlang bestuurd heeft

Geslachten en naties. Een heel lugubere nacht

De reiziger kwam stappend en strijdend met het schemeren.

De krijgers die de wacht zouden houden sliepen in het gehoornde gebouw,

Uitgezonderd een. Tussen de aardmensen was gevestigd

De onverzoenlijke vijandige man die krachteloos was om hen te gooien

Naar het land van schaduwen, als de Heer niet bereid was;

Maar dient als een beschermer in terreur tegen vijandige mannen,

Hij wachtte boos het verloop van de strijd af.

(1) Hrothgar trekt zich terug.

(2) God heeft een wachter voorzien voor de hal.

(3) Beowulf heeft zelfvertrouwen. Hij bereidt zich voor op rust.

(4) Beowulf beroemt zich op zijn vermogen om met Grendel om te gaan.

(5) We zullen alleen met natuurlijke wapens vechten.

(6) God mag beslissen wie overwinnen zal.

(7) De krijgers van Geats gaan liggen.

(8) Ze dachten dat het heel onwaarschijnlijk was dat ze hun huizen ooit nog eens zouden zien.

(9) Maar God wekte een krijger op.

(10) God regeert de wereld.

(11) Grendel komt naar Heorot.

(12) Slechts een krijger is wakker.

 

XII. GRENDEL AND BEOWULF.

(1) ÕNeath the cloudy cliffs came from the moor then

Grendel going, GodÕs anger bare he.

The monster intended some one of earthmen

In the hall-building grand to entrap and make way with:

(2) 5 He went under welkin where well he knew of

The wine-joyous building, brilliant with plating,

Gold-hall of earthmen. Not the earliest occasion

(3) He the home and manor of Hrothgar had sought:

NeÕer found he in life-days later nor earlier

10 Hardier hero, hall-thanes more sturdy!

Then came to the building the warrior marching,

(4) Bereft of his joyance. The door quickly opened

On fire-hinges fastened, when his fingers had touched it;

 

The fell one had flung then—his fury so bitter—

15 Open the entrance. Early thereafter

The foeman trod the shining hall-pavement,

(5) Strode he angrily; from the eyes of him glimmered

A lustre unlovely likest to fire.

He beheld in the hall the heroes in numbers,

20 A circle of kinsmen sleeping together,

(6) A throng of thanemen: then his thoughts were exultant,

He minded to sunder from each of the thanemen

The life from his body, horrible demon,

Ere morning came, since fate had allowed him

(7) 25 The prospect of plenty. Providence willed not

To permit him any more of men under heaven

To eat in the night-time. HigelacÕs kinsman

Great sorrow endured how the dire-mooded creature

 

[27] In unlooked-for assaults were likely to bear him.

 

30 No thought had the monster of deferring the matter,

(8) But on earliest occasion he quickly laid hold of

A soldier asleep, suddenly tore him,

Bit his bone-prison, the blood drank in currents,

Swallowed in mouthfuls: he soon had the dead manÕs

35 Feet and hands, too, eaten entirely.

Nearer he strode then, the stout-hearted warrior

(9) Snatched as he slumbered, seizing with hand-grip,

Forward the foeman foined with his hand;

Caught he quickly the cunning deviser,

40 On his elbow he rested. This early discovered

The master of malice, that in middle-earthÕs regions,

 

ÕNeath the whole of the heavens, no hand-grapple greater

(10) In any man else had he ever encountered:

Fearful in spirit, faint-mooded waxed he,

45 Not off could betake him; death he was pondering,

(11) Would fly to his covert, seek the devilsÕ assembly:

 

His calling no more was the same he had followed

Long in his lifetime. The liege-kinsman worthy

(12) Of Higelac minded his speech of the evening,

50 Stood he up straight and stoutly did seize him.

His fingers crackled; the giant was outward,

The earl stepped farther. The famous one minded

To flee away farther, if he found an occasion,

And off and away, avoiding delay,

55 To fly to the fen-moors; he fully was ware of

 

The strength of his grapple in the grip of the foeman.

 

(13) ÕTwas an ill-taken journey that the injury-bringing,

 

Harrying harmer to Heorot wandered:

(14) The palace re-echoed; to all of the Danemen,

60 Dwellers in castles, to each of the bold ones,

Earlmen, was terror. Angry they both were,

Archwarders raging. Rattled the building;

[28] ÕTwas a marvellous wonder that the wine-hall withstood then

The bold-in-battle, bent not to earthward,

65 Excellent earth-hall; but within and without it

Was fastened so firmly in fetters of iron,

By the art of the armorer. Off from the sill there

Bent mead-benches many, as men have informed me,

Adorned with gold-work, where the grim ones did struggle.

70 The Scylding wise men weened neÕer before

That by might and main-strength a man under heaven

Might break it in pieces, bone-decked, resplendent,

Crush it by cunning, unless clutch of the fire

In smoke should consume it. The sound mounted upward

(15) 75 Novel enough; on the North Danes fastened

A terror of anguish, on all of the men there

Who heard from the wall the weeping and plaining,

The song of defeat from the foeman of heaven,

Heard him hymns of horror howl, and his sorrow

80 Hell-bound bewailing. He held him too firmly

Who was strongest of main-strength of men of that era.

GRENDEL EN BEOWULF.

 

Naast de bewolkte kliffen kwam toen van het moeras

Grendel gegaan. Gods toorn draagt hij

Het monster nam voor om sommige van de aardmensen

In het grote hal gebouw te vangen en er mee weg te komen;

Hij ging onder het uitspansel waarvan hij goed wist

Het wijn vreugde gebouw, briljant bedekt,

Gouden hal van de aardmensen. Niet de eerste keer

Had hij het huis en landhuis van Hrotghar bezocht;

Nooit vond hij in zijn levensdagen later of eerder

Onversaagde helden, robuuster hal Denen!

Toen kwam naar het gebouw de krijger marcherend,

Beroven van zijn vreugde. De deur ging snel open

Op vurige scharnieren bevestigd toen zijn vingers het hadden aangeraakt;

De felle had ze weggegooid – zijn furie zo bitter –

Opende de ingang. Al gauw daarna

Betrad de vijandige man het glanzende plaveisel van de hal,

Schreed hij kwaad; uit zijn ogen glinsterde

Een onlieflijk glans als vuur.

Hij zag in de hal de helden met aantallen,

Een kring van bloedverwanten die tezamen sliepen,

Een menigte van Denen; toen juichte zijn gedachte,

Hij wilde elk van de Denen scheiden

Het leven van zijn lichaam, vreselijke demon,

Voor de morgen komt, omdat het lot het hem toestond

Het vooruitzicht op overvloed. De voorzienigheid wilde niet

Hem nog meer mensen onder de hemel toestaan

Om in de nacht te eten. HigelacÕ s bloedverwant

Verduurde groot verdriet hoe het verschrikkelijk humeurige schepsel

In onvoorziene aanvallen waarschijnlijk hem dreigden te dragen

Niet dacht het monster om de zaak uit te stellen,

Maar bij de eerste gelegenheid greep hij snel

Een slapende soldaat en plotseling scheurde hij hem,

Beet zijn benen gevangenis en dronk bloed in stromen

Verzwolg het mondvol; spoedig had hij de dode man

Voeten en handen ook volledig gegeten.

Dichterbij schreed hij, de dappere strijder

Pakte terwijl hij sliep en greep met een handgreep

Voorwaarts de vijandige man samen met zijn hand;

En ving snel de sluwe beramer,

Op zijn ellenbogen rustte hij. Deze vroege ontdekking

De meester van boosaardigheid dat in de gebieden van de midden aarde,

Beneden de hele hemel er geen handgreep groter

In elk ander mens ooit was tegen gekomen;

Angstig van geest, blij gemoed groeide hij

Niets kon hij beginnen; de dood was hij aan het peinzen,

Wilde naar zijn schuilplaats vliegen en de duivelse samenkomst zoeken;

Zijn geroep was niet meer hetzelfde als die hij had gedaan

Lang in zijn leven.  De waardig leenman en bloedverwant

Van Higelac herinnerde in zijn toespraak deze avond

Hij stond rechtop en greep hem stevig beet,

Zijn vingers kraakten; de reus was buiten,

De graaf stapte verder. De beroemde dacht

Om verder weg te vluchten, als hij een gelegenheid vond,

En uit en weg en vermijden vertraging

Te vluchten naar de veen moerassen; hij was zich volledig bewust

De kracht van zijn pakken met het grijpen van de vijandige

man.

 Het was een ziek makende reis die verwondingen met zich bracht.

Die gekwelde pijn trok naar Heorot

Het paleis echode terug; naar alle Denen,

Bewoners van kastelen, naar elke van de stoutmoedige,

Edelen waren in angst. Kwaad waren ze allen,

Boog bewakers razen. Het gebouw rammelde

Het was een wonderlijk wonder dat de wijnzaal het toen doorstond

De dapperen in de strijd bogen niet ter aarde,

Uitstekende aard hal; maar er binnen en er buiten

Was het zo stevig in ijzeren staken gezet,

Door de kunst van wapensmid. Weg van de dorpel daar

Bogen vele mede banken, zoals men mij heeft ge•nformeerd

Versierd met goudwerk, waar de grimmige worstelden

De wijze mannen van Scylding meenden nooit ervoor

Dat door de macht en kracht van een man onder de hemel

In stukjes kon breken, been bedekt, luisterrijk

Verniel het door sluwheid, tenzij de greep van vuur

In rook het zou moeten verteren. Het geluid ging omhoog

Ongewoon genoeg; op de Noord Denen gevestigd

Een terreur van angst, op alle mannen daar

Wie van de muur het wenen en het geklaag hoorde

Het lied van de nederlaag van de vijand van de hemel

Hoorde hymnes van verschrikkelijk gehuil en zijn verdriet

Hel gebonden geween. Hij hield hem te stevig vast

Wie was de sterkste van de sterkste mannen van dat tijdperk.

(1) Grendel komt uit de vennen.

(2) Hij gaat naar het vreugdevolle gebouw.

(3) Dit was niet zijn eerste bezoek daar.

(4) Zijn afschuwelijke vingers scheurden de deur open.

(5) Hij loopt woest de hal in.

(6) Hij jubelt over zijn veronderstelde prooi.

(7) Het lot heeft bepaald dat hij geen helden meer zal verslinden. Beowulf lijdt van onzekerheid.

(8) Grendel grijpt onmiddellijk een slapende krijger en verslindt hem.

(9) Beowulf en Grendel worstelen.

(10) Het monster is verbaasd over BeowulfÕ s kracht.

(11) Hij is bang om te vluchten.

(12) Beowulf herinnert zich zijn opschepperij van die avond en bepaalt om het te vervullen.

(13) Het was een ongelukkige dag voor Grendel.

(14) De hal kreunt.

(15) GrendelÕ s geschreeuw beangstigt de Denen.

 

XIII. GRENDEL IS VANQUISHED.

(1) For no cause whatever would the earlmenÕs defender

Leave in life-joys the loathsome newcomer,

He deemed his existence utterly useless

To men under heaven. Many a noble

5 Of Beowulf brandished his battle-sword old,

Would guard the life of his lord and protector,

The far-famous chieftain, if able to do so;

While waging the warfare, this wist they but little,

Brave battle-thanes, while his body intending

(2) 10 To slit into slivers, and seeking his spirit:

That the relentless foeman nor finest of weapons

Of all on the earth, nor any of war-bills

[29] Was willing to injure; but weapons of victory

Swords and suchlike he had sworn to dispense with.

15 His death at that time must prove to be wretched,

And the far-away spirit widely should journey

Into enemiesÕ power. This plainly he saw then

Who with mirth of mood malice no little

Had wrought in the past on the race of the earthmen

 

20 (To God he was hostile), that his body would fail him,

But HigelacÕs hardy henchman and kinsman

Held him by the hand; hateful to other

(3) Was each one if living. A body-wound suffered

The direful demon, damage incurable

(4) 25 Was seen on his shoulder, his sinews were shivered,

His body did burst. To Beowulf was given

Glory in battle; Grendel from thenceward

Must flee and hide him in the fen-cliffs and marshes,

 

Sick unto death, his dwelling must look for

30 Unwinsome and woful; he wist the more fully

(5) The end of his earthly existence was nearing,

His life-daysÕ limits. At last for the Danemen,

When the slaughter was over, their wish was accomplished.

The comer-from-far-land had cleansed then of evil,

 

35 Wise and valiant, the war-hall of Hrothgar,

Saved it from violence. He joyed in the night-work,

In repute for prowess; the prince of the Geatmen

For the East-Danish people his boast had accomplished,

 

Bettered their burdensome bale-sorrows fully,

40 The craft-begot evil they erstwhile had suffered

 

And were forced to endure from crushing oppression,

 

Their manifold misery. ÕTwas a manifest token,

(6) When the hero-in-battle the hand suspended,

The arm and the shoulder (there was all of the claw

45 Of Grendel together) Õneath great-stretching hall-roof.

GRENDEL IS OVERWONNEN.

 

Zonder enige reden zou de verdediger van de edelen doen

Laten in de levens vreugde de walgelijke nieuwkomer,

Hij beschouwde zijn bestaan volkomen nutteloos

Voor mannen onder de hemel. Vele nobele

Van Beowulf zwaaiden hun oude slagzwaard,

Wilden het leven van hun heer en beschermer bewaken,

De zeer beroemd hoofdman, als ze daartoe in staat zijn.

Terwijl ze oorlog voeren wisten ze dat maar weinig

Dappere oorlog Denen, terwijl zijn lichaam bestemt is

Om in splinters te vergaan en zijn geest te zoeken;

Dat de meedogenloze vijand nog de beste van wapens

Van alles op de aarde, nog van oorlogszwaarden

Bereid was om te verwonden; maar wapens van overwinning

Zwaarden en dergelijke had hij gezworen af te zien.

Zijn dood moet in die tijd ellendig blijken te zijn

En de verre geest moet op reis gaan

In de kracht van de vijanden. Dit zag hij duidelijk

Wie met vrolijkheid buigt maakt weinig kwaad

Had in het verleden gewerkt aan het geslacht van de aardbewoners

(Voor God was hij vijandig) dat zijn lichaam hem zou falen,

Maar de taaie handlanger en bloedverwant van Higelac

Hield hem bij de hand; hatelijk voor anderen

Was iedereen als hij leefde. Een lichaamswond leed

De vreselijke demon, schade ongeneeslijk

Werd op zijn schouders gezien, zijn spieren trilden,

Zijn lichaam barstte uiteen. Aan Bewoulf werd gegeven

Glorie in de strijd;  Grendel van toen af

Moest vluchten en zich verstoppen en verbergen in de veenkliffen en moerassen,

Doodziek, zijn onderkomen moet lijken op

Onaangenaam en droevig; hij wist het meer volledig

Het einde van zijn aardse bestaan naderde,

De limieten van zijn levensdagen. Eindelijk voor de Denen,

Toen de slachting voorbij was, was hun wens volbracht.

Die van een ver land kwam had hun land gezuiverd van het kwaad,

Wijs en dapper, de oorlogshal van Hrothgar,

Bewaarde voor geweld. Hij verheugde zich in het nachtwerk,

In naam voor dapperheid; de prins van de mensen van Geat

Had voor de Oost Deense mensen zijn opschepperij volbracht,

Verbeterde hun drukkende pijnlijke zorgen volledig,

Dat sluwe verwekkende kwaad dat ze vroeger hadden geleden

En gedwongen werden de ellende van onderdrukking te verduren,

Hun menigvuldige ellende. Er was een bewijs genomen

Toen de held in de strijd de hand hing

De arm en de schouder (daar was alles van de klauw

Van Grendel tezamen) beneden de grote uitgestrekte haldak

(1) Bewolf heeft geen idee om Grendel te laten leven.

(2) Geen wapen zou Grendel beschadigen; hij had een betoverd lijf.

(3) Grendel is bijzonder gewond.

(4) Zijn lichaam barst.

(5) Het monster vliegt weg en verbergt zich in de moerassen.

(6) Beowulf hangt GrendelÕ s arm en hand op in Heorot.

 

XIV. REJOICING OF THE DANES.

(1) In the mist of the morning many a warrior

Stood round the gift-hall, as the story is told me:

Folk-princes fared then from far and from near

Through long-stretching journeys to look at the wonder,

5 The footprints of the foeman. Few of the warriors

 

(2) Who gazed on the foot-tracks of the inglorious creature

His parting from life pained very deeply,

How, weary in spirit, off from those regions

In combats conquered he carried his traces,

10 Fated and flying, to the flood of the nickers.

(3) There in bloody billows bubbled the currents,

The angry eddy was everywhere mingled

And seething with gore, welling with sword-blood;

He death-doomed had hid him, when reaved of his joyance

 

15 He laid down his life in the lair he had fled to,

His heathenish spirit, where hell did receive him.

Thence the friends from of old backward turned them,

And many a younker from merry adventure,

Striding their stallions, stout from the seaward,

20 Heroes on horses. There were heard very often

(4) BeowulfÕs praises; many often asserted

That neither south nor north, in the circuit of waters,

(5) OÕer outstretching earth-plain, none other was better

ÕMid bearers of war-shields, more worthy to govern,

 

25 ÕNeath the arch of the ether. Not any, however,

ÕGainst the friend-lord muttered, mocking-words uttered

 

(6) Of Hrothgar the gracious (a good king he).

Oft the famed ones permitted their fallow-skinned horses

[31] To run in rivalry, racing and chasing,

30 Where the fieldways appeared to them fair and inviting,

Known for their excellence; oft a thane of the folk-lord,

 

(7) A man of celebrity, mindful of rhythms,

Who ancient traditions treasured in memory,

New word-groups found properly bound:

35 The bard after Õgan then BeowulfÕs venture

(8) Wisely to tell of, and words that were clever

To utter skilfully, earnestly speaking,

Everything told he that he heard as to SigmundÕs

(9) Mighty achievements, many things hidden,

40 The strife of the W¾lsing, the wide-going ventures

The children of men knew of but little,

The feud and the fury, but Fitela with him,

When suchlike matters he minded to speak of,

Uncle to nephew, as in every contention

45 Each to other was ever devoted:

A numerous host of the race of the scathers

They had slain with the sword-edge. To Sigmund accrued then

No little of glory, when his life-days were over,

Since he sturdy in struggle had destroyed the great dragon,

50 The hoard-treasureÕs keeper; Õneath the hoar-grayish stone he,

The son of the atheling, unaided adventured

The perilous project; not present was Fitela,

Yet the fortune befell him of forcing his weapon

Through the marvellous dragon, that it stood in the wall,

55 Well-honored weapon; the worm was slaughtered.

The great one had gained then by his glorious achievement

To reap from the ring-hoard richest enjoyment,

[32] As best it did please him: his vessel he loaded,

 

Shining ornaments on the shipÕs bosom carried,

60 Kinsman of W¾ls: the drake in heat melted.

(10) He was farthest famed of fugitive pilgrims,

Mid wide-scattered world-folk, for works of great prowess,

 

War-troopersÕ shelter: hence waxed he in honor.

(11) Afterward HeremodÕs hero-strength failed him,

65 His vigor and valor. ÕMid venomous haters

To the hands of foemen he was foully delivered,

 

Offdriven early. Agony-billows

(12) Oppressed him too long, to his people he became then,

To all the athelings, an ever-great burden;

70 And the daring oneÕs journey in days of yore

Many wise men were wont to deplore,

Such as hoped he would bring them help in their sorrow,

That the son of their ruler should rise into power,

Holding the headship held by his fathers,

75 Should govern the people, the gold-hoard and borough,

The kingdom of heroes, the realm of the Scyldings.

(13) He to all men became then far more beloved,

HigelacÕs kinsman, to kindreds and races,

To his friends much dearer; him malice assaulted.

(14) 80 Oft running and racing on roadsters they measured

 

The dun-colored highways. Then the light of the morning

Was hurried and hastened. Went henchmen in numbers

 

To the beautiful building, bold ones in spirit,

To look at the wonder; the liegelord himself then

85 From his wife-bower wending, warden of treasures,

Glorious trod with troopers unnumbered,

Famed for his virtues, and with him the queen-wife

 

Measured the mead-ways, with maidens attending.

VREUGDEBETOON VAN DE DENEN.

 

Menige krijger in de mist van de morgen

Stond rond de geschenkenhal,  zoals het verhaal me vertelt;

Volksprinsen kwamen toen van ver en van dichtbij

Door lange verre reizen om naar het wonder te kijken,

De voetafdrukken van de vijandige man. Weinige van de krijgers

Die op de voetsporen van het roemloze schepsel staarden

Zijn afscheid van het leven deed zeer diepe pijn,

Hoe, moe van geest en weg van die regioÕ s

In overwonnen gevechten droeg hij zijn sporen

Noodlottig en vliegend, naar de vloed van de nikkers.

Daar borrelde de stromen in bloedige golven op,

De woedende werveling was overal vermengd

En ziedend van het bloed, ontsprongen van zwaardbloed

Hij de ter dood verdoemde had zich verborgen toen hij van zijn vreugde beroofd was

Hij legde zijn leven neer in het hol waarin hij gevlucht was,

Zijn heidense geest waar de hel hem ontving.

Daar veranderde de vroegere vrienden hem

En vele jongelingen van vrolijk avontuur

Schrijdend op hun hengsten, dapper van zeewaarts,

Helden op paarden. Er werd zeer vaak gehoord

BeowulfÕ s lof; velen beweerden vaak

Dat nog het zuiden nog het noorden, in het water omloop

Over de uitgestrekte aardvlakte, geen andere beter was

Tussen dragers van oorlogsschilden, waardiger om te regeren,

Beneden de etherboog. Geen enkele, echter

Tegen de vrienden heer mompelde, spottende woorden uitsprak

Van Hrothgar de genadige (een goede koning was hij)

Vaak stonden de beroemde hun vaalhuidige paarden toe

Te rennen in rivaliteit, racen en achtervolgen,

Waar de veldwegen hun eerlijk en uitnodigend leken,

Bekend om hun uitmuntendheid; vaak een Deen van de volksheer,

Een beroemde man, bewust van ritmes,

Die oude tradities koesterde in het geheugen,

Nieuw gevonden woordgroepen werden correct verbonden;

De bard daarna begon BeowulfÕs waagstuk

Wijs te vertellen met woorden die slim waren

Om vaardig te spreken en ernstig te spreken,

Alles vertelde hij wat hij van Sigmund horde

Machtige prestatie, veel verborgen dingen,

De strijd van de W¾lsing, de ver gaande ondernemingen

De mensenkinderen wisten er maar weinig van,

De twist en de razernij, maar Fitela met hem,

Die zulke zaken beminde om er van te spreken

Van oom tot neef, zoals in elke bewering

Elk van hen ooit was toegewijd;

Een groot aantal van het geslacht van de beschadigers

Hadden ze geslagen met het rand van het zwaard. Tot Sigmund toenam dan

Niet weinig van eer toen zijn levensdagen voorbij waren,

Omdat hij stoer in de strijd de grote draak had vernietigd,

De schatbewaarder, beneden de grijsgroene steen hij,

 

De zoon van de edeling, zonder hulp avontuurde

Het gevaarlijke project; Fitela was niet aanwezig,

Maar het geluk overkwam hem om zijn wapen te forceren

Door de verbazende draak zodat het in de muur stond

Zeer gewaardeerd wapen; de worm werd afgeslacht.

De grote had toen verkregen door zijn glorieuze prestatie

Om te oogsten van het rijkste genietingen van de ring schat.

Met het beste liet hij zich vergenoegen; zijn vaartuig laadde hij,

Glanzende versieringen droeg hij in de boezem van het schip

Bloedverwant van W¾ls: de draak smolt in de warmte.

Hij was het verste bekend door vluchtende pelgrims

Tussen wijd verspreid wereldvolk, voor werken van grote dapperheid,

Schuilplaats van oorlogstroepen; vandaar groeide hij in eer.

Nadien faalde HeremodÕ s helden sterkte hem,

Zijn kracht en moed. Tussen giftige haters

In de handen van vijandige mannen werd hij walgelijk uitgeleverd,

Vroegtijdig uitgeschakeld. Doodsangstige golven

Onderdrukten hem te lang, voor zijn mensen werd hij toen.

Bij alle edelen een altijd grote last;

En de reis van zijn gedurfde dagen van weleer

Waren er vele mannen gewoon om het te betreuren

Zulke als die hoopten dat hij hen zou helpen in hun verdriet,

Dat de zoon van hun heerser aan de macht zou komen,

En houden de leiding die door zijn vaders werd gehouden,

Zou regeren de mensen, de goudschat en steden

Het koninkrijk van de helden, het rijk van de Scyldings.

Hij was voor alle mensen dan veel meer geliefd,

HigelacÕs bloedverwant tot verwanten en geslachten

Voor zijn vrienden veel geliefder, die zijn boosaardigheid aanvielen

Bij het rennen en racen op wagens meten ze af

De dunkleurige snelwegen. Dan in het licht van de morgen

Werd gehaast en haastten ze zich. Gingen handlangers in aantallen

Naar het prachtige gebouw, stoutmoedige van geest

O het wonder te zien; de leenheer zelf dan

Van zijn vrouwen prieel begevend, bewaker van schatten,

Trad glorieus met ontelbare troepen

Beroemd om zijn deugden en met hem zijn vrouw de koningin

Mat de weidewegen met de aanwezige maagden.

(1) Vroeg in de morgen komen de krijgers van heinde en ver bij elkaar om van de avonturen van de nacht te horen.

(2) Weinig krijgers betreurden de vernietiging van Grendel.

(3) GrendelÕ s bloed verft het water.

(4) Beowulf is de held van het uur.

(5) Hij wordt beschouwd als de waarschijnlijke opvolger van Hrothgar.

(6) Maar er wordt geen woord gezegd om de de oude koning geen afbreuk te doen.

(7) De minstreel zingt de dood van de helden.

(8) Hij zingt in stafrijm maten van BeowulfÕ s dapperheid.

(9) Ook van Sigemund die een grote vuurdraak heeft gedood.

(10) Sigemond was alom beroemd.

(11) Heremod, een ongelukkige Deense koning, wordt geintroduceerd als een contrast.

(12) Anders dan Sigemund en Beowulf was Heremod een last voor zijn mensen.

(13) Beowulf is een eer voor zijn geslacht.

(14) Het verhaal wordt hervat.

 

XV. HROTHGARÕS GRATITUDE.

Hrothgar discoursed (to the hall-building went he,

He stood by the pillar, saw the steep-rising hall-roof

Gleaming with gold-gems, and Grendel his hand there):

 

(1) ŅFor the sight we behold now, thanks to the Wielder

 

5 Early be offered! Much evil I bided,

Snaring from Grendel: God can eÕer Õcomplish

Wonder on wonder, Wielder of Glory!

(2) But lately I reckoned neÕer under heaven

Comfort to gain me for any of sorrows,

10 While the handsomest of houses horrid with bloodstain

Gory uptowered; grief had offfrightened

Each of the wise ones who weened not that ever

The folk-troopÕs defences Õgainst foes they should strengthen,

ÕGainst sprites and monsters. Through the might of the Wielder

15 A doughty retainer hath a deed now accomplished

Which erstwhile we all with our excellent wisdom

(3) Failed to perform. May affirm very truly

What woman soever in all of the nations

Gave birth to the child, if yet she surviveth,

20 That the long-ruling Lord was lavish to herward

In the birth of the bairn. Now, Beowulf dear,

(4) Most excellent hero, IÕll love thee in spirit

As bairn of my body; bear well henceforward

The relationship new. No lack shall befall thee

25 Of earth-joys any I ever can give thee.

Full often for lesser service IÕve given

[34] Hero less hardy hoard-treasure precious,

(5) To a weaker in war-strife. By works of distinction

Thou hast gained for thyself now that thy glory shall flourish

30 Forever and ever. The All-Ruler quite thee

With good from His hand as He hitherto did thee!Ó

 

(6) Beowulf answered, EcgtheowÕs offspring:

ŅThat labor of glory most gladly achieved we,

The combat accomplished, unquailing we ventured

35 The enemyÕs grapple; I would grant it much rather

Thou wert able to look at the creature in person,

 

Faint unto falling, the foe in his trappings!

On murder-bed quickly I minded to bind him,

With firm-holding fetters, that forced by my grapple

 

40 Low he should lie in life-and-death struggle

ÕLess his body escape; I was wholly unable,

(7) Since God did not will it, to keep him from going,

Not held him that firmly, hated opposer;

Too swift was the foeman. Yet safety regarding

45 He suffered his hand behind him to linger,

His arm and shoulder, to act as watcher;

(8) No shadow of solace the woe-begone creature

Found him there nathless: the hated destroyer

Liveth no longer, lashed for his evils,

50 But sorrow hath seized him, in snare-meshes hath him

 

Close in its clutches, keepeth him writhing

In baleful bonds: there banished for evil

The man shall wait for the mighty tribunal,

(9) How the God of glory shall give him his earnings.Ó

55 Then the soldier kept silent, son of old Ecglaf,

(10) From boasting and bragging of battle-achievements,

Since the princes beheld there the hand that depended

ÕNeath the lofty hall-timbers by the might of the nobleman,

 

Each one before him, the enemyÕs fingers;

60 Each finger-nail strong steel most resembled,

The heathen oneÕs hand-spur, the hero-in-battleÕs

Claw most uncanny; quoth they agreeing,

[35] (1) That not any excellent edges of brave ones

Was willing to touch him, the terrible creatureÕs

65 Battle-hand bloody to bear away from him.

HROTHGARÕ S DANKBAARHEID.

 

Hrothgar praatte (naar het hal gebouw ging hij,

Hij bleef staan bij de pilaar en zag het steile dak van de hal

Glinsteren met gouden edelstenen en de hand van Grendel daar);

Voor het aanblik dat we nu aanschouwen, dank aan de Heerser

Vroeg wordt er geofferd! Veel kwaad heb ik afgewacht,

Verstrikt van Grendel; God kan het tot stand brengen

Wonder op wonder, Heerser van glorie!

Maar de laatste tijd rekende ik me nooit onder de hemelse

Om voor enige zorgen troost te krijgen

Terwijl het mooiste huis afschuwelijk met bloedvlekken

Bloederig opgetrokken; verdriet had geschrokken

Elk van de wijzen die niet meenden dat ooit

De volkstroepen verdediging tegen vijanden zouden versterkt moeten worden,

Tegen geesten en monsters. Door de macht van de Heerser

Heeft een dappere bediende de daad nu volbracht

 

Die we eerder allemaal met onze uitstekende wijsheid

Faalden om uit te voerden. Mag zeer goed bevestigen

Welke vrouw waar dan ook in alle naties

Een kind baarde, als ze nog leeft,

Dat de lang heersende Heer kwistig voor haar was

In de geboorte van het kind. Nu, lieve Beowulf

Mest uitstekende held, ik hou van je in de geest

Als kind van mijn lichaam; draag vanaf nu goed

De nieuwe relatie. Er zal u geen gebrek komen

Van de vreugde van de aarde die ik je ooit kan geven

Vaak vol van mindere dienst die ik heb gegeven

Helden minder onversaagd kostbare opgepotte schatten

Aan een zwakker in oorlogstijd. Door werken van aanzien

Heb je nu voor jezelf verkregen dat je glorie zal bloeien

 

Voor eeuwig. De Al heerser vergeld u

Met het goede uit Zijn hand zoals Hij tot hiertoe je hebt gedaan!

Beowulf antwoordde, de nakomeling van Ecgtheow;

Dat werk van glorie bereiken we het liefst,

Het gevecht volbracht, onversaagd waagden we

Het pakken van de vijand; Ik zou het veel liever geven

U bent in staat geweest om het schepsel persoonlijk te bekijken,

Flauwte tot vallen, de vijand in zijn tooi!

Op het moordbed dacht ik hem snel te binden,

Met stevige vast zittende boeien dat gedwongen werd door mijn pakken

Laag zou hij moeten liggen in de strijd van leven en dood

Liet zijn lichaam ontsnappen; ik was helemaal niet in staat.

Omdat God het niet wilde om te voorkomen dat hij zou gaan,

Ook hem niet zo stevig hield, haatte de tegenstander;

Te snel was de vijand. Maar toch veiligheid bereikt tot

Hij leed met zijn hand achter hem die bleef hangen

Zijn arm en schouder om op te treden als wachter

Geen schaduw van troost het pijnlijk gegane schepsel

Vond hem daar niettemin; de gehate vernietiger

Leeft niet langer, gegeseld voor zijn kwaad,

Maar zorgen hebben hem aangegrepen, in strikmazen heeft hij hem

Dicht in zijn greep, houdt hem kronkelend

In pijnlijke banden; daar verbannen voor het kwade

De man zal wachten op het machtige tribunaal,

Hoe de God van glorie hem zijn verdiensten zal geven.Ó

Toen zweeg de soldaat, zoon van de oude Ecglaf,

Van opscheppen en pochen over gevechtsprestaties,

Sinds de prinses daar de hand zag hangen

Beneden het hal verheven hal timmerhout door de macht van de edelman,

Elke apart, de vingers van de vijand,

Elke vingernagel leek het meest op sterk staal,

De heidense handspoor, de held in strijd

Meest griezelige klauw; ze sprak komen overeen

Dat geen uitstekende randen van dapperen

Was bereid ze aan te raken, het vreselijke wezen

Vechthand bloederig om van hem weg te nemen.

(1) Hrothgar bedankt voor de val van het monster.

(2) Ik had alle hoop opgegeven toen deze dappere leenman ons te hulp schoot.

(3) Als zijn moeder nog leeft mag ze God danken voor deze zoon.

(4) Hierna zal u mijn zoon zijn Beowulf.

(5) U hebt onsterfelijke aanzien gekregen.

(6) Beowulf antwoord; Ik ben zeer gelukkig om deze dienst aan u te geven

(7) Ik kon het monster niet laten ontsnappen zoals God wilde dat ik het niet zou doen.

(8) Hij liet zijn hand en arm achter.

(9) God zal hem zijn verdiende loon geven.

(10) Unferth heeft niets meer te zeggen want BeowulfÕ s acties zeggen meer dan woorden.

(11) Geen zwaard zal het monster schaden.

 

 

XVI. HROTHGAR LAVISHES GIFTS UPON HIS DELIVERER.

(1) Then straight was ordered that Heorot inside

With hands be embellished: a host of them gathered,

 

Of men and women, who the wassailing-building

The guest-hall begeared. Gold-flashing sparkled

5 Webs on the walls then, of wonders a many

To each of the heroes that look on such objects.

(2)The beautiful building was broken to pieces

Which all within with irons was fastened,

Its hinges torn off: only the roof was

10 Whole and uninjured when the horrible creature

Outlawed for evil off had betaken him,

Hopeless of living. ÕTis hard to avoid it

(3)

(Whoever will do it!); but he doubtless must come to

 

The place awaiting, as Wyrd hath appointed,

15 Soul-bearers, earth-dwellers, earls under heaven,

Where bound on its bed his body shall slumber

(4) When feasting is finished. Full was the time then

That the son of Healfdene went to the building;

[36] The excellent atheling would eat of the banquet.

20 NeÕer heard I that people with hero-band larger

Bare them better towÕrds their bracelet-bestower.

The laden-with-glory stooped to the bench then

(Their kinsmen-companions in plenty were joyful,

Many a cupful quaffing complaisantly),

25 Doughty of spirit in the high-towÕring palace,

(5) Hrothgar and Hrothulf. Heorot then inside

Was filled with friendly ones; falsehood and treachery

The Folk-Scyldings now nowise did practise.

(6) Then the offspring of Healfdene offered to Beowulf

30 A golden standard, as reward for the victory,

A banner embossed, burnie and helmet;

Many men saw then a song-famous weapon

Borne Õfore the hero. Beowulf drank of

The cup in the building; that treasure-bestowing

35 He needed not blush for in battle-menÕs presence.

 

(7) NeÕer heard I that many men on the ale-bench

 

In friendlier fashion to their fellows presented

 

Four bright jewels with gold-work embellished.

ÕRound the roof of the helmet a head-guarder outside

40 Braided with wires, with bosses was furnished,

That swords-for-the-battle fight-hardened might fail

Boldly to harm him, when the hero proceeded

(8) Forth against foemen. The defender of earls then

 

Commanded that eight steeds with bridles

45 Gold-plated, gleaming, be guided to hallward,

Inside the building; on one of them stood then

An art-broidered saddle embellished with jewels;

ÕTwas the sovereignÕs seat, when the son of King Healfdene

 

Was pleased to take part in the play of the edges;

50 The famous oneÕs valor neÕer failed at the front when

Slain ones were bowing. And to Beowulf granted

 

The prince of the Ingwins, power over both,

OÕer war-steeds and weapons; bade him well to enjoy them.

 

In so manly a manner the mighty-famed chieftain,

[37] 55 Hoard-ward of heroes, with horses and jewels

War-storms requited, that none eÕer condemneth

Who willeth to tell truth with full justice.

HROTHGAR IS KWISTIG MET GIFTEN VOOR ZIJN VERLOSSER.

 

Toen werd direct bevolen dat Heorot van binnen

Met handen verfraaid zou worden; een groot aantal van hen verzamelde zich,

Van mannen en vrouwen die het drank gebouw

Het gastenverblijf bereiden. Goud flitsen schitterden

Weefsels op de muren dan, van wonderen vele

Voor elk van de helden die op zulke voorwerpen kijken.

Het prachtige gebouw was in stukken gebroken

Waar alles van binnen met ijzer was vast gemaakt,

De scharnieren afgescheurd; alleen het dak was

Heel on ongedeerd toen het vreselijke wezen

Vogelvrij voor kwaad zich had begeven,

Hopeloos om te leven. Het is moeilijk te vermijden

 

(Diegene die het wil doen); maar hij moet ongetwijfeld komen naar

De verwachte plaats zoals Wyrd had vast gesteld,

Zielsdragers, aardbewoners, graven onder de hemel,

Waren gebonden op hun bed en zijn lichaam zal sluimeren

Toen het feest was afgelopen. Vol was de tijd toen

Dat de zoon van Healfdene naar het gebouw ging;

De excellente edeling wilde van het banket eten.

Ik heb nog nooit gehoord dat mensen met helden band groter

Gedroegen zich beter naar hun armbanden schenker

De beladen met glorie bogen zich toen naar de bank

(Hun vele verwante metgezellen waren vreugdevol

Velen waren bereid om een kop vol leeg te maken),

Hrothgar en Hrothulf. Heorot dan van binnen

Was gevuld met vriendelijke; leugen en verraad

Beoefenden de Volk Schyldings geenszins.

Toen bood het nageslacht van Healfdene aan Beowulf

Een gouden standaard als beloning voor zijn overwinning,

Een banier in reli‘f, harnas en helm;

Velen manen zagen toen een bezongen beroemd wapen

Geboren voor de held. Beowulf dronk van

De beker in het gebouw, die geschonken schat.

Hij behoefde niet te blozen in de aanwezigheid van krijgsheren

Ik heb nog nooit gehoord dat zoveel mannen op een bierbank

Op een vriendelijkere manier aan hun kameraden presenteerden

Vier heldere juwelen met goudwerk verfraaid.

Rond de kap van de helm een hoofdbescherming buiten

Gevlochten van draden, met knoppen voorzien,

Dat geharde zwaard voor strijd gevecht mocht falen

Moedig om hem kwaad te doen toen de held verder ging

Vooruit tegen vijandige mannen. De verdediger van graven dan

Beval dat acht rossen met teugels

Glimmend verguld naar de gang geleid werden,

In het gebouw; op een van hen stond toen

Een kunstig geborduurd zadel verfraaid met juwelen;

Het was de soevereine zetel, toen de zoon van koning Healfdene

Blij was om deel te namen aan het spel van de randen;

De beroemde zijn moed faalde nooit aan het front toen

Sommige buigende geslagen werden. En aan Beowulf toegekend

De prins van de Ingwins, macht over beide,

Over oorlogsrossen en wapens; beval hem goed ervan te genieten.

Op zoÕ n mannelijke wijze het machtige beroemde stamhoofd,

Schatbewaarder van helden, met paarden en juwelen

Oorlogsstormen vergolden zodat niemand ooit verdoemt

Die de waarheid wil vertellen met volle gerechtigheid.

(1) Heorot is met de handen versierd.

(2) De hal is echter geschonden.

(3) [een vage passage van vijf verzen]

(4) Hrothgar gaat naar het banket.

(5) HrothgarÕs neef, Hrothulf,, is present.

(6) Hrothghar geeft geschenken aan Beowulf.

(7) Vier mooie geschenken die nog nooit gepresenteerd werden.

(8) Hrothgar beveelt dat acht fijn opgetuigde rossen naar Bewowulf gebracht worden.

 

XVII. BANQUET (continued). THE SCOPÕS SONG OF FINN AND HN®F.

(1) And the atheling of earlmen to each of the heroes

Who the ways of the waters went with Beowulf,

A costly gift-token gave on the mead-bench,

Offered an heirloom, and ordered that that man

(2) 5 With gold should be paid for, whom Grendel had erstwhile

Wickedly slaughtered, as he more of them had done

Had far-seeing God and the mood of the hero

The fate not averted: the Father then governed

All of the earth-dwellers, as He ever is doing;

10 Hence insight for all men is everywhere fittest,

Forethought of spirit! much he shall suffer

Of lief and of loathsome who long in this present

Useth the world in this woful existence.

There was music and merriment mingling together

(3) 15 Touching HealfdeneÕs leader; the joy-wood was fingered,

Measures recited, when the singer of Hrothgar

On mead-bench should mention the merry hall-joyance

 

Of the kinsmen of Finn, when onset surprised them:

(4)  ŅThe Half-Danish hero, Hn¾f of the Scyldings,

20 On the field of the Frisians was fated to perish.

Sure Hildeburg needed not mention approving

The faith of the Jutemen: though blameless entirely,

 

(5) When shields were shivered she was shorn of her darlings,

Of bairns and brothers: they bent to their fate

25 With war-spear wounded; woe was that woman.

Not causeless lamented the daughter of Hoce

The decree of the Wielder when morning-light came and

She was able Õneath heaven to behold the destruction

[38] Of brothers and bairns, where the brightest of earth-joys

(6) 30 She had hitherto had: all the henchmen of Finn

War had offtaken, save a handful remaining,

That he nowise was able to offer resistance

(7) To the onset of Hengest in the parley of battle,

Nor the wretched remnant to rescue in war from

35 The earl of the atheling; but they offered conditions,

(8) Another great building to fully make ready,

A hall and a high-seat, that half they might rule with

The sons of the Jutemen, and that FolcwaldaÕs son would

Day after day the Danemen honor

40 When gifts were giving, and grant of his ring-store

To HengestÕs earl-troop ever so freely,

Of his gold-plated jewels, as he encouraged the Frisians

(9) On the bench of the beer-hall. On both sides they swore then

A fast-binding compact; Finn unto Hengest

45 With no thought of revoking vowed then most solemnly

The woe-begone remnant well to take charge of,

His Witan advising; the agreement should no one

By words or works weaken and shatter,

By artifice ever injure its value,

50 Though reaved of their ruler their ring-giverÕs slayer

 

They followed as vassals, Fate so requiring:

(10) Then if one of the Frisians the quarrel should speak of

In tones that were taunting, terrible edges

Should cut in requital. Accomplished the oath was,

 

55 And treasure of gold from the hoard was uplifted.

(11) The best of the Scylding braves was then fully

Prepared for the pile; at the pyre was seen clearly

 

The blood-gory burnie, the boar with his gilding,

The iron-hard swine, athelings many

60 Fatally wounded; no few had been slaughtered.

Hildeburg bade then, at the burning of Hn¾f,

[39] (12) The bairn of her bosom to bear to the fire,

That his body be burned and borne to the pyre.

 

The woe-stricken woman wept on his shoulder,

65 In measures lamented; upmounted the hero.

The greatest of dead-fires curled to the welkin,

On the hillÕs-front crackled; heads were a-melting,

Wound-doors bursting, while the blood was a-coursing

From body-bite fierce. The fire devoured them,

70 Greediest of spirits, whom war had offcarried

From both of the peoples; their bravest were fallen.

BANKET (vervolg) DE ZANG VAN DE MINSTREEL VAN FINN EN HN®F.

 

En de grafelijke edelen aan elk van de helden

Die de waterwegen gingen met Beowulf,

Gaven een kostbaar aandenken geschenk op de mede bank,

Boden een erfstuk aan en bevalen dat die man

Met goud betaald zou worden die Grendel eerder had

 

Kwaadaardig afgeslacht zoals hij meer van hen had gedaan

Had de verziende God en het gemoed van de held

Het lot niet afgewend: de Vader regeerde toen

Alle aardbewoners, zoals hij ooit deed;

Vandaar dat begrip voor alle mannen overal het geschikts is,

Voorbedacht van geest! Veel zal hij lijden

Van liefde en walgelijkheid die lang in deze tijd

De wereld gebruikt in dit droevige bestaan.

En klonk muziek en vrolijkheid tezamen

Die de leider van Healfdene raakte, het vreugdehout was vingers lang,

Maatregelen voorgedragen toen de zanger van Hrothgar

Op de mede bank de vrolijke zaalvreugde zou moeten vermelden

Van de verwanten van Finn, die bij het begin ze verraste;

ŅDe half Deense held, Hn¾f van de Scyldings

Die op het Friese veld het noodlot had om te komen

Natuurlijk had Hildeburg geen vermelding nodig

Van de trouw van de Jute mensen; hoewel geheel onberispelijk,

Toen schilden beefden werd ze van haar lievelingen afgesneden,

Van kinderen en broers; ze bogen voor hun lot

Met oorlogsspeer gewond, pijnlijk was die vrouw.

Niet zonder oorzaak treurde de dochter van Hoce

Het besluit van de Heerser toen het morgenlicht kwam en

Ze was in staat onder de hemel de vernietiging te aanschouwen

Van broers en kinderen, waar het helderste van aardvreugde

Ze tot nu toe had gehad; alle handlangers van Finn

De oorlog had afgenomen, een handvol bleven er over,

Zodat hij geenszins in staat was om weerstand te bieden

Aan het begin onderhandelde Hengest in de strijd

Om nog in de oorlog het ellendige overblijfsel te redden

De graaf van de edelen; maar ze boden voorwaarden,

Om nog een geweldig groot gebouw volledig klaar te maken,

Een hal en een hoge stoel, met dat deel kunnen ze regeren

De zonen van Jute en dat FolcwaldaÕ s zoon zal

Dag na dag de Denen eren

Toen giften waren gegeven en zijn ringwinkel schonk

Aan Hengest graven troep ooit zo vrijwillig,

Van zijn vergulde juwelen zoals hij de Friezen aanmoedigde

Op de bank van de bierhal. Aan beide zijden zwoeren ze toen

Een snel bindend verdrag; Finn tot Hengest

Zonder de gedachte om de gelofte te herroepen zwoeren dan meest plechtig

De pijn begint dan met het overblijfsel wie de leiding neemt,

Zijn wijze man adviseert; de overeenkomst zou niemand

Door woorden of werken verzwakken en breken,

Door kunstgrepen ooit in zijn waarde beschadigen,

Hoewel ze van hun heerser de moordenaar van hun ringgever hebben beroofd

Ze volgden als vazallen, het noodlot vereiste;

Als dan een van de Friezen over de ruzie zou spreken

Op honende tonen, vreselijke kanten

Zou gesneden worden als vergelding. De eed was overeen gekomen,

En de goudschat werd van de voorraad opgeheven.

De beste van de Scyldngs dapperen werden toen volledig

Voorbereid voor de stapel; bij de brandstapel was duidelijk te zien

De bloederige harnas, het zwijn met zijn vergulding,

Dat ijzerharde zwijn, vele edelen

Dodelijk gewond, er waren er maar weinig afgeslacht

Hildeburg beval toen, bij het branden van Hn¾f,

Het kind van haar boezem naar het vuur te dragen,

Dat zijn lichaam verbrand wordt en naar de brandstapel wordt gedragen.

De pijnlijk getroffen vrouw weende op zijn schouder

In afgemeten treur, opmonterde de held

Het grootste doodsvuur krulde naar het uitspansel

Het knetterde op de heuvelkant; hoofden smolten,

Wondopeningen borsten terwijl het bloed liep

Woest uit de lichaamswonden. Het vuur verteerde hen,

Begerig van geesten, die de oorlog had weg gedragen

Van beide volkeren; hun dappersten waren gevallen.

(1) Elk van BeowulfÕ s metgezellen krijgt een kostbaar geschenk.

(2) De krijger die door Grendel gedood is moet in goud uitbetaald worden.

(3) De minstreel van Hrothgar herinnert aan de gebeurtenissen tijdens het bewind van de vader van zijn heer.

(4) Hn¾f, de Deense generaal, is verraderlijk aangevallen tijdens zijn verblijf in het kasteel van Finn.

(5) Koningin Hildeburg is niet alleen de vrouw van Finn, maar ook een bloedverwant van de vermoorde Hn¾f.

(6) De kracht van Finn is bijna verdwenen.

(7) Hengest volgt Hn¾f op als Deense generaal.

(8) Verdrag tussen de Friezen en de Denen.

(9) Gelijkheid van geschenken overeen gekomen.

(10) Niemand zal naar oude wrok verwijzen.

(11) Deense strijders worden op een brandstapel verbrand.

(12) Koningin Hildeburg laat haar zoon samen met Hn¾f verbranden.

 

 

XVIII. THE FINN EPISODE (continued.) THE BANQUET CONTINUES.

(1) ŅThen the warriors departed to go to their dwellings,

Reaved of their friends, Friesland to visit,

Their homes and high-city. Hengest continued

(2) Biding with Finn the blood-tainted winter,

5 Wholly unsundered; of fatherland thought he

Though unable to drive the ring-stemm¸d vessel

[40] OÕer the ways of the waters; the wave-deeps were tossing,

Fought with the wind; winter in ice-bonds

Closed up the currents, till there came to the dwelling

10 A year in its course, as yet it revolveth,

If season propitious one alway regardeth,

World-cheering weathers. Then winter was gone,

EarthÕs bosom was lovely; the exile would get him,

(3) The guest from the palace; on grewsomest vengeance

15 He brooded more eager than on oversea journeys,

WheÕr onset-of-anger he were able to Õcomplish,

The bairns of the Jutemen therein to remember.

Nowise refused he the duties of liegeman

When Hun of the Frisians the battle-sword L‡fing,

20 Fairest of falchions, friendly did give him:

Its edges were famous in folk-talk of Jutland.

And savage sword-fury seized in its clutches

Bold-mooded Finn where he bode in his palace,

(4) When the grewsome grapple Guthlaf and Oslaf

25 Had mournfully mentioned, the mere-journey over,

For sorrows half-blamed him; the flickering spirit

Could not bide in his bosom. Then the building was covered

 

(5) With corpses of foemen, and Finn too was slaughtered,

The king with his comrades, and the queen made a prisoner.

 

(6) 30 The troops of the Scyldings bore to their vessels

All that the land-king had in his palace,

Such trinkets and treasures they took as, on searching,

At FinnÕs they could find. They ferried to Daneland

 

The excellent woman on oversea journey,

(7) 35 Led her to their land-folk.Ó The lay was concluded,

The gleemanÕs recital. Shouts again rose then,

Bench-glee resounded, bearers then offered

 

(8) Wine from wonder-vats. Wealhtheo advanced then

Going Õneath gold-crown, where the good ones were seated

 

[41] (9) 40 Uncle and nephew; their peace was yet mutual,

True each to the other. And Unferth the spokesman

Sat at the feet of the lord of the Scyldings:

Each trusted his spirit that his mood was courageous,

Though at fight he had failed in faith to his kinsmen.

 

45 Said the queen of the Scyldings: ŅMy lord and protector,

 

Treasure-bestower, take thou this beaker;

Joyance attend thee, gold-friend of heroes,

(10) And greet thou the Geatmen with gracious responses!

So ought one to do. Be kind to the Geatmen,

50 In gifts not niggardly; anear and afar now

Peace thou enjoyest. Report hath informed me

ThouÕlt have for a bairn the battle-brave hero.

Now is Heorot cleans¸d, ring-palace gleaming;

(11) Give while thou mayest many rewards,

55 And bequeath to thy kinsmen kingdom and people,

On wending thy way to the WielderÕs splendor.

I know good Hrothulf, that the noble young troopers

(12) HeÕll care for and honor, lord of the Scyldings,

If earth-joys thou endest earlier than he doth;

60 I reckon that recompense heÕll render with kindness

 

Our offspring and issue, if that all he remember,

What favors of yore, when he yet was an infant,

We awarded to him for his worship and pleasure.Ó

Then she turned by the bench where her sons were carousing,

65 Hrethric and Hrothmund, and the heroesÕ offspring,

(13) The war-youth together; there the good one was sitting

ÕTwixt the brothers twain, Beowulf Geatman.

DE FINN EPISODE (vervolg). HET BANKET GAAT VERDER.

 

Toen vertrokken de krijgers om naar hun woningen te gaan,

Beroofd van hun vrienden om Friesland te bezoeken,

Hun woningen en hoofdstad. Hengest vervolgde

Afwachtend  met Finn op de bloed bedervende winter,

Geheel onwetend; hij dacht aan vaderland

Hoewel niet in staat om de ringvormige schip te besturen

Over de waterwegen; de die hoge golven woelen,

 

Vechten met de wind; de winter in ijsbanden

Sloot de stroming dicht, tot ze bij een woning kwamen

Een jaar op zijn weg, toen het nu omdraaide

Als het seizoen gunstig is iemand let altijd op

Werelds vrolijk weer. Toen de winter over was,

De aardboezem was lieflijk, de verbanning wilde hem pakken,

De gast van het paleis; op ijzingwekkende wraak

Hij piekerde meer erger dan op overzeese reizen

Waar een begin van woede hij in staat was te volbrengen

De kinderen van de Jute daarin te herinneren.

Geenszins weigerde hij de plichten van de leenheer

Toen Hun van de Friezen het slagzwaard L‡fing,

Mooiste van de zwaarden het hem vriendelijk gaf

Zijn randen waren beroemd in de volksverhalen van Jutland

En woeste zwaardwoede groeide in zijn greep

Dapper gestemde Finn waar hij voorspelde in zijn paleis

Toen hij de gruwelijke worsteling van Guthlaf en Oslaf

Treurig had genoemd, over de zeereis

Want verdriet gaf hem de schuld; de flikkerende geest

Kon niet wachten in zijn boezem. Toen was het gebouw bedekt

Met lichamen van vijanden en Fin was ook afgeslacht,

De koning met zijn kameraden en de koningin gevangen genomen.

De troepen van Scyldings droegen naar hun schepen

Alles dat de landkoning in zijn paleis had,

Zoals snuisterijen en schatten die ze namen bij het zoeken

Bij Finn konden vinden. Ze reisde naar het land van de Denen

De uitstekende vrouw op overzeese reis,

Leidden haar naar haar landvolk.Ó Het plan was gesloten,

Het lied van de minstreel. Schreeuwen namen toen weer toe,

De vreugde van de bank weergalmde, dragers boden toen aan

Wijn uit wonderlijke vaten. Wealhtheo ging toen verder

Ging beneden de gouden kroon waar de goeden waren gaan zitten

Oom en neef, hun vrede was wederzijds,

Trouw aan elkaar. En Unferth de woordvoerder

Zat aan de voeten van de heer van de Scyldings;

Elk vertrouwde zijn geest dat zijn gemoed dapper was,

Hoewel hij tijdens het gevecht faalde in de trouw aan zijn verwant.

Zei de koningin van de Scyldings: ŅMijn heer en beschermer,

Schat schenker, neem deze beker;

Vreugdevol begroet je, gouden vriend van de helden,

En groet de mensen van Geat met lieflijk reacties!

Zo behoort iemand te doen. Wees aardig voor de Geat.

In giften niet gierig, dichtbij en ver nu

Vrede juich je toe. Rapport heeft me ge•nformeerd

 Je zal voor een kind die oorlog dappere held hebben

Nu is Heorot geschoond, het ring paleis glimmend;

Geef nu je kan vele beloningen.

En laat na aan je verwanten koninkrijk en mensen

Op weg naar de pracht van de Heerser.

Ik ken Hrothulf god dat de nobele jonge soldaten

Hij er voor zal zorgen en eren, heer van de Scyldings

Als de aardvreugde bij u eerder eindigt dan bij hem

Reken ik op de beloning die hij wil bewijzen met vriendelijkheid

Onze nakomelingen en kwestie, als hij dat geheel herinnert

Welke gunsten van weleer toen hij nog een kind was.

We hebben hem beloond voor zijn aanbidding en plezier.Ó

Toen draaide ze zich om van de bank waar haar zoons aan het kletsen waren,

Hrethric en Hrothmund, en de nakomelingen van de held,

De oorlogsjeugd tezamen, daar zat de goede

Tussen de twee broers, Beowulf de Geat.

(1) De overlevenden gaan naar Friesland, de woonplaats van Finn.

(2) Hengest blijft daar de hele winter niet in staat om weg te komen.

(3) Hij bedenkt wraak plannen.

(4) Guthlaf en Oslaf wreken de moord op Hn¾f.

(5) Finn is gedood.

(6) De juwelen van Finn en zijn koningin worden door de Denen meegenomen.

(7) Het plan wordt afgesloten en het hoofdverhaal wordt hervat.

(8) Schenkers brengen bekers rond.

 (9) Koningin Wealtheow begroet Hrothgar terwijl hij naast zijn neef Hrothulf zit.

(10) Wees milddadig voor de Geats.

(11) Heb zoveel vreugde als mogelijk is in uw hal, nogmaals gezuiverd.

(12) Ik weet dat Hrothulf trouw zal zijn als hij je overleeft.

(13) Beowulf zit bij zijn twee koninklijke zonen.

 

XIX. BEOWULF RECEIVES FURTHER HONOR.

(1) A beaker was borne him, and bidding to quaff it

Graciously given, and gold that was twisted

Pleasantly proffered, a pair of arm-jewels,

[42] Rings and corslet, of collars the greatest

5 IÕve heard of Õneath heaven. Of heroes not any

More splendid from jewels have I heard Õneath the welkin,

(2) Since Hama off bore the BrosingmenÕs necklace,

 

The bracteates and jewels, from the bright-shining city,

EormenricÕs cunning craftiness fled from,

10 Chose gain everlasting. Geatish Higelac,

Grandson of Swerting, last had this jewel

When tramping Õneath banner the treasure he guarded,

The field-spoil defended; Fate offcarried him

When for deeds of daring he endured tribulation,

15 Hate from the Frisians; the ornaments bare he

OÕer the cup of the currents, costly gem-treasures,

Mighty folk-leader, he fell Õneath his target;

The corpse of the king then came into charge of

The race of the Frankmen, the mail-shirt and collar:

20 Warmen less noble plundered the fallen,

When the fight was finished; the folk of the Geatmen

The field of the dead held in possession.

The choicest of mead-halls with cheering resounded.

 

Wealhtheo discoursed, the war-troop addressed she:

(3)  25 ŅThis collar enjoy thou, Beowulf worthy,

Young man, in safety, and use thou this armor,

Gems of the people, and prosper thou fully,

Show thyself sturdy and be to these liegemen

Mild with instruction! IÕll mind thy requital.

30 Thou hast brought it to pass that far and near

Forever and ever earthmen shall honor thee,

Even so widely as ocean surroundeth

The blustering bluffs. Be, while thou livest,

[43] A wealth-bless¸d atheling. I wish thee most truly

(4) 35 Jewels and treasure. Be kind to my son, thou

Living in joyance! Here each of the nobles

Is true unto other, gentle in spirit,

Loyal to leader. The liegemen are peaceful,

The war-troops ready: well-drunken heroes,

40 Do as I bid ye.Ó Then she went to the settle.

There was choicest of banquets, wine drank the heroes:

(5) Weird they knew not, destiny cruel,

As to many an earlman early it happened,

When evening had come and Hrothgar had parted

45 Off to his manor, the mighty to slumber.

Warriors unnumbered warded the building

As erst they did often: the ale-settle bared they,

ÕTwas covered all over with beds and pillows.

(6) Doomed unto death, down to his slumber

50 Bowed then a beer-thane. Their battle-shields placed they,

Bright-shining targets, up by their heads then;

OÕer the atheling on ale-bench Õtwas easy to see there

Battle-high helmet, burnie of ring-mail,

(7) And mighty war-spear. ÕTwas the wont of that people

55 To constantly keep them equipped for the battle,

At home or marching—in either condition—

At seasons just such as necessity ordered

As best for their ruler; that people was worthy.

BEOWULF ONTVANGT VERDER EER.

 

Een beker werd naar hem gedragen en geboden het te legen

Gracieus gegeven en goud dat was gedraaid

Aangenaam aangeboden een paar armjuwelen

Ringen en borstharnas, van kragen de grootste

Ik heb gehoord onder de hemel. Van de helden geen

Mooiere juwelen heb ik gehoord onder het uitspansel,

Sinds Hama de nekketting van de Brosin heeft gedragen,

Het ormanent aan een halsketting en juwelen van de helder stralende stad,

Vluchtte van EormenricÕ s sluwe listigheid

Koos eeuwigheid te krijgen te blijven.  De Geat Higelac,

Kleinzoon van Swerting had laatst dit juweel

Toen hij beneden de banier stampte bewaakte hij de schat En verdedigde de veldbuit; het lot droeg het weg

Toen het voor daden van durf verdrukking verdroeg

Gehaat van de Friezen; het ornament droeg hij

Boven de kop van de stromen, kostbare edelstenen schatten

Machtige volksleider, hij viel beneden zijn schild;

Het lichaam van de koning kwam toen in het bewind

Het geslacht van de Franken, het mali‘n shirt en de kraag;

Oorlogsmensen, minder nobel, plunderden de gevallenen,

Toen het gevecht was afgelopen; het volk van Geats

Hield het veld van de doden in bezit.

De mooiste van de mede hallen weergalmden van het gejuich.

Wealtheo zei, de oorlogstroep sprak ze aan;

ŅDeze kraag verheugt u, Bewowulf waardig,

Jonge man in veiligheid en gebruik het in je wapenuitrusting

Edelstenen van de mensen en gedraag je volledig,

Toon uzelf stoer en wees voor deze leenmannen

Mild met instructies! Ik zal letten op uw vergelding.

U hebt het laten slagen zo ver en dichtbij

Voor eeuwig en altijd zullen de aardmensen u eren

Zelfs zo wijd als de oceaan omringt

De brullende overbluffer. Wees, terwijl je leeft,

Een met rijkdom gezegende edeling. Ik wens u het meest waarachtig

Juwelen en schatten. Wees vriendelijk voor mijn zoon, u

Leef in vreugde! Hier, elk van de edelen

Is trouw aan de ander, zacht in geest,

Trouw aan de leider. De leemannen zijn vredig,

De oorlogstroepen gereed; goed dronken helden,

Doe zoals ik je vraagÓ. Toen ging ze naar haar zetel.

Er was keuze uit banketten, wijn dronken de helden;

Vreemd dat ze het niet wisten, lot wreed,

Wat menige graaf vroeg betreft gebeurde het,

Toen de avond was gekomen en Hrotghag vertrokken was

Op naar zijn landhuis, de machtige om te sluimeren

Bewaakten ontelbare krijgers het gebouw

Zoals ze het vroeger vaak deden, de bierzetel ontblootte ze,

Het was geheel bedekt met bedden en kussens.

Gedoemd tot aan de dood, tot aan zijn sluimering

Boog dan een bier Deen. Hun strijdschilden plaatsten ze

Helder schijnende schilden, omhoog bij hun hoofd dan;

Oorlogshoge helm, harnas van ring malien,

En machtige oorlogsspeer. Het was de gewoonte van die mensen

Om ze constant uitgerust te houden voor de strijd,

Naar huis te marcheren in welke conditie dan ook

In seizoenen juist als zulke behoefte geschikt is

Als beste voor hun heerser, die mensen waren waardig.

(1) Meer giften worden aan Beowulf aangeboden.

(2) Een beroemde halsketting wordt genoemd in vergelijking met de edelstenen en gepresenteerd aan Beowulf.

(3) Koningin Wealtheow vergroot de prestaties van Beowulf.

(4) Velege geschenken falen u nooit.

(5) Ze weten weinig van het verdriet dat ze te wachten staat.

(6) Een verdoemde Deen is daar bij hen.

(7) Ze waren altijd klaar voor de strijd.

 

XX. THE MOTHER OF GRENDEL.

They sank then to slumber. With sorrow one paid for

His evening repose, as often betid them

While Grendel was holding the gold-bedecked palace,

Ill-deeds performing, till his end overtook him,

5 Death for his sins. ÕTwas seen very clearly,

(1) Known unto earth-folk, that still an avenger

Outlived the loathed one, long since the sorrow

Caused by the struggle; the mother of Grendel,

Devil-shaped woman, her woe ever minded,

10 Who was held to inhabit the horrible waters,

(2) The cold-flowing currents, after Cain had become a

Slayer-with-edges to his one only brother,

The son of his sire; he set out then banished,

Marked as a murderer, man-joys avoiding,

 

15 Lived in the desert. Thence demons unnumbered

(3) Fate-sent awoke; one of them Grendel,

Sword-curs¸d, hateful, who at Heorot met with

A man that was watching, waiting the struggle,

Where a horrid one held him with hand-grapple sturdy;

 

20 Nathless he minded the might of his body,

The glorious gift God had allowed him,

And folk-ruling FatherÕs favor relied on,

His help and His comfort: so he conquered the foeman,

The hell-spirit humbled: he unhappy departed then,

25 Reaved of his joyance, journeying to death-haunts,

Foeman of man. His mother moreover

(4) Eager and gloomy was anxious to go on

Her mournful mission, mindful of vengeance

For the death of her son. She came then to Heorot

[45] 30 Where the Armor-Dane earlmen all through the building

Were lying in slumber. Soon there became then

Return to the nobles, when the mother of Grendel

Entered the folk-hall; the fear was less grievous

By even so much as the vigor of maidens,

35 War-strength of women, by warrior is reckoned,

When well-carved weapon, worked with the hammer,

Blade very bloody, brave with its edges,

Strikes down the boar-sign that stands on the helmet.

Then the hard-edg¸d weapon was heaved in the building,

40 The brand oÕer the benches, broad-lindens many

Hand-fast were lifted; for helmet he recked not,

For armor-net broad, whom terror laid hold of.

She went then hastily, outward would get her

Her life for to save, when some one did spy her;

(5) 45 Soon she had grappled one of the athelings

Fast and firmly, when fenward she hied her;

That one to Hrothgar was liefest of heroes

In rank of retainer where waters encircle,

A mighty shield-warrior, whom she murdered at slumber,

50 A broadly-famed battle-knight. Beowulf was absent,

(6) But another apartment was erstwhile devoted

To the glory-decked Geatman when gold was distributed.

 

There was hubbub in Heorot. The hand that was famous

She grasped in its gore; grief was renewed then

[46] 55 In homes and houses: Õtwas no happy arrangement

In both of the quarters to barter and purchase

With lives of their friends. Then the well-ag¸d ruler,

The gray-headed war-thane, was woful in spirit,

When his long-trusted liegeman lifeless he knew of,

(7) 60 His dearest one gone. Quick from a room was

Beowulf brought, brave and triumphant.

As day was dawning in the dusk of the morning,

(8) Went then that earlman, champion noble,

Came with comrades, where the clever one bided

65 Whether God all gracious would grant him a respite

After the woe he had suffered. The war-worthy hero

With a troop of retainers trod then the pavement

(The hall-building groaned), till he greeted the wise one,

(9)The earl of the Ingwins; asked if the night had

70 Fully refreshed him, as fain he would have it.

DE MOEDER VAN GRENDEL.

 

Ze zonken in een sluimering. Met verdriet heb je betaald

Zijn avondrust, zoals vaak tijdig hen gebeurt

Terwijl Grendel het goud bedekte paleis vast hield,

Slechte daden vormde tot zijn eind hem overviel,

Dood vanwege zijn zonden. Het was zeer duidelijk gezien

Bekend bij het aardvolk dat er nog steeds een wreker

De verachte overleefde, lag sinds het verdriet

Veroorzaakt bij de worsteling, de moeder van Grendel

Duivel vormige vrouw, haar pijn ooit geacht,

Die gehouden was om vreselijke wateren te bewonen,

De koude stromende stromen, nadat Kain was geworden

Een doder met sneden aan zijn enige broer,

De zoon van zijn vader; hij vertrok verbannen

Gemarkeerd als een moordenaar, mensen vreugde vermijdend,

Leefde in de woestijn. Vandaar dat ontelbare demonen

Het lot wakker maakte; een van hen Grendel,

Zwaard vervloekt, hatelijk, die te Heorot een ontmoeting had

Een man die keek en wachtte op de strijd,

Waar een akelige held hem met een handgreep stevig vast hield;

Niettemin beminde hij de macht van zijn lichaam,

De glorieuze gave die God hem had toegestaan,

En vertrouwde op de volk beheersende Vaders gunst,

Zijn hulp en Zijn troost; zo overwon hij de vijandige man

Vernederde de helse geest; toen vertrok hij ongelukkig

Ontdaan van zijn vreugde en reisde naar doodse kwelling,

Vijand van mensen. Zijn moeder echter

Gretig en verlangend om door te gaan

Haar treurige missie, bedacht op wraak

Voor de dood van haar zoon. Ze kwam toen naar Heorot

Waar de graven van geharnaste Denen door het hele gebouw

In slaap lagen. Al gauw was er toen

Terugkeer van de nobelen, toen de moeder van Grendel

De volkshal binnen kwam; de angst was minder zwaar

Zelfs door de kracht van de maagden,

Oorlogskracht van vrouwen, door krijgers wordt gerekend,

Wanneer goed gesneden wapens bewerkt met de hamer

Mes zeer bloederig, dapper met zijn randen,

Slaat het everzwijn neer dat op de helm staat.

Toen werd het hard geslepen wapen in het gebouw gedaan,

Het zwaard boven de banken, vele brede linden

Werden hand snel opgeheven, voor helmen rekende hij niet

Voor breed pantsernet, die de terreur weghield.

Ze ging toen haastig naar buiten om haar te pakken

Haar leven te redden toen sommige haar bespioneerden;

Al gauw had ze een van de edelingen gegrepen

Vast en stevig toen ze zich verborg bij de haag;

Die was een van de liefste helden van Hrothgar

In rang van bediende waar wateren omheen cirkelen,

Een machtige schildstrijder die ze vermoordde in slaap,

Een algemeen bekende oorlogsstrijder. Beowulf was afwezig,

Maar een ander appartement vroeger gewijd

Aan de met glorie bedekte Geat toen het goud werd uitgedeeld.

Daar was geroezemoes in Heorot. De hand die beroemd was

Ze greep in zijn bloed; verdriet werd toen hernieuwd

In vertrekken en huizen was het geen gelukkige afspraak

In beide kwartieren om te ruilen en te kopen.

Met levens van vrienden. Dan de zeer bedaagde heerser,

De grijs hoofdige oorlog Deen was pijnlijk in geest,

Toen hij zijn lang vertrouwde leenman levenloos wist

Zijn liefste is gegaan. Snel werd vanuit een kamer

Beowulf gebracht, dapper en triomfantelijk.

Toen de dag aanbrak in de schemering van de morgen,

Ging toen die graaf, de nobele kampioen,

Kwam met zijn kameraden, waar de verstandige wachtte

Of de algenadige God hem respijt zou gunnen

Na de pijn die hij had geleden. De oorlogswaardige held

Betrad het plaveisel met een troep bedienden

(Het hal gebouw kraakte) tot hij de wijze begroette,

De graaf van de Ingwins; vroeg of die nacht had

Hem volledig verfrist zoals hij het graag had.

(1) Van GrendelÕ s moeder is bekend dat ze dorst naar wraak.

(2) [GrendelÕ s voorganger, Kain, wordt opnieuw genoemd.]

(3) De dichter vergroot opnieuw de moed van Beowulf.

(4) GrendelÕ s moeder komt om haar zoon te wreken.

(5) Ze grijpt een favoriete leenman van Hrothgar.

(6) Bewolwulf slaapt in een ander deel van het paleis.

(7) Er wordt om Beowulf gezonden.

(8) Hij komt op de sommatie van Hrothgar.

(9) Beowulf vraagt zich af hoe Hrotghar zijn nachtrust heeft gehad.

 

XXI. HROTHGARÕS ACCOUNT OF THE MONSTERS.

(1) Hrothgar rejoined, helm of the Scyldings:

ŅAsk not of joyance! Grief is renewed to

The folk of the Danemen. Dead is ®schere,

YrmenlafÕs brother, older than he,

5 My true-hearted counsellor, trusty adviser,

Shoulder-companion, when fighting in battle

Our heads we protected, when troopers were clashing,

(2) And heroes were dashing; such an earl should be ever,

An erst-worthy atheling, as ®schere proved him.

10 The flickering death-spirit became in Heorot

His hand-to-hand murderer; I can not tell whither

The cruel one turned in the carcass exulting,

[47] (3) By cramming discovered.

The quarrel she wreaked then,

That last night igone Grendel thou killedst

15 In grewsomest manner, with grim-holding clutches,

Since too long he had lessened my liege-troop and wasted

 

My folk-men so foully. He fell in the battle

With forfeit of life, and another has followed,

A mighty crime-worker, her kinsman avenging,

20 And henceforth hath Ōstablished her hatred unyielding,

 

As it well may appear to many a liegeman,

Who mourneth in spirit the treasure-bestower,

Her heavy heart-sorrow; the hand is now lifeless

Which availed you in every wish that you cherished.

(4) 25 Land-people heard I, liegemen, this saying,

Dwellers in halls, they had seen very often

A pair of such mighty march-striding creatures,

Far-dwelling spirits, holding the moorlands:

One of them wore, as well they might notice,

30 The image of woman, the other one wretched

In guise of a man wandered in exile,

Except he was huger than any of earthmen;

 

Earth-dwelling people entitled him Grendel

In days of yore: they know not their father,

35 WheÕr ill-going spirits any were borne him

(5) inhabit the most desolate and horrible places.

Ever before. They guard the wolf-coverts,

Lands inaccessible, wind-beaten nesses,

Fearfullest fen-deeps, where a flood from the mountains

ÕNeath mists of the nesses netherward rattles,

40 The stream under earth: not far is it henceward

Measured by mile-lengths that the mere-water standeth,

Which forests hang over, with frost-whiting covered,

[48] A firm-rooted forest, the floods overshadow.

There ever at night one an ill-meaning portent

45 A fire-flood may see; Õmong children of men

None liveth so wise that wot of the bottom;

Though harassed by hounds the heath-stepper seek for,

(6) Fly to the forest, firm-antlered he-deer,

Spurred from afar, his spirit he yieldeth,

50 His life on the shore, ere in he will venture

To cover his head. Uncanny the place is:

Thence upward ascendeth the surging of waters,

Wan to the welkin, when the wind is stirring

The weathers unpleasing, till the air groweth gloomy,

(7) 55 And the heavens lower. Now is help to be gotten

From thee and thee only! The abode thou knowÕst not,

The dangerous place where thouÕrt able to meet with

The sin-laden hero: seek if thou darest!

For the feud I will fully fee thee with money,

60 With old-time treasure, as erstwhile I did thee,

With well-twisted jewels, if away thou shalt get thee.Ó

HROTHGARÕ S VERSLAG VAN DE MONSTERS.

 

Hrothgar voegde zich erbij, hoofd van de Scyldings:

ŅVraag niet om blijdschap. Verdriet wordt vernieuwd

Het Deense volk. Dood is ®schere,

YmenlafÕ s broer, ouder dan hij.

Mijn trouwhartige raadgever, betrouwbare adviseur,

Schouder metgezel, tijdens gevechten in de strijd

Beschermden we onze hoofden toen troepen botsten.

En helden waren krachtig; zoÕ n graaf zou ooit moeten zijn,

De vroegere edeling, zoals ®schere zich bewees

De flikkerende doodsgeest werd in Heorot

Zijn hand tot hand moordenaar. Ik kan niet zeggen waarheen

De wrede juichend in het karkas draaide,

Door vervulling ontdekt.

De ruzie die ze toen aanrichtten,

Die laatste nacht geleden heb je Grendel vermoord

Op een gruwelijke manier, met grimmige handgrepen,

Al te lang had hij mijn leenheren troep verminderd en verspild

Mijn volksmens zo gruwelijk. Hij viel in de strijd

Met verbeuren van leven en een andere volgde.

Een machtige misdadiger die zijn bloedverwant wreekt,

En van nu af aan heeft het haar haat onverzettelijk gestabiliseerd,

Zoals het wel mag blijken bij velen van mijn leenmannen,

Die in de geest treurt de schat schenker,

Haar zware hart verdriet; de hand is nu levenloos

Die je heeft geholpen bij elke wens die je koesterde.

Landsmensen hoorde ik, leenmannen, die dit zeiden,

Bewoners in hallen die ze heel vaak hadden gezien

Een paar van zulke machtige grens strijdende schepsels,

Ver huizende geesten die de heidevelden bezetten;

Een an hen droeg, zoals ze wel mochten opmerken,

Het beeld van een vrouw, de andere ellendige

Onder het voorkomen van een man in ballingschap zwierf,

Behalve dat hij veel groter was dan een van de aardbewoners;

Aardbewoners noemen hem Grendel

In dagen van weleer; zij kennen hun vader niet.

Waar ziek makende geesten bij hem werden geboren

Bewonen de meest desolate en vreselijke plaatsen.

Ooit eerder. Ze bewaken de wolven schuilplaatsen,

Ontoegankelijke landen, door de wind geslagen landtongen,

Vreselijkste veendieptes waar een vloed uit de bergen

Onder de mist van landtongen naar beneden rammelt

De stroom onder de aarde; niet ver is het vandaar

Gemeten met mijl lengtes dat het zeewater staat

Met overhangende bossen met vorst wit bedekt.

Een stevig wortelend bos, de vloed overschaduwt

Dat elke nacht met een ziek makend voorteken

Een vuurvloed kan zien; onder de mensenkinderen

Leeft er niemand zo wijs die weet van de bodem;

Hoewel door honden lastig gevallen zoekt de heideloper om,

Te vluchten van het bos, een stevig hert met gewei,

Aangespoord van ver geeft hij zijn geest op,

Zijn leven aan de kust eer hij zich er in zal wagen

Om zijn hoofd te bedekken. Onheilspellend is de plaats;

Dan opwaarts stijgt op het aanzwellende water,

Wanneer het uitspansel, als de wind zich roert

Het weer onaangenaam totdat de lucht somber wordt,

En de hemel lager. Nu is hulp te krijgen

Van u en alleen van u! De verblijfplaats weet je niet,

De gevaarlijke plaats waar je ontmoeten kan

De met zonden beladen held; zoek als je durft!

Voor de vete zal ik je volledig vergoeden met geld,

Met schatten van weleer zoals ik u vroeger deed,

Met goed gedraaide juwelen, als je gaat krijg je het.Ó

(1) Hrothgar beklaagt de dood van ®schere, zijn schouder metgezel)

(2) Hij was mijn ideale held.

(3) Dit vreselijke schepsel kwam de dood van Grendel wreken.

(4) Ik heb mijn vazallen horen spreken over deze twee griezelige monsters die in de heide leven.

(5) Ze bewonen de meest desolate en vreselijke plaatsen.

(6) Zelfs het opgejaagde hert zal in deze griezelige streken geen schuilplaats zoeken.

(7) Alleen u kan ik om hulp vragen.

 

XXII. BEOWULF SEEKS GRENDELÕS MOTHER.

Beowulf answered, EcgtheowÕs son:

(1) ŅGrieve not, O wise one! for each it is better,

His friend to avenge than with vehemence wail him;

 

Each of us must the end-day abide of

5 His earthly existence; who is able accomplish

Glory ere death! To battle-thane noble

Lifeless lying, Õtis at last most fitting.

Arise, O king, quick let us hasten

To look at the footprint of the kinsman of Grendel!

 

10 I promise thee this now: to his place heÕll escape not,

To embrace of the earth, nor to mountainous forest,

Nor to depths of the ocean, wherever he wanders.

[49] Practice thou now patient endurance

Of each of thy sorrows, as I hope for thee soothly!Ó

(2) 15 Then up sprang the old one, the All-Wielder thanked he,

Ruler Almighty, that the man had outspoken.

Then for Hrothgar a war-horse was decked with a bridle,

 

Curly-maned courser. The clever folk-leader

(3) Stately proceeded: stepped then an earl-troop

20 Of linden-wood bearers. Her footprints were seen then

 

Widely in wood-paths, her way oÕer the bottoms,

Where she faraway fared oÕer fen-country murky,

Bore away breathless the best of retainers

Who pondered with Hrothgar the welfare of country.

25 The son of the athelings then went oÕer the stony,

Declivitous cliffs, the close-covered passes,

Narrow passages, paths unfrequented,

Nesses abrupt, nicker-haunts many;

One of a few of wise-mooded heroes,

30 He onward advanced to view the surroundings,

Till he found unawares woods of the mountain

OÕer hoar-stones hanging, holt-wood unjoyful;

The water stood under, welling and gory.

ÕTwas irksome in spirit to all of the Danemen,

35 Friends of the Scyldings, to many a liegeman

(4) Sad to be suffered, a sorrow unlittle

To each of the earlmen, when to ®schereÕs head they

Came on the cliff. The current was seething

With blood and with gore (the troopers gazed on it).

40 The horn anon sang the battle-song ready.

The troop were all seated; they saw Õlong the water then

(5) Many a serpent, mere-dragons wondrous

Trying the waters, nickers a-lying

On the cliffs of the nesses, which at noonday full often

45 Go on the sea-deeps their sorrowful journey,

Wild-beasts and wormkind; away then they hastened

(6) Hot-mooded, hateful, they heard the great clamor,

The war-trumpet winding. One did the Geat-prince

[50] Sunder from earth-joys, with arrow from bowstring,

50 From his sea-struggle tore him, that the trusty war-missile

 

(7) Pierced to his vitals; he proved in the currents

Less doughty at swimming whom death had offcarried.

Soon in the waters the wonderful swimmer

Was straitened most sorely with sword-pointed boar-spears,

55 Pressed in the battle and pulled to the cliff-edge;

 

The liegemen then looked on the loath-fashioned stranger.

 

(8) Beowulf donned then his battle-equipments,

Cared little for life; inlaid and most ample,

The hand-woven corslet which could cover his body,

 

60 Must the wave-deeps explore, that war might be powerless

To harm the great hero, and the hating oneÕs grasp might

Not peril his safety; his head was protected

 

By the light-flashing helmet that should mix with the bottoms,

Trying the eddies, treasure-emblazoned,

65 Encircled with jewels, as in seasons long past

The weapon-smith worked it, wondrously made it,

With swine-bodies fashioned it, that thenceforward no longer

Brand might bite it, and battle-sword hurt it.

 

And that was not least of helpers in prowess

(9) 70 That HrothgarÕs spokesman had lent him when straitened;

And the hilted hand-sword was Hrunting entitled,

Old and most excellent Õmong all of the treasures;

Its blade was of iron, blotted with poison,

Hardened with gore; it failed not in battle

75 Any hero under heaven in hand who it brandished,

Who ventured to take the terrible journeys,

The battle-field sought; not the earliest occasion

That deeds of daring Õtwas destined to Õcomplish.

(10) EcglafÕs kinsman minded not soothly,

80 Exulting in strength, what erst he had spoken

Drunken with wine, when the weapon he lent to

A sword-hero bolder; himself did not venture

ÕNeath the strife of the currents his life to endanger,

 

[51] To fame-deeds perform; there he forfeited glory,

85 Repute for his strength. Not so with the other

When he clad in his corslet had equipped him for battle.

BEOWULF ZOEKT DE MOEDER VAN GRENDEL.

 

Bewolwuf antwoord, de zoon van Ecgtheow;

ŅTreur niet, o wijze! Voor elk is het beter,

Zijn vriend te wreken dan met heftigheid om hem te jammeren;

Ieder van ons moet de eindtijd afwachten van

Zijn aardse bestaan; wie in staat is het te vervullen

Glorie voor dood! Voor nobele strijd Denen

Levenloos liggen is het tenslotte het meest passend

Sta op, o koning, snel laat ons haasten

Om te kijken naar de voetafdruk van de bloedverwant van Grendel!

Ik beloof je dit nu; op zijn plaats zal hij niet ontsnappen,

De omarming van de aarde, nog in het bergachtige bos,

Nog in de dieptes van de oceaan, waar hij ook ronddwaalt.

Oefen nu je geduld met je uithoudingsvermogen

Of elk van uw smarten zoals ik werkelijk voor u hoop!Ó

Toen sprong de oude op, de Al Heerser bedankte hij,

 

Almachtige Heerser dat de man had uitgesproken.

Toen werd voor Hrothgar een oorlogspaard bedekt met een toom,

Renpaard met gedraaide manen. De slimme volksleider

Ging statig verder; stapte toen voorbij een graven troep

Van lindenhout dragers. Haar voetafdrukken waren toen te zien

Overal in bospaden, haar weg over de bodems,

Waar ze ver weg ging over duistere veenlanden,

Droeg ademloos de beste van de bedienden weg

Wie met Hrothgar het welzijn van het land overwoog,

De zoon van de edeling ging toen over de stenige

Onbetrouwbare kliffen, de dicht begroeide passen,

Smalle doorgangen en niet bezochte paden,

Abrupte landtongen, vele nikker kwellingen

Een van de weinig verstandige helden

Hij ging verder en om de omgeving te zien,

Totdat hij onverwacht de bergbossen vond

Over grauwe hangende stenen, onlieflijk houtbos

Het water stond eronder, wellend en bloederig

Het was onaangenaam in de geest van alle Denen.

Vrienden van de Scyldings, voor vele leenmannen,

Verdrietig een groot verdriet te lijden

Voor elke graaf toen ze met ®schereÕs hoofd

Op de klif kwamen. De stroom was ziedend

Met bloed en met geronnen bloed (de troep staarde ernaar).

De hoorn zong aanstonds helder het strijdlied.

De troep was geheel gezeten; ze zagen toen langs het water

Vele serpenten; wonderbaarlijke zeedraken

Die het water probeerden, nikkers liggen

Op de kliffen van de landtongen die op de middag vaak vol

Op de diepten van de zee hun droevige reis tegemoet gaan

Wilde beesten en worm soorten; weg haastten ze zich toen

Heet gemoed, hatelijk, ze hoorden het grote geschreeuw,

De oorlogstrompet draait. Een liet de Geat prins

Scheiden van aardse vreugde met een pijl van een boogpees

Van zijn zeeslag scheurde hem zodat het vertrouwde oorlogsprojectiel

Zijn vitale delen doorboorde, hij bewees in de stromingen

Minder dapper te zwemmen die de dood had weg gedragen.

Al gauw in het water de prachtige zwemmer

Was nauwer meer zeker met zwaardpuntige zwijnensperen

Gedrukt in het gevecht en naar de rand van de klif getrokken;

De leenmannen keken toen naar de walgelijk geklede vreemdeling.

Beowulf trok toen zijn strijdmateriaal aan.

Weinig bezorgd om zijn leven; ingelegd en het meest ruim

Het handgeweven borstharnas die zijn lichaam zou kunnen bedekken,

Moeten de golfdiepten onderzoeken zodat oorlog machteloos zou kunnen zijn

Om de grote held te beschadigen en de gehate  greep mag

Zijn veiligheid niet in gevaar brengen; zijn hoofd was beschermd

Door de lichtflitsende helm die vermengd zou moeten met de bodem,

Draaikolken proberend, schatversiering,

Omcirkelt met juwelen zoals in seizoeenn lang geleden

De wapensmid bewerkte, wonderlijk is het gemaakt,

Met zwijnenlichamen gevormd zodat vanaf dat moment niet langer

Zwaard zou kunnen verbijten en slagzwaarden het  beschadigen.

En dat was niet de minste van helpers in dapperheid

Dat de woordvoerder van Hrothgar hem geleend had toen hij benauwd was;

En het handzwaard met gevest was Hrunting genoemd,

Oud en meest excellent onder alle schatten;

Zijn lemmet was van ijzer, bezaaid met gif,

Gehard met bloed; het faalde niet in strijd

Elke held onder de hemel die het zwaaide met de hand

Die het waagde om vreselijke reizen te maken,

Het slagveld zocht; niet de eerste gelegenheid

Die gedurfde daden was het voorbestemd om te volbrengen.

EcglafÕ s bloedverwant beminde het niet zeer echt,

Juichend in kracht, want hij had eerst gezegd

Dronken van wijn toen hij het wapen leende aan

Een stoutmoedige zwaardheld; hijzelf waagde het niet

Beneden de strijd van de golven zijn leven in gevaar te brengen,

Naar roem presterende daden; daar verspeelde hij glorie,

Reputatie voor zijn kracht. Niet zo met de ander

Toen hij gekleed was in zijn borstharnas was hij uitgerust voor de strijd.

(1) Bewowulf spoort de oude koning aan om zich op te wekken voor actie.

(2) Hrothgar wekt zichzelf op. Zijn paard wordt gebracht.

(3) Ze beginnen met het spoor van het vrouweljke monster.

(4) De aanblik van het hoofd van ®scheres veroorzaakt hen groot verdriet.

(5) Het water is gevuld met serpenten en zeedraken.

(6) Een ervan wordt door Beowulf gedood.

(7) Het arme beest is een slechte zwemmer.

(8) Beowulf bereidt zich voor op een gevecht met het monster.

(9) Hij heeft het zwaard van Unferth in zijn hand.

(10) Unferth heeft weinig nut voor zwaarden.

 

XXIII. BEOWULFÕS FIGHT WITH GRENDELÕS MOTHER.

(1) Beowulf spake, EcgtheowÕs son:

ŅRecall now, oh, famous kinsman of Healfdene,

Prince very prudent, now to part I am ready,

Gold-friend of earlmen, what erst we agreed on,

 

(2) 5 Should I lay down my life in lending thee assistance,

When my earth-joys were over, thou wouldst evermore serve me

In stead of a father; my faithful thanemen,

My trusty retainers, protect thou and care for,

Fall I in battle: and, Hrothgar belov¸d,

(3) 10 Send unto Higelac the high-valued jewels

Thou to me hast allotted. The lord of the Geatmen

May perceive from the gold, the Hrethling may see it

(4) When he looks on the jewels, that a gem-giver found I

Good over-measure, enjoyed him while able.

15 And the ancient heirloom Unferth permit thou,

The famed one to have, the heavy-sword splendid

The hard-edg¸d weapon; with Hrunting to aid me,

I shall gain me glory, or grim-death shall take me.Ó

 

(5) The atheling of Geatmen uttered these words and

20 Heroic did hasten, not any rejoinder

Was willing to wait for; the wave-current swallowed

(6) The doughty-in-battle. Then a dayÕs-length elapsed ere

He was able to see the sea at its bottom.

Early she found then who fifty of winters

25 The course of the currents kept in her fury,

Grisly and greedy, that the grim oneÕs dominion

[52] (7) Some one of men from above was exploring.

Forth did she grab them, grappled the warrior

With horrible clutches; yet no sooner she injured

30 His body unscath¸d: the burnie out-guarded,

That she proved but powerless to pierce through the armor,

The limb-mail locked, with loath-grabbing fingers.

The sea-wolf bare then, when bottomward came she,

(8) The ring-prince homeward, that he after was powerless

35 (He had daring to do it) to deal with his weapons,

But many a mere-beast tormented him swimming,

(9) Flood-beasts no few with fierce-biting tusks did

Break through his burnie, the brave one pursued they.

The earl then discovered he was down in some cavern

40 Where no water whatever anywise harmed him,

And the clutch of the current could come not anear him,

Since the roofed-hall prevented; brightness a-gleaming

Fire-light he saw, flashing resplendent.

The good one saw then the sea-bottomÕs monster,

(10) 45 The mighty mere-woman; he made a great onset

With weapon-of-battle, his hand not desisted

From striking, that war-blade struck on her head then

A battle-song greedy. The stranger perceived then

(11) The sword would not bite, her life would not injure,

50 But the falchion failed the folk-prince when straitened:

Erst had it often onsets encountered,

Oft cloven the helmet, the fated oneÕs armor:

ÕTwas the first time that ever the excellent jewel

Had failed of its fame. Firm-mooded after,

55 Not heedless of valor, but mindful of glory,

Was HigelacÕs kinsman; the hero-chief angry

Cast then his carved-sword covered with jewels

That it lay on the earth, hard and steel-pointed;

(12) He hoped in his strength, his hand-grapple sturdy.

60 So any must act whenever he thinketh

To gain him in battle glory unending,

And is reckless of living. The lord of the War-Geats

[53] (He shrank not from battle) seized by the shoulder

The mother of Grendel; then mighty in struggle

65 Swung he his enemy, since his anger was kindled,

That she fell to the floor. With furious grapple

(13) She gave him requital early thereafter,

And stretched out to grab him; the strongest of warriors

Faint-mooded stumbled, till he fell in his traces,

(14) 70 Foot-going champion. Then she sat on the hall-guest

And wielded her war-knife wide-bladed, flashing,

For her son would take vengeance, her one only bairn.

(15) His breast-armor woven bode on his shoulder;

It guarded his life, the entrance defended

75 ÕGainst sword-point and edges. EcgtheowÕs son there

Had fatally journeyed, champion of Geatmen,

In the arms of the ocean, had the armor not given,

Close-woven corslet, comfort and succor,

(16) And had God most holy not awarded the victory,

80 All-knowing Lord; easily did heavenÕs

Ruler most righteous arrange it with justice;

Uprose he erect ready for battle.

BEOWULF VECHT MET DE MOEDER VAN GRENDEL.

 

Beowulf sprak, EcghteowÕ s zoon;

ŅHerinner je nu, oh beroemde bloedverwant van Healfdene,

Erg verstandige prins, ik ben gereed nu te scheiden,

Goudvriend van de graven, wat we eerst hebben afgesproken,

Moet ik mijn leven geven door u hulp te geven,

Toen mijn aardse vreugden over waren wilde je me voor altijd dienen

In plaats van een vader; mijn trouwe Denen,

Mijn trouwe bedienden beschermen en zorgen voor u,

Val ik in de strijd; en, geliefde Hrothgar

Stuur naar Higelac de zeer waardevolle juwelen

Die je me hebt toegewezen. De heer van de Geats

Mag het goud waarnemen, de Hrethling kan het zien

Als hij naar de juwelen kijkt dat ik een juwelengever vond

Goede overmaat, geiet ervan als je er in staat toe bent,

En het oude erfstuk Unferth verleent je,

De beroemde, om te hebben het prachtige zware zwaard

Het hard kantige wapen; met Hrunting om me te helpen

Ik zal eer voor me winnen of de grimmige dood zal me brengen.Ó

De edeling van Geats gebruikte deze woorden en

Haastte zich heldhaftig, geen enkel antwoord

Was hij bereid om af te wachten; de golfstroom verzwolg

De dapperste in strijd. Toen was er een daglengte verstreken

Hij was in staat om de zeebodem te zien.

Vroeg vond ze hem die vijftig winters

De woede van de loop van de stromen in haar hield,

Griezelig en gretig, dat de grimmige zijn gebied

Een van de mannen van boven aan het verkennen was.

Voort greep ze hem, wortelde met de krijger

Met vreselijke klauwen; maar niet eerder verwonde ze

Zijn lichaam onbeschadigd; het harnas bewaakte het,

Zodat ze maar machteloos door het harnas bleef prikken,

De ledematen mali‘n gesloten, met walgelijke vingers,

De zeewolf droeg toen wanneer ze naar de bodem kwam.

De ringprins huiswaarts, zodat hij daarna krachteloos was

(Hij had het durven te doen) om met zijn wapens om te gaan,

Maar vele zwemmende zeebeesten kwelden hem.

Niet weinig vloedbeesten met woest bijtende slagtanden

Braken door zijn harnas, de dappere achtervolgde ze.

De graaf ontdekte toen dat hij in een grot lag

Waar geen water of iets anders hem beschadigde,

En het klotsen van de stroom kon niet bij hem komen,

Omdat de overdekte hal het voorkwam, helderheid glansde

Vuurlicht zag hij, schitterend luisterrijk

De goede zag toen het monster van de zeebodem,

De machtige zeevrouw, hij maakte een goed begin

Met gevechtswapen, zijn hand hield niet op

Van treffen, dat oorlogsmes sloeg dan op haar hoofd

Een hebzuchtig vechtlied. De vreemdeling bemerkte toen

Het zwaard wilde niet bijten, haar lijf zou niet verwonden

Maar het mes faalde en de volksprins werd benauwd

Eerst had het vaak een aanvang ondernomen

Vaak gekloven de helmen, het harnas van de noodlottige;

Het was de eerste keer dat ooit het uitstekende juweel

Faalde van zijn faam. Vast van gemoed daarna,

Niet achteloos van moed, maar bewust van glorie,

Was HigelacÕ s bloedverwant; de hoofdman boos

Wierp dan zijn gesneden zwaard bedekt met juwelen

Zodat het op de aarde lag, hard en met stalen punt;

Hij hoopte op zijn kracht, zijn stevige handgreep.

Zo moet iedereen handelen wanneer hij denkt

Om oneindige glorie in strijd te krijgen.

En roekeloos leeft. De heer van de Oorlog Geats

(Hij kromp niet in de strijd) pakte bij de schouder

De moeder van Grendel; dan machtig in strijd

Zwaaide hij zijn vijand omdat zijn woede ontbrandde,

Dat ze op de grond viel. Met woedend beet pakken

Ze vergold het hem al gauw daarna,

En strekte zich uit om hem te grijpen; de sterkste krijger

Blij gemoed struikelde totdat hij in zijn spoor viel

Te voet gaande kampioen. Toen ze zat op de hal gast

En hanteerde haar breedbladige fonkelende oorlogsmes,

Want ze wilde wraak nemen vanwege haar enigste kind.

Zijn borstharnas geweven boven zijn schouder

Beschermde zijn leven, de ingang werd verdedigd

Tegen zwaardpunt en randen. EcgtheowÕ s zoon daar

Had fataal gewandeld, kampioen van de Geats.

In de armen van de oceaan, als het pantser niet gegeven was

Nauw geweven borstharnas, comfort en steun,

En had de meest heilige God niet de overwinning behaald,

Alwetende Heer, gemakkelijk deed de hemel

De meest rechtvaardige heerser regelt het met gerechtigheid.

Hem laten opstaan voor de strijd.

(1) Beowulf maakt een afscheidsrede voor Hrothgar.

(2) Als ik faal fungeer dan al seen vriendelijke leenheer voor mijn Denen,

(3) En stuur Higelac de juwelen die je me hebt gegeven.

(4) Ik zou graag willen dat mijn koning weet hoe genereuze heer ik je vind die je bent

(5) Beowulf is enthousiast voor de strijd.

(6) Hij heeft de hele dag om de bodem van de zee te bereiken.

(7) GrendelÕs moeder weet dat iemand haar gebied heeft bereikt.

(8) Ze grijpt hem vast en draagt hem naar haar hol.

(9) Zeemonsters bijten en slaan hem.

(10) Beowulf valt de moeder van Grendel aan.

(11) Het zwaard wil niet bijten.

(12) De held gooit alle wapens weg en vertrouwt weer op zijn handgreep.

(13) Beowulf valt.

(14) Het monster zit op hem met getrokken zwaard.

(15) Zijn harnas redt zijn leven.

(16) God regelde zijn ontsnapping.

 

XXIV. BEOWULF IS DOUBLE-CONQUEROR.

(1) Then he saw mid the war-gems a weapon of victory,

 

An ancient giant-sword, of edges a-doughty,

Glory of warriors: of weapons Õtwas choicest,

Only Õtwas larger than any man else was

[54] 5 Able to bear to the battle-encounter,

The good and splendid work of the giants.

He grasped then the sword-hilt, knight of the Scyldings,

Bold and battle-grim, brandished his ring-sword,

Hopeless of living, hotly he smote her,

10 That the fiend-womanÕs neck firmly it grappled,

(2) Broke through her bone-joints, the bill fully pierced her

 

Fate-curs¸d body, she fell to the ground then:

The hand-sword was bloody, the hero exulted.

The brand was brilliant, brightly it glimmered,

15 Just as from heaven gemlike shineth

The torch of the firmament. He glanced Õlong the building,

And turned by the wall then, HigelacÕs vassal

Raging and wrathful raised his battle-sword

Strong by the handle. The edge was not useless

20 To the hero-in-battle, but he speedily wished to

Give Grendel requital for the many assaults he

 

Had worked on the West-Danes not once, but often,

When he slew in slumber the subjects of Hrothgar,

Swallowed down fifteen sleeping retainers

25 Of the folk of the Danemen, and fully as many

Carried away, a horrible prey.

He gave him requital, grim-raging champion,

(3) When he saw on his rest-place weary of conflict

Grendel lying, of life-joys bereav¸d,

30 As the battle at Heorot erstwhile had scathed him;

His body far bounded, a blow when he suffered,

Death having seized him, sword-smiting heavy,

And he cut off his head then. Early this noticed

The clever carles who as comrades of Hrothgar

(4) 35 Gazed on the sea-deeps, that the surging wave-currents

Were mightily mingled, the mere-flood was gory:

Of the good one the gray-haired together held converse,

(5) The hoary of head, that they hoped not to see again

The atheling ever, that exulting in victory

40 HeÕd return there to visit the distinguished folk-ruler:

 

[55] Then many concluded the mere-wolf had killed him.

The ninth hour came then. From the ness-edge departed

 

The bold-mooded Scyldings; the gold-friend of heroes

Homeward betook him. The strangers sat down then

45 Soul-sick, sorrowful, the sea-waves regarding:

They wished and yet weened not their well-loved friend-lord

 

(6) To see any more. The sword-blade began then,

The blood having touched it, contracting and shrivelling

 

With battle-icicles; Õtwas a wonderful marvel

50 That it melted entirely, likest to ice when

The Father unbindeth the bond of the frost and

Unwindeth the wave-bands, He who wieldeth dominion

Of times and of tides: a truth-firm Creator.

Nor took he of jewels more in the dwelling,

55 Lord of the Weders, though they lay all around him,

Than the head and the handle handsome with jewels;

[56] The brand early melted, burnt was the weapon:

So hot was the blood, the strange-spirit poisonous

(7) That in it did perish. He early swam off then

60 Who had bided in combat the carnage of haters,

Went up through the ocean; the eddies were cleans¸d,

 

The spacious expanses, when the spirit from farland

His life put aside and this short-lived existence.

The seamenÕs defender came swimming to land then

65 Doughty of spirit, rejoiced in his sea-gift,

The bulky burden which he bore in his keeping.

The excellent vassals advanced then to meet him,

 

To God they were grateful, were glad in their chieftain,

That to see him safe and sound was granted them.

70 From the high-minded hero, then, helmet and burnie

Were speedily loosened: the ocean was putrid,

The water Õneath welkin weltered with gore.

Forth did they fare, then, their footsteps retracing,

Merry and mirthful, measured the earth-way,

75 The highway familiar: men very daring

Bare then the head from the sea-cliff, burdening

Each of the earlmen, excellent-valiant.

(8) Four of them had to carry with labor

The head of Grendel to the high towering gold-hall

80 Upstuck on the spear, till fourteen most-valiant

And battle-brave Geatmen came there going

Straight to the palace: the prince of the people

Measured the mead-ways, their mood-brave companion.

The atheling of earlmen entered the building,

85 Deed-valiant man, adorned with distinction,

Doughty shield-warrior, to address King Hrothgar:

[57] Then hung by the hair, the head of Grendel

Was borne to the building, where beer-thanes were drinking,

Loth before earlmen and eke Õfore the lady:

90 The warriors beheld then a wonderful sight.

BEOWULF IS EEN DUBBELE OVERWINNAAR.

 

Toen zag hij tussen de oorlogsjuwelen een overwinningswapen,

Een oud gigantisch zwaard, dappere van randen,

Glorie van krijgers; van wapens was het de beste,

Alleen was het groter dan elke andere was

In staat het te dragen naar de ontmoeting in het slagveld,

Het goede en prachtige werk van reuzen.

Hij greep toen het zwaard gevest, ridder van de Scyldings,

Dapper en strijdlustig, zwaaide met zijn ringzwaard

Hopeloos om te leven sloeg hij haar fel,

Zodat het de duivelse vrouwennek stevig greep

Brak door haar beenknopen, het zwaard heeft haar volledig doorboord

Lot vervloekte lichaam, ze viel toen op de grond;

Het handzwaard was bloederig, de held jubelde.

Het zwaard was briljant, helder schemerde het,

Net zoals van de hemel edelsteenachtig schijnt

De fakkel van het firmament. Hij staarde lang op het gebouw,

En keerde toen naar de muur, de vazal van Higelac

Woedend en toornig hief hij zijn strijdzwaard op

Sterk aan het handvat. De rand was niet nutteloos

Voor de held in strijd, maar snel wilde hij

Grendel vergelding gegeven voor de vele aanvallen die hij pleegde

Niet een keer had gedaan aan de West Denen, maar vaak,

Toen hij de onderdanen van Hrothgar in slaap sloeg

Verzwolgen meer dan vijftien slapende bedienden

Van het Deense volk en  even zoveel

Weg droeg, een vreselijke prooi.

Hij gaf hem weerwraak, grimmige razende kampioen

Toen hij moe van het conflict op zijn rustplaats zag

Grendel liggen, van levensvreugde beroofd

Zoals de slag te Heorot hem vroeger had beschadigd;

Zijn erg beperkte lichaam, een slag hij toen leed,

De dood heeft hem gegrepen, het zwaard sloeg zwaar

En hij sneed toen zijn hoofd af. Vroeg merkte dit

De slimme kerels die als kameraden van Hrothgar

Staarden naar de zee diepten dat de aanzwellende golfstromen

Machtig waren gemengd, de zeevloed was bloederig;

Van de goede hield de grijs harige tezamen een gesprek

De grijsbehaarde, dat ze dachten niet meer te zien

De edeling ooit, die jubel in victorie

Hij zou daar terugkeren om de vooraanstaande volksheerser te bezoeken;

Toen concludeerden velen dat de zeewolf hem gedood had.

Het negende uur kwam toen. Van de rand van de landtong vertrokken

De stoutmoedige Scyldings; de goudvriend van helden

Zetten zich naar huis. De vreemdelingen gingen toen zitten

Zielsziek, bedroefd, de zeegolven bekijken;

Ze wensten en weenden om hun zeer geliefde vrienden heer niet

Meer te zien. Het zwaardblad begon toen,

Het bloed heeft het aangeraakt, trok samen en verschrompelde

Met gevecht ijspegels; het was een prachtig wonder

Dat het geheel smolt, zoals het ijs als

De Vader de band van de vorst los maakt en

De golfbanden af rolt. Hij die heerschappij uitoefent

Van tijden en getijden; een waarachtige Schepper.

Hij nam ook geen juwelen mee uit de woning.

Heer van de Geats, hoewel ze overal om hem heen lagen,

Dan het hoofd en het mooie handgreep met juwelen;

Het zwaard smolt vroeg; verbrand was het wapen:

Zo heet was het bloed, de vreemde giftige geest

Dat erin verging. Vroeg zwom hij toen

Die het bloedbad van de haters in de strijd had afgewacht,

Ging omhoog door de oceaan, de draaikolken werden gereinigd,

De ruime uitgestrektheid als de geest van ver land

Zijn leven opzij zet in dit kortstondige bestaan.

De verdediger van zeelui kwam toen zwemmend naar land

Dapper van geest, verheugd in zijn zeegift,

De omvangrijke last die hij vasthield

De uitstekende vazallen kwamen naar voren om hem te ontmoeten,

Tot God waren ze dankbaar en waren blij met hun hoofdman,

Dat hen toegestaan werd om hem veilig en gezond te zien

Van de zeer beminde held, toen helm en schild

Werden snel los gemaakt; de oceaan was vuil,

Het water beneden het uitspansel vermengde zich met bloed.

Voort gingen ze en volgden hun voetstappen

Blij en vrolijk, meten de aarden weg

De bekende snelweg; erg gedurfde mannen

Droegen toen het hoofd van de zeekliffen, belastend

Elk van de graven, uitstekend moedig.

Vier van hen moesten met arbeid dragen

Het hoofd van Grendel naar de torenhoge gouden hal.

Gestoken op een speer, tot veertien meest dappere

En strijdlustige Geats daar naartoe kwamen

Recht naar het paleis; de prins van het volk

Meten de weide wegen, hun dapper gemoede metgezel

De edeling van graven kwam het gebouw binnen,

Daad dappere man, versierd met aanzien,

Dappere schildkrijger om koning Hrothgar te berichten

Om met het haar het hoofd van Brendel te hangen

Werd door het gebouw gedragen waar bier Denen dronken

Afkerig voor edelen en evenzo voor de dame;

De krijgers zagen toen een prachtig schouwspel.

(1) Beowulf pakt een gigantisch zwaard.

(2) En velt het vrouwelijke monster.

(3) Beowulf ziet het lichaam van grendel en snijdt zijn hoofd af.

(4) De wateren zijn bloederig.

(5) Beowulf wordt voor dood opgegeven.

(6) Het gigantische zwaard smelt.

(7) De held zwemt terug naar het gebied van de dag.

(8) Er zijn vier mannen nodig om GrendelÕ s hoofd op een speer te dragen.

 

 

XXV. BEOWULF BRINGS HIS TROPHIES. HROTHGARÕS GRATITUDE.

(1) Beowulf spake, offspring of Ecgtheow:

ŅLo! we blithely have brought thee, bairn of Healfdene,

Prince of the Scyldings, these presents from ocean

Which thine eye looketh on, for an emblem of glory.

5 I came off alive from this, narrowly Õscaping:

In war Õneath the water the work with great pains I

Performed, and the fight had been finished quite nearly,

Had God not defended me. I failed in the battle

Aught to accomplish, aided by Hrunting,

10 Though that weapon was worthy, but the Wielder of earth-folk

(2) Gave me willingly to see on the wall a

Heavy old hand-sword hanging in splendor

(He guided most often the lorn and the friendless),

That I swung as a weapon. The wards of the house then

15 I killed in the conflict (when occasion was given me).

 

Then the battle-sword burned, the brand that was lifted,

 

As the blood-current sprang, hottest of war-sweats;

Seizing the hilt, from my foes I offbore it;

I avenged as I ought to their acts of malignity,

 

20 The murder of Danemen. I then make thee this promise,

(3) ThouÕlt be able in Heorot careless to slumber

With thy throng of heroes and the thanes of thy people

Every and each, of greater and lesser,

And thou needest not fear for them from the selfsame direction

25 As thou formerly fearedst, oh, folk-lord of Scyldings,

[58] End-day for earlmen.Ó To the age-hoary man then,

(4) The gray-haired chieftain, the gold-fashioned sword-hilt,

 

Old-work of giants, was thereupon given;

Since the fall of the fiends, it fell to the keeping

30 Of the wielder of Danemen, the wonder-smithÕs labor,

And the bad-mooded being abandoned this world then,

Opponent of God, victim of murder,

And also his mother; it went to the keeping

Of the best of the world-kings, where waters encircle,

 

35 Who the scot divided in Scylding dominion.

(5) Hrothgar discoursed, the hilt he regarded,

The ancient heirloom where an old-time contentionÕs

Beginning was graven: the gurgling currents,

The flood slew thereafter the race of the giants,

40 They had proved themselves daring: that people was loth to

(6) The Lord everlasting, through lash of the billows

The Father gave them final requital.

So in letters of rune on the clasp of the handle

Gleaming and golden, Õtwas graven exactly,

45 Set forth and said, whom that sword had been made for,

Finest of irons, who first it was wrought for,

Wreathed at its handle and gleaming with serpents.

The wise one then said (silent they all were)

(7) Son of old Healfdene: ŅHe may say unrefuted

 

50 Who performs Õmid the folk-men fairness and truth

(The hoary old ruler remembers the past),

That better by birth is this bairn of the nobles!

Thy fame is extended through far-away countries,

Good friend Beowulf, oÕer all of the races,

55 Thou holdest all firmly, hero-like strength with

Prudence of spirit. IÕll prove myself grateful